Mafundisho ya Msingi ya Imani ya Kikristo
Kuzaliwa Upya

Sura 11 · dakika 22 za kusoma · dakika 28 za kusikiliza

Kuzaliwa Upya

“Yesu akajibu, akamwambia, Amin, amin, nakuambia, Mtu asipozaliwa mara ya pili, hawezi kuuona ufalme wa Mungu. . . . Yesu akajibu, Amin, amin, nakuambia, Mtu asipozaliwa kwa maji na kwa Roho, hawezi kuuingia ufalme wa Mungu.”—Yohana 3:3, 5.

Somo letu katika sura hii ni Kufanywa Upya, yaani Kuzaliwa Upya. Nilihubiri juu ya somo hili mwaka mmoja hivi uliopita, lakini katika sura hii nitalishughulikia kwa njia tofauti kabisa; zaidi ya hayo, hakuna mfululizo wa mahubiri juu ya Mafundisho ya Msingi ya Imani ya Kikristo ambao ungekuwa kamili bila hubiri juu ya Kuzaliwa Upya. Yale tutakayosema katika sura hii yatakuwa chini ya vichwa vinne: I. Kuzaliwa Upya ni Nini? II. Matokeo ya Kuzaliwa Upya, III. Ulazima wa Kuzaliwa Upya, IV. Jinsi Mtu Anavyozaliwa Mara ya Pili.

I. Kuzaliwa Upya ni Nini?

Swali la kwanza linalotukabili ni hili, Kuzaliwa Upya ni nini? Wengi hunena juu ya Kuzaliwa Upya au juu ya Kufanywa Upya pasipo kuwa na wazo lo lote lililo dhahiri la jinsi Kuzaliwa Upya kulivyo hasa, na kwa hiyo hawana hakika kamwe kama wao wenyewe wamezaliwa mara ya pili au sivyo.

Maelezo ya Kuzaliwa Upya yaliyo wazi na dhahiri kuliko yote tunayoweza kuyapata katika Neno la Mungu yametolewa katika 2 Petro 1:4, “Kwa hayo ametukirimia ahadi kubwa mno, za thamani, ili kwa hizo mpate kuwa washirika wa tabia ya uungu, mkiokolewa na uharibifu uliomo duniani kwa sababu ya tamaa.” Kutokana na maneno haya ya Petro ni dhahiri kwamba Kuzaliwa Upya ni kutiwa ndani ya yule aliyezaliwa mara ya pili tabia mpya, tabia ya Mungu mwenyewe. Kwa kuzaliwa mara ya pili tunakuwa washirika halisi wa tabia ya Uungu. Sisi sote tunazaliwa katika ulimwengu huu tukiwa na tabia ya akili na ya maadili iliyoharibika. Mwanadamu wa tabia ya asili, yaani mtu asiyefanywa upya, ni kipofu kiakili, kipofu kwa kweli ya Mungu; “mambo ya Roho” hawezi kuyaona wala kuyapokea. “Kwake ni upuzi, wala hawezi kuyafahamu” (1 Wakorintho 2:14). Mapenzi ya moyo wake yameharibika; hupenda mambo ambayo yampasa kuyachukia, na huchukia mambo ambayo yampasa kuyapenda. Maelezo dhahiri ya mapenzi, na ladha, na tamaa za mtu asiyefanywa upya yanapatikana katika Wagalatia 5:19, 20, 21. Tena yeye ni mpotovu katika nia yake, kama Paulo asemavyo katika Warumi 8:7, “Kwa kuwa ile nia ya mwili ni uadui juu ya Mungu, kwa maana haitii sheria ya Mungu, wala haiwezi kuitii.” Hali hii ya upofu wa kiakili na wa kiroho na ya uharibifu wa kimaadili ndiyo hali ya kila mtu asiyefanywa upya. Hata awe na elimu, au adabu, au maadili mema kiasi gani kwa nje, maisha yake ya ndani yamepotoka kabisa kuanzia kwenye mizizi yake. Katika Kuzaliwa Upya Mungu humtia yule aliyezaliwa mara ya pili tabia yake mwenyewe yenye hekima na utakatifu, tabia ifikiriyo kama Mungu afikirivyo (“Yeye anafanywa upya apate ufahamu sawasawa na mfano wake yeye aliyemuumba”—Wakolosai 3:10); yeye huona moyoni kama Mungu aonavyo, hupenda mambo ambayo Mungu huyapenda, huchukia mambo ambayo Mungu huyachukia, hutaka kama Mungu atakavyo (1 Yohana 3:14; 4:7, 8). Basi ni dhahiri kwamba kufanywa upya ni badiliko lenye kina, kamili kabisa, katika chemchemi zilizo ndani kabisa za mawazo, na hisia, na matendo. Ni badiliko kamili kiasi kwamba Paulo asema katika 2 Wakorintho 5:17, “mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya (kwa usahihi zaidi, Uumbaji): ya kale yamepita; tazama, yamekuwa mapya.” Tukitumia lugha iliyovuviwa ya Mtume Yohana, kufanywa upya ni kupita “toka mautini kuingia uzimani.” Yohana asema katika 1 Yohana 3:14, “Sisi twajua ya kuwa tumepita toka mautini kuingia uzimani.” Mpaka tuzaliwe mara ya pili hivyo, tumo katika hali ya mauti ya kimaadili na ya kiroho. Tunapozaliwa mara ya pili, “tunahuishwa” (yaani, tunafanywa hai), sisi tuliokuwa “wafu kwa sababu ya makosa na dhambi.” (Waefeso 2:1). Kuna tofauti kubwa sana kati ya kufanywa upya na kuongoka tu. Kuongoka ni jambo la nje, ni kugeuka. Mtu amegeukia upande usio sahihi, ameupa Mungu kisogo; kisha anageuka na kumwelekea Mungu. Huko ndiko kuongoka. Lakini kufanywa upya si badiliko la nje tu, bali ni badiliko kamili katika vilindi vilivyo ndani kabisa vya utu wa mtu, linaloleta kuongoka kwa kweli, yaani badiliko la nje lililo la kweli. Kuongoka kwingi kunakoonekana kuwa kamili ni jambo la muda tu, kwa sababu hakukuingia ndani vya kutosha; lakini kufanywa upya ni jambo la kudumu. Mungu anapomtia mtu tabia yake, tabia hiyo hukaa ndani ya mtu huyo. Mtu akishazaliwa mara ya pili hawezi kutanguka kuzaliwa kwake, au kama Yohana asemavyo katika 1 Yohana 3:9, “Kila aliyezaliwa na Mungu hatendi dhambi, kwa sababu mbegu yake (ya Mungu) yakaa ndani yake.” Mtu aweza kuongoka mara elfu, lakini aweza kufanywa upya mara moja tu.

II. MATOKEO YA KUZALIWA UPYA

Sasa tunafika kwenye swali la pili, linalohusiana kwa karibu na lile la kwanza, nalo litatusaidia kuelewa kwa uwazi zaidi hata Kuzaliwa Upya ni nini. Ni matokeo gani yanayofuata mtu anapozaliwa mara ya pili? Ni mengi.

1. Tokeo la kwanza kati ya matokeo hayo linapatikana katika 1 Wakorintho 6:19, ambapo twasoma: “Au hamjui ya kuwa mwili wenu ni hekalu la Roho Mtakatifu aliye ndani yenu, mliyepewa na Mungu?” Maneno haya yalinenwa kwa waaminio, kwa watu waliofanywa upya, nayo yanatuambia waziwazi kwamba mtu anapozaliwa mara ya pili, Roho Mtakatifu huja kufanya makao yake ya kudumu ndani ya mtu huyo, na kwamba mtu aliyezaliwa mara ya pili kwa njia hiyo anakuwa hekalu la Roho Mtakatifu. Ni kweli kwamba huenda tusiwe na fahamu ya kukaa huku kwa Roho Mtakatifu ndani yetu kila wakati; hata hivyo yeye anakaa ndani yetu.

2. Tokeo la pili la Kuzaliwa Upya linapatikana katika Warumi 8:2-4, ambapo twasoma: “Kwa sababu sheria ya Roho wa uzima ule ulio katika Kristo Yesu imeniacha huru, mbali na sheria ya dhambi na mauti. Maana yale yasiyowezekana kwa torati, kwa vile ilivyokuwa dhaifu kwa sababu ya mwili, Mungu, kwa kumtuma Mwanawe mwenyewe katika mfano wa mwili wa dhambi, na kwa ajili ya dhambi, aliihukumu dhambi katika mwili; ili haki ya torati itimizwe ndani yetu, sisi tusioenenda kwa kufuata mambo ya mwili, bali mambo ya Roho.” Katika sura ya 7 ya Warumi tunayo picha ya mtu aliyeamshwa na sheria ya Mungu, ambayo anaikubali kwa utu wake wa ndani, ambayo anaona kwamba “ni takatifu, na ya haki, na njema,” ambayo anajaribu kuishika kwa nguvu zake mwenyewe, lakini anashindwa kabisa kuishika, hata mwishowe anafika mwisho wa nguvu zake na kujawa na kukata tamaa kwamba hataweza kamwe kuishika sheria ya Mungu iliyo nje yake, kwa sababu ya sheria ya dhambi na mauti iliyo ndani yake, sheria ya dhambi na mauti isemayo, “lile jema unalotaka kulitenda huwezi kulitenda, na lile ovu unalolichukia wala hutaki kulitenda, huna budi kuendelea kulitenda.” Mtu anapoletwa hivyo kutambua kutojiweza kwake kabisa, na kumgeukia Mungu na kumpokea Yesu Kristo, Roho Mtakatifu, ambaye Yesu Kristo humpa, akaaye ndani yake, humweka huru mbali na sheria hii ya dhambi na mauti, hata kwa nguvu ya Roho akaaye ndani yake anawezeshwa kuitii sheria ya Mungu, na kupata ushindi juu ya mambo maovu asiyotaka kuyatenda, na kuyatenda mambo anayotaka kuyatenda. Ambapo katika mtu aliyeamshwa tu na sheria ya Mungu ile “sheria ya dhambi na mauti” hushinda daima, katika mtu aliyefanywa upya ile “sheria ya Roho wa uzima ule ulio katika Kristo Yesu” ndiyo ishindayo daima. Bila shaka wengi wenu mlio hapa leo bado mnajitahidi kuishika sheria ya Mungu, na mnashindwa kabisa katika juhudi zenu. Mnachohitaji ni kuzaliwa mara ya pili, na hivyo Roho Mtakatifu aje kukaa ndani yenu, kisha mwenende kwa Roho, na kwa nguvu ya Roho huyu akaaye ndani yenu mpate ushindi kila siku na kila saa juu ya sheria ya dhambi na mauti ipiganayo katika viungo vyenu dhidi ya sheria ya Mungu.

3. Tokeo la tatu la Kuzaliwa Upya linapatikana katika Warumi 12:2, ambapo twasoma, “Wala msiifuatishe namna ya dunia hii; bali mgeuzwe kwa kufanywa upya nia zenu.” Kutokana na haya yaonekana kwamba tokeo la tatu la Kuzaliwa Upya ni kugeuzwa kwa nje kwa maisha yetu kwa njia ya kufanywa upya kwa ndani kwa nia zetu, hata tusiifuatishe tena namna ya dunia hii. Bila shaka mtu aliyefanywa upya hadhihirishi mara moja kwa ukamilifu kile ambacho chembe yake imo ndani yake. Yeye huyaanza maisha mapya kama vile sisi tunavyoyaanza maisha yetu ya asili, kama mtoto mchanga, naye hana budi kukua. Kama Petro asemavyo katika 1 Petro 2:2, imetupasa, “Kama watoto wachanga waliozaliwa sasa, kuyatamani maziwa ya neno yasiyoghoshiwa, ili kwa hayo tupate kukua.” Uzima huu mpya hauna budi kulishwa na kukuzwa. Ni kinyume cha akili, tena hakuna idhini yake katika Neno la Mungu, kumtazamia mtu ambaye amezaliwa mara ya pili sasa hivi, ambaye kwa hiyo ni mtoto mchanga katika Kristo, awe mkamilifu kitabia kama mtu aliyezaliwa miaka mingi iliyopita na aliyekua hata kufikia utu uzima. Lakini mara tu tunapozaliwa mara ya pili tunapokea katika chembe ukamilifu wote wa kimaadili utakaokuwa wetu chembe hiyo itakapokuwa imekua kikamilifu ndani yetu na kufikia udhihirisho wake mkamilifu.

4. Tokeo la nne la Kuzaliwa Upya tunalipata katika 1 Yohana 5:1, “Kila mtu aaminiye ya kwamba Yesu ndiye Kristo amezaliwa na Mungu.” Tokeo la nne la kuzaliwa mara ya pili ni kwamba mtu aliyefanywa upya anaamini ya kwamba Yesu ndiye Kristo. Bila shaka imani hii itokayo katika Kuzaliwa Upya ni imani halisi. Imani anayoinena Yohana hapa si imani iliyo maoni tu, bali ni ile imani halisi kwamba Yesu ndiye Mpakwa Mafuta wa Mungu, imani inayotuongoza kumtawaza Yesu kuwa Mfalme katika maisha yetu. Kama humfanyi Yesu kuwa Mfalme katika moyo wako na maisha yako, hujazaliwa mara ya pili. Lakini kama unamfanya Yesu kuwa Mfalme katika moyo wako na maisha yako, na mtawala kamili wa mawazo yako na mwenendo wako, basi umezaliwa mara ya pili, kwa maana “Kila mtu aaminiye ya kwamba Yesu ndiye Kristo amezaliwa na Mungu.”

5. Tokeo la tano la kuzaliwa mara ya pili tunalipata mistari mitatu chini zaidi katika sura hii hii, 1 Yohana 5:4: “Kwa maana kila kitu kilichozaliwa na Mungu huushinda ulimwengu.” Tokeo la tano la kuzaliwa na Mungu ni kwamba yule aliyezaliwa mara ya pili hivyo huushinda ulimwengu. Ulimwengu umefarakana na Mungu, “Ulimwengu wote unakaa katika Yule Mwovu” (1 Yohana 5:19). Uko chini ya utawala wa Yule Mwovu, ukitawaliwa na tamaa zake na mawazo yake. Ulimwengu umefarakana na Mungu katika maisha yake ya biashara, maisha ya jamii, maisha ya nyumbani, na katika nyanja zote za maisha ya akili na maisha ya elimu, nao daima unatumia nguvu juu ya kila mmoja wetu ili kutuvuta katika kutomtii Mungu (tazama 1 Yohana 5:3); lakini yule aliyezaliwa na Mungu, kwa nguvu ya imani ile ijayo kwa njia ya kuzaliwa mara ya pili, hupata ushindi juu ya ulimwengu. Hupata ushindi juu ya mawazo ya ulimwengu, makusudi yake, mipango yake, tamaa zake. Hupata ushindi juu ya ulimwengu katika maisha yake binafsi, maisha ya nyumbani, maisha ya biashara, maisha ya siasa, maisha ya akili, kila siku.

6. Tokeo la sita la kuzaliwa na Mungu linapatikana katika 1 Yohana 3:9, “Kila aliyezaliwa na Mungu hatendi dhambi, kwa sababu mbegu yake (yaani, ya Mungu) yakaa ndani yake; wala hawezi kutenda dhambi (au tuseme, hawezi kuwa akitenda dhambi), kwa sababu amezaliwa na Mungu.” Basi, tokeo la sita la kuzaliwa na Mungu ni kwamba ndani ya yule aliyezaliwa na Mungu mbegu ya Mungu hukaa; na, kwa hiyo, yule aliyezaliwa na Mungu hafanyi dhambi kuwa mazoea yake. Mtu atauliza, Je, maana yake hasa ni nini? Maana yake ni sawasawa na yale yanayosemwa, kama tukiangalia kwa makini nguvu halisi ya maneno yaliyotumika, na kuupa uzito unaostahili wakati wa vitenzi vilivyotumika. Kwanza kabisa, na tuiangalie nguvu halisi ya neno lililotafsiriwa “Dhambi.” Dhambi maana yake nini? Yohana mwenyewe ameangalia kwa uangalifu kulieleza katika mstari wenyewe na katika muktadha ambamo mstari wetu unapatikana. Jambo la kwanza lililo dhahiri kutoka 1 Yohana 3:9 ni kwamba dhambi ni kitu kinachotendwa, si kitu kilichoachwa bila kutendwa tu, wala si mawazo na tamaa za dhambi tu. Ni kitu kinachotendwa cha namna gani, kumeelezwa mistari mitano nyuma, katika mstari wa 4. “Kila atendaye dhambi afanya uasi pia; na dhambi ni uasi.” Dhambi hapa, kwa maelezo ya Yohana mwenyewe (nasi hatuna haki ya kuingiza katika mstari tunaojifunza maelezo ya mtu mwingine ye yote), ni “uasi,” yaani, matendo yanayodhihirisha kudharau kwa kujua mapenzi ya Mungu kama yalivyofunuliwa katika neno lake. Basi twaona kwamba dhambi, kama ilivyotumika hapa, maana yake ni kuivunja sheria ya Mungu kwa kujua na kwa makusudi. Mtu aliyefanywa upya hatakuwa akitenda jambo ambalo anajua kuwa ni kinyume cha mapenzi ya Mungu. Aweza kutenda jambo lililo kinyume cha mapenzi ya Mungu, ambalo hajui kuwa ni kinyume cha mapenzi ya Mungu. Kwa hiyo huo si “uasi.” Labda ilimpasa kujua kwamba lilikuwa kinyume cha mapenzi ya Mungu, na anapoongozwa kuona kwamba ndivyo lilivyo, ataungama hatia yake kwa Mungu. Zaidi ya hayo, tunapaswa kuangalia wakati wa kitenzi kilichotumika katika mstari huu. Ni wakati uliopo unaoonyesha tendo linaloendelea au la kudumu. Tafsiri ya neno kwa neno ya fungu hili ingekuwa, “Kila aliyezaliwa kutoka kwa Mungu, dhambi hayuko akiitenda, kwa sababu mbegu yake (ya Mungu) ndani yake inaendelea kukaa; wala hawezi kuwa akitenda dhambi, kwa sababu kutoka kwa Mungu amezaliwa.” Haifundishwi hapa kwamba aliyezaliwa na Mungu hatendi dhambi kamwe hata kwa tendo moja, bali inafundishwa kwamba haendelei kutenda dhambi, hafanyi dhambi kuwa mazoea yake. Ni jambo gani analolifanya kuwa mazoea yake, kunaonekana katika 1 Yohana 2:29, “Mkijua ya kuwa yeye ni mwenye haki, mwajua ya kuwa kila mtu atendaye haki amezaliwa na yeye.” Basi, tokeo la kuzaliwa mara ya pili ni kwamba yule aliyezaliwa upya haendelei kwa kujua, siku baada ya siku, kutenda jambo analojua kuwa ni kinyume cha mapenzi ya Mungu, bali hufanya kuwa mazoea yake “kutenda haki,” yaani, kutenda jambo lililo sawasawa na mapenzi ya Mungu kama yalivyofunuliwa katika Neno lake. Tabia mpya inayotiwa ndani katika kufanywa upya hufanya kuendelea kutenda dhambi kuwa jambo lisilowezekana, na hufanya kuitenda haki kuwa jambo lisiloepukika.

7. Tokeo la saba la Kuzaliwa Upya linapatikana katika 1 Yohana 3:14, “Sisi twajua ya kuwa tumepita toka mautini kuingia uzimani, kwa maana twawapenda ndugu. Yeye asiyependa akaa katika mauti.” Tokeo la saba la kuzaliwa mara ya pili ni kwamba twawapenda ndugu. Tunapaswa kuangalia kwa makini wazo la “upendo” ni lipi kama linavyoonyeshwa katika muktadha. Si upendo ulio hisia tu. Ni upendo katika maana ile iliyo juu zaidi na ya ndani zaidi, ya kutamani hali njema ya wengine na kuifurahia, upendo wa namna ile unaotuongoza kujitoa sadaka kwa ajili ya wale tunaowapenda, au kama tusomavyo chini zaidi katika sura hii hii, mistari ya 16-18, “Katika hili tumelifahamu pendo la Mungu, kwa kuwa yeye aliutoa uhai wake kwa ajili yetu; nasi imetupasa kuutoa uhai wetu kwa ajili ya ndugu. Lakini mwenye riziki ya dunia, akimwona ndugu yake ni mhitaji, akamzuilia huruma yake, upendo wa Mungu wakaaje ndani yake? Watoto wadogo, tusipende kwa neno wala kwa ulimi, bali kwa tendo na kweli.” Hili linaweka dhahiri kabisa kwamba kile Roho Mtakatifu anachokimaanisha hapa kwa upendo si mapenzi ya moyo tu au kuwapenda wengine kwa kawaida, si kufurahia kuwa pamoja nao tu; maana yake ni kujali kwa kina na kwa kweli hali yao njema, kunakotuongoza kutia mikono mifukoni mwetu wanapokuwa na mahitaji na kuyatimiza mahitaji yao; kunatuongoza kuyatoa sadaka maslahi yetu wenyewe kwa ajili ya maslahi yao, hata kufikia kuutoa uhai wetu kwa ajili yao. Wanaopendwa kwa upendo huu ni “ndugu,” yaani, wote waliozaliwa na Mungu, kama tusomavyo katika 1 Yohana 5:1, “Kila mtu aaminiye ya kwamba Yesu ndiye Kristo amezaliwa na Mungu; na kila ampendaye yeye aliyezaa, ampenda na yeye aliyezaliwa naye.” Kila mtu aliyezaliwa mara ya pili atampenda kila mtu mwingine aliyezaliwa na Mungu. Yule mwingine aliyezaliwa na Mungu aweza kuwa Mmarekani, au Mjerumani, au Mwingereza, au mtu mweusi, au Mchina, au Mhindi. Aweza kuwa amesoma au hakusoma; lakini yeye ni mtoto wa Mungu na ndugu, na kwa hiyo, kama wewe umezaliwa na Mungu, atakuwa mtu unayempenda. Hiki ni kipimo kichunguzacho kwa kina kama mtu amezaliwa na Mungu au sivyo.

8. Tokeo la mwisho la kuzaliwa na Mungu tutakaloliangalia asubuhi hii linapatikana katika 2 Wakorintho 5:17, “Hata imekuwa, mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya (uumbaji); ya kale yamepita; tazama, yamekuwa mapya.” Tokeo la nane la kuzaliwa mara ya pili, linalojumuisha matokeo mengine yote tuliyokuwa tukiyaangalia, ni kwamba katika mtu aliyefanywa upya, ya kale yamepita, yamekuwa mapya. Mahali pa mawazo ya kale, mapenzi ya kale, makusudi ya kale, machaguo ya kale, pana mawazo mapya, mapenzi mapya, makusudi mapya, machaguo mapya.

III. ULAZIMA WA KUZALIWA UPYA

Kwa dakika chache tu na tuuangalie ulazima wa Kuzaliwa Upya. Jambo hili limeelezwa katika mojawapo ya maandiko yetu na katika mistari inayofuata, Yohana 3:5, 6: “Amin, amin, nakuambia, Mtu asipozaliwa kwa maji na kwa Roho, hawezi kuuingia ufalme wa Mungu. Kilichozaliwa kwa mwili ni mwili; na kilichozaliwa kwa Roho ni roho.” Twaona hapa kwamba Kuzaliwa Upya ni jambo la lazima kwa wote, na twaona kwa nini ni la lazima. Maneno yaliyotafsiriwa, “Mtu asipozaliwa,” n.k., yakitafsiriwa kwa kufuata maneno yenyewe zaidi yangekuwa, “Mtu ye yote asipozaliwa kutoka katika maji na Roho, hawezi kuuingia ufalme wa Mungu.” Na kwa nini hawezi kuuingia Ufalme wa Mungu, mstari unaofuata unasema, nayo ni kwa sababu yote ambayo mtu hupata kwa kuzaliwa kwa asili ni “Mwili,” na Ufalme wa Mungu ni wa kiroho, na, kwa hiyo, ili kuuingia mtu hana budi kuzaliwa kwa Roho. Hata mababu zetu wawe na adabu na akili kiasi gani, hata baba zetu na mama zetu wawe walikuwa watauwa kiasi gani, hatumpati Roho Mtakatifu kutoka kwao. Tunachokipata ni “mwili” tu. Huenda ukawa mwili wenye adabu, mwili wenye maadili, mwili mnyoofu na wenye kuvutia sana, lakini ni mwili; na “wale walio katika mwili hawawezi kumpendeza Mungu,” wala “kuurithi ufalme wa Mungu.” Mwili hauwezi kuboreshwa. Kama vile ilivyo muhali kwamba “Mkushi aweza kuibadili ngozi yake, au chui madoa yake,” ndivyo ilivyo muhali kwamba mtu asiyefanywa upya aweze kufikia maisha yampendezayo Mungu. (Tazama Yeremia 13:23.) Hana budi kuzaliwa mara ya pili. Ulazima huu pia ni kamili na wa lazima kabisa, kamili na wa lazima kabisa kiasi kwamba Yesu alimwambia Nikodemo, ingawa alikuwa mtu wa maadili ya kupigiwa mfano kabisa, mtu mwenye elimu ya juu ya maadili na ya kiroho, mwalimu wa Israeli, kiongozi katika maisha ya kidini ya Israeli, “Hamna budi kuzaliwa mara ya pili.” (Yohana 3:7.) Hakuna kitu kingine kitakachochukua mahali pa Kuzaliwa Upya. Watu wanajaribu kuweka elimu, maadili, dini, imani sahihi, ubatizo, matengenezo ya nje, “fikra mpya,” “theosofia” au ujuzi wa Mungu, na mambo mengine kama hayo, mahali pa Kuzaliwa Upya; lakini hakuna hata kimoja cha hayo, wala yote kwa pamoja, kinachotosha; wewe huna budi kuzaliwa mara ya pili. Hakuna kabisa mtu aliye nje ya kanuni hii. Kama Yesu asemavyo katika Yohana 3:3, “Amin, amin, nakuambia, Mtu ye yote asipozaliwa kutoka juu, hawezi kuuona ufalme wa Mungu.”

IV. MTU AWEZAJE KUZALIWA MARA YA PILI?

Kwa hiyo, swali hili linamkabili kila mmoja wenu, Je, umezaliwa mara ya pili? Hakuna swali lililo muhimu zaidi ambalo unaweza kukabiliana nalo. Likabili katika kurasa hizi wala usilikwepe. Na jambo hilo linatufikisha kwenye swali linalohusu matendo papo hapo, Watu huzaliwaje mara ya pili, au ni nini ambacho mtu ye yote aliye hapa leo, ambaye hajazaliwa mara ya pili, hana budi kufanya ili azaliwe mara ya pili papa hapa asubuhi hii? Swali hili nalo limejibiwa waziwazi katika Neno la Mungu; nami naweza kuwapa jibu kwa dakika chache sana, na kulitoa hata mtu ye yote aliye hapa aweze kulielewa. Jibu lina sehemu tatu.

1. Sehemu ya kwanza ya jibu mtaipata katika Tito 3:5, “Si kwa sababu ya matendo ya haki tuliyoyatenda sisi; bali kwa rehema yake, yeye (yaani, Mungu) alituokoa kwa kuoshwa kwa kuzaliwa kwa pili, na kufanywa upya na Roho Mtakatifu.” Maneno haya yanatuambia waziwazi kabisa kwamba ni Mungu afanyaye upya, na kwamba hufanya hivyo kwa nguvu ya Roho wake Mtakatifu. Wazo hilo hilo linapatikana katika andiko letu, Yohana 3:5, 6: “Yesu akajibu, Amin, amin, nakuambia, Mtu asipozaliwa kwa maji na kwa Roho, hawezi kuuingia ufalme wa Mungu. Kilichozaliwa kwa mwili ni mwili; na kilichozaliwa kwa Roho ni roho.” Kufanywa upya ni kazi ya Mungu; hutendwa naye kwa nguvu ya Roho wake Mtakatifu atendaye kazi katika akili, na hisia, na nia ya yule anayezaliwa mara ya pili, katika moyo wako na wangu.

2. Mtu aweza kukisia, kwa kuwa kufanywa upya ni kazi ya Mungu, ambayo huitenda mioyoni mwetu kwa Roho wake Mtakatifu, kwamba tunalopaswa kufanya ni kungoja tu hata Mungu aone vema kutenda; lakini twaona waziwazi kutoka mafungu mengine ya Neno kwamba hili si kweli. Tunafundishwa jambo la pili kuhusu jinsi kufanywa upya kunavyotendwa katika Yakobo 1:18, “Kwa kupenda kwake mwenyewe alituzaa sisi kwa neno la kweli, tuwe kama malimbuko ya viumbe vyake.” Hapa tunafundishwa kwamba Neno la Kweli, Neno la Mungu, ndicho chombo ambacho Mungu hukitumia katika kufanya upya. Wazo hilo hilo linapatikana katika 1 Petro 1:23, “Kwa maana mmezaliwa mara ya pili, si kwa mbegu iharibikayo, bali kwa ile isiyoharibika, yaani, kwa neno la Mungu lenye uzima, lidumulo.” Naye Paulo analitamka wazo hilo hilo kuu katika 1 Wakorintho 4:15, anaposema: “Kwa maana ijapokuwa mna walimu kumi elfu katika Kristo, lakini hamna baba wengi; kwa maana mimi nimewazaa ninyi katika Kristo Yesu kwa njia ya Injili.” Kutokana na mafungu haya ni dhahiri kwamba Kuzaliwa Upya hutendwa na Mungu kwa njia ya Neno lake kama chombo. Ni Mungu anayekitenda kwa nguvu ya Roho wake Mtakatifu, lakini Roho Mtakatifu hutenda kazi kwa njia ya Neno, na hivyo Mungu huwazaa watu upya kwa “Neno la Kweli,” au “Neno la Mungu,” yaani, Neno linalohubiriwa kwa “Injili.” Basi, kama wewe au mimi tunataka kuzaliwa mara ya pili, tunapaswa kujiweka karibu na Neno la Mungu kwa kujifunza Biblia, na kumwomba Mungu kwamba Roho Mtakatifu alifanye Neno lile tunalojifunza kuwa kitu chenye uzima ndani ya mioyo yetu wenyewe. Tunapaswa kujiweka karibu hasa na ile sehemu ya Neno la Mungu inayopatikana katika Injili ya Yohana, kwa maana Yohana anatuambia katika Yohana 20:31 kwamba “Hizi (yaani, mambo haya yaliyo katika Injili ya Yohana) zimeandikwa ili mpate kuamini ya kwamba Yesu ndiye Kristo, Mwana wa Mungu; na kwa kuamini mwe na uzima kwa jina lake.” Kama tunataka kuwaona wengine wakizaliwa mara ya pili, tunapaswa kulileta Neno la Mungu liathiri akili zao na mioyo yao, ama kwa kulihubiri Neno, ama kwa kulifundisha, ama katika kazi ya mtu kwa mtu; nasi tunapaswa kumtazamia Roho Mtakatifu alihuishe Neno hilo katika mioyo ya watu tunapolipanda mioyoni mwao, na kwa njia hii Kuzaliwa Upya kutatokea.

3. Kweli ya tatu, ya mwisho, na ya kuamua juu ya jinsi tunavyozaliwa mara ya pili inapatikana katika Wagalatia 3:26 na Yohana 1:12, 13. Katika Wagalatia 3:26 twasoma, “Kwa kuwa ninyi nyote mmekuwa wana wa Mungu, kwa njia ya imani, katika Kristo Yesu.” Hili linatuambia waziwazi kwamba tunazaliwa mara ya pili kwa kuweka imani yetu katika Kristo Yesu. Jambo hili limeelezwa kwa uwazi zaidi hata katika Yohana 1:12, 13: “Bali wote waliompokea (yaani, Bwana Yesu), aliwapa uwezo wa kufanyika watoto wa Mungu, ndio wale waliaminio jina lake; waliozaliwa, si kwa damu, wala si kwa mapenzi ya mwili, wala si kwa mapenzi ya mtu, bali kwa Mungu.” Hapa twaambiwa kwamba jambo la kuamua katika kufanyika kwetu watoto wa Mungu ni kwamba tunamwamini, au tunampokea, Yesu Kristo. Mtu ye yote ampokeaye Yesu Kristo kuwa Mwokozi wake binafsi, na kumtumaini Mungu amsamehe kwa sababu Yesu Kristo alikufa mahali pake, na kumpokea kuwa Bwana wake na Mfalme wake, na kujisalimisha mawazo yake chini ya mamlaka yake kamili kama Bwana wake, na maisha yake chini ya mamlaka yake kamili kama Mfalme wake, na kumkiri Yesu Kristo kuwa Bwana mbele ya ulimwengu, mtu kama huyo mara moja anafanyika mtoto wa Mungu, mara moja anazaliwa mara ya pili, mara moja anafanywa mshirika wa tabia ya Uungu. Wazo hilo hilo limeelezwa kwa mfano na Yesu mwenyewe katika Yohana 3:14, 15, ambapo Bwana wetu Yesu ameandikwa akisema, “Kama vile Musa alivyomwinua nyoka jangwani, vivyo hivyo Mwana wa Adamu hana budi kuinuliwa, ili kila amwaminiye awe na uzima wa milele.” Maneno haya yanarejea habari ya Waisraeli katika Agano la Kale walipoumwa na nyoka za moto. Kama vile Mwisraeli aliyekuwa akifa, sumu ya nyoka ya moto ikienda kasi katika mishipa yake, alivyookolewa kwa kumtazama tu yule nyoka wa shaba juu ya mti, nyoka aliyefanywa kwa mfano wa yule aliyemuuma, akawa na uzima mpya ukienda kasi katika mishipa yake mara tu alipotazama, vivyo hivyo sisi wanadamu tunaokufa, sumu ya dhambi ikienda kasi katika mishipa yetu, tunaokolewa kwa kumtazama Yesu Kristo, aliyekuja “katika mfano wa mwili wa dhambi,” akiwa ameinuliwa juu ya msalaba, nasi tunakuwa na uzima mpya ukienda kasi katika mishipa yetu mara tu tunapotazama. Yote tunayopaswa kufanya kuhusu kufanywa upya kwetu ni kumpokea Kristo kama anavyoonyeshwa kwetu katika Neno, ambalo kwa hilo tunazaliwa mara ya pili. Kwa hiyo, “Mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya (uumbaji). Ya kale yamepita, tazama, yote yamekuwa mapya.”

Katika Kuzaliwa Upya Neno la Mungu ndilo mbegu; moyo wa mwanadamu ndio udongo; mhubiri wa Neno ndiye mpanzi, naye huidondosha mbegu ya Neno la Mungu katika udongo wa moyo wa mwanadamu; Mungu kwa Roho wake huufungua moyo uipokee mbegu (Matendo 16:14); msikiaji huamini; Roho huihuisha mbegu iwe hai katika moyo unaopokea; moyo huifunika mbegu kwa imani; tabia mpya, Tabia ya Uungu, huchipuka kutoka katika Neno la Uungu; mwamini “amezaliwa mara ya pili,” “ameumbwa upya,” “amefanywa hai,” “amepita toka mautini kuingia uzimani.”

Hitimisho.

Je, umezaliwa mara ya pili? Nauweka swali hili mbele ya kila mwanamume na kila mwanamke aliye hapa. Sikuulizi kama wewe ni mshiriki wa kanisa. Sikuulizi kama umebatizwa. Sikuulizi, je, umekuwa ukienda kwenye meza ya Bwana kwa kawaida. Sikuulizi, je, umegeuza ukurasa mpya. Sikuulizi, je, wewe ni bwana au bibi mpole, mwenye elimu, mwenye akili, mwenye maadili, anayependeza katika jamii. Nakuuliza, je, umezaliwa mara ya pili? Kama sivyo, uko nje ya Ufalme wa Mungu, nawe unaelekea jehanamu ya milele usipozaliwa mara ya pili. Lakini kama bado hujazaliwa mara ya pili, waweza kuzaliwa mara ya pili leo, waweza kuzaliwa mara ya pili kabla hujatoka katika jengo hili, waweza kuzaliwa mara ya pili sasa hivi; kwa maana Neno la Mungu lasema, “Wote waliompokea aliwapa uwezo wa kufanyika watoto wa Mungu, ndio wale waliaminio jina lake; waliozaliwa, si kwa damu, wala si kwa mwili, wala si kwa mapenzi ya mtu, bali kwa Mungu.” Tena lasema katika Warumi 10:9, 10, “Ukiungama kwa kinywa chako ya kuwa Yesu ni Bwana, na kuamini moyoni mwako ya kuwa Mungu alimfufua katika wafu, utaokoka. Kwa maana kwa moyo mtu huamini hata kupata haki, na kwa kinywa hukiri hata kupata wokovu.” Mistari hii inaweka wazi kama mchana kile hasa unachopaswa kufanya papa hapa na sasa hivi ili uwe mtoto wa Mungu. Ni juu yako kusema kama utafanya hivyo au hutafanya.