Maisha ya Baadaye ya Ndoa

Ilikuwa mwanzoni mwa mwaka 1697 ambapo akina Wesley walihamia Epworth, upande wa pili wa kaunti ya Lincoln, ambao, ingawa ulikuwa mji mdogo tu wa soko wenye wakazi wapatao 2,000, ulikuwa mahali pakuu katika Isle of Axholme, wilaya yenye urefu wa maili kumi na upana wa maili nne, iliyozungukwa na mito ya Trent, Don, na Idle. Kanisa ni jengo la kale, lililowekwa wakfu kwa St. Andrew, na nyumba ya mchungaji wakati ule ilikuwa jumba la kifalme ikilinganishwa na "kibanda cha matope" cha South Ormsby. Haikuwa nyumba iliyojengwa kwa tofali au jiwe, bali jengo la mbao na plasta la ghorofa tatu lenye vilele vitano vya paa, lililoezekwa kwa nyasi, na lililokuwa na "jiko, ukumbi, sebule, chumba cha vyakula, na vyumba vitatu vikubwa vya juu na vingine kadhaa kwa matumizi ya kawaida; na, pia, bustani ndogo;" pamoja na ghala kubwa, kibanda cha njiwa, na tanuru la katani. Sasa watoto walikuwa na nafasi tele ya kuzurura huku na huku, vilevile ya raha na starehe ndani ya nyumba; lakini kulikuwa na ada zilizopaswa kulipwa wakati wa kuingia katika huduma, samani zilizopaswa kununuliwa kwa ajili ya nyumba kubwa zaidi, na, kwa kuwa mchungaji mpya alikuwa amekusudia kulima shamba lake mwenyewe la parokia, zana na mifugo kwa ajili ya kilimo hicho kilichokuwa kibaya kuliko cha mtu asiye mtaalamu, ambacho mtu mpenda-vitabu aliyelelewa mjini alikuwa hafai kabisa kukifanya. Bwana Wesley, ambaye tayari alikuwa na madeni, alikopa pauni mia moja kutoka kwa Askofu wa Salisbury, na hizo zilipoonekana hazitoshi, kabla hajakaa vizuri katika huduma yake ilimbidi akope pauni nyingine hamsini. Riba juu ya fedha hizo na ulipaji wake ulining'inia kama jiwe la kusagia shingoni mwake kwa maisha yake yote yaliyosalia.

Familia hiyo huenda ilikuwa ndipo tu imetulia Epworth wakati Mehetabel, binti wa tano, alipozaliwa, na karibu wakati uleule Bibi Wesley alisikia habari za kifo cha dada yake mkubwa mpendwa Elizabeth, mke wa John Dunton. Akina Dunton walikuwa wamedumu kuwa wapenzi hadi siku ya kifo cha mke, naye mume aliyefiwa alitangaza kwamba katika miaka kumi na mitano ya ndoa yao hakuna sura ya hasira iliyowahi kupita kati yao. Yeye alikuwa mtunza vitabu na fedha wa mume wake, na sikuzote alishiriki kwa bidii katika biashara yake, na, licha ya mahangaiko na wasiwasi, mume hakupata hata mara moja kurudi nyumbani na kumkuta amekasirika. Alimuuguza kwa moyo wa kujitoa alipokuwa mgonjwa, na ilipoonekana kuna uwezekano wa wao kuhamia Amerika na kufanya biashara huko, alikubali safari hiyo, akimhakikishia kwa furaha "moyo wake mpendwa zaidi" kwamba angekwenda kwake kwa shangwe, akiongeza, "Nakuhakikishia, mpenzi wangu, wewe peke yako ndiwe utajiri wote ninaoutamani; na kama nikipata furaha ya kupata tena uandamani wako, nitasafiri hadi sehemu ya mbali kabisa ya dunia kuliko kuachana nawe tena kamwe. . . . Ningependelea kuwa na uandamani wako kwa mkate na maji kuliko kufurahia bila wewe utajiri wa Indies zote mbili." Katika barua nyingine anasema, "Tafadhali, mpenzi wangu, onyesha upendo wako kwangu kwa kujitunza mwenyewe. Jipatie mavazi ya joto, fulana za sufu, na ununue joho. Uwe mchangamfu; usikose chochote; usitie shaka kwamba Mungu atatuandalia." Anaonekana kuwa alikuwa mfano wa kunenwa katika kizazi chake, kwa ajili ya wema wa asili na upole ambao kwa bahati mbaya sikuzote haviendani na utauwa wa kweli kabisa.

Bibi Wesley alikuwa amefurahi sana katika urafiki wa kindugu uliokuwepo kati ya mume wake mwenyewe na dada yake na Bwana Dunton, naye alihuzunishwa sana na msiba huo. Bwana Wesley aliandika maandishi ya kaburini yaliyochongwa juu ya kaburi la Bibi Dunton huko Bunhill Fields, na, ingawa ilikuwa ni desturi ya siku zile kuwapa kila fadhila iliyo chini ya jua wale ambao waliandikiwa maandishi ya kaburini, ilikubaliwa kwa makubaliano ya wote kwamba kila neno lake lilikuwa kweli: — "Chombo kitakatifu! ambaye kwako twakabidhi Fungu hili tukupendalo la mavumbi yaliyozikwa, Litambue jukumu lako, na ulilinde salama, Hata lango la shaba la mauti litakapofunguliwa;

Hata malaika atakapoliamuru liinuke, Na kulihamishia Paradiso Mke mtiifu, mpole, mwenye hekima;

Rafiki wa kufariji na kushauri;

Fadhila laini kama pumzi ya Zephyr;

Utauwa, uliotabasamu katika mauti;

Mke kama huyo na rafiki kama huyo Wote wamlilia na wote wamsifu.

Zaidi ya wote, akiwa amelemewa na mahangaiko yanayotafuna, Yeye aliyemjua, na kumpenda kuliko wote;

Aliyeshiriki moyo wake wa uaminifu, Yeye aliyetawala humo pasipo mshindani, Naye hataacha kuugua Hata afe, apate kuishi pamoja naye.

Au, kama angependa kusema zaidi, Hapa amezikwa Eliza.

Dada hao wawili walihesabiwa kuwa wanafanana sana katika sura na tabia, hivi kwamba jambo lolote lililoandikwa kuhusu Bibi Dunton huangaza pia utu wa Bibi Wesley mwenyewe.

Bwana Wesley alikuwa amehudhuria arusi ya akina Dunton, kisha akawakabidhi "Epithalamium" iliyokuwa yote njiwa na mapenzi, na akina Cupid na Hymen. Ni dhahiri alikuwa na shaka ya werevu kwamba muuza-vitabu huyo aliyefiwa hakuumbwa kuishi peke yake, kwani katika barua iliyoambatanisha maandishi ya kaburini anadokeza kwa ujanja kwamba anatumaini yatawasili kabla ya Epithalamium nyingine kuhitajika. Bwana Dunton alioa tena, ndani ya miezi sita, naye Bwana Wesley aliukatisha urafiki wake haraka kama vile Dkt. Primrose angeweza kufanya chini ya hali kama hizo. Yeye mwenyewe hakupata kamwe kujaribiwa kwa njia iyo hiyo, kwa kuwa Bibi Wesley alimwishi, lakini, tukihukumu kutokana na tunayoyajua kuhusu tabia yake, ni jambo lenye uwezekano mkubwa kwamba asingeishi muda mrefu bila mke kama angepatwa na msiba wa kumpoteza mwenzi wake mwaminifu.

Yaelekea zaidi ilikuwa wakati Bibi Wesley alipokaa kwa mara ya kwanza Epworth ndipo alipokabiliana na tatizo la elimu kwa watoto wake. Kama asingelifanya hivyo, binti zake wangelikua bila ujuzi, kwani fedha za kuwapeleka shuleni zisingepatikana kamwe. Kwa kawaida jitihada kubwa zingefanywa kwa ajili ya wavulana; kwani elimu, na hiyo katika shule ya umma, ilionwa na baba kuwa sine qua non, naye angeligeuza mbingu na nchi ili kuwapatia. Bibi Wesley alikuwa mwanamke mwenye vitendo kwa utulivu, ambaye, akiwa na mengi ya kufanya, alipata wakati wa kufanya kila kitu, kwa nguvu zisizolegea na bidii na tabia ya akili yenye mpangilio. Bila shaka, haikuwezekana kumfundisha mwanawe mkubwa hata alipoweza kusema, lakini mara tu alipoanza kuzungumza akaanza kumfundisha.

Ulikuwa mchakato wa haraka na wa kupendeza, kwani aliandika kwamba "alikuwa na kumbukumbu kubwa ajabu hata sikumbuki kumwambia neno lilelile mara mbili. Lililoshangaza zaidi, neno lolote alilokuwa amejifunza katika somo lake alilijua popote alipoliona, iwe katika Biblia yake au kitabu kinginecho, ambayo kwa njia hiyo alijifunza upesi sana kusoma vizuri mwandishi wa Kiingereza." Kwa muda wa miaka miwili hivi, Samuel alikuwa mwanafunzi wake pekee, na kutokana na uzoefu wake naye hakujaribu kamwe kumfundisha mtoto yeyote wa watoto wake alfabeti hata walipotimiza miaka mitano, ingawa mdogo wa wote, Kezia, aliyafahamu herufi zake kabla ya umri huo. Mama yake alisikitikia jambo hili, na akasema halikuwa tendo lake, bali kusoma lazima kulikuwa hewani mle. Mtoto wa tisa wa Bibi Wesley alizaliwa Epworth mwaka 1698, lakini, kwa kuwa daftari za parokia ziliteketezwa kwa moto, haijulikani kama alikuwa mvulana au msichana. Mtoto huyu alikufa upesi, na nyongeza iliyofuata katika familia alikuwa John ambaye alifuatiwa mwaka uliofuata na Benjamin, wote wawili waliokufa wakiwa wachanga.

Yaonekana kwamba katika sehemu ya awali ya kipindi cha Epworth, mama mzee wa Bwana Wesley aliishi naye na, yamkini, alikuwa msaada wa thamani kwa mke huyo kijana, ambaye sikuzote alikuwa akitarajia mtoto, na mara nyingi alifungiwa chumbani na kitandani mwake kwa miezi sita kwa mfululizo, ingawa, kwa kuwa mara chache alikuwa na mtumishi zaidi ya mmoja kwa kazi zote, ni lazima aliwasimamia watoto hata katika nyakati zake za udhaifu mkuu, nayo ilikuwa ni taabu hii ya kudumu ya akili na mwili iliyoongeza sana unyonge wake.

Tarehe 16 Mei 1701, mume na mke walishauriana pamoja. Fedha zilikuwa haba mno na makaa ya mawe yalihitajika, kwani, ingawa ilikuwa karibu kiangazi, isingefaa kukosa moto wakati mtoto mwingine alitarajiwa saa yoyote. Kila senti ilikusanywa pamoja, lakini waliweza kupata shilingi sita tu kati yao. Makaa yaliagizwa, lakini mifuko ilikuwa mitupu. Asubuhi ya Alhamisi kulikuwa na mshangao wa furaha. Askofu Mkuu Sharpe mwenye fadhili, aliyejua jinsi umaskini ulivyoibana familia ya Epworth, na yote kuhusu madeni, na jinsi mchungaji alivyofanya kazi kwa bidii akifua mashairi na nathari kutoka bongo zake kwa ajili ya wachapishaji wa London, aliwaambia baadhi ya waheshimiwa kuhusu yeye, na hata akaomba mbele ya Baraza la Mabwana kwa niaba yake. Countess wa Northampton, akiguswa na hadithi ya dhiki, alitoa pauni ishirini kwa ajili ya wale walioteuliwa na Askofu Mkuu, kati ya hizo pauni kumi, kwa kutaka kwa Bwana Wesley, ziliachwa mikononi mwa mheshimiwa askofu kwa ajili ya Bibi Wesley mzee, na pauni kumi nyingine zilipelekwa kwa mkono kwa Mchungaji, zikiwasili asubuhi iliyomkuta hana hata senti. Fedha hizo hazikuchelewa hata saa moja, kwani jioni ileile mapacha, mvulana na msichana, walizaliwa. Katika kutangaza tukio hilo kwa Askofu Mkuu, Bwana Wesley aliandika: — "Usiku uliopita mke wangu aliniletea watoto wachache. Bado ni wawili tu, mvulana na msichana, nami nadhani ndio wote kwa sasa; tumepata wanne katika miaka miwili na siku moja, watatu kati yao wako hai."

Wala mapacha wala yule mvulana aliyewatangulia hawakuishi miezi mingi, na mwaka 1702 Anne alizaliwa; na mama, sasa kwa ajabu, akiwa na mtoto mchanga mmoja tu mikononi, huku Mehetabel mdogo, au Hetty kama alivyoitwa, akiwa amefikia umri wa heshima wa miaka mitano, Bibi Wesley alianza kuendesha shule ya kawaida na familia yake kwa saa sita kwa siku, naye akaidumisha, kwa miaka ishirini, isipokuwa vikwazo vichache visivyoepukika vilivyosababishwa na uzazi uliofuatana, na moto katika nyumba ya mchungaji.

Jinsi alivyofundisha kwa subira ilionekana wakati, siku moja, mume wake alipokuwa na udadisi wa kuketi kando na kuhesabu huku akirudia jambo lilelile kwa mtoto mmoja zaidi ya mara ishirini. "Nastaajabia subira yako," alisema yeye; "umemwambia mtoto yule mara ishirini jambo lilelile." "Kama ningeridhika kwa kulitaja mara kumi na tisa tu," alijibu, "ningepoteza kazi yangu yote. Ilikuwa ni mara ya ishirini iliyolitia taji."

Bibi Wesley haonekani kuwa alilithamini sana mfumo wake mwenyewe wa elimu, lakini hakuweza kuwaacha watoto wake wakue ovyo, wala hakuwa na uwezo wa kumudu walimu wa kike, wakufunzi, au shule. Njia pekee ya kuwafundisha ilikuwa kuifanya mwenyewe, na, walipokusanyika kwa utulivu kumzunguka wakiwa na kazi zao, yeye alishughulikia sindano yake, aliweka hesabu za shamba la parokia, aliandika barua zake, na alimlea mtoto wake mchanga kwa raha na starehe kubwa zaidi kuliko ambavyo angeweza kufanya kama kikundi hicho kidogo kingekuwa kikikimbia huku na huku na kuingia katika ufidhuli wa kelele. Ilikuwa ni kwa hamu ya mwanawe John, alipokuwa mtu wa miaka thelathini, na labda akiwa na matamanio yake mwenyewe ya maisha ya familia, ndipo alipoandika kwa kina jinsi alivyowalea na kuwafundisha watoto wake, na kumbukumbu hiyo huwasilishwa vizuri zaidi kwa maneno yake mwenyewe.