Maombi na Watu Walioomba
Eliya, Nabii Aliyeomba

Sura 6 · dakika 13 za kusoma · dakika 16 za kusikiliza

Eliya, Nabii Aliyeomba

“Nimewajua watu,” asema Goodwin—lazima alikuwa akijisema yeye mwenyewe—“waliokuja kwa Mungu bila kusudi jingine ila kuja kwake tu, kwa kuwa walimpenda mno. Walikataa kumchafua yeye na nafsi zao kwa shughuli nyingine yoyote isipokuwa kuwa peke yao pamoja naye mbele zake tu. Urafiki hudumishwa vizuri kuliko yote, hata miongoni mwa wanadamu, kwa kutembeleana mara kwa mara; na kadiri matembeleo hayo ya mara kwa mara yanavyokuwa huru zaidi na safi zaidi, na yasiyosababishwa sana na shughuli, au lazima, au desturi, ndivyo yanavyokuwa ya kirafiki zaidi na yenye kukaribishwa zaidi.”—Mchungaji Alexander Whyte

Eliya, zaidi ya wote, ndiye mkuu wa manabii. Taji, kiti cha enzi na fimbo ya enzi ni vyake. Mavazi yake ni meupe kwa mwali wa moto. Katika asili yake ya moto na ya maombi anaonekana ameinuliwa kama kiumbe aliye juu ya wanadamu, lakini Agano Jipya linamweka kando yetu kama mtu mwenye tabia moja na sisi. Badala ya kumweka nje ya mzunguko wa ubinadamu, kwa sababu ya matokeo ya ajabu ya maombi yake, linamwonyesha kama mfano wa kuigwa na kama uvuvio wa kutuchochea. Kuomba kama Eliya, na kupata matokeo kama ya Eliya, ndilo hitaji linalolilia nyakati hizi.

Eliya alikuwa amejifunza somo la maombi, na alikuwa amehitimu katika shule ile ya kimungu kabla hatujamjua. Mahali fulani sirini, mlimani au uwandani, alikuwa amekaa peke yake na Mungu, mwombezi dhidi ya ibada ya sanamu ya kudhalilisha ya Ahabu. Maombi yake yalikuwa yameshinda kwa nguvu mbele za Mungu. Jinsi gani majibu ya maombi yake yalivyokuwa ya hakika na yenye uthabiti!

Alikuwa akizungumza na Mungu kuhusu kisasi. Alikuwa kielelezo hai cha nyakati zake. Nyakati hizo zilikuwa nyakati za kisasi. Mwombezi huyu hakupaswa kuvikwa tawi la mzeituni lenye utepe wake wa sufu, ishara ya mtu anayeomba rehema, bali moto, ishara ya haki na mjumbe wa ghadhabu. Jinsi anavyotokea ghafla mbele yetu, mbele ya Ahabu! Kwa uhakika na kwa ujasiri mtakatifu anatangaza mbele ya mfalme aliyeshangaa na kujikunyata ujumbe wake wenye maana ya kutisha, ujumbe aliopata kwa maombi yake ya bidii,—“katika kuomba aliomba mvua isinyeshe,” wala Mungu hakuyakataa maombi yake. “Kama BWANA, Mungu wa Israeli, aishivyo, ambaye nimesimama mbele zake, hakutakuwa na umande wala mvua katika miaka hii, ila kwa neno langu.”

Siri ya maombi yake na tabia ya mtu huyu hupatikana katika maneno haya, “Ambaye nimesimama mbele zake.” Hapa tunakumbushwa maneno ya Gabrieli kwa Zakaria, alipomjulisha kuhani huyu kwamba yeye na mkewe wangepata mwana katika uzee wao: “Mimi ni Gabrieli, nisimamaye mbele za Mungu.” Malaika mkuu Gabrieli hakuwa na ibada isiyoyumba zaidi sana, wala ujasiri zaidi, wala utayari wa kutii zaidi, wala wivu kwa ajili ya heshima ya Mungu zaidi, kuliko Eliya. Ni nguvu gani ya kusukuma mbele tunayoiona katika maombi yake! “Na mvua haikunyesha juu ya nchi muda wa miaka mitatu na miezi sita.” Ni nguvu zilizo kuu kiasi gani ziwezazo kuzitawala nguvu za maumbile! “Hakutakuwa na umande wala mvua.” Ni mtu gani huyu anayethubutu kutamka dai kama hilo au kudai nguvu kama hiyo? Ikiwa dai lake ni la uongo, yeye ni mshupavu wa kidini au mwenye wazimu. Ikiwa dai lake ni la kweli, ameuzuia mkono wa fadhili wa Mwenyezi, na kwa ruhusa ya Mungu amejiweka mahali pa Mungu. Nchi iliyolaaniwa na kuungua, na siku na usiku zenye joto kali, zisizo na mvua wala umande, zinashuhudia ukweli wa neno lake, na kuthibitisha ukali, nguvu, uthabiti na shauku ya mtu huyu anayeyazuia mawingu na kuyasimamisha majilio yenye baraka ya mvua. Eliya ndilo jina lake, na hili linashuhudia ukweli wa jina hilo, “Mungu wangu ni Yehova.”

Maombi yake yana nguvu ya kuusimamisha mwendo wa fadhili wa maumbile. Anasimama mahali pa Mungu katika jambo hili. Yakobo, ndugu wa Bwana wetu, mtu mtulivu, asiye na jazba wala wa kuwaza mambo ya kubuni, katika Waraka wake anatuambia: “Tazameni maombi yanavyoweza kufanya, kwa mfano wa Eliya! Ombeni kama Eliya alivyoomba. Mtu mwenye haki na aitoe nguvu ya maombi kwa kiwango chake kamili. Watakatifu na wenye dhambi, malaika na mashetani, na waone na kuhisi nguvu kuu za maombi. Tazameni jinsi maombi ya mtu mwema yalivyo na nguvu na mvuto, na yanavyofaa mbele za Mungu!”

Maombi ya Eliya hayakuwa maombi ya kujifanya, hayakuwa onyesho tu, hayakuwa maombi yasiyo na roho, yasiyo na nafsi, ya kikazi tu. Eliya mwenyewe alikuwamo katika maombi ya Eliya. Mtu mzima wote, pamoja na nguvu zake zote za moto, alikuwamo ndani yake. Kwake Mungu Mwenyezi alikuwa halisi. Kwake maombi yalikuwa njia ya kumleta Mungu kwa nguvu zake zote juu ya ulimwengu, ili kulitetea jina lake, kuuthibitisha uwepo wake mwenyewe, kulilipizia kisasi jina lake lililokufuriwa na torati yake iliyovunjwa, na kuwatetea watumishi wake.

Badala ya “akaomba kwa bidii,” katika Yakobo 5:17, tafsiri ya Revised Version inasema, “Katika kuomba kwake aliomba,” au “kwa maombi aliomba.” Yaani, kwa nguvu zote za maombi zilizounganika pamoja aliomba.

Maombi ya Eliya yalikuwa yenye nguvu, ya kung’ang’ania, na yasiyozuilika katika vipengele vyake vya nguvu. Maombi dhaifu hayaleti matokeo yoyote, wala hayamletei Mungu utukufu wala mwanadamu mema.

Eliya alijifunza masomo mapya na ya juu zaidi ya maombi alipokuwa amefichwa na Mungu na pamoja na Mungu kando ya kijito Kerithi. Bila shaka alikuwa akiongea na Mungu wakati Ahabu alipokuwa akimtafuta katika nchi zote. Baada ya muda aliagizwa kwenda Sarepta, mahali ambapo Mungu alikuwa amemwamuru mjane mmoja amlishe. Alikwenda huko kwa faida ya mjane na pia kwa faida yake mwenyewe. Faida kwa Eliya na wema mkubwa kwa mjane yalikuwa matokeo ya kwenda kwake Eliya. Wakati mwanamke huyu alipomtunza, yeye naye alimtunza mwanamke huyo. Maombi ya Eliya yalimfanyia mwanamke huyo mengi zaidi kuliko ukarimu wa mwanamke ulivyomfanyia Eliya. Majaribu makubwa yalikuwa yakimngojea mjane huyo, na huzuni kubwa pia. Ujane wake na umaskini wake vinaeleza mahangaiko yake na huzuni zake. Eliya alikuwa pale kuuondoa umaskini wake na kuzituliza huzuni zake.

Hii ndiyo habari yenye kuvutia:

“Ikawa, baada ya mambo hayo, mwana wa yule mwanamke, mwenye nyumba, akaugua; ugonjwa wake ukawa mzito sana hata pumzi yake ikakoma.

“Akamwambia Eliya, Nina nini nawe, Ee mtu wa Mungu? Je! Umekuja kwangu ili kunikumbusha dhambi yangu, na kumwua mwanangu?

“Akamwambia, Nipe mwanao. Akamtoa kifuani mwake, akamchukua juu orofani alimokaa yeye, akamlaza juu ya kitanda chake mwenyewe.

“Akamlilia BWANA, akasema, Ee BWANA, Mungu wangu, je! Umemletea mabaya hata mjane huyu ambaye nakaa kwake, kwa kumwua mwanawe?

“Akajinyosha juu ya mtoto mara tatu, akamlilia BWANA, akasema, Ee BWANA, Mungu wangu, nakusihi, roho ya mtoto huyu imrudie ndani yake tena.

“BWANA akaisikia sauti ya Eliya; roho ya mtoto ikamrudia ndani yake, akafufuka.

“Eliya akamtwaa mtoto, akamchukua chini kutoka orofani hata ndani ya nyumba, akampa mama yake; Eliya akasema, Tazama, mwanao yu hai.

“Yule mwanamke akamwambia Eliya, Sasa kwa hili najua ya kuwa wewe u mtu wa Mungu, na ya kuwa neno la BWANA kinywani mwako ni kweli.”

Maombi ya Eliya yanaingia katika maeneo ambayo maombi yalikuwa hayajawahi kufika hapo kabla. Maeneo ya wafu, yenye kutisha, ya siri na yenye nguvu, sasa yanavamiwa na uwepo na madai ya maombi. Yesu Kristo anataja kwenda kwa Eliya kwa mjane huyu kuwa kulikuwa hasa, kama si peke yake, kwa faida yake. Uwepo wa Eliya na maombi yake vinamzuia mwanamke huyo asife kwa njaa, na kumrudisha mwanawe kutoka kwa wafu. Hakika hakuna huzuni iliyo kama uchungu wa kufiwa na mwana pekee. Ni kwa uhakika na matumaini kiasi gani Eliya anazikabili hali hizo! Hakuna kusitasita katika matendo yake, wala hakuna kusimama katika imani yake. Anamchukua yule mwana aliyekufa hadi chumbani mwake mwenyewe, na akiwa peke yake na Mungu analifikisha jambo hilo kwenye uamuzi. Katika chumba kile Mungu anakutana naye, na mapambano ni pamoja na Mungu peke yake. Mapambano ni makali mno na matakatifu mno kuweza kuwa na mwenzi au mtazamaji. Maombi yanaelekezwa kwa Mungu na uamuzi uko kwa Mungu. Mtoto amechukuliwa na Mungu, na Mungu anatawala katika milki za mauti. Mikononi mwake mna mambo ya uzima na mauti. Eliya aliamini kwamba Mungu ndiye aliyeichukua roho ya mtoto, na kwamba Mungu angeweza vilevile kuirudisha roho hiyo. Mungu akayajibu maombi ya Eliya. Jibu hilo lilikuwa uthibitisho wa utume wa Eliya kutoka kwa Mungu, na wa ukweli wa Neno la Mungu. Mtoto aliyekufa aliyerudishwa uzimani alikuwa ushahidi wa hakika wa kweli hii: “Sasa kwa hili najua ya kuwa wewe u mtu wa Mungu, na ya kuwa neno la BWANA kinywani mwako ni kweli.” Majibu ya maombi ndiyo ushahidi wa kuwepo kwa Mungu na wa ukweli wa Neno lake.

Jaribio lisilosahaulika la Eliya, lililofanywa mbele ya mfalme aliyeasi, mbele ya taifa lililorudi nyuma na ukuhani wa kuabudu sanamu juu ya Mlima Karmeli, ni onyesho tukufu la imani na maombi. Katika shindano lile manabii wa Baali walikuwa wameshindwa. Hakuna moto unaoshuka kutoka mbinguni kujibu vilio vyao vya kichaa. Eliya, kwa utulivu mkuu wa roho na kwa uhakika wenye matumaini, anawaita Israeli waje kwake. Anaitengeneza madhabahu ya Mungu iliyobomoka, madhabahu ya dhabihu na ya maombi, na kupanga vipande vya ng’ombe juu ya madhabahu. Kisha anatumia kila kinga dhidi ya shtaka lolote la udanganyifu. Kila kitu kinamwagiwa maji tele. Kisha Eliya anaomba maombi ya kielelezo, ya ajabu kwa uwazi wake, unyofu wake na uaminifu wake kamili. Yanajulikana kwa ufupi wake na imani yake.

Soma habari iliyotolewa katika Maandiko:

“Ikawa, wakati wa kutoa sadaka ya jioni, Eliya nabii akakaribia, akasema, Ee BWANA, Mungu wa Abrahamu, na wa Isaka, na wa Israeli, leo na ijulikane ya kuwa wewe ndiwe Mungu katika Israeli, na ya kuwa mimi ni mtumishi wako, na ya kuwa nimeyafanya mambo haya yote kwa neno lako.

“Unisikie, Ee BWANA, unisikie, ili watu hawa wajue ya kuwa wewe, BWANA, ndiwe Mungu, na ya kuwa wewe umewageuza moyo wao warudi tena.

“Ndipo moto wa BWANA ukashuka, ukaiteketeza ile sadaka ya kuteketezwa, na kuni, na mawe, na mavumbi, ukayaramba yale maji yaliyokuwamo katika mfereji.

“Watu wote walipoona, wakaanguka kifudifudi; wakasema, BWANA ndiye Mungu; BWANA ndiye Mungu.”

Eliya alikuwa akishughulika moja kwa moja na Mungu kama hapo kabla. Maombi ya kweli daima hushughulika na Mungu. Maombi haya ya Eliya yalikuwa ya kuamua kuwepo kwa Mungu wa kweli, na jibu lililotoka moja kwa moja kwa Mungu linalimaliza swali hilo. Jibu hilo pia ni hati ya utume wa kimungu wa Eliya na ushahidi kwamba Mungu hushughulika na wanadamu. Kama tungekuwa na maombi mengi zaidi ya namna ya Eliya, maajabu yasingekuwa maajabu kama yalivyo kwetu sasa. Mungu asingekuwa mgeni kiasi hiki, mbali kiasi hiki katika uwepo wake, na dhaifu kiasi hiki katika matendo. Kila kitu ni baridi na dhaifu kwa sababu maombi yetu ni baridi na dhaifu mno.

Mungu alimwambia Eliya, “Enenda ukajionyeshe kwa Ahabu; nami nitanyesha mvua juu ya nchi.” Eliya alitenda mara moja kwa agizo la kimungu, akajionyesha kwa Ahabu. Alikuwa amelifikisha jambo lake kwenye uamuzi mbele ya Ahabu, Israeli na Baali. Mkondo wote wa hisia za taifa ulikuwa umemrudia Mungu. Mchana ulikuwa ukififia kuingia katika vivuli vya jioni. Mvua ilikuwa haijaja. Lakini Eliya hakukunja mikono yake na kusema ahadi imeshindwa, bali aliipa ahadi mwelekeo na utimizo.

Hii ndiyo kumbukumbu ya Maandiko pamoja na matokeo yake:

“Eliya akamwambia Ahabu, Inuka, ule, unywe; kwa maana pana sauti ya wingi wa mvua.

“Basi Ahabu akapanda ili ale na kunywa. Eliya akapanda juu ya kilele cha Karmeli; akajiinamisha chini, akaweka uso wake kati ya magoti yake.

“Akamwambia mtumishi wake, Kwea sasa, utazame upande wa bahari. Akakwea, akatazama, akasema, Hakuna kitu. Akasema, Nenda tena mara saba.

“Ikawa mara ya saba akasema, Tazama, wingu dogo, kama mkono wa mtu, linapanda kutoka baharini. Akasema, Kwea, umwambie Ahabu, Tandika gari lako, ushuke, mvua isikuzuie.

“Ikawa muda kitambo mbingu zikawa nyeusi kwa mawingu na upepo, ikanyesha mvua nyingi. Ahabu akapanda garini, akaenda Yezreeli.

“Mkono wa BWANA ukawa juu ya Eliya.”

Ndipo ilipokuwa, kama Yakobo anavyoandika, “Akaomba tena, mbingu zikatoa mvua, nchi ikazaa matunda yake.”

Maombi ya Eliya ya kung’ang’ania, yenye moto, pamoja na ahadi ya Mungu, ndivyo vilivyoleta mvua. Maombi huipeleka ahadi hadi utimizo wake wenye neema. Yanahitajika maombi ya kudumu na ya kuvumilia ili kuipa ahadi matokeo yake makubwa kabisa na yenye neema kabisa. Katika tukio hili yalikuwa maombi ya kutarajia, yakiyangoja matokeo, yakilitazamia jibu. Eliya alipata jibu katika lile wingu dogo kama mkono wa mtu. Alikuwa na uhakika wa ndani wa jibu hata kabla hajapata mvua. Jinsi maombi ya Eliya yanavyoyatia aibu maombi yetu dhaifu! Maombi yake yalileta mambo kutokea. Yalithibitisha kuwepo na uhai wa Mungu, yaliileta hatia kwa dhamiri zilizopumbaa na zenye uvivu, na yalithibitisha kwamba Mungu bado ni Mungu katika taifa. Maombi ya Eliya yaligeuza taifa zima kumrudia Mungu, yaliamuru kusonga kwa mawingu, na kuongoza kunyesha kwa mvua. Yaliita moto kutoka mbinguni ili kuthibitisha kuwepo kwa Mungu au kuwaangamiza adui za Mungu.

Maombi ya Nabii Mkuu wa Israeli yalivikwa mavazi yake ya moto. Taji la dhahabu lilikuwa kichwani pake, na chetezo chake kilijaa na kunukia kwa mwali, wimbo na manukato ya maombi. Ni nguvu ya ajabu kiasi gani iliyomvika wakati huo! Haikuwa ajabu kwamba Elisha alilia alipomwona nabii huyu wa moto wa Bwana akiingia garini kwa safari yake ya kwenda mbinguni, “Baba yangu, baba yangu! Magari ya Israeli na wapanda farasi wake!” Lakini magari na majeshi yasingeweza hata kuanza kuwafanyia Israeli mengi kama alivyowafanyia Eliya huyu aliyeomba. Maombi ni nguvu za uweza wote, zinazoenea ulimwenguni pote na kufika mbinguni.

Wako wapi waombaji wa nyakati hizi wenye imani ya moto wanaoweza kuyafukizia maombi ya Eliya uvumba? Tunahitaji wakati huu viongozi katika Kanisa wanaoweza kuongeza kwa maombi yao wenyewe juu ya nguvu, mwali na harufu nzuri ya maombi ya Eliya.

Eliya hakuweza kugusa kitu chochote isipokuwa kwa maombi. Mungu alikuwa pamoja naye kwa nguvu kwa sababu alikuwa hodari katika maombi.

Katika shindano na manabii wa Baali, analiweka jambo waziwazi na kwa uthabiti ili kumtambua Mungu wa kweli, kama jambo la kuamuliwa kwa maombi. Je, Mungu yu hai? Je, Biblia ni ufunuo kutoka kwake? Ni mara ngapi siku hizi maswali hayo yanazuka? Ni mara ngapi yanahitaji kujibiwa kwa uhakika? Kukata rufaa kwa maombi ndiyo njia pekee ya kuyamaliza. Tatizo liko wapi? Si kwa Mungu, bali katika maombi yetu. Uthibitisho wa Mungu na wa kuwepo kwake ni kwamba hujibu maombi. Inahitaji imani na maombi ya Eliya kulimaliza swali hilo. Wako wapi akina Eliya katika Kanisa la siku hizi? Wako wapi watu wenye tabia moja naye, wanaoweza kuomba kama alivyoomba? Tuna maelfu ya watu wenye tabia moja naye, lakini wako wapi watu wanaoomba kama yeye? Angalia kwa utulivu na uhakika gani anaweka jambo hilo hatarini na kujenga madhabahu. Jinsi gani maombi yake yalivyokuwa ya utulivu na yaliyolenga wakati ule!

Badala ya maombi kama hayo kuwa nje ya mipaka ya kanuni za Agano Jipya na kiasi chake, maombi haya hasa ya Eliya yanahimizwa kama mfano wa kuigwa na kama kielelezo cha kile maombi yanachoweza kufanya yanapofanywa na watu wanaofaa kwa njia inayofaa. Matokeo ya Eliya yangeweza kupatikana kama tungekuwa na watu wengi zaidi kama Eliya wa kufanya maombi.

Eliya aliomba kwa uhalisi, kwa kweli na kwa bidii. Jinsi yalivyo mengi maombi ya wakati huu ambayo si maombi halisi, bali ni ganda tu, makapi, na maneno matupu! Mengi yake yangeweza kuitwa kwa haki kutokuomba. Ulimwengu umejaa maombi ya namna hiyo. Hayafiki popote, hayafai kitu, hayaleti faida yoyote. Kwa kweli, hakuna faida wala matokeo yanayotarajiwa.

Mahitaji ya maombi ya kweli ndiyo mahitaji ya dini ya Kimaandiko, iliyo hai, ya kibinafsi. Ndiyo mahitaji ya huduma halisi ya kidini katika maisha haya. La kwanza kati ya mahitaji hayo ni kwamba tunapotumika, tutumike kweli. Vivyo hivyo tunapoomba, lazima tuombe kweli. Ukweli na uhalisi wa moyo, hivi ndivyo kiini, dutu, jumla na moyo wa maombi. Hakuna uwezekano wowote katika maombi isipokuwa tuombe kweli kwa unyofu wote, uhalisi na ukweli. Maombi yasiyo maombi—jinsi yalivyo ya kawaida, jinsi yanavyopendwa na wengi, jinsi yanavyodanganya na yalivyo ya bure!