Sura 12 · dakika 9 za kusoma · dakika 12 za kusikiliza
Imani ya Wenye Dhambi katika Maombi
Mhubiri mmoja ambaye mahubiri yake yaliwaongoa watu wengi alipata ufunuo kutoka kwa Mungu kwamba haikuwa mahubiri yake wala kazi zake hata kidogo, bali maombi ya ndugu mmoja wa kawaida asiyejua kusoma aliyeketi kwenye ngazi za mimbari akiomba mahubiri yafanikiwe. Huenda katika siku ile ifunuayo yote itakuwa hivyo kwetu. Huenda tukaamini, baada ya kufanya kazi muda mrefu kwa uchovu, kwamba heshima yote ni ya mjenzi mwingine ambaye maombi yake yalikuwa dhahabu, fedha na mawe ya thamani, huku mahubiri yetu, yakiwa mbali na maombi, ni majani na mabua tu.—Mchungaji C. H. Spurgeon.
Mojawapo ya sifa za pekee za maombi tunapojifunza Agano la Kale juu ya somo hili ni imani waliyokuwa nayo watu wasio haki na waliorudi nyuma katika maombi, na tumaini kubwa walilokuwa nalo katika maombi ya watu wa maombi wa siku zile. Waliwajua watu fulani kuwa watu wa maombi, waliomwamini Mungu, waliopata kibali kwa Mungu na waliomwomba Mungu. Waliwatambua watu hao kuwa na mvuto mbele za Mungu katika kuzuia ghadhabu na katika kuleta wokovu kutoka kwa mabaya.
Mara nyingi walipokuwa katika taabu, ghadhabu ya Mungu ilipokuwa ikitishia, na hata walipopatwa na mabaya kwa sababu ya maovu yao, walionyesha imani yao katika maombi kwa kuwaendea watu walioomba, wamsihi Mungu aondoe kuchukizwa kwake na kugeuza ghadhabu yake dhidi yao. Wakitambua thamani ya maombi kama chombo cha kimungu cha kuwaokoa watu, waliwaendea watu walioomba, wawaombee kwa Mungu.
Ni mojawapo ya mafumbo ya ajabu ya siku zile za kwanza kwamba ingawa watu walimwacha Mungu, na kuingia katika dhambi nzito, hawakuwa wakanaji wa Mungu wala wasioamini ilipokuja kwenye swali la kuwepo kwa Mungu ajibuye maombi. Watu waovu walishikilia kwa nguvu imani katika kuwepo kwa Mungu, na imani katika nguvu ya maombi kupata msamaha wa dhambi na kuwaokoa na ghadhabu ya Mungu. Ni jambo lenye thamani fulani, kwa kuwa linaonyesha mvuto wa Kanisa juu ya wenye dhambi, wakati hao wenye dhambi wanapoamini maombi na kuwasihi Wakristo wawaombee. Ni jambo la kuvutia na tukio la maana mwenye dhambi aliye kitandani akifa anapomwita mtu wa maombi aje kitandani pake amwombee. Lina maana wakati wenye dhambi wanaotubu, wakiwa na hisia ya hatia yao, wakiona kuchukizwa kwa Mungu, wanapoikaribia madhabahu ya kanisa na kusema, “Niombeeni, enyi wanaume na wanawake wa maombi.” Kanisa halielewi sana maana yake kamili, na hata kidogo zaidi Kanisa halithamini wala kuipokea maana kamili ya kuomba, hasa kwa ajili ya wanaume na wanawake wasiookolewa wanaowaomba wawaombee nafsi zao zisizokufa. Kama Kanisa lingekuwa hai kabisa kwa Mungu na macho kuiona hatari halisi ya wasioongoka wote wanaolizunguka, na lingekuwa katika hali ya kustawi, wenye dhambi wengi zaidi wangeonekana wakitafuta madhabahu za Kanisa na kuwalilia watu wa maombi, “Iombeeni nafsi yangu.”
Huenda pana kile kiitwacho kuwaombea wenye dhambi kwa wingi, lakini ni maombi baridi, ya desturi tu, ya kikazi, yasiyokwenda popote, yasiyomfikia Mungu kamwe, wala yasiyotimiza kitu. Uamsho huanza wenye dhambi wanapotafuta maombi ya watu wa maombi.
Mambo kadhaa yanajitokeza waziwazi tunapozitazama siku zile za Agano la Kale:
Kwanza, mwelekeo wa wenye dhambi waliompinga Mungu wa kuwageukia karibu bila kujua watu wa maombi ili kupata msaada na kimbilio taabu inapokaribia, na kuomba maombi yao ili wapate nafuu na wokovu. “Tuombeeni” kilikuwa kilio chao.
Pili, utayari ambao watu hao wa maombi waliitikia maombi hayo ya msaada na kumwomba Mungu kwa ajili ya wale waliotaka jambo hilo. Zaidi ya hayo, tunaguswa na ukweli kwamba watu hao wa maombi daima walikuwa katika roho ya maombi na tayari wakati wowote kumwuliza Mungu. Daima walikuwa wamejiandaa kwa maombi.
Tatu, tunaona mvuto wa ajabu waliokuwa nao watu hao wa maombi mbele za Mungu kila walipomsihi. Karibu kila mara Mungu aliitikia upesi na kuyasikia maombi yao kwa ajili ya wengine. Hivyo maombi ya maombezi yalitawala katika siku zile za kwanza za Kanisa.
Ni swali linalostahili kufikiriwa kwa makini, ni kwa kiasi gani Kanisa la siku hizi linawajibika kwa kutoamini kwa wenye dhambi wa nyakati hizi za kisasa katika thamani ya maombi kama chombo cha kuzuia ghadhabu ya Mungu, cha kuyaachilia maisha yasiyozaa, na cha kuleta wokovu. Ni kwa kiasi gani Kanisa linawajibika kwa wale waombolezaji wachache mno katika Sayuni nyakati hizi, wanaopuuza miito yenu ya kuja madhabahuni na kuyachukulia kwa kutojali maombi yenu ya kuja kuombewa?
Mfano wa kwanza tunaouona unaoonyesha imani ya watu waovu katika maombi na kusihi kwao kwamba mtu wa Mungu awaombee ni habari ya nyoka za moto waliotumwa juu ya Waisraeli. Walikuwa wakisafiri kutoka Mlima Hori kwa njia ya Bahari ya Shamu, wakitaka kuizunguka nchi ya Edomu, walipomnung’unikia Mungu na Musa, kwa namna hii:
“Mbona mmetuleta huku juu kutoka Misri ili tufe katika jangwa? Kwa maana hapana chakula, wala hapana maji; na roho zetu zinachukizwa na chakula hiki dhaifu.”
Jambo hilo lilimchukiza Mungu sana hata akatuma nyoka za moto kati ya watu, na watu wengi wa Israeli wakafa.
“Basi watu wakamwendea Musa, wakasema, Tumefanya dhambi, kwa sababu tumemnenea BWANA, na wewe; utuombee kwa BWANA, atuondolee nyoka hawa.” Musa akawaombea watu.
Ingawa watu hawa walikuwa wamemwacha Mungu mbali hivyo, na ingawa dhambi yao ilikuwa kubwa hivyo ya kulalamikia jinsi Mungu alivyowatendea, hawakuwa wamepoteza imani katika maombi, wala hawakusahau kwamba palikuwa na kiongozi katika Israeli aliyekuwa na mvuto kwa Mungu katika maombi, na ambaye angeweza kwa njia hiyo kuzuia maafa na kuwaletea wokovu.
Yeroboamu, mfalme wa kwanza wa makabila kumi ufalme ulipogawanyika, alikuwa mfano mwingine wa jambo hili. Huu ulikuwa mfano mashuhuri sana kwa sababu ya sifa mbaya ya kumwacha kwake Mungu, kulikotajwa mara nyingi katika historia ya baadaye ya Israeli kama “dhambi ya Yeroboamu, mwana wa Nebati,” na unaonyesha kwamba licha ya uovu wake mkubwa machoni pa Mungu, hakupoteza imani yake katika uwezo wa maombi. Mfalme huyu wakati mmoja alithubutu kuchukua nafasi ya kuhani mkuu, akasimama karibu na madhabahu ili kufukiza uvumba. Mtu wa Mungu alitoka Yuda akaililia madhabahu na kutangaza, “Tazama, madhabahu hii itapasuka, na majivu yaliyo juu yake yatamwagika.” Jambo hilo lilimkasirisha Yeroboamu, aliyeona kwamba lilikusudiwa kuwa karipio la hadharani kwake, yeye aliyejitwalia, kinyume cha sheria ya Walawi, kazi ya kuhani wa Mungu, na mfalme akanyosha mkono wake kwa kusudi lililoonekana la kumkamata au kumdhuru mtu wa Mungu, akiwaambia wakati huo huo wale waliomzunguka, “Mkamateni.”
Mara moja Mungu akampiga mfalme kwa ukoma, hata asiweze kuurudisha mkono wake tena, na wakati huo huo madhabahu ikapasuka. Akiwa ameshangaa kupita kiasi kwa adhabu hii ya ghafla kwa ajili ya dhambi yake, iliyokuja kama umeme kutoka mbinguni, na akiwa ameogopa sana, alimlilia mtu wa Mungu, “Umsihi sasa BWANA, Mungu wako, uniombee, mkono wangu urudishwe tena kwangu.” Na imeandikwa kwamba “yule mtu wa Mungu akamsihi BWANA, mkono wa mfalme ukarudishwa tena, ukawa kama ulivyokuwa kwanza.”
Na tukumbuke kwamba sasa hatuchunguzi mazoea ya maombi ya mtu wa Mungu wala uwezekano wa maombi, ingawa yote mawili yanatukabili hapa. Bali hapa tunaona kwamba mtawala katika Israeli, mwenye hatia ya dhambi nzito, aliyemwacha Mungu, ghadhabu ya Mungu inapomwangukia, mara moja anamwita mtu wa maombi amwombee kwa Mungu. Ni mfano mwingine tu ambapo mtu aliyemtenda Mungu dhambi alionyesha imani yake katika nguvu ya maombi ya mtu wa Mungu. Ni siku ya huzuni katika nchi ya Kikristo, si tu pale maombi yamedhoofika katika Kanisa, bali ambapo wenye dhambi hawaguswi kabisa na dini ya Kanisa kiasi kwamba hawana imani katika maombi na hawajali sana maombi ya watu wa maombi.
Mfano mwingine unafuata upesi sana baada ya huu. Mwana wa Mfalme Yeroboamu aliugua, akakaribia kufa. Na mfalme huyu mwovu, asiyejali, akamtuma mkewe kwa Ahiya, nabii wa Mungu, amwulize aseme matokeo ya ugonjwa wa mtoto yangekuwa nini. Alijaribu kumdanganya nabii yule mzee aliyekuwa karibu kipofu, akikusudia asijitambulishe kwake. Lakini alikuwa na maono ya nabii ingawa macho yake yalikuwa hafifu, na mara moja akamfunulia kwamba alimtambua. Baada ya kumwambia mambo mengi ya maana kubwa kuhusu ufalme na kumshtaki mumewe kwamba hakuzishika amri za Mungu, bali aliingia katika ibada ya sanamu, akamwambia: “Basi inuka, uende nyumbani kwako; na miguu yako itakapoingia mjini, mtoto atakufa.”
Je, si jambo la kawaida kwa baba aliye katika taabu kumwendea nabii aombaye ili apate nafuu? Na kama katika mfano wa kwanza uliotajwa, dhambi yake haikuyapofusha macho yake yasione thamani ya kuwa na mtu wa Mungu wa kumwombea. Haikufaa kitu, kama ilivyothibitika, lakini ilithibitisha hoja yetu kwamba katika nyakati za Agano la Kale wenye dhambi, ingawa wao wenyewe hawakuwa watu wa maombi, waliamini sana maombi ya watu wa maombi.
Chukua mfano wa Yohanani, wakati ule ule Wana wa Israeli walipoanza maisha yao ya uhamishoni huko Babeli. Yohanani na Yeremia, pamoja na kundi dogo, walikuwa wameachwa katika nchi yao ya asili, na Ishmaeli alikuwa amefanya fitina dhidi ya Gedalia, mtawala aliyewekwa juu ya nchi, akamwua. Yohanani alikuja kuwasaidia akawaokoa watu kutoka kwa Ishmaeli aliyekuwa akiwachukua mbali na nchi yao. Lakini Yohanani alitaka kukimbilia Misri, jambo lililokuwa kinyume cha mpango wa Mungu. Wakati huo hasa wa mambo, aliwakusanya watu wote, nao wakamwendea Yeremia na ombi hili la dhati:
“Tunakusihi, maombi yetu na yakubaliwe mbele yako, ukatuombee kwa BWANA, Mungu wako, ili BWANA, Mungu wako, atuonyeshe njia itupasayo kuiendea, na jambo litupasalo kulitenda.”
Kama ilivyokuwa kwa maombi mengine yote yaliyopelekwa kwa watu wema wawaombee, Yeremia aliwaombea watu hawa waliotafuta njia iliyo sawa, na baada ya siku kumi jibu likaja, nao wakaambiwa na Yeremia kile ambacho Mungu alitaka wafanye. Maana yake ilikuwa kwamba wasishuke Misri, bali wakae ndani na kandokando ya Yerusalemu, lakini watu na Yohanani walimdanganya Yeremia, wakakataa kufanya kama Mungu alivyowaambia kwa kujibu maombi. Lakini hilo halikukanusha ukweli kwamba walikuwa na imani katika maombi na katika watu wa maombi.
Mfano mwingine unaweza kutazamwa kama unaoonyesha ukweli wa hoja yetu kwamba wenye dhambi walikuwa na imani katika maombi katika kipindi cha Agano la Kale, hivyo kwa njia isiyo ya moja kwa moja kuthibitisha ukuu wa maombi katika siku zile; kwa maana hakika maombi lazima yalikuwa na nafasi kubwa na ulazima wake lazima ulikuwa umetambuliwa na wote, wakati hata wenye dhambi kwa matendo yao waliuthibitisha uwezo wake na ulazima wake. Hakika ikiwa wenye dhambi walishuhudia thamani yake, na wakati ule wakaonyesha hitaji lao la maombi, hata kwa maombi ya mtu mwingine, watu wa Kanisa wa siku hizi wanapaswa kuwa na hisia nzito ya hitaji lake, na wanapaswa kuwa na imani thabiti katika maombi na uwezo wake. Na hakika ikiwa watu wa nyakati za Agano la Kale walikuwa watu wa maombi namna hiyo, na walikuwa na sifa hiyo kama watu wa maombi, basi katika siku hii iliyopendelewa, wanaume Wakristo wanapaswa kujitoa sana kwa maombi kiasi kwamba wao pia wangejulikana mahali pengi kama watu wa maombi.
Sedekia alikuwa mfalme wa Yuda wakati ule ule uhamisho wa watu wa Mungu ulipoanza. Alikuwa akiutawala ufalme wakati Yerusalemu ulipozingirwa na mfalme wa Babeli. Na ilikuwa karibu wakati huo ndipo Sedekia alipowatuma watu wawili wateule kwa Yeremia, akisema: “Tafadhali, utuulizie kwa BWANA; kwa maana Nebukadreza, mfalme wa Babeli, anafanya vita juu yetu; huenda BWANA atatutendea sawasawa na matendo yake yote ya ajabu, ili atuondokee.”
Na Mungu akamwambia Yeremia, kwa kujibu swali hilo, la kufanya, na lile ambalo lingetokea, lakini kama katika mfano mwingine, ule wa Yohanani, Sedekia alionekana kuwa mdanganyifu, wala hakufanya kama Mungu alivyomwagiza Yeremia amwambie. Wakati huo huo ilithibitisha bila shaka kwamba Sedekia hakuwa amepoteza imani yake katika maombi kama njia ya kujua nia ya Mungu, wala jambo hilo halikuitikisa imani yake katika uwezo wa maombi ya mtu wa maombi.
Hakika, maombi lazima yalikuwa na nafasi ya kwanza katika historia yote ya Agano la Kale wakati si tu watu wa Mungu walijulikana kwa mazoea yao ya maombi, bali hata watu waliomwacha Mungu na kuonekana wadanganyifu walishuhudia uwezo wake kwa kuwaendea watu wa maombi wawaombee. Jambo hili ni dhahiri mno katika historia ya Agano la Kale kiasi kwamba hakuna msomaji makini wa maandiko hayo ya kale atakayeshindwa kuligundua na kuliona.