Sura 8 · dakika 18 za kusoma · dakika 24 za kusikiliza
Uungu wa Roho Mtakatifu na Tofauti Kati ya Baba, Mwana na Roho Mtakatifu
Katika sura iliyotangulia nilinena juu ya unafsi wa Roho Mtakatifu. Tuliona waziwazi kwamba Roho Mtakatifu ni nafsi. Kwa kupita tu niligusia Uungu wake, lakini sikukaa juu yake; kwa hiyo swali bado limesimama, Je, Roho Mtakatifu ni nafsi ya Kimungu? Na swali jingine zaidi, Ikiwa Roho Mtakatifu ni nafsi ya Kimungu, je, yeye ni nafsi iliyo mbali na tofauti na Baba na Mwana? Asubuhi hii tutatafakari yale ambayo Biblia hufundisha juu ya mambo haya.
I. UUNGU WA ROHO MTAKATIFU
Kwanza tunalichukua swali la Uungu wa Roho Mtakatifu. Ukweli kwamba Roho Mtakatifu ni nafsi hauthibitishi kwamba yeye ni wa Kimungu. Kuna roho walio nafsi lakini si Mungu. Kuna njia tano tofauti za kuthibitisha Uungu wa Roho Mtakatifu, yaani, kwamba Roho Mtakatifu ni Mungu.
1. Njia ya kwanza ya kuthibitisha Uungu wa Roho Mtakatifu ni kwamba katika Biblia kila moja ya sifa nne zilizo za Kimungu peke yake amepewa Roho Mtakatifu. Kuna sifa nne zilizo za Kimungu peke yake; yaani, kuna sifa nne ambazo Mungu peke yake anazo, na kwa hiyo nafsi yo yote yenye sifa hizi haina budi kuwa Mungu. Sifa hizo nne zilizo za Kimungu peke yake ni uweza wa yote, kujua yote, kuwako mahali pote, na umilele.
(1) Kwanza kabisa, Roho Mtakatifu amepewa uweza wa yote, kwa mfano, katika Luka 1:35: “Malaika akajibu akamwambia, Roho Mtakatifu atakujilia juu yako, na nguvu zake Aliye juu zitakufunika kama kivuli; kwa sababu hiyo hicho kitakachozaliwa kitaitwa kitakatifu, Mwana wa Mungu.” Fungu hili latangaza waziwazi kwamba Roho Mtakatifu anazo nguvu zake Aliye juu, kwamba yeye ni mwenye uweza wa yote.
(2) Tena, Roho Mtakatifu amepewa kujua yote. Hili lafanyika, kwa mfano, katika 1 Wakorintho 2:10, 11: “Lakini Mungu ametufunulia sisi kwa Roho. Maana Roho huchunguza yote, hata mafumbo ya Mungu. Maana ni nani katika binadamu ayajuaye mambo ya binadamu ila roho ya binadamu iliyo ndani yake? Vivyo hivyo na mambo ya Mungu hakuna ayafahamuye ila Roho wa Mungu.” Hapa twaambiwa wazi kabisa kwamba Roho Mtakatifu huchunguza yote na kujua yote, hata mafumbo ya Mungu. Twalikuta wazo lilo hilo tena katika Yohana 14:26: “Lakini huyo Msaidizi, huyo Roho Mtakatifu, ambaye Baba atampeleka kwa jina langu, atawafundisha yote, na kuwakumbusha yote niliyowaambia.” Hapa twaambiwa wazi kabisa kwamba Roho Mtakatifu hufundisha yote, na kwa hiyo hana budi kujua yote. Jambo hili lasemwa kwa uwazi zaidi hata katika Yohana 16:12-13: “Bado ninayo mengi ya kuwaambia, lakini hamwezi kuyastahimili hivi sasa. Lakini yeye atakapokuja, huyo Roho wa kweli, atawaongoza awatie kwenye kweli yote.” Katika mafungu haya yote imetangazwa moja kwa moja, au imedokezwa bila shaka yo yote, kwamba Roho Mtakatifu anajua yote, kwamba yeye ni mwenye kujua yote.
(3) Tatu, Roho Mtakatifu amepewa kuwako mahali pote. Twaliona hili katika Zaburi 139:7-10: “Niende wapi nijiepushe na roho yako? Au nikimbie wapi mbele za uso wako? Kama ningepanda mbinguni, wewe uko; ningefanya kitanda changu kuzimu, wewe uko. Ningezitwaa mbawa za asubuhi, na kukaa pande za mwisho za bahari; huko nako mkono wako utaniongoza, na mkono wako wa kuume utanishika.” Hapa twaambiwa kwa namna iliyo wazi kabisa isiyoweza kukosewa kwamba Roho wa Mungu, Roho Mtakatifu, yuko kila mahali; kwamba hakuna mahali mbinguni, duniani au kuzimu tuwezapo kwenda tukajiepusha na uso wake.
(4) Roho Mtakatifu amepewa pia umilele. Hili twaliona katika Waebrania 9:14, tunaposoma: “Basi si zaidi damu yake Kristo, ambaye kwa Roho wa milele alijitoa nafsi yake kwa Mungu kuwa sadaka isiyo na mawaa, itawasafisha dhamiri zenu na matendo mafu, mpate kumtumikia Mungu aliye hai?” Hapa twaona maneno “Roho wa milele” kama vile mahali pengine twaona maneno “Mungu wa milele” (kwa mfano, Kumbukumbu la Torati 33:27): Tukiyaweka pamoja mafungu haya mbalimbali, twaona waziwazi kwamba kila moja ya sifa nne zilizo za Kimungu peke yake, zile sifa nne ambazo hakuna mwingine ila Mungu aliye nazo, amepewa Roho Mtakatifu.
2. Njia ya pili ya kuthibitisha Uungu halisi wa Roho Mtakatifu inapatikana katika ukweli kwamba Roho Mtakatifu amepewa kazi tatu zilizo za Kimungu peke yake—yaani, Roho Mtakatifu asemwa kufanya mambo matatu ambayo Mungu peke yake aweza kuyafanya.
(1) Kazi ya kwanza kati ya hizi kazi zilizo za Kimungu peke yake ambazo Roho Mtakatifu amepewa ni ile kazi tunayoifikiri kwanza daima tunapomfikiri Mungu na kazi yake—yaani, kazi ya uumbaji. Twaona uumbaji ukihusishwa na Roho Mtakatifu katika Ayubu 33:4: “Roho wa Mungu ameniumba, na pumzi zake Mwenyezi hunihuisha.” Twaona jambo lilo hilo likidokezwa katika Zaburi 104:30: “Wapeleka roho yako, wanaumbwa; nawe waufanya upya uso wa nchi.” Katika mafungu haya mawili uumbaji, kazi iliyo ya Kimungu kuliko kazi zote, wahusishwa na Roho Mtakatifu.
(2) Kutoa uhai kwahusishwa na Roho Mtakatifu. Hili twaliona, kwa mfano, katika Yohana 6:63: “Roho ndiyo itiayo uzima, mwili haufai kitu.” Twaona jambo lilo hilo tena katika Warumi 8:11: “Lakini, ikiwa Roho yake yeye aliyemfufua Yesu katika wafu anakaa ndani yenu, yeye aliyemfufua Kristo Yesu katika wafu ataihuisha na miili yenu iliyo katika hali ya kufa, kwa Roho wake anayekaa ndani yenu.” Katika fungu hili si kutoa uhai kwa roho ya mwanadamu tu kunakohusishwa na Roho Mtakatifu, bali kutoa uhai kwa mwili katika ufufuo wa mwili. Kuumbwa kwa mwanadamu na kupewa kwake uhai kwahusishwa na utendaji wa Roho Mtakatifu katika kitabu cha kwanza cha Biblia, tunaposoma katika Mwanzo 2:7: “Bwana Mungu akamfanya mtu kwa mavumbi ya ardhi, akampulizia puani pumzi ya uhai; mtu akawa nafsi hai.” Hapa twaambiwa kwamba mwanadamu aliumbwa, akawa nafsi hai, kwa Mungu kumpulizia pumzi ya uhai. Jambo hili ladokeza waziwazi kwamba ilikuwa kwa njia ya Roho Mtakatifu; kwa maana Roho Mtakatifu ndiye pumzi ya Mungu itokayo kwa namna ya kinafsi.
(3) Kazi ya tatu ya Kimungu ambayo Roho Mtakatifu amepewa ni kuwa mwasisi wa unabii wa Kimungu. Twaliona hili, kwa mfano, katika 2 Petro 1:21: “Maana unabii haukuletwa po pote kwa mapenzi ya mwanadamu; bali wanadamu walinena yaliyotoka kwa Mungu, wakiongozwa na Roho Mtakatifu.” Hapa twaambiwa wazi kabisa kwamba ilikuwa kwa utendaji wa Roho Mtakatifu wanadamu walifanywa kuwa vinywa vya Mungu, wakatamka kweli ya Mungu. Twalikuta wazo lilo hilo pia katika Agano la Kale, katika 2 Samweli 23:2, 3: “Roho ya Bwana ilinena ndani yangu, na neno lake likawa ulimini mwangu. Mungu wa Israeli alinena, Mwamba wa Israeli aliniambia.” Katika fungu hili pia, uasisi wa unabii wa Mungu wahusishwa na Roho Mtakatifu. Tukiyachukua mafungu haya pamoja, twaona kwamba Roho Mtakatifu amepewa kazi tatu zilizo za Kimungu peke yake.
3. Njia ya tatu ya kuthibitisha Uungu wa Roho Mtakatifu inapatikana katika ukweli kwamba mafungu yanayomhusu Yehova katika Agano la Kale yanachukuliwa kumhusu Roho Mtakatifu katika Agano Jipya. Kuna mifano mingi ya jambo hili; si mingi kama ilivyo kwa habari ya Yesu Kristo, Mwana, lakini inatosha kuweka wazi kabisa kwamba Roho Mtakatifu anashika nafasi ile ile katika fikira za Agano Jipya ambayo Yehova anaishika katika fikira za Agano la Kale.
(1) Mfano wa kushangaza wa jambo hili unapatikana katika Isaya 6:8-10; linganisha na Matendo 28:25-27. Katika Isaya 6:8-10, twasoma: “Kisha nikaisikia sauti ya Bwana, akisema, Nimtume nani, naye ni nani atakayekwenda kwa ajili yetu? Ndipo niliposema, Mimi hapa, nitume mimi. Akasema, Enenda, ukawaambie watu hawa, Sikieni kweli kweli, lakini msielewe; tazameni kweli kweli, lakini msitambue. Uunenepeshe moyo wa watu hawa, ukayafanye mazito masikio yao, ukayafumbe macho yao; wasije wakaona kwa macho yao, na kusikia kwa masikio yao, na kufahamu kwa mioyo yao, wakarejea na kuponywa.” Hapa twaambiwa wazi kabisa kwamba ni “Bwana,” na muktadha waonyesha kwamba Bwana huyo ni Bwana Yehova ndiye anenaye; lakini tunapogeukia Matendo 28:25-27, twasoma maneno haya: “Nao walipokuwa hawapatani wao kwa wao, wakaenda zao, Paulo akiisha kusema neno moja, Roho Mtakatifu alinena vema na baba zenu kwa kinywa cha nabii Isaya,” (angalieni kwamba katika fungu la Isaya twaambiwa ni Bwana Yehova aliyenena, na hapa twaambiwa na Paulo kwamba ni Roho Mtakatifu aliyenena kwa kinywa cha nabii), “akisema, Enenda kwa watu hawa, uwaambie, Kwa kusikia mtasikia wala hamtaelewa; na kwa kuona mtaona wala hamtatambua; maana mioyo ya watu hawa imekuwa mizito, na kwa masikio yao hawasikii vema, na macho yao wameyafumba; wasije wakaona kwa macho yao, na kusikia kwa masikio yao, na kufahamu kwa mioyo yao, na kughairi, nikawaponya.” Mahali pamoja, mahali pa Agano la Kale, twaambiwa kwamba Bwana Yehova ndiye anenaye; mahali pengine, katika Agano Jipya, twaambiwa kwamba Roho Mtakatifu ndiye anenaye; yaani, Roho Mtakatifu anashika nafasi ile katika fikira za Agano Jipya ambayo Bwana Yehova anaishika katika fikira za Agano la Kale. Ni jambo la kuangaliwa kwamba fungu hili hili mahali pengine linahusishwa na Yesu Kristo (Yohana 12:39-41). Je, haiwezekani kwamba katika ule “Mtakatifu” wa mara tatu katika kilio cha maserafi kilichoandikwa katika sura hii ya Isaya (Isaya 6:3) tunalo dokezo la unafsi-tatu wa Yehova wa majeshi, na hivyo kufaa kwa matumizi ya maono haya kwa njia tatu?
(2) Mfano mwingine wa neno ambalo katika Agano la Kale latolewa kuwa linamhusu Yehova, likitumika kwa Roho Mtakatifu katika Agano Jipya, unapatikana tukilinganisha Kutoka 16:7 na Waebrania 3:7-9. Katika Kutoka 16:7 twasoma: “Na asubuhi, ndipo mtakapouona utukufu wa Bwana; kwa kuwa ananung’unikiwa na ninyi juu yake Bwana; na sisi ni nani hata mkatunung’unikia?” Hapa twaambiwa kwamba manung’uniko na uchokozi wa wana wa Israeli jangwani yalikuwa juu ya Yehova; lakini katika Waebrania 3:7-9, twasoma: “Kwa hiyo, kama anenavyo Roho Mtakatifu, Leo, kama mtaisikia sauti yake, msifanye migumu mioyo yenu, kama vile katika kule kukasirisha, siku ile ya kujaribiwa jangwani; ambapo baba zenu walinijaribu kwa kunithibitisha, wakayaona matendo yangu miaka arobaini.” Katika fungu hili la Agano Jipya twaambiwa kwamba ni Roho Mtakatifu waliyemkasirisha jangwani, na hivyo inakuwa wazi kwamba hapa Roho Mtakatifu anashika katika fikira za Agano Jipya nafasi ambayo Yehova aliishika katika fikira za Agano la Kale katika Kutoka 16:7.
Kwa kufupisha mafungu yaliyo chini ya kichwa hiki, twaona kwamba maneno ambayo katika Agano la Kale yanamtaja waziwazi Bwana, Mungu au Yehova kuwa ndiye mhusika wake, yanatumika kwa Roho Mtakatifu katika Agano Jipya. Yaani, Roho Mtakatifu anashika nafasi ya Uungu katika fikira za Agano Jipya.
4. Njia ya nne ambayo kwayo Uungu wa Roho Mtakatifu wafundishwa waziwazi katika Agano Jipya ni kwamba jina la Roho Mtakatifu limeunganishwa na lile la Mungu Baba kwa jinsi ambayo isingewezekana kwa akili yenye kicho na yenye kutafakari kuunganisha jina la kiumbe cho chote chenye mipaka na lile la Uungu. Kuna mifano mingi ya jambo hili. Mitatu itatosha kwa kusudi letu la sasa.
(1) Twasoma, kwa mfano, katika 1 Wakorintho 12:4-6: “Basi pana tofauti za karama; bali Roho ni yeye yule. Tena pana tofauti za huduma, na Bwana ni yeye yule. Kisha pana tofauti za kutenda kazi, bali Mungu ni yeye yule azitendaye kazi zote katika wote.” Katika fungu hili twaona jina la Roho Mtakatifu likiunganishwa na lile la Mungu na la Bwana kwa jinsi ambayo isingewezekana kwa mwabudu wa Mungu mwenye akili kuunganisha jina la kiumbe cho chote chenye mipaka na lile la Uungu.
(2) Twaona jambo lilo hilo tena katika Mathayo 28:19: “Basi, enendeni, mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa jina la Baba, na Mwana, na Roho Mtakatifu.” Ikiwa Roho Mtakatifu si Mungu, ingekuwa jambo la kushtua kuunganisha jina lake kwa jinsi hii na lile la Mungu, Baba, na la Bwana Yesu, Mwanawe.
(3) Mfano mwingine wa kushangaza wa jambo hili unapatikana katika 2 Wakorintho 13:14: “Neema ya Bwana Yesu Kristo, na pendo la Mungu, na ushirika wa Roho Mtakatifu, ukae nanyi nyote.” Hapa jina la Roho Mtakatifu limeunganishwa, kwa msingi wa usawa, na lile la Baba na la Mwana. Katika mafungu haya yote, jina la Roho Mtakatifu limeunganishwa na lile la Mungu kwa jinsi ambayo isingewezekana kwa akili yenye kicho na yenye kutafakari kuunganisha jina la kiumbe cho chote chenye mipaka na lile la Uungu.
5. Njia ya tano, na ya mwisho, na, ikiwezekana, iliyo ya uamuzi zaidi, ambayo kwayo Uungu wa Roho Mtakatifu wafundishwa katika Biblia ni kwamba Roho Mtakatifu aitwa Mungu kwa maneno yaliyo wazi kabisa. Hili twaliona katika Matendo 5:3, 4: “Lakini Petro akasema, Anania, kwa nini Shetani amekujaza moyo wako kumwambia uongo Roho Mtakatifu, na kuzuia kwako sehemu ya thamani ya kiwanja? Kilipokuwa kwako, hakikuwa mali yako? Na kilipokwisha kuuzwa, thamani yake haikuwa katika uwezo wako? Ilikuwaje hata ukaweka neno hili moyoni mwako? Hukumwambia uongo mwanadamu, bali Mungu.” Katika mstari wa tatu twaambiwa wazi kabisa kwamba ni Roho Mtakatifu ambaye Anania alimwambia uongo, na katika mstari wa nne twaambiwa kwamba ni Mungu ambaye Anania alimwambia uongo. Tukiyaweka maneno haya mawili pamoja, ni dhahiri kwamba Roho Mtakatifu ni Mungu.
Kwa kufupisha yote tuliyoyasema chini ya kichwa cha Uungu wa Roho Mtakatifu, twaona kwamba kwa kumpa Roho Mtakatifu sifa zote zilizo za Kimungu peke yake, na kazi kadhaa zilizo za Kimungu peke yake, kwa kuhusisha na Roho Mtakatifu katika Agano Jipya maneno ambayo katika Agano la Kale yalimtaja waziwazi Yehova, Bwana au Mungu kuwa ndiye mhusika wake, kwa kuunganisha jina la Roho Mtakatifu na lile la Mungu kwa jinsi ambayo isingewezekana kuunganisha jina la kiumbe cho chote chenye mipaka na lile la Uungu, kwa kumwita Roho Mtakatifu “Mungu,” katika njia hizi zote zisizoweza kukosewa Mungu katika Neno lake atangaza waziwazi kwamba Roho Mtakatifu ni Nafsi ya Kimungu. Haiwezekani kabisa kwa mtu ye yote kuiendea Biblia ili ajue inachofundisha hasa, wala si kuipotosha na kuigeuza tu ipate kupatana na mawazo yake mwenyewe aliyokwisha kuyashika, kisha akafikia hitimisho jingine lo lote isipokuwa kwamba Roho Mtakatifu ni Nafsi ya Kimungu, kwamba yeye ni Mungu.
II. TOFAUTI KATI YA BABA, MWANA NA ROHO MTAKATIFU
Lakini sasa tunafika kwenye swali, Je, Roho Mtakatifu ni nafsi iliyo tofauti na Baba na Mwana? Angeweza kuwa nafsi, kama tulivyokwisha kuona waziwazi kwamba yu nafsi, na angeweza kuwa nafsi ya Kimungu, kama tulivyoona sasa hivi kwamba yu nafsi ya Kimungu, na wakati huo huo angeweza kuwa ni nafsi ile ile moja tu iliyojidhihirisha wakati mwingine kama Baba na wakati mwingine kama Mwana; na hapo zisingekuwako Nafsi tatu za Kimungu katika Uungu, bali Nafsi moja ya Kimungu, iliyojidhihirisha kwa njia mbalimbali kama Baba, Mwana na Roho Mtakatifu. Kwa hiyo swali linalotukabili sasa ni hili, Je, Roho Mtakatifu ni nafsi iliyo mbali na tofauti na Baba na Mwana? Swali hili limejibiwa waziwazi katika mafungu mbalimbali ya Agano Jipya.
1. Twaliona swali hili likijibiwa, kwanza, katika Yohana 14:26 na Yohana 15:26. Katika Yohana 14:26 twasoma: “Lakini huyo Msaidizi, huyo Roho Mtakatifu, ambaye Baba atampeleka kwa jina langu, atawafundisha yote, na kuwakumbusha yote niliyowaambia.” Katika Yohana 15:26 twasoma: “Lakini ajapo huyo Msaidizi, nitakayewapelekea kutoka kwa Baba, huyo Roho wa kweli atokaye kwa Baba, yeye atanishuhudia.” Katika mafungu haya yote mawili twaambiwa kwamba Roho Mtakatifu ni nafsi iliyo tofauti kabisa na Baba na Mwana, kwamba yeye hutumwa kutoka kwa Baba na Mwana. Mahali pengine twafundishwa kwamba Yesu Kristo alitumwa na Baba (Yohana 6:29; 8:29, 42). Katika mafungu haya ni wazi kadiri lugha iwezavyo kuweka wazi kwamba Baba, Mwana na Roho Mtakatifu si Nafsi moja ile ile ikijidhihirisha kwa namna tatu tofauti, bali kwamba ni nafsi tatu zilizo tofauti.
2. Twaona uthibitisho ulio wazi kwamba Baba, Mwana na Roho Mtakatifu ni nafsi tatu zilizo tofauti katika Yohana 16:13, tunaposoma: “Lakini yeye atakapokuja, huyo Roho wa kweli, atawaongoza awatie kwenye kweli yote; kwa maana hatanena kwa nafsi yake, lakini yote atakayoyasikia atayanena, na mambo yajayo atawapasha habari yake.” Katika fungu hili tofauti iliyo wazi kabisa yachorwa kati ya Roho Mtakatifu anenaye na Yule ambaye kutoka kwake yeye hunena, nasi twaambiwa kwa maneno yaliyo wazi kabisa kwamba Yule ambaye kutoka kwake yeye hunena si yeye mwenyewe, bali ni mwingine.
3. Katika mstari unaofuata wazo lilo hilo laletwa wazi kwa njia nyingine tena. Katika mstari huu, Yohana 16:14, twasoma: “Yeye atanitukuza mimi; kwa kuwa atatwaa katika yaliyo yangu, na kuwapasha ninyi habari.” Hapa tofauti iliyo wazi kabisa yachorwa kati ya Yeye, Roho Mtakatifu, na Mimi, Yesu Kristo. Kazi ya Roho Mtakatifu si kujitukuza mwenyewe, bali kumtukuza mwingine, na Huyo Mwingine ni Yesu Kristo; naye hutwaa yaliyo mali ya mwingine, yaani, ya Kristo, na kuwapasha habari waaminio. Isingewezekana kueleza kwa lugha ya kibinadamu tofauti kati ya nafsi mbili kwa wazi zaidi kuliko tofauti kati ya Mwana na Roho Mtakatifu inavyoelezwa katika mstari huu.
4. Tofauti kati ya Baba na Mwana na Roho Mtakatifu yaletwa wazi kabisa katika Luka 3:21, 22: “Ikawa, watu wote walipokuwa wakibatizwa, na Yesu naye amebatizwa, akawa anaomba, mbingu zikafunuka; Roho Mtakatifu akashuka juu yake kwa mfano wa kiwiliwili, kama hua; sauti ikatoka mbinguni, Wewe ndiwe Mwanangu, mpendwa wangu, nimependezwa nawe.” Hapa tofauti iliyo wazi yachorwa kati ya Yesu Kristo aliyekuwa duniani, na Baba aliyenena naye kutoka mbinguni, na Roho Mtakatifu aliyeshuka kwa mfano wa kiwiliwili kama hua kutoka kwa Baba juu ya Mwana.
5. Mfano mwingine tena wa kushangaza unapatikana katika Mathayo 28:19: “Basi, enendeni, mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa jina la Baba, na Mwana, na Roho Mtakatifu.” Hapa tofauti iliyo wazi yachorwa kati ya jina “la Baba,” na jina “la Mwana,” na jina “la Roho Mtakatifu.”
6. Maelezo ya kushangaza sana ya tofauti iliyo wazi kati ya Baba, Mwana na Roho Mtakatifu yanapatikana katika Yohana 14:16, 17: “Nami nitamwomba Baba, naye atawapa Msaidizi mwingine, ili akae nanyi hata milele; ndiye Roho wa kweli.” Hapa tofauti iliyo wazi kabisa yachorwa kati ya Mwana aombaye, na Baba ambaye kwake yeye aomba, na “Msaidizi mwingine,” ambaye atolewa kwa kujibu ombi lake. Hakuna kitu kingeweza kuwa wazi zaidi kuliko tofauti ambayo Yesu Kristo aichora katika fungu hili kati yake mwenyewe na Baba na Roho Mtakatifu.
7. Twaona jambo lilo hilo tena katika Yohana 16:7: “Lakini mimi nawaambia iliyo kweli; yawafaa ninyi mimi niondoke, kwa sababu mimi nisipoondoka, huyo Msaidizi hatakuja kwenu; bali mimi nikienda zangu, nitampeleka kwenu.” Hapa Bwana Yesu mwenyewe achora tofauti iliyo wazi kati yake mwenyewe, aliye karibu kuondoka, na Roho Mtakatifu, yule Msaidizi mwingine ajaye kuchukua mahali pake baada ya yeye kuondoka.
8. Jambo lilo hilo laletwa wazi tena katika hotuba ya Petro siku ya Pentekoste katika Matendo 2:33, ambapo Petro ameandikwa akisema: “Basi yeye, akiisha kupandishwa hata mkono wa kuume wa Mungu, na kupokea kwa Baba ile ahadi ya Roho Mtakatifu, amekimwaga kitu hiki mnachokiona sasa na kukisikia.” Hapa tofauti iliyo wazi yachorwa kati ya Mwana aliyepandishwa hata mkono wa kuume wa Baba, na Baba mwenyewe, na Roho Mtakatifu ambaye Mwana ampokea kutoka kwa Baba, na kummwaga juu ya Kanisa. Kwa kufupisha yote chini ya kichwa hiki: tena na tena Biblia yachora tofauti iliyo wazi kabisa kati ya Roho Mtakatifu, na Baba, na Mwana. Wao ni nafsi tatu zilizo mbali, zenye mahusiano kati yao kwa kila mmoja, wakitenda mmoja juu ya mwingine, wakinena juu ya au kwa mmoja na mwingine, wakitumia viwakilishi vya nafsi ya pili na ya tatu kwa mmoja na mwingine.
Tumeona kwamba Biblia yaweka wazi kwamba Roho Mtakatifu ni Nafsi ya Kimungu, na kwamba yeye ni nafsi iliyo mbali kabisa na Baba na Mwana. Kwa maneno mengine, kwamba kuna Nafsi tatu za Kimungu katika Uungu. Mara nyingi imesemwa kwamba fundisho la Utatu halifundishwi katika Biblia. Ni kweli kwamba fundisho la Utatu halifundishwi moja kwa moja katika Biblia kwa maneno hayo hasa; lakini fundisho la Utatu ni kuziweka pamoja tu kweli zinazofundishwa katika Biblia waziwazi na bila shaka yo yote. Imefundishwa waziwazi katika Biblia kwamba kuna Mungu mmoja tu (Kumbukumbu la Torati 6:4). Lakini imefundishwa kwa uwazi ule ule, kama tulivyoona leo, kwamba kuna Nafsi tatu za Kimungu, Baba, Mwana na Roho Mtakatifu; na fundisho la Utatu ni kuziweka pamoja kweli hizi zinazofundishwa kwa uwazi ulio sawa.
Lakini, mtu aweza kuuliza, Mungu awezaje kuwa watatu na mmoja wakati mmoja? Jibu la swali hili ni rahisi sana na laeleweka kwa urahisi. Hawezi kuwa watatu katika mmoja kwa maana ile ile, wala Biblia haifundishi kwamba yu hivyo. Lakini ni kwa maana gani aweza kuwa mmoja na watatu? Jibu linaloridhisha kikamilifu kwa swali hili ni dhahiri kwamba haliwezekani kwa sababu ya hali yenyewe ya jambo hili—kwanza, kwa sababu Mungu ni Roho, na hesabu kwa asili ni mali ya ulimwengu wa vitu vya kimwili, na shida haina budi kutokea daima tunapojaribu kuufikiri uhai wa kiroho katika maumbo ya fikira za kimwili. Pili, jibu linaloridhisha kikamilifu kwa swali hili haliwezekani kwa sababu Mungu hana mipaka nasi tuna mipaka. “Mungu amekaa katika nuru isiyoweza kukaribiwa,” na majaribio yetu ya kuueleza Utatu wa Mungu kifalsafa ni jaribio la kuyaweka mambo ya uhai usio na mipaka katika maumbo ya fikira zenye mipaka, na kwa lazima jaribio kama hilo laweza, hata kwa ubora wake wote, kufanikiwa kwa sehemu tu. Hili tunalijua, kwamba Mungu kwa asili yake ni mmoja, na pia kwamba kuna Nafsi tatu katika Uungu huu mmoja. Kuna Mungu mmoja tu, lakini Mungu huyu mmoja hujitambulisha kwetu kama Nafsi tatu zilizo tofauti—Baba, Mwana na Roho Mtakatifu. Kuna Mungu mmoja, aliyeko milele, anayejidhihirisha katika Nafsi tatu—Baba, Mwana na Roho Mtakatifu. Kama tungeingia katika uwanja wa falsafa, ingeweza kuonyeshwa kwamba, kwa lazima yenyewe ya jambo hili, ikiwa Mungu angekuwa Mungu, hapana budi kuwe na wingi wa nafsi katika Uungu wa milele kabla ya kuumbwa kwa viumbe wenye mipaka; kwa maana vinginevyo Mungu asingeweza kupenda, kwa maana asingekuwapo mtu wa kumpenda, na kwa hiyo Mungu asingeweza kuwa Mungu. Urahisi ambao kwao mtu aweza kuishika dhana ya Kiunitariani juu ya Mungu si hoja ya kuipendelea bali ni hoja dhidi yake. Mungu ye yote ambaye angeweza kufahamika kikamilifu na akili yenye mipaka asingekuwa Mungu asiye na mipaka. Isingewezekana kwa akili yenye ufahamu kamili kumwabudu kweli mungu ambaye ingeweza kumwelewa kikamilifu. Ikiwa Mungu ni Mungu kweli, hana budi kuwa juu ya ufahamu wetu kamili.
Fundisho la Utatu si fundisho la kinadharia tu. Ni fundisho lenye umuhimu mkubwa mno wa kila siku katika maisha ya vitendo. Linaingia ndani kabisa ya nyuzi zenyewe za uzoefu wetu, ikiwa uzoefu wetu ni uzoefu wa Kikristo kweli. Kwa mfano, katika maombi yetu twamhitaji Mungu Baba, ambaye kwake twaomba; twamhitaji Mungu Mwana, ambaye kwa njia yake twaomba; na twamhitaji Mungu Roho Mtakatifu, ambaye ndani yake twaomba. Vivyo hivyo katika ibada yetu twamhitaji Mungu Baba, aliye kiini chenyewe cha ibada yetu; twamhitaji Mwana, ambaye kwa njia yake twamkaribia Baba katika ibada yetu; na twahitaji kuabudu kwa Roho Mtakatifu. Lakini wote watatu—Baba, Mwana na Roho Mtakatifu—ndio wanaoabudiwa nasi. Ile Doksolojia ya mizani ndefu ni ya Kikristo kabisa katika ibada yake inapoimba:
“Msifuni Mungu ambaye baraka zote hutoka kwake,
Msifuni, viumbe vyote hapa chini,
Msifuni juu, enyi jeshi la mbinguni,
Msifuni Baba, Mwana, na Roho Mtakatifu.”
Vivyo hivyo pia ni Gloria Patri, ambayo maneno yake twayaimba mara nyingi sana, lakini wazo lake twalishika mara chache sana:
Utukufu na uwe kwa Baba, na kwa Mwana, na kwa Roho Mtakatifu, kama ulivyokuwa mwanzo, ulivyo sasa, na utakavyokuwa milele, ulimwengu usio na mwisho, Amina.