Miaka ya Mwisho

Habari za kifo cha Samuel Wesley zilifikishwa kwa Charles na rafiki na jirani, aliyekuwa wakati huo Bristol, na yaelekea pia kwa John kule Foundry. Huyu wa pili mara nyingi alichokozwa na jamaa zake kwa ukimya wake juu ya mambo ya familia, na yaonekana alianza safari kukutana na Charles na kwenda naye Tiverton kumwona shemeji wao aliyefiwa na mume, bila kumpasha habari hizo za huzuni mama yake, aliyekuwa mgonjwa chumbani mwake. Yamkini hakuwa na moyo wa kufanya hivyo, kwa maana familia nzima ilijua jinsi alivyompenda sana mzaliwa wake wa kwanza, na jinsi alivyokuwa mwana wa kuigwa kwake. Yamkini alimwagiza mmoja wa dada zake amwambie kwa upole. Jinsi alivyoustahimili msiba huo yeye mwenyewe alimweleza Charles : — " MPENDWA CHARLES, " November 29th, 1739.

" Mara ya kwanza niliposikia habari za kifo cha ndugu yako, papo hapo nilikubaliana na mapenzi ya Mungu, bila kusita hata kidogo. Ila nilistaajabu kwamba Jacky hakunijulisha kabla hajaondoka, ijapokuwa alilijua; lakini hakuufahamu mwenendo wa Mungu wa kunishughulikia katika hali za pekee, jambo ambalo si la kushangaza; kwa maana ijapokuwa mara nyingi nimeuonja huruma na uweza wake usio na mwisho ukinitegemeza, na utulivu wa ndani wa roho wakati ambao jaribu lingalinizidi nguvu, hata hivyo njia zake za kutenda kazi kwangu hazieleweki wala hazitamkiki. Ndugu yako alikuwa mpendwa kwangu sana katika maisha haya, na labda nimekosa kwa kumpenda kupita kiasi. Wakati mmoja nilidhani haiwezekani kustahimili kufiwa naye, lakini hakuna ajuaye awezalo kustahimili hata ajaribiwe. Kama babu yako mwema mzee alivyokuwa akisema, ' Hilo ni teso ambalo Mungu hulifanya kuwa teso.' Bila shaka kudhihirika kwa uwepo na fadhili zake ni tegemezo la kutosha na zaidi katika mateso yo yote. Akizuia faraja zake, na kutuficha uso wake, teso dogo kabisa halivumiliki. Lakini, lihimidiwe na kuabudiwa jina lake takatifu, haikuwa hivyo kwangu, ijapokuwa sistahili hata kidogo rehema zake zote. Nafurahi kuwa na tumaini la kuridhisha juu ya wokovu wa mwanangu mpendwa. Sasa amepumzika, wala hangalirudi duniani ili kuupata ulimwengu. Basi kwa nini niomboleze? Amefika bandarini kabla yangu, lakini karibu nitamfuata. Yeye hana budi kutorudi kwangu, bali mimi nitakwenda kwake, tusitengane tena.

" Nakushukuru kwa kutunza mambo yangu ya kidunia. Ilikuwa kawaida kudhani kwamba ningesumbuka kwa kifo cha mwanangu mpendwa kwa sababu hiyo, kwa kuwa sehemu kubwa ya kimo changu ilikatiliwa mbali. Lakini kusema kweli, sijapata kamwe wazo hata moja la wasiwasi juu ya mambo kama hayo; kwa maana papo hapo iliingia akilini kwamba Mungu, kwa kunipoteza mwanangu, alikuwa ameniita nimtegemee yeye kwa uthabiti zaidi; kwamba ingawa mwanangu alikuwa mwema, hakuwa Mungu wangu; na kwamba sasa Baba yetu wa mbinguni alionekana ameshika shauri langu kwa karibu zaidi mkononi mwake; na, kwa hiyo, hata kinyume cha tumaini, niliamini katika tumaini kwamba sitateseka tena kamwe.

" Siwezi kuandika mengi, kwa kuwa ni dhaifu tu. Sijashuka ghorofa ya chini zaidi ya majuma kumi, ijapokuwa ni afadhali kuliko nilivyokuwa hivi karibuni. Tafadhali mpe binti yangu na Philly upendo wangu wa fadhili na baraka. Namwomba Mungu amtegemeze na kumruzuku.

" SUSANNA WESLEY."

Karibu mwezi mmoja baadaye aliandika tena, yamkini kwa kujibu barua kutoka kwa Charles, ambaye makao yake makuu yalikuwa Bristol : — "Foundry, December 27th, 1739. " MPENDWA CHARLES, " Huwezi kutamani kuniona kuliko ninavyotamani kukuona. Ndugu yako, ambaye tangu sasa nitamwita Son Wesley, kwa kuwa Sam wangu mpendwa amekwenda nyumbani, ndipo tu amekuwa pamoja nami na akaziburudisha sana roho zangu. Naam, mara nyingi nimeona kwamba hasemi kamwe nikisikia bila mimi kupata faida fulani ya kiroho. Lakini ziara zake ni chache na fupi, jambo ambalo simlaumu kamwe, kwa sababu najua ana shughuli njema, na, ahimidiwe Mungu, ana mafanikio makuu katika huduma yake. Lakini, Charles wangu mpendwa, bado namhitaji yeye au wewe; kwa maana, kwa maana halisi kabisa, nimekuwa mtoto mdogo nahitaji msaada wa kudumu. ' Kama chuma kinolewavyo kwa chuma, ndivyo uso wa mtu umnoavyo rafiki yake.' Napata faraja na tegemezo nyingi kutokana na mazungumzo ya dini nikiweza kuyapata. Zamani nilifurahia kutokuwepo kwa wenzangu, nikaona ya kwamba kadiri nilivyopungukiwa na faraja za viumbe ndivyo nilivyozidi kupata kutoka kwa Mungu. Lakini, ole wangu! nimeanguka kutoka katika ushirika wa kiroho niliokuwa nikiufurahia zamani.

Na kwa nini ni hivyo? Kwa sababu nimepungukiwa na imani. Mungu ni Mungu aliyepo mahali pote, asiyebadilika, ambaye kwake hakuna kigeugeu wala kivuli cha kugeuka; kosa liko ndani yangu mwenyewe, nami naziangikia dosari zote za hukumu na makosa yote ya matendo juu ya kupungukiwa kwangu na imani katika Yesu mbarikiwa. Ee, mpendwa wangu, ninapoutafakari utukufu wa nafsi yake, ukamilifu wa usafi wake, ukuu wa mateso yake, lakini zaidi ya yote upendo wake usio na kikomo, nastaajabu na kuchanganyikiwa kabisa; nimezama katika mawazo. Naanguka na kuwa si kitu mbele zake! Ee, jinsi asivyoweza kutetewa mtu mwenye kuyajua mambo haya, na hata hivyo abakia maskini na wa hali ya chini katika imani na upendo. Nasema kama mtu mwenye hatia katika jambo hili. Nimezuiliwa nisimalize barua yangu. Nililalamika sina mtu wa kuzungumza nami juu ya mambo ya kiroho, lakini kwa siku hizi kadhaa nimekuwa na mazungumzo ya Wakristo wengi wema, waliokwisha ziburudisha kwa kiasi roho zangu zilizolegea; na ijapokuwa walinizuia nisiandike, hata hivyo kilikuwa kizuizi cha kupendeza na natumaini si cha bure. Natumaini karibuni tutasema uso kwa uso; nami hapo, Mungu akiniruhusu, nitatoa mawazo yangu kwa ukamilifu zaidi. Lakini hapo, ole wangu! utakapokuja, ndugu yako ataniacha. Lakini hayo ni mapenzi ya Mungu, ambaye katika utumishi wake mbarikiwa umejihusisha, aliyezibariki kazi zenu hata sasa, na kuzilinda nafsi zenu. Kwamba aendelee kuifanikisha kazi yenu, na kuwalinda nyote na uovu, na kuwapa nguvu na ujasiri wa kuihubiri injili ya kweli kinyume cha maombi ya pamoja ya watu waovu na malaika waovu, ndiyo maombi ya moyoni ya, mpendwa Charles, " Mama yako mwenye kukupenda, " SUSANNA WESLEV."

Karibu na wakati huu Emilia Wesley, ambaye kwa miaka michache alikuwa ameolewa na aliyekuwa mfamasia wa Epworth, Bw. Harper aliyekuwa maskini mno, akawa mjane, na, akiondoka Gainsborough, akaja pamoja na mtumishi wa kweli aliyempenda ili akae na mama yake kule Foundry.

Lazima pia iwe ni wakati huu ambapo Bibi Wesley alitoa ushuhuda wake, walau katika tukio moja, akiunga mkono kuhubiri kwa walei. Kazi ya John Wesley ilikuwa ya mwinjilisti na mratibu, ambaye parokia yake ilikuwa ulimwengu; alipanda farasi kutoka mahali hata mahali akiziimarisha kanisa, na ilikuwa lazima mtu aachwe kusimamia kule Foundry. Aliyechaguliwa alikuwa Bw. Thomas Maxfield, " kijana mwenye akili njema na utauwa." Kazi zake zilikuwa kukutana na madarasa na vikundi, na kusoma na kufafanua Maandiko. Kutoka hapo hata kuhubiri kulikuwa hatua moja tu, naye upesi akaifanya, akinena kwa bidii na ufasaha mwingi. John Wesley alifadhaika sana aliposikia habari hizo naye akaja nyumbani haraka. Mama yake aliona kuna jambo lisilo sawa, akauliza ni nini. " Thomas Maxfield amekuwa mhubiri, naona," ndilo lilikuwa jibu fupi la mtu ambaye tamaa yake ya asili ilikuwa kuwa kichwa na mkuu katika kila jambo aliloshughulikia. Bibi Wesley upesi akampa maoni yake : — " John, wajua hisia zangu zilivyokuwa. Huwezi kunidhania kwamba naunga mkono kwa upesi jambo la namna hii. Lakini uwe mwangalifu kwa unalolifanya kwa kijana yule; kwa maana ameitwa na Mungu kuhubiri kwa hakika kama vile wewe ulivyoitwa. Chunguza yamekuwa nini matunda ya kuhubiri kwake, na umsikilize wewe mwenyewe." Maneno ya mama yalikuwa na uzito, naye Maxfield akahubiri mbele ya bwana wake. "Ni Bwana," akapaza sauti John Wesley, " na afanye alionalo kuwa jema machoni pake. Mimi ni nani hata niweze kumpinga Mungu?"

Na hivyo padre aliyetawazwa, aliyekuwa mtetezi mkali wa haki za kikuhani, yule msomi na " Fellow of Lincoln " aliongozwa kuidhinisha kuhubiri kwa walei ambako kulikusudiwa kuwa sehemu muhimu katika Umethodisti aliouanzisha. Yadhaniwa kwamba Bibi Wesley alikuwa na hamu ya joto kwa wanawake waliojiunga na madarasa kule Foundry na kufika huko kwa mafundisho na ushauri. Kwa kawaida angefanya hivyo alipokuwa mzima kiasi cha kutosha.

Ilikuwa ni tabia ya kijana mwenye juhudi kama Charles Wesley kudhani kwamba maoni ya mama yake juu ya mpango wa wokovu yalikuwa hafifu na kujaribu kuyasahihisha katika barua ndefu. Hakuyapokea tu yale aliyokuwa nayo ya kusema kwa unyenyekevu mwingi bali pia aliyaweka maneno yake moyoni; na jibu lake la unyenyekevu lakini lenye heshima kwake ndiyo barua ya mwisho inayojulikana kwamba aliiandika : — "MPENDWA CHARLES, "Foundry, Oct. 2nd, 1740.

" Naungana nawe kwa moyo wote katika kumshukuru Mungu kwa kupona kwako. Ana sababu nyingi za hekima kwa kila tukio la Majaliwa, zilizo juu sana ya ufahamu wetu, wala sina shaka kwamba yeye kukurudisha katika kiasi fulani cha afya tena kutatimiza makusudi mengi ambayo hata sasa huyajui.

"Nakushukuru kwa barua yako ya fadhili; naiita hivyo, kwa sababu naamini kweli iliongozwa na shauku ya dhati ya wema wangu wa kiroho na wa milele. Kuna ukweli mwingi mno katika mengi ya mashtaka yako : wala sikusudii kusema neno kwa kujitetea, bali nachagua kumwelekezea mambo yote yeye ajuaye vitu vyote. Hili lazima nikuambie : umekosea kidogo kuhusu hali yangu. Ole wangu! ni mbaya zaidi kuliko unavyoidhania! Mimi si mmoja wa wale ambao hawajapata kamwe kutiwa nuru, au kufanywa washirika wa kipawa cha mbinguni, au wa Roho Mtakatifu, bali tangu miaka mingi nimekwisha amshwa kabisa, nami natambua kwa kina dhambi, ya asili na ya matendo pia. Hali yangu ni kama ile ya Kanisa la Efeso; sijawa mwaminifu kwa vipawa vilivyokabidhiwa kwangu, nami nimeupoteza upendo wangu wa kwanza. ' Lakini, je, kuna tumaini lo lote katika Israeli kwa habari ya jambo hili? ' Sikati tamaa, na kwa neema ya Mungu sitakata tamaa; kwa maana tangu kuanguka kwangu kwa huzuni, nilipokuwa karibu bila tumaini, nilipokuwa nimemsahau Mungu, hata hivyo niligundua kwamba yeye hakunisahau. Hata wakati huo yeye kwa Roho wake aliweka stahili za upatanisho ule mkuu juu ya nafsi yangu, akiniambia kwamba Kristo alinifia. Je, Mungu wa kweli, Mwokozi Mwenyezi, aniambie kwamba nina fungu katika damu na haki yake, nami nisimwamini? La, hasha! Naamini, nami nitaamini; na ijapokuwa mimi ni mkuu wa wenye dhambi, hilo halinivunji moyo; kwa maana makosa yangu yote ni dhambi za mtu wa kikomo, bali stahili za mateso na haki ya Bwana wetu hazina kikomo! Kama nikihitaji kitu ambacho pasipo hicho siwezi kuokolewa (ambacho kwa sasa sikitambui), basi naamini sitakufa kabla ya hitaji hilo kutimizwa. Unauliza maswali mengi ambayo sipendi kuyajibu; bali nakuelekeza kwa Bwana wetu mpendwa, atakayekuridhisha katika mambo yote yaliyo lazima kwako kuyajua. Siwezi kufahamu kwa nini unajidai kuwa si Mkristo, jambo ambalo kwa hakika ni kumwambia Kristo uso kwa uso kwamba huna la kumshukuru, kwa kuwa hujafaidika kwa lo lote alilokwisha kulifanya au kuliteseka kwa ajili yako. Ee! ni fedheha kubwa jinsi gani, ni kutokushukuru kwa ajabu jinsi gani, huku kwa Yesu aliyebarikiwa daima? Najidhania kuwa mbali na kuwa Mkristo mwema kama ulivyo wewe, au kama ipasavyo niwe; lakini hasha nikane Ukristo mdogo nilio nao; la, afadhali nikue katika neema, na katika kumjua Bwana wetu na Mwokozi Yesu Kristo. Amina. Sijui watu wengine wanaweza kuwa na maoni gani juu ya asili ya mwanadamu, lakini, kwa upande wangu, nadhani kwamba pasipo neema ya Mungu hatuwezi kabisa kufikiri, kunena, wala kutenda jambo jema : kwa hiyo, ikiwa katika sehemu yo yote ya maisha yetu tumewezeshwa kutenda jambo jema, imetupasa kumpa Mungu utukufu. Kama hatukuvitumia vyema vipawa tulivyopewa, kosa ni letu wenyewe. Naona hii ni namna ya kusema itumiwayo sana miongoni mwa watu hawa, ambayo imenichukiza sana; nami mara nyingi nimetamani wangepunguza kusema juu yao wenyewe na kusema zaidi juu ya Mungu. Mara nyingi nasikia malalamiko makubwa juu ya dhambi, n.k., lakini mara chache, chache mno, neno lo lote la sifa na shukrani kwa Bwana wetu mpendwa, au kukiri Ukuu wake Usio na . . ."

Sentensi zilizosalia zimepotea, na, kwa kuwa yamkini zilihusu aina ya watu waliokuwa wakizoea kufika Foundry na ibada zake, ni jambo la kusikitisha.

Ilikuwa ni karibu miezi sita baada ya tarehe ya barua hii, mwanzoni mwa March 1741, ambapo Kezia Wesley alifariki huko Bexley akiwa na umri wa miaka thelathini na miwili. Yadhaniwa kwamba hakupata kamwe kupona mshtuko wa kugundua kwamba Wesley Hall alikuwa amechezea mapenzi yake ya ujana kama tafrija tu hali akiwa ameahidiwa kwa dada yake Martha. Alikuwa mdogo kuliko wote, aliyezaliwa mara tu baada ya mama yake kupitia jaribu la kutisha la hofu na hatari katika moto wa Epworth. Yeye mwenyewe alikuwa amevumilia mahangaiko mengi katika ujana wake, ambayo yalieleza sababu ya udhaifu wake; lakini mioyo huhesabika kwa kitu fulani katika maisha ya wanawake, na uhusiano wa kimapenzi usio na furaha mara nyingi huleta upungufu wa uwezo wa mwili kujipatia nafuu, hasa katika mtu asiye na vifungo imara vya kushikamana na maisha. Charles yaonekana alikuwepo dada yake alipofariki, na aliridhika na hali yake ya akili na ya kiroho.

Ugonjwa pekee mahususi ambao Bibi Wesley aliugua ulikuwa gauti, ambao kwake ulikuwa wa kurithi. Kwa hakika haukutokana na maisha ya anasa na starehe kwa nafsi yake mwenyewe. Nguvu za uzima zilididimia taratibu, na binti zote waliobaki wakakusanyika kumzunguka mama yao. Hasa alimwomba Anne asimwache tena kama angekuwa na nguvu za kubaki. Charles alilazimika kuondoka, akidhani kwamba huenda angedumu hata atakaporudi; John alikuwa Bristol, na, aliposikia kwamba alikuwa akizidiwa haraka, alipanda farasi akaondoka jioni ya Jumapili, July 18th, 1742, baada ya kuhubiri kwa kusanyiko kubwa. Alifika Foundry tarehe 20, na, baada ya kumwona, aliandika katika shajara yake, "Nilimkuta mama yangu katika mipaka ya umilele; lakini hana shaka wala hofu, wala hamu yo yote ila, mara tu Mungu atakapomwita, kuondoka na kuwa pamoja na Kristo."

Alasiri ya Ijumaa iliyofuata aliona kwamba mwisho ulikuwa karibu sana : hakuweza kusema, lakini alikuwa na fahamu; basi akasoma sala ya kumkabidhi, kama alivyokuwa amefanya miaka saba kabla kwa baba yake. Ilikuwa saa kumi, na, kwa kuchoka kwa kukesha na hisia, aliondoka kando yake kwa muda kidogo ili " kunywa kikombe cha chai." Mmoja wa dada zake akamwita arudi. " Alifumbua macho yake sana," asema, "na kuyakaza juu kwa muda kidogo. Kisha kope zikashuka, na roho ikawekwa huru, bila juhudi hata moja wala kuugua wala kushusha pumzi. Tulisimama kuzunguka kitanda, na kutimiza ombi lake la mwisho, alilolisema kitambo kidogo kabla hajapoteza uwezo wa kusema, ' Watoto, mara tu nitakapofunguliwa, imbeni zaburi ya sifa kwa Mungu.'"

Ikawa fungu la Bibi Lambert kumwandikia Charles habari za kina za siku za mwisho za mama yake, naye akasema :

" Alitaabika chini ya majaribu makuu, ya nafsi na ya mwili pia, siku kadhaa baada ya wewe kumwacha; lakini Mungu aliikamilisha kazi yake ndani yake kama saa kumi na mbili kabla ya kumchukua kwake. Aliamka kutoka usingizini; nasi, tuliposikia furaha yake, tukayasikiliza maneno aliyoyanena, ambayo ndiyo haya, ' Mwokozi wangu mpendwa! umekuja hatimaye kunisaidia katika dhiki yangu? ' Tangu wakati huo alijisalimisha kwa utamu kweli kweli; adui hakuwa tena na uwezo wa kumdhuru. Muda wake uliobaki ulitumika katika sifa."

Bibi Wesley alizikwa siku ya Jumapili, August 1st, katika Bunhill Fields, John akisoma ibada ya maziko ya Kanisa la Uingereza, na Emilia, Susanna, Hetty, Anne, na Martha wakisimama kumzunguka. Idadi kubwa ya marafiki ilikusanyika, pamoja na wengine waliovutwa pamoja na udadisi wa huruma. Kisha wimbo ukaimbwa, na John Wesley, ambaye katika ukomavu wa ujana wake wa mwanzo alikuwa ametamani kwa bidii nyingi kwamba asimzidi mama yake kuishi, alisimama kando ya kaburi la mama huyo na kuhubiria umati uliokusanyika mojawapo ya mahubiri yake yenye ufasaha na shauku kubwa zaidi.

Jiwe sahili upesi liliwekwa kichwani pa mahali hapo pa mapumziko ya mwisho, likiwa na maandishi ya kaburini kwa ushairi kutoka kalamu ya Charles Wesley : — " Hapa umelala Mwili wa MRS. SUSANNA WESLEY, Binti mdogo kuliko wote na wa mwisho aliyesalia hai wa Dr. Samuel Annesley."

" Katika tumaini hakika na thabiti la kufufuka, Na kudai makao yake mbinguni, Mkristo hapa aliuweka chini mwili wake, Akiubadili msalaba kwa taji.

Binti wa kweli wa mateso, yeye, Aliyezoezwa maumivu na taabu, Aliomboleza usiku mrefu wa huzuni na hofu, Usiku wa kisheria wa miaka sabini. Ndipo Baba akamdhihirisha Mwana wake, Akijulikana kwake katika mkate uliomegwa; Alijua na kuhisi dhambi zake zimesamehewa, Na akapata amana ya mbingu yake. Akiwa amestahili ushirika wa juu, Alisikia wito ' Ondoka, mpenzi wangu.' Naja, sura zake zilizokuwa zikifa zikajibu, Na kama mwana-kondoo, kama Bwana wake, akafa."

Ilikuwa jambo la ajabu kwamba Johii, aliyekuwa mwenye usahihi kwa kawaida, hakumtaja baba yake juu ya jiwe hili la kaburini, wala hakuweka tarehe ya kuzaliwa au ya kufa kwa mama yake. Hata hivyo, alijishughulisha katika kufanyiza mchoro wa shaba wa mfano mzuri sana wake uliochukuliwa katika miaka yake ya baadaye. Nakala ya huu ndiyo picha ya mbele ya kitabu cha Kirk cha Mother of the Wesleys, na huonekana kwa ukubwa mdogo mwanzoni mwa kitabu cha Bw. Stevenson cha Memorials of the Wesley Family. Pia kuna picha ndogo iliyopo ionyeshayo kiasi cha alivyokuwa katika ubora wa umri wake. Miongoni mwa wazao wake walio mbali sana kuna wanawake mmoja au wawili wanaofanana naye sana kwa sura.

Jiwe la asili la kaburini likiwa limeharibika sana kwa wakati na hali ya hewa, mwaka 1828, wakati vibao vya ukumbusho kwa kumbukumbu ya Wamethodisti kadhaa mashuhuri vilipowekwa katika City Road Chapel kwa gharama ya Wesleyan Book Committee, jiwe jipya, likiwa na maandishi mapya, liliwekwa juu ya kaburi la Bibi Wesley. Heshima kwa mwimbaji wao mtamu haikuwafanya kuyadumisha mashairi yake yote, na maandishi ya kaburini sasa yanasomeka hivi : — " Hapa umelala mwili wa MRS. SUSANNA WESLEY, Mjane wa REV. SAMUEL WESLEY, M.A.

(aliyekuwa Mchungaji wa Epworth, katika Lincolnshire), aliyefariki July 23rd, 1742, Akiwa na Umri wa miaka 73.

Alikuwa binti mdogo kuliko wote wa R-EV. SAMUEL ANNESLEY, D.D., aliyefukuzwa kwa Act of Uniformity kutoka nyumba ya mchungaji ya St. Giles's, Cripplegate, Aug. 24th, 1662.

Alikuwa mama wa watoto kumi na tisa, ambao miongoni mwao mashuhuri zaidi walikuwa REVS. JOHN na CHAELES WESLEY;

yule wa kwanza kati yao ambaye alikuwa, chini ya Mungu, Mwanzilishi wa Vyama vya Watu waitwao Wamethodisti." " Katika tumaini hakika na la uhakika la kufufuka, Na kudai makao yake mbinguni, Mkristo hapa aliuweka chini mwili wake, Akiubadili msalaba kwa taji."

Mwaka 1869 Bunhill Fields, ijapokuwa tangu zamani ilikuwa imefungwa kwa maziko, ilihifadhiwa kuwa makaburi ya kudumu milele, ikapandwa miti, na kupangwa kwa vijia viendavyo karibu na makaburi mashuhuri zaidi. Mahali palipo mabaki ya Bibi Wesley ni pale ambapo namba 17 na 42 zinapokutana kwenye ukuta wa nje, na yadi chache upande wa magharibi-kusini kutoka kaburi la John Bunyan, aliyekuwa hai na akihubiri katika utoto wake wa msichana uliopita zamani sana.

Nguzo ya marmar ya Sicilia iliyosimamishwa kwa kumbukumbu yake imesimama mkabala na City Road Chapel, ikielekea Bunhill Fields, tangu December 1870, ikiwa na maandishi yanayofanana sana na yale yaliyotolewa mwisho.

Maisha haya madogo ya Susanna Wesley hayawezi kuhitimishwa vyema zaidi kuliko kwa maneno ya marehemu Isaac Taylor, ambaye yeye mwenyewe alikuwa mwana wa mama ambaye, kwa msaada wa mumewe, aliisomesha familia yake yote kubwa mno, na akapata furaha ya kuwaona wakikua na kuwa miongoni mwa watu waliostaarabika na watauwa zaidi wa kizazi chao au kizazi kingine cho chote cha Waingereza : " Mama wa akina Wesley alikuwa mama wa Umethodisti kwa maana ya kidini na ya kiadili; kwa maana, ujasiri wake, unyenyekevu wake kwa mamlaka, hadhi ya juu ya akili yake, uhuru wake, na kujitawala kwake, joto la hisia zake za kiibada na mwelekeo wa vitendo uliopewa hisia hizo, vilijitokeza na kurudiwarudiwa kwa kuonekana katika tabia na mwenendo wa wanawe."