Sura 2 · dakika 26 za kusoma · dakika 33 za kusikiliza
Sehemu 8-14
8. Mwezi Agosti uliofuata, nilikuwa na mazungumzo marefu na Arvid Gradin, huko Ujerumani. Baada ya kunieleza habari za uzoefu wake, nilimwomba aniandikie maana ya “uhakika kamili wa imani,” naye akafanya hivyo kwa maneno yafuatayo:—
_Requies in sanguine Christi; firma fiducia in Deum, et persuasio de gratia divina; tranquillitas mentis summa, atque serenitas et pax; cum absentia omnis desiderii carnalis, et cessatione peccatorum etiam internorum.
“Kupumzika katika damu ya Kristo; tumaini thabiti kwa Mungu, na kusadiki kibali chake; utulivu wa juu kabisa, na shwari na amani ya moyo, pamoja na kuokolewa na kila tamaa ya mwili, na kukoma kwa dhambi zote, hata zile za ndani.”
Hii ndiyo habari ya kwanza niliyowahi kuisikia kutoka kwa mtu ye yote aliye hai, juu ya jambo lile nililokuwa nimejifunza mwenyewe hapo awali kutoka katika mausia ya Mungu, na nililokuwa nikiliombea, (pamoja na kundi dogo la marafiki zangu,) na kulitazamia, kwa miaka kadhaa.
9. Mwaka 1739, mimi na ndugu yangu tulichapisha kitabu cha “Nyimbo na Mashairi Matakatifu.” Katika nyimbo nyingi kati ya hizo tulieleza maoni yetu kwa nguvu na waziwazi. Kwa mfano, ukurasa 24,—
Geuza mkondo wote wa wimbi la asili;
Matendo yetu yote na yaelekee
Kwako, chanzo chake; upendo wako uwe kiongozi,
Utukufu wako uwe ndio mwisho.
Dunia basi itakuwa ngazi ya kwenda mbinguni;
Hisia zitaionyesha njia;
Viumbe vyote vitaongoza kwako,
Na yote tuonjayo yawe Mungu.
Tena,—
Bwana, univike nguvu za Roho wako,
Kwa kuwa nimeitwa kwa jina lako kuu:
Ndani yako mawazo yangu yatangatangayo na yaungane,
Katika kazi zangu zote uwe wewe lengo:
Upendo wako uniandame siku zangu zote,
Na shughuli yangu pekee iwe kukusifu. (Ukurasa 122.)
Tena,—
Kwa shauku nakuomba na kukuonea kiu,
Kanuni ile ya kimungu ina nguvu mno,
Hunichukua kwa shuruti tamu,
Hata nafsi yangu yote iliyotakaswa iwe yako;
Nikizamishwa katika bahari kuu ya Uungu,
Na kupotea katika ukuu wako usio na mipaka! (Ukurasa 125.)
Mara moja zaidi,—
Adamu wa mbinguni, uzima wa kimungu,
Badilisha asili yangu iwe kama yako;
Enenda na kuenea katika nafsi yangu yote,
Itie uhai na uijaze yote. (Ukurasa 153.)
Ingekuwa rahisi kunukuu vifungu vingi zaidi vya maana hiyo hiyo. Lakini hivi vyatosha kuonyesha, pasipo ubishi, maoni yetu yalikuwa nini wakati ule.
10. Kijitabu cha kwanza nilichowahi kuandika mahususi juu ya somo hili kilichapishwa mwishoni mwa mwaka huu. Ili mtu ye yote asiwe na chuki dhidi yake kabla ya kukisoma, nilikipa jina lisilo na upande la “Tabia ya Mmethodisti.” Ndani yake nilimweleza Mkristo mkamilifu, nikiweka mbele maneno haya, “Si kwamba nimekwisha kufika.” Sehemu yake naiambatisha hapa bila badiliko lo lote:—
“Mmethodisti ni mtu ampendaye Bwana Mungu wake kwa moyo wake wote, kwa roho yake yote, kwa akili zake zote, na kwa nguvu zake zote. Mungu ndiye furaha ya moyo wake, na shauku ya nafsi yake, ambayo daima hulia, ‘Ni nani niliye naye mbinguni ila wewe? wala duniani sina cha kukupendelea.’ Mungu wangu na Yote yangu! ‘Wewe ndiwe nguvu za moyo wangu, na fungu langu milele.’ Kwa hiyo yeye ana furaha katika Mungu; naam, ana furaha daima, kwa kuwa ndani yake kuna kisima cha maji yakibubujika hata uzima wa milele, yakiifurikisha nafsi yake kwa amani na furaha. Upendo mkamilifu ukiisha kuitupa nje hofu, yeye hufurahi siku zote. Naam, furaha yake imetimia, na mifupa yake yote hulia, ‘Ahimidiwe Mungu, Baba wa Bwana wetu Yesu Kristo, ambaye kwa rehema zake nyingi alinizaa mara ya pili, nipate tumaini lenye uzima, na urithi usioharibika, usio na uchafu, uliotunzwa mbinguni kwa ajili yangu.’
“Naye mwenye tumaini hili, lililojaa hivi kutokufa, katika kila jambo hushukuru, akijua kwamba hili (lo lote liwalo) ni mapenzi ya Mungu katika Kristo Yesu kwa habari yake. Kwa hiyo hupokea yote kutoka kwake kwa moyo mkunjufu, akisema, ‘Mapenzi ya Bwana ni mema;’ na iwe anatoa au anatwaa, kwa usawa analihimidi jina la Bwana. Iwe katika raha au maumivu, iwe katika ugonjwa au afya, iwe katika uzima au mauti, humshukuru kutoka katika kina cha moyo wake Yeye apangaye yote kwa ajili ya mema; ambaye mikononi mwake ameikabidhi kabisa roho yake na mwili wake, ’kama mikononi mwa Muumba mwaminifu.’ Kwa hiyo hana wasiwasi, ’hajisumbui kwa neno lo lote,’ kwa kuwa ‘amemtwika fadhaa zake zote Yeye ajishughulishaye kwa mambo yake;’ na ‘katika kila jambo’ humtegemea yeye, baada ya ‘kumjulisha’ ‘haja zake kwa kushukuru.’
“Kwa maana kweli yeye ‘huomba bila kukoma;’ nyakati zote lugha ya moyo wake ni hii, ‘Kinywa changu ni kwako, ingawa hakina sauti; na kunyamaza kwangu kwanena nawe.’ Moyo wake huinuliwa kwa Mungu nyakati zote, na mahali pote. Katika jambo hili hazuiliwi kamwe, sembuse kukatizwa, na mtu ye yote wala kitu cho chote. Awe faraghani au pamoja na watu, katika nafasi, katika shughuli, au katika mazungumzo, moyo wake huwa pamoja na Bwana daima. Iwe analala au anaamka, ‘Mungu yumo katika mawazo yake yote:’ Hutembea pamoja na Mungu daima; akiwa amelikaza kwake jicho la upendo la nafsi yake, na kila mahali ‘akimwona yeye asiyeonekana.’
“Na kwa kumpenda Mungu, yeye ‘humpenda jirani yake kama nafsi yake;’ humpenda kila mtu kama nafsi yake mwenyewe. Huwapenda adui zake, naam, hata adui za Mungu. Na ikiwa haimo katika uwezo wake ‘kuwatendea mema wanaomchukia,’ hata hivyo haachi ‘kuwaombea,’ ingawa wanaukataa upendo wake, na bado ‘wanamwonea, na kumtesa.’
“Kwa maana yeye ni ‘mwenye moyo safi.’ Upendo umeutakasa moyo wake na husuda, uovu, ghadhabu, na kila mwelekeo usio wa fadhili. Umemsafisha na kiburi, ambacho ‘huleta mashindano tu;’ naye sasa ‘amejivika moyo wa rehema, utu wema, unyenyekevu, upole, uvumilivu.’ Na kwa kweli kila sababu iwezekanayo ya mashindano, kwa upande wake, imekatiliwa mbali. Kwa maana hakuna awezaye kumnyang’anya kile anachokitamani, kwa kuwa ‘haupendi ulimwengu, wala cho chote kilichomo ulimwenguni;’ bali ‘shauku yake yote i kwa Mungu, na kwa kumbukumbu ya jina lake.’
“Sawasawa na shauku hii yake moja, ndilo kusudi hili moja la maisha yake; yaani, ‘kufanya, si mapenzi yake mwenyewe, bali mapenzi yake yeye aliyemtuma.’ Nia yake moja nyakati zote na mahali pote, si kujipendeza mwenyewe, bali kumpendeza Yeye ambaye nafsi yake inampenda. Ana jicho safi; na kwa sababu ‘jicho lake ni safi, mwili wake wote umejaa nuru. Wote ni nuru, kama vile taa ing’aayo iangazavyo nyumba.’ Mungu peke yake hutawala; yote yaliyomo nafsini ni ‘utakatifu kwa Bwana.’ Hakuna mwendo hata mmoja moyoni mwake usiopatana na mapenzi yake. Kila wazo linaloinuka humwelekea yeye, nalo li katika ‘kuitii sheria ya Kristo.’
“Na mti hutambulikana kwa matunda yake. Kwa maana, kama ampendavyo Mungu, ndivyo ’azishikavyo amri zake;’ si baadhi tu, wala nyingi zake, bali zote, tangu iliyo ndogo hata iliyo kuu. Haridhiki ‘kuishika sheria yote na kujikwaa katika neno moja,’ bali katika mambo yote ana ‘dhamiri isiyo na hatia mbele za Mungu na mbele za wanadamu.’ Lo lote Mungu alilokataza, hujiepusha nalo; lo lote Mungu aliloamuru, hulifanya. ‘Huikimbia njia ya amri za Mungu,’ sasa kwa kuwa Yeye ameuweka moyo wake huru. Ni utukufu wake na furaha yake kufanya hivyo; ni taji yake ya kila siku ya kufurahi, ‘kuyafanya mapenzi ya Mungu duniani, kama yafanyikavyo mbinguni.’
“Basi amri zote za Mungu huzishika, tena kwa nguvu zake zote; kwa maana utii wake ni kwa kadiri ya upendo wake, chanzo ambacho utii huo hububujika kutoka kwake. Na kwa hiyo, akimpenda Mungu kwa moyo wake wote, humtumikia kwa nguvu zake zote; daima huitoa nafsi yake na ‘mwili wake kuwa dhabihu iliyo hai, takatifu, ya kumpendeza Mungu;’ akijitoa mwenyewe kabisa na bila kujibakiza, vyote alivyo navyo, vyote alivyo, kwa utukufu wake. Talanta zote alizo nazo, huzitumia daima kwa kadiri ya mapenzi ya Bwana wake; kila uwezo na kila kipawa cha nafsi yake, kila kiungo cha mwili wake.
“Kwa sababu hiyo, ‘lo lote alifanyalo, yote ni kwa utukufu wa Mungu.’ Katika shughuli zake zote za kila namna, si kwamba analenga hili tu, jambo lililomo katika kuwa na jicho safi, bali kwa kweli hulifikia; kazi yake na viburudisho vyake, sawasawa na maombi yake, vyote hutumikia lengo hili kuu. Iwe ‘anaketi nyumbani, au anatembea njiani,’ iwe analala au anaamka, katika yote anenayo au atendayo anaiendeleza ile shughuli moja ya maisha yake. Iwe anavaa nguo zake, au anafanya kazi, au anakula na kunywa, au anajiburudisha ili apumzike na kazi ichoshayo mno, yote huelekea kuuendeleza utukufu wa Mungu, kwa amani na nia njema kati ya wanadamu. Kanuni yake moja isiyobadilika ni hii: ‘Na kila mfanyalo, kwa neno au kwa tendo, fanyeni yote katika jina la Bwana Yesu, mkimshukuru Mungu Baba kwa yeye.’
“Wala desturi za ulimwengu hazimzuii hata kidogo ’ kupiga mbio katika yale mashindano yaliyowekwa mbele yake.’ Kwa hiyo hawezi ‘kujiwekea hazina duniani,’ kama vile asivyoweza kutia moto kifuani mwake. Hawezi kumsengenya jirani yake, kama vile asivyoweza kusema uongo, iwe kwa ajili ya Mungu au kwa ajili ya mwanadamu. Hawezi kutamka neno lisilo la fadhili juu ya mtu ye yote; kwa maana upendo hulinda mlango wa midomo yake. Hawezi ‘kunena maneno yasiyo maana; wala maongezi maovu’ kamwe ‘hayatoki kinywani mwake;’ kama yalivyo yote yasiyo ‘mema kwa kujenga,’ yasiyofaa ‘kuwapa neema wanaosikia.’ Bali ’mambo yo yote yaliyo safi, yo yote yenye kupendeza, yo yote yaliyo’ kwa haki ‘yenye sifa njema,’ huyawaza, huyanena, na kuyatenda, ’akilipamba fundisho la Mungu Mwokozi wetu katika mambo yote.’”
Haya ndiyo maneno yenyewe ambayo kwa mara ya kwanza nilieleza kwa upana maoni yangu juu ya ukamilifu wa Kikristo. Na je, si rahisi kuona, (1.) Kwamba hili ndilo hasa jambo nililolilenga muda wote tangu mwaka 1725; na kwa uthabiti zaidi tangu mwaka 1730, nilipoanza kuwa homo unius libri, “mtu wa kitabu kimoja,” nisikijali kingine cho chote, kwa kulinganisha, ila Biblia? Je, si rahisi kuona, (2.) Kwamba hili ndilo fundisho lile lile ninaloliamini na kulifundisha siku hii ya leo; bila kuongeza hata jambo moja, kwa utakatifu ule wa ndani au wa nje niliousimamia miaka thelathini na minane iliyopita? Na ni lile lile ambalo, kwa neema ya Mungu, nimeendelea kulifundisha tangu wakati ule hata sasa; kama itakavyoonekana kwa kila mtu asiye na upendeleo kutokana na manukuu yaliyoambatishwa hapa chini.
11. Sijui kwamba mwandishi ye yote ametoa pingamizi lo lote dhidi ya kijitabu kile hata leo; na kwa muda fulani, sikukuta upinzani mwingi juu ya jambo hilo, angalau si kutoka kwa watu wenye moyo wa dhati. Lakini baada ya muda, kilio kiliinuka, na, jambo lililonishangaza kidogo, miongoni mwa watu wa dini, waliodai, si kwamba nilieleza ukamilifu vibaya, bali kwamba “hakuna ukamilifu duniani;” naam, wakatushambulia kwa ukali mimi na ndugu yangu kwa kudai kinyume chake. Hatukutarajia shambulio kali namna hiyo kutoka kwao; hasa kwa kuwa tulikuwa wazi juu ya kuhesabiwa haki kwa imani, na waangalifu kuuhusisha wokovu wote na neema tupu ya Mungu. Lakini kilichotushangaza zaidi, ni kwamba tulisemekana “kumvunjia Kristo heshima,” kwa kudai kwamba yeye “huokoa kabisa;” kwa kushikilia kwamba atatawala mioyoni mwetu peke yake, na kuvitiisha vitu vyote chini yake.
12. Nadhani ilikuwa mwishoni mwa mwaka 1740, nilipokuwa na mazungumzo na Dkt. Gibson, wakati huo Askofu wa London, huko Whitehall. Aliniuliza nilimaanisha nini kwa ukamilifu. Nilimweleza bila kuficha wala kujibakiza cho chote. Nilipomaliza kusema, alisema, “Bw. Wesley, ikiwa hili ndilo tu ulimaanishalo, litangaze kwa ulimwengu wote. Ikiwa mtu ye yote ataweza kisha kukanusha usemayo, ana ruhusa kamili kufanya hivyo.” Nilijibu, “Mheshimiwa, nitafanya hivyo;” na kwa hiyo niliandika na kuchapisha mahubiri juu ya ukamilifu wa Kikristo.
Katika mahubiri hayo nilijitahidi kuonyesha, (1.) Ni kwa maana gani Wakristo si wakamilifu, (2.) Ni kwa maana gani wao ni wakamilifu.
“(1.) Kwa maana gani wao si wakamilifu. Si wakamilifu katika maarifa. Hawako huru mbali na ujinga, wala hata mbali na makosa. Hatupaswi kutarajia mtu ye yote aliye hai kuwa asiyeweza kukosea, zaidi ya tunavyotarajia ajue yote. Hawako huru mbali na udhaifu, kama vile unyonge au uzito wa ufahamu, wepesi usio na mpangilio au uzito wa mawazo. Udhaifu wa namna nyingine ni kama vile lugha isiyofaa, matamshi yasiyo na uzuri; ambayo mtu angeweza kuongeza kasoro elfu zisizo na majina, iwe katika mazungumzo au katika mwenendo. Kutokana na udhaifu kama huo hakuna aliyewekwa huru kabisa hata roho zao zimrudie Mungu; wala hatuwezi kutarajia hata wakati huo kuwekwa huru kabisa mbali na majaribu; kwa maana ‘mtumwa hampiti bwana wake.’ Lakini hata kwa maana hii hakuna ukamilifu wa kipeo duniani. Hakuna ukamilifu wa viwango, yaani hakuna ukamilifu usioweza kuendelea kuongezeka daima.
“(2.) Basi kwa maana gani wao ni wakamilifu? Angalia, sasa hatusemi habari za watoto wachanga katika Kristo, bali za Wakristo waliokomaa. Lakini hata watoto wachanga katika Kristo ni wakamilifu kiasi cha kutotenda dhambi. Hili Mtakatifu Yohana analithibitisha waziwazi; wala haliwezi kukanushwa kwa mifano ya Agano la Kale. Kwa maana, je, ikiwa Wayahudi watakatifu kuliko wote wa zamani walitenda dhambi wakati mwingine? Hatuwezi kuhitimisha kutokana na hilo kwamba ‘Wakristo wote hutenda dhambi, tena lazima watende dhambi maadamu wanaishi.’
“Lakini je, Maandiko hayasemi, ‘Mwenye haki hutenda dhambi mara saba kwa siku?’ Hayasemi hivyo. Kwa kweli yanasema, ‘Mwenye haki huanguka mara saba.’ Lakini hili ni jambo jingine kabisa; kwa maana, Kwanza, maneno, kwa siku, hayamo katika andiko hilo. Pili, hapa hakutajwi kuanguka katika dhambi hata kidogo. Kinachotajwa hapa, ni kuanguka katika dhiki ya kidunia.
“Lakini mahali pengine Sulemani asema, ‘Hakuna mtu asiyetenda dhambi.’ Bila shaka ndivyo ilivyokuwa katika siku za Sulemani; naam, na tangu Sulemani hata Kristo hapakuwa na mtu asiyetenda dhambi wakati ule. Lakini vyovyote ilivyokuwa hali ya wale waliokuwa chini ya sheria, twaweza kuthibitisha bila hofu, pamoja na Mtakatifu Yohana, kwamba, tangu injili ilipotolewa, ‘yeye aliyezaliwa na Mungu hatendi dhambi.’
“Mapendeleo ya Wakristo hayapaswi hata kidogo kupimwa kwa yale ambayo Agano la Kale linasimulia juu ya wale waliokuwa chini ya mpango wa Kiyahudi; kwa kuwa utimilifu wa wakati sasa umewadia, Roho Mtakatifu sasa ametolewa, wokovu mkuu wa Mungu sasa umeletwa kwa wanadamu kwa ufunuo wa Yesu Kristo. Ufalme wa mbinguni sasa umesimamishwa duniani, ambao Roho wa Mungu alitangaza habari zake zamani, (Daudi yuko mbali kiasi hicho na kuwa kielelezo au kipimo cha ukamilifu wa Kikristo,) ’Yeye aliye dhaifu miongoni mwao siku hiyo atakuwa kama Daudi; na nyumba ya Daudi itakuwa kama malaika wa Bwana mbele yao.’ (Zekaria 12:8.)
’‘Lakini Mitume wenyewe walitenda dhambi; Petro kwa kujifanya, Paulo kwa ugomvi wake mkali na Barnaba. Tuseme walitenda dhambi, je, utahojiana hivi: ‘Ikiwa Mitume wawili walitenda dhambi mara moja, basi Wakristo wengine wote, katika vizazi vyote, hutenda dhambi, tena lazima watende dhambi maadamu wanaishi ?’ La, Mungu apishe mbali tuseme hivyo. Hawakuwekewa lazima yo yote ya kutenda dhambi; neema ya Mungu hakika iliwatosha. Nayo inatutosha sisi siku hii ya leo.
“Lakini Mtakatifu Yakobo asema, ‘Katika mambo mengi twajikwaa sote.’ Kweli; lakini ni akina nani wanaozungumziwa hapa? Hasa, wale ‘waalimu wengi’ au wafundishaji ambao Mungu hakuwatuma; si Mtume mwenyewe, wala Mkristo ye yote wa kweli. Kwamba katika neno sisi, lililotumiwa kwa tamathali ya usemi, iliyo ya kawaida katika maandiko mengine yote kama vile katika yale yaliyovuviwa, Mtume hangeweza hata kidogo kujihusisha mwenyewe, wala muumini mwingine ye yote wa kweli, yaonekana, Kwanza, kutoka mstari wa tisa, ‘Kwa ulimi huo twamhimidi Mungu, na kwa huo twawalaani wanadamu.’ Hakika si sisi Mitume! si sisi waumini! Pili, kutoka maneno yanayotangulia andiko hilo: ‘Ndugu zangu, msiwe waalimu wengi,’ au wafundishaji, ‘mkijua kwamba tutapata hukumu kubwa zaidi. Kwa maana katika mambo mengi twajikwaa sote.’ Sisi! Akina nani? Si Mitume wala waumini wa kweli, bali wale ambao wangepata ‘hukumu kubwa zaidi,’ kwa sababu ya makosa hayo mengi. Naam, Tatu, mstari wenyewe unathibitisha, kwamba ‘twajikwaa sote,’ hakuwezi kusemwa juu ya watu wote wala juu ya Wakristo wote. Kwa maana ndani yake mara hufuata kutajwa kwa mtu ‘asiyejikwaa,’ kama walivyofanya wale sisi waliotajwa kwanza; ambao kwa hiyo ametofautishwa nao waziwazi, na kutangazwa kuwa ‘mtu mkamilifu.’
“Lakini Mtakatifu Yohana mwenyewe asema, ‘Tukisema kwamba hatuna dhambi, twajidanganya wenyewe;’ na, ‘Tukisema kwamba hatukutenda dhambi, twamfanya yeye kuwa mwongo, wala neno lake halimo ndani yetu.’
“Najibu, (1.) Mstari wa kumi unaweka maana ya ule wa nane: ‘Tukisema kwamba hatuna dhambi,’ katika ule wa kwanza, ukielezwa kwa, ‘Tukisema kwamba hatukutenda dhambi,’ katika ule wa mwisho, mstari. (2.) Jambo linalofikiriwa si, kama tumetenda dhambi au hatukutenda dhambi hapo zamani; wala hakuna mmoja kati ya mistari hii unaodai kwamba sasa tunatenda dhambi, au tunafanya dhambi. (3.) Mstari wa tisa unaeleza ule wa nane na wa kumi pia: ‘Tukiziungama dhambi zetu, yeye ni mwaminifu na wa haki hata atuondolee dhambi zetu, na kutusafisha na udhalimu wote.’ Kana kwamba alisema, ‘Nimekwisha kuthibitisha hapo awali, Damu ya Kristo yatusafisha dhambi yote.’ Wala hakuna mtu awezaye kusema, ‘Siihitaji; sina dhambi ya kusafishwa nayo.’ ‘Tukisema, kwamba hatuna dhambi, kwamba ‘hatukutenda dhambi, twajidanganya wenyewe,’ na kumfanya Mungu kuwa mwongo: Bali ‘tukiziungama dhambi zetu, yeye ni mwaminifu na wa haki,’ si tu ‘atuondolee dhambi zetu,’ bali pia ‘kutusafisha na udhalimu wote,’ ili ‘twende zetu, wala tusitende dhambi tena.’ Kwa hiyo, kwa kupatana na fundisho la Mtakatifu Yohana, na mwelekeo wote wa Agano Jipya, twahitimisha hivi: Mkristo ni mkamilifu kiasi cha kutotenda dhambi.
“Hii ndiyo fursa tukufu ya kila Mkristo, naam, hata kama ni mtoto mchanga tu katika Kristo. Lakini ni kwa habari ya Wakristo waliokomaa tu ndipo inaweza kuthibitishwa kwamba wao ni wakamilifu kwa maana hii, yaani, Pili, kwamba wako huru mbali na mawazo mabaya na mielekeo mibaya. Kwanza, mbali na mawazo mabaya au ya dhambi. Kwa kweli, yangetoka wapi? ‘Kutoka mioyoni mwa wanadamu,’ ikiwa yanatoka kabisa, ‘hutoka mawazo mabaya.’ Basi, ikiwa moyo si mbaya tena, mawazo mabaya hayatoki tena ndani yake: Kwa maana ‘Mti mwema hauwezi kuzaa matunda mabaya.’
“Na kama walivyo huru mbali na mawazo mabaya, vivyo hivyo wako huru mbali na mielekeo mibaya. Kila mmoja wao aweza kusema, pamoja na Mtakatifu Paulo, ‘Nimesulubiwa pamoja na Kristo; lakini ni hai; wala si mimi tena, bali Kristo yu hai ndani yangu;’—maneno ambayo kwa wazi yanaeleza kuokolewa kutoka katika dhambi ya ndani na pia ya nje. Jambo hili limeelezwa kwa upande wa kukana, ‘mimi siishi,’ yaani asili yangu mbovu, mwili wa dhambi, umeangamizwa; na kwa upande wa kuthibitisha, ‘Kristo yu hai ndani yangu,’ na kwa hiyo yote yaliyo matakatifu, na ya haki, na mema. Kwa kweli, haya mawili, ‘Kristo yu hai ndani yangu,’ na, ‘mimi siishi,’ yameungana kiasi kwamba hayawezi kutenganishwa. Kwa maana pana shirika gani kati ya nuru na giza, au kati ya Kristo na Beliari?
“Basi, yeye aishiye ndani ya Wakristo hawa ‘amewasafisha mioyo yao kwa imani;’ kiasi kwamba kila mmoja aliye na Kristo ndani yake, ’tumaini la utukufu, hujitakasa, kama yeye alivyo mtakatifu.’ Amesafishwa na kiburi; kwa maana Kristo alikuwa mnyenyekevu wa moyo: Yu safi mbali na tamaa na mapenzi ya nafsi; kwa maana Kristo alitamani tu kuyafanya mapenzi ya Baba yake: Tena yu safi mbali na hasira, kwa maana ya kawaida ya neno hilo; kwa maana Kristo ’alikuwa mpole na mwenye upole. Nasema, kwa maana ya kawaida ya neno hilo; kwa maana yeye hukasirikia dhambi, huku akimhuzunikia mwenye dhambi. Huona chukizo juu ya kila kosa lililotendwa dhidi ya Mungu, lakini kwa mkosaji huona huruma nyororo tu.
“Hivyo ndivyo Yesu awaokoavyo watu wake na dhambi zao, si na dhambi za nje tu, bali na dhambi za mioyo yao. ‘Ni kweli,’ husema wengine, ‘lakini si mpaka kifo, si katika ulimwengu huu.’ La, Mtakatifu Yohana asema, ‘Katika hili pendo letu limekamilishwa, ili tuwe na ujasiri katika siku ya hukumu; kwa kuwa kama yeye alivyo, ndivyo tulivyo na sisi katika ulimwengu huu.’ Hapa Mtume, bila ubishi wowote, anajinena mwenyewe na Wakristo wengine walio hai, ambao juu yao anathibitisha waziwazi kwamba, si wakati wa kifo au baada yake tu, bali ’ katika ulimwengu huu,’ wao ni ‘kama Bwana wao.’
“Sawasawa kabisa na jambo hili ni maneno yake katika sura ya kwanza: ‘Mungu ni nuru, wala giza lo lote hamna ndani yake. Tukienenda nuruni, kama yeye alivyo katika nuru, twashirikiana sisi kwa sisi, na damu yake Yesu, Mwana wake, yatusafisha dhambi yote.’ Na tena: ’Tukiziungama dhambi zetu, yeye ni mwaminifu na wa haki hata atuondolee dhambi zetu, na kutusafisha na udhalimu wote.’ Basi, ni dhahiri kwamba Mtume hapa anazungumza juu ya wokovu unaotendwa katika ulimwengu huu: Kwa maana hasemi, Damu ya Kristo itatusafisha, (saa ya kufa, au siku ya hukumu,) bali ‘yatusafisha,’ wakati huu wa sasa, sisi Wakristo tulio hai ‘dhambi yote.’ Tena ni dhahiri vilevile kwamba ikiwa dhambi yoyote imebaki, hatujasafishwa na dhambi ‘yote.’ Ikiwa udhalimu wowote umebaki ndani ya nafsi, haijasafishwa na udhalimu ‘wote. Wala mtu asiseme kwamba jambo hili linahusu kuhesabiwa haki tu, au kutusafisha na hatia ya dhambi: Kwanza, kwa sababu huku ni kuchanganya pamoja yale ambayo Mtume anayatofautisha waziwazi, kwani anataja, kwanza, ’atuondolee dhambi zetu, na kisha ‘kutusafisha na udhalimu wote.’ Pili, kwa sababu huku ni kudai kuhesabiwa haki kwa matendo, kwa maana yenye nguvu kuliko zote iwezekanayo; ni kuufanya utakatifu wote wa ndani, pamoja na utakatifu wote wa nje, kuwa sharti la lazima linalotangulia kuhesabiwa haki. Kwa maana ikiwa utakaso unaonenwa hapa si mwingine ila kutusafisha na hatia ya dhambi, basi hatujasafishwa na hatia, yaani, hatujahesabiwa haki, isipokuwa kwa sharti la kuenenda ’nuruni, kama yeye alivyo katika nuru.’ Basi, inabaki kwamba Wakristo wanaokolewa katika ulimwengu huu kutoka katika dhambi yote, kutoka katika udhalimu wote; kwamba sasa wao ni wakamilifu kwa maana hii, kwamba hawatendi dhambi, na kwamba wako huru mbali na mawazo mabaya na mielekeo mibaya.”
Haikuwezekana kwamba hotuba ya namna hii, iliyopinga moja kwa moja maoni yaliyopendwa na watu wengi, ambao walihesabiwa na wengine, na labda walijihesabu wenyewe, kuwa miongoni mwa Wakristo bora kabisa, (ilhali, ikiwa mambo haya ni kweli, wao hawakuwa Wakristo hata kidogo,) isilete chukizo lisilo dogo. Kwa hiyo majibu mengi au maandishi ya kukosoa yalitazamiwa; lakini nilikatishwa tamaa kwa namna ya kupendeza. Sijui kama lolote lilitokea; basi nikaendelea na njia yangu kwa utulivu.
13. Muda si mrefu baadaye, nadhani katika majira ya kuchipua, 1741, tulichapisha juzuu ya pili ya Nyimbo. Kwa kuwa fundisho hili bado lilieleweka vibaya sana, na kwa sababu hiyo likasingiziwa, niliona ni lazima nilieleze zaidi kuhusu jambo hili; nalo lilifanyika katika utangulizi wa juzuu hiyo kama ifuatavyo :—
“Kipawa hiki kikuu cha Mungu, wokovu wa roho zetu, si kingine ila sura ya Mungu iliyochapwa upya mioyoni mwetu. Ni ‘kufanywa upya kwa waumini katika roho ya nia zao, kwa mfano wake yeye aliyewaumba.’ Sasa Mungu ameweka ‘shoka penye shina la mti, akiwasafisha mioyo yao kwa imani,’ na ‘akiyatakasa mawazo yote ya mioyo yao kwa uvuvio wa Roho wake Mtakatifu.’ Wakiwa na tumaini hili, kwamba watamwona Mungu kama alivyo, wao ‘hujitakasa, kama yeye alivyo mtakatifu,’ nao ni ‘watakatifu, kama yeye aliyewaita alivyo mtakatifu, katika mwenendo wao wote.’ Si kwamba wamekwisha kufikia yote watakayoyafikia, wala kwamba tayari wamekuwa wakamilifu kwa maana hii. Bali kila siku ‘huendelea toka nguvu hata nguvu; wakiutazama’ sasa ‘utukufu wa Bwana kama katika kioo, hubadilishwa wafanane na mfano uo huo, toka utukufu hata utukufu, kwa Roho wa Bwana.’
“Na ‘palipo na Roho wa Bwana, hapo pana uhuru;’ uhuru wa namna hiyo ’mbali na sheria ya dhambi na mauti,’ ambao wana wa ulimwengu huu hawataamini, ijapokuwa mtu awaeleze. ‘Mwana amewaweka huru’ wale ambao hivyo ‘wamezaliwa na Mungu,’ mbali na lile shina kuu la dhambi na uchungu, yaani kiburi. Wanaona kwamba ‘utoshelevu wao wote watoka kwa Mungu,’ kwamba ni yeye peke yake ‘aliyemo katika mawazo yao yote,’ na ’ atendaye kazi ndani yao, kutaka na kutenda, kwa kulitimiza kusudi lake jema.’ Wanaona kwamba ’si wao’ ‘wanaonena, bali ni Roho wa Baba’ yao ‘asemaye’ ndani yao, na kwamba lolote linalotendwa kwa mikono yao, ’ Baba akaaye ndani yao, ndiye atendaye kazi hizo.’ Hivyo Mungu ni yote katika yote kwao, nao si kitu machoni pake. Wako huru mbali na mapenzi ya nafsi, kwa kuwa hawatamani kitu ila mapenzi matakatifu na makamilifu ya Mungu; si mahitaji yao yatimizwe wakati wa uhitaji, si nafuu wakati wa maumivu, [Hili ni kali mno. Bwana wetu mwenyewe alitamani nafuu katika maumivu.’ Aliiomba’, ila kwa kujisalimisha tu: “Si kama nitakavyo mimi,” natamani, “bali kama utakavyo wewe.”] wala uhai, wala mauti, wala kiumbe chochote; bali daima wakilia katika vilindi vya roho zao, ‘Baba, mapenzi yako yatimizwe.’ Wako huru mbali na mawazo mabaya, hata mawazo hayo hayawezi kuingia ndani yao, la, hata kwa kitambo kimoja. Zamani, wazo baya lilipoingia, walitazama juu, nalo likatoweka. Lakini sasa haliingii, kwa kuwa hakuna nafasi kwa ajili yake, katika nafsi iliyojaa Mungu. Wako huru mbali na kutangatanga kwa mawazo katika maombi. Kila wanapomimina mioyo yao mbele za Mungu kwa namna ya moja kwa moja zaidi, hawana wazo la jambo lolote lililopita, [Hili ni kali mno kupita kiasi. Tazama hotuba “Juu ya Mawazo Yanayotangatanga.”] wala lisilokuwapo, wala lijalo, ila la Mungu peke yake. Nyakati zilizopita, mawazo ya kutangatanga yaliwachomeka ghafula, ingawa yalikimbia kama moshi; lakini sasa moshi huo hauinuki kabisa. Hawana hofu wala shaka, ama kuhusu hali yao kwa ujumla, ama kuhusu tendo lolote fulani. [Mara nyingi ndivyo ilivyo; lakini kwa muda tu.] ‘Mpako utokao kwa yule Mtakatifu’ huwafundisha kila saa watakalotenda, na watakalonena; [Kwa muda yaweza kuwa hivyo; lakini si siku zote.] wala kwa hiyo hawana haja yoyote ya kufikiri na kupima juu ya jambo hilo. [Wakati mwingine hawana haja; nyakati nyingine wanayo.] Kwa maana moja wako huru mbali na majaribu; kwa maana ingawa majaribu yasiyohesabika yanaruka kuwazunguka, hata hivyo hayawasumbui. [Wakati mwingine hayawasumbui; nyakati nyingine huwasumbua, tena kwa uchungu mkubwa.] Nyakati zote roho zao zimetulia na kuwa shwari, mioyo yao ni thabiti, isiyoweza kutikiswa. Amani yao, ikitiririka kama mto, ‘ipitayo akili zote,’ nao ‘hufurahi kwa furaha isiyoneneka, yenye utukufu.’ Kwa maana wao ’wametiwa muhuri na Roho hata siku ya ukombozi,’ wakiwa na ushuhuda ndani yao wenyewe, kwamba ‘wamewekewa’ akiba ‘taji ya haki, ambayo Bwana atawapa’ ‘siku ile.’ [Si wote waliookolewa na dhambi; wengi wao bado hawajafikia hali hii.]
“Si kwamba kila mtu ni mtoto wa Ibilisi, hata atakapofanywa upya hivi katika upendo: Kinyume chake, yeyote aliye na tumaini thabiti katika Mungu, kwamba kwa sababu ya sifa za Kristo, dhambi zake zimesamehewa,’ yeye ni mtoto wa Mungu, na, akikaa ndani yake, ni mrithi wa ahadi zote. Wala hapaswi kwa njia yoyote kuutupa ujasiri wake, au kuikana imani aliyoipokea, kwa sababu ni dhaifu, au kwa sababu imejaribiwa kwa moto,’ hata nafsi yake iko ‘katika huzuni kwa majaribu ya namna nyingi.’
“Wala hatuthubutu kuthibitisha, kama wengine walivyofanya, kwamba wokovu huu wote hutolewa kwa mara moja. Kwa kweli ipo kazi ya Mungu ya mara moja, pamoja na kazi ya taratibu, ndani ya watoto wake; na hapakosekani, tunajua, wingu la mashahidi, ambao wamepokea, kwa kitambo kimoja, ama hisia wazi ya msamaha wa dhambi zao, ama ushuhuda wa kudumu wa Roho Mtakatifu. Lakini hatujui mfano hata mmoja, mahali popote, wa mtu kupokea, katika kitambo kimoja na kile kile, ondoleo la dhambi, ushuhuda wa kudumu wa Roho, na moyo mpya, moyo safi.
“Kwa kweli, jinsi Mungu awezavyo kutenda, hatuwezi kusema; lakini namna ya kawaida anavyotenda ni hii: Wale ambao zamani walijitumainia wenyewe kwamba ni wenye haki, kwamba ni matajiri, wamejitajirisha, wala hawana haja ya kitu, hushawishiwa, na Roho wa Mungu anapolitumia neno lake, kwamba wao ni maskini na uchi. Mambo yote waliyoyatenda huletwa katika kumbukumbu yao na kupangwa mbele yao, hata wanaiona ghadhabu ya Mungu ikining’inia juu ya vichwa vyao, na kuona kwamba wanastahili hukumu ya jehanamu. Katika taabu yao humlilia Bwana, naye huwaonyesha kwamba ameziondoa dhambi zao, na kuufungua ufalme wa mbinguni mioyoni mwao, haki na amani na furaha katika Roho Mtakatifu.’ Huzuni na maumivu yamekimbia, na dhambi haina tena mamlaka juu’ yao. Wakijua kwamba wamehesabiwa haki bure kwa imani katika damu yake, wana amani kwa Mungu ‘kwa njia ya Yesu Kristo;’ wao ‘hufurahi katika tumaini la utukufu wa Mungu,’ na ‘pendo la Mungu limekwisha kumiminwa katika mioyo yao.’
“Katika amani hii hukaa kwa siku, au wiki, au miezi, na kwa kawaida hudhani kwamba hawatajua vita tena; mpaka baadhi ya adui zao wa zamani, dhambi zao za kifuani, au ile dhambi iliyowazinga kwa upesi, (labda hasira au tamaa,) inapowashambulia tena, na kuwasukuma kwa nguvu, ili waanguke. Ndipo huinuka hofu, kwamba hawatastahimili hata mwisho; na mara nyingi shaka, kwamba huenda Mungu amewasahau, au kwamba walijidanganya walipodhani dhambi zao zimesamehewa. Chini ya mawingu haya, hasa wakihojiana na Ibilisi, huenda wakiomboleza mchana kutwa. Lakini mara chache huchelewa kabla Bwana wao hajajibu kwa ajili yake mwenyewe, akiwapelekea Roho Mtakatifu awafariji, ashuhudie daima pamoja na roho zao ya kuwa wao ni’ watoto wa Mungu. Ndipo kweli huwa wapole, na wanyenyekevu, na wepesi wa kufundishwa, kama mtoto mdogo. Na sasa kwa mara ya kwanza huuona msingi wa moyo wao; [Je, si jambo la kushangaza, kwamba ilhali kitabu hiki kingalipo, kilichochapishwa miaka ishirini na minne iliyopita, mtu yeyote angenikabili usoni na kudai kwamba hili ni fundisho jipya, na jambo ambalo sikuwahi kulifundisha kabla?—[Maelezo haya yalichapishwa kwa mara ya kwanza mwaka 1765 MHARIRI.]] ambao Mungu hapo awali hakutaka kuwafunulia, isije roho ikazimia mbele zake, na nafsi aliyoiumba. Sasa wanayaona machukizo yote yaliyofichwa humo, vilindi vya kiburi, vya mapenzi ya nafsi, na vya jehanamu; hata hivyo wakiwa bado na ushuhuda ndani yao wenyewe, ‘Wewe u mrithi wa Mungu, mrithi pamoja na Kristo, hata katikati ya jaribu hili la moto;’ jambo ambalo daima huongeza hisia kali walizo nazo wakati huo za kushindwa kwao kujisaidia wenyewe, pamoja na njaa isiyoelezeka wanayoisikia ya kufanywa upya kikamilifu kwa sura yake, katika ‘haki na utakatifu wa kweli.’ Ndipo Mungu huikumbuka shauku ya wale wamchao, na kuwapa jicho safi, na moyo safi; huwapiga chapa ya sura yake mwenyewe na anwani yake; huwaumba upya katika Kristo Yesu; huwajia pamoja na Mwanawe na Roho wake aliyebarikiwa, na, akifanya makao yake ndani ya roho zao, huwaingiza katika ile ‘raha iliyosalia kwa watu wa Mungu.’”
Hapa siwezi kuacha kusema, (1.) Kwamba haya ndiyo maelezo yenye nguvu kuliko yote tuliyowahi kutoa juu ya ukamilifu wa Kikristo; kwa kweli ni makali mno katika jambo zaidi ya moja, kama ilivyoonyeshwa katika maelezo yaliyoambatishwa. (2.) Kwamba hakuna jambo lolote tulilolitoa tangu hapo juu ya somo hili, ama kwa mashairi ama kwa nathari, ambalo halimo, ama moja kwa moja ama kwa njia isiyo ya moja kwa moja, katika utangulizi huu. Hivyo, iwe fundisho letu la sasa ni sahihi au si sahihi, hata hivyo ni lile lile tulilolifundisha tangu mwanzo.
14. Sina haja ya kutoa ushahidi zaidi wa jambo hili, kwa kuongeza manukuu kutoka katika juzuu yenyewe. Yatosha kunukuu sehemu ya wimbo mmoja tu, ule wa mwisho katika juzuu hiyo:—
Bwana, naamini imesalia raha,
Wajuayo watu wako wote;
Raha ambamo furaha safi hutawala,
Nawe wapendwa peke yako;
Raha ambamo shauku yote ya roho zetu
Imeelekezwa kwa mambo ya juu;
Mashaka, maumivu na hofu hufa huko,
Yakitupwa nje na upendo mkamilifu.
Tukiwa huru na kila msukumo mbaya,
(Mwana ametuweka huru,)
Twazikanyaga nguvu zote za jehanamu,
Katika uhuru wenye utukufu.
Salama katika njia ya uzima, juu ya
Mauti, dunia, na jehanamu twapaa
Twaipata, tukikamilishwa katika upendo,
Paradiso yetu tuliyoitafuta muda mrefu.
Laiti sasa ningeijua raha hiyo,
Niamini, na kuingia ndani!
Sasa, Mwokozi, sasa nipe uweza,
Nami niache kutenda dhambi!
Ondoa ugumu huu moyoni mwangu,
Ondoa kutokuamini huku:
Unijalie raha ya imani,
Sabato ya upendo wako.
Njoo, Ee Mwokozi wangu, njoo sasa
Shuka ndani ya roho yangu!
Usikae tena mbali na kiumbe chako,
Muumba wangu na mwisho wangu.
Furaha kuu uliyoniandalia,
Isicheleweshwe tena:
Njoo, thawabu yangu kubwa mno,
Ambaye kwa ajili yako niliumbwa.
Njoo, Baba, Mwana, na Roho Mtakatifu,
Unitie muhuri niwe makao yako!
Yote nilivyo yazame ndani yako:
Yote yazame ndani ya Mungu!
Je, kuna jambo lolote liwezalo kuwa wazi zaidi kuliko haya, (1.) Kwamba hapa pia upo wokovu kamili na wa juu kama tulivyowahi kuunena? (2.) Kwamba wokovu huu umenenwa kuwa wa kupokelewa kwa imani tu, na kuzuiwa na kutokuamini peke yake? (3.) Kwamba imani hii, na kwa hiyo wokovu inaouleta, imenenwa kuwa hutolewa kwa kitambo kimoja? (4.) Kwamba inadhaniwa kitambo hicho chaweza kuwa sasa? kwamba hatuna haja ya kungoja kitambo kingine? kwamba “sasa,” naam, ule “sasa, ni wakati uliokubalika? sasa ni siku ya” huu “wokovu” kamili? Na, Mwisho, kwamba, ikiwa mtu yeyote asema vinginevyo, yeye ndiye anayeleta fundisho jipya kati yetu?