Maelezo Sahili ya Ukamilifu wa Kikristo
Sehemu 15-21

Sura 3 · dakika 45 za kusoma · dakika 58 za kusikiliza

Sehemu 15-21

15. Karibu mwaka mmoja baadaye, yaani, mwaka 1742, tulichapisha juzuu nyingine ya Nyimbo. Kwa kuwa sasa mabishano yalikuwa yamefikia kilele chake, tulinena juu ya jambo hili kwa upana zaidi kuliko wakati mwingine wowote. Kwa hiyo nyimbo nyingi sana katika juzuu hii zinalishughulikia somo hili waziwazi. Vivyo hivyo dibaji yake, ambayo, kwa kuwa ni fupi, haitakuwa vibaya kuiingiza yote :—

“(1.) Huenda chuki iliyoenea dhidi ya ukamilifu wa Kikristo inatokana hasa na kutoielewa vyema asili yake. Tunakubali kwa hiari, na tunatangaza daima, kwamba hakuna ukamilifu wa namna hiyo katika maisha haya unaomaanisha ama kuachiliwa kutoka katika wajibu wa kutenda mema na wa kuhudhuria maagizo yote ya Mungu, ama kuwa huru kutoka katika ujinga, makosa, majaribu, na udhaifu elfu moja unaoambatana kwa lazima na mwili na damu.

“(2.) Kwanza. Si kwamba tunakubali tu, bali tunashikilia kwa bidii, kwamba hakuna ukamilifu katika maisha haya unaomaanisha kuachiliwa kwa namna yoyote kutoka katika wajibu wa kuhudhuria maagizo yote ya Mungu, au wa kuwatendea watu wote mema tupatapo nafasi, ingawa ‘hasa walio jamaa ya waaminio.’ Tunaamini kwamba si watoto wachanga katika Kristo tu, ambao hivi karibuni wameupata ukombozi katika damu yake, bali pia wale ambao ‘wamekua kuwa watu wakamilifu,’ wamelazimika bila kuepuka, kila wapatapo nafasi, ’kula mkate na kunywa divai kwa ukumbusho wake,’ na ‘kuyachunguza Maandiko;’ kwa kufunga, pamoja na kiasi, ‘kuitesa miili yao na kuitumikisha;’ na, zaidi ya yote, kumimina nafsi zao katika maombi, kwa siri na pia katika kusanyiko kubwa.

“(3.) Pili, tunaamini kwamba hakuna ukamilifu wa namna hiyo katika maisha haya unaomaanisha kukombolewa kabisa, ama kutoka katika ujinga, au makosa, katika mambo yasiyo ya lazima kwa wokovu, au kutoka katika majaribu mengi ya namna mbalimbali, au kutoka katika udhaifu usiohesabika, ambao kwa huo mwili uharibikao huilemea nafsi kwa kiasi kikubwa au kidogo. Hatuoni msingi wowote katika Maandiko wa kudhani kwamba mkaaji yeyote wa nyumba ya udongo yu huru kabisa ama kutoka katika udhaifu wa mwili, au kutoka katika kutojua mambo mengi; wala wa kuwaza kwamba yuko yeyote asiyeweza kukosea, au kuangukia majaribu ya namna mbalimbali.

“(4.) Lakini basi mnamaanisha nani kwa ‘mtu aliye mkamilifu?’ Tunamaanisha mtu ambaye ndani yake imo ‘nia ile iliyokuwamo ndani ya Kristo,’ na ambaye ‘huenenda vile vile kama Kristo alivyoenenda;’ mtu ‘mwenye mikono safi, na moyo mweupe,’ au ambaye ‘amesafishwa na uchafu wote wa mwili na roho;’ mtu ambaye ndani yake ‘hamna kikwazo,’ na ambaye, kwa hiyo, ‘hatendi dhambi.’ Ili kulieleza jambo hili kwa undani kidogo zaidi: Kwa usemi ule wa Kimaandiko, ‘mtu mkamilifu,’ tunaelewa mtu ambaye ndani yake Mungu amelitimiza neno lake la uaminifu, ‘nitawatakaseni na uchafu wenu wote, na vinyago vyenu vyote: tena nitawaokoa na unajisi wenu wote.’ Kwa hilo tunaelewa mtu ambaye Mungu ‘amemtakasa kabisa mwili, nafsi, na roho;’ mtu ambaye ‘huenenda nuruni kama Yeye alivyo katika nuru, ambaye ndani yake hamna giza lolote; damu ya Yesu Kristo, Mwana wake, ikiwa imemsafisha dhambi yote.’

“(5.) Mtu huyu sasa anaweza kuwashuhudia wanadamu wote, ‘Nimesulubiwa pamoja na Kristo; lakini ni hai; wala si mimi tena, bali Kristo yu hai ndani yangu.’ Yeye ni ‘mtakatifu kama Mungu aliyemwita’ yeye ‘alivyo mtakatifu,’ moyoni na pia ‘katika mwenendo wake wote.’ Yeye ‘anampenda Bwana Mungu wake kwa moyo wake wote,’ na kumtumikia ‘kwa nguvu zake zote.’ Yeye ‘anampenda jirani yake,’ kila mtu, ‘kama nafsi yake;’ naam, ‘kama Kristo anavyotupenda;’ hasa wale ambao ‘wanamtendea jeuri na kumwudhi, kwa sababu hawamjui Mwana, wala Baba.’ Hakika nafsi yake yote ni upendo, imejaa ‘moyo wa rehema, fadhili, upole, utu wema, uvumilivu.’ Nayo maisha yake yanapatana na hayo, yamejaa ‘kazi ya imani, saburi ya tumaini, taabu ya upendo.’ ‘Na kila’ afanyalo ‘kwa neno au kwa tendo,’ yeye ‘hufanya yote katika jina,’ katika upendo na uweza, ‘wa Bwana Yesu.’ Kwa neno moja, yeye hufanya ‘mapenzi ya Mungu duniani kama yanavyotendwa mbinguni.’

“(6.) Huku ndiko kuwa mtu mkamilifu, ‘kutakaswa kabisa;’ naam, ‘kuwa na moyo unaowaka moto wote kwa upendo wa Mungu,’ (kwa kutumia maneno ya Askofu Mkuu Usher,) ‘hata kutoa daima kila wazo, neno, na tendo, kama dhabihu ya kiroho, yenye kukubaliwa na Mungu kwa njia ya Kristo.’ Katika kila wazo la mioyo yetu, katika kila neno la ndimi zetu, katika kila kazi ya mikono yetu, ‘kuzitangaza fadhili zake yeye aliyetuita tutoke gizani tuingie katika nuru yake ya ajabu.’ Laiti sisi, na wote wanaomtafuta Bwana Yesu kwa unyofu, tungekuwa hivyo ‘wakamilifu katika umoja!’”

Hili ndilo fundisho tulilolihubiri tangu mwanzo, na tunalolihubiri hata leo. Kweli, kwa kulitazama kwa kila upande, na kulilinganisha tena na tena na neno la Mungu kwa upande mmoja, na uzoefu wa watoto wa Mungu kwa upande mwingine, tuliona ndani zaidi katika asili na sifa za ukamilifu wa Kikristo. Lakini hata hivyo hakuna mgongano wowote kati ya mawazo yetu ya kwanza na ya mwisho. Ufahamu wetu wa kwanza juu yake ulikuwa huu, Ni kuwa na “nia ile iliyokuwamo ndani ya Kristo,” na “kuenenda kama Yeye alivyoenenda;” kuwa na nia yote iliyokuwamo ndani yake, na kuenenda daima kama yeye alivyoenenda: Kwa maneno mengine, kujitoa kwa Mungu ndani na nje; kujitoa kwake kabisa moyoni na maishani. Nasi tuna ufahamu uleule juu yake sasa, bila kuongeza wala kupunguza.

16. Nyimbo zinazohusu jambo hili katika juzuu hii ni nyingi mno kuweza kuzinakili zote. Nitanukuu sehemu ya nyimbo tatu tu :—

Mwokozi kutoka dhambini, nangoja kuthibitisha

Ya kwamba Yesu ndilo jina lako liponyalo;

Kupoteza, nikikamilishwa katika upendo,

Kila nilicho nacho, au niwezacho, au nilicho;

Najitegemeza juu ya neno lako la uaminifu,

“Mtumishi atakuwa kama Bwana wake.”

Litimize ndani yangu kusudi lile la neema

Ambalo kwa ajili yake uhai wako wa thamani ulitolewa;

Nikomboe kutoka katika uovu wote,

Unirejeshe, na kunifanya nistahili mbingu.

Usipolisafisha kila doa langu,

Mateso yako na imani yangu ni bure.

Je, hukufa, ili mimi nipate kuishi,

Nisiishi tena kwa ajili yangu bali kwa ajili yako?

Nipate kumtolea mwili, nafsi, na roho

Yeye aliyejitoa mwenyewe kwa ajili yangu?

Njoo basi, Bwana wangu na Mungu wangu,

Uutwae ununuzi mpendwa wa damu yako.

Unidai niwe mtumishi wako mwenyewe wa pekee,

Kwa ajili ya kweli yako na rehema yako;

Ulitakase ndani yangu jina lako tukufu;

Unitwae sasa hivi niwe wako;

Unibadilishe na kunitakasa kabisa;

Niishi na kufa nikiwa wako peke yako. (Ukurasa 80.)

Nimechaguliwa kutoka ulimwenguni, ikiwa sasa nasimama,

Nimepambwa kwa haki ya kimungu;

Ikiwa, nimeletwa katika nchi ya ahadi,

Kwa haki namwita Mwokozi kuwa wangu;

Mmimine Roho atakasaye,

Aizime kiu yangu na kunioshea safi,

Sasa, Mwokozi, mvua ile ya neema

Na ishuke, initakase nisiwe na dhambi.

Unisafishe kila waa la dhambi:

Sanamu zangu zote na zitupwe mbali:

Unitakase kila wazo ovu,

Na uchafu wote wa nafsi na kiburi.

Chuki ile ya nia ya mwili

Uiondoe mara moja katika mwili wangu:

Unipe moyo mwororo, uliojisalimisha,

Na safi, na uliojaa imani na upendo.

Laiti sasa, nikiwa nimefunguliwa dhambi,

Ningelithibitisha neno lako kwa ukamilifu wote,

Niingie katika raha yako uliyoiahidi;

Kanaani ya upendo wako mkamilifu!

Sasa nifikie kilele cha ukamilifu!

Sasa niangukie kuwa si kitu;

Niwe mdogo kuliko si kitu machoni pangu,

Nami nione kwamba Kristo ni yote katika yote. (Ukurasa 258.)

Bwana, naamini, kazi yako ya neema

Ni kamilifu ndani ya nafsi;

Moyo wake ni safi yeye auonaye uso wako,

Roho yake imefanywa nzima.

Kutoka kila ugonjwa, kwa neno lako,

Kutoka kila maradhi machafu,

Ameokolewa, na kurudishwa kwenye afya kamilifu,

Kwenye utakatifu mkamilifu:

Anaenenda katika uhuru wa utukufu,

Amekufa kabisa kwa dhambi:

Kweli, yaani Mwana, amemweka huru,

Naye yu huru kweli kweli.

Katika nafsi yake yote utukufu wako hung’aa,

Nafsi yake yote imefanywa upya,

Na kupambwa kwa haki ya kimungu,

Na kuvikwa na kujazwa Mungu.

Hii ndiyo raha, uzima, amani,

Ambayo watu wako wote huionja;

Upendo ndio kifungo cha ukamilifu,

Na nafsi yao yote ni upendo.

Ee sauti ya furaha ya neema ya Injili!

Kristo atadhihirika ndani yangu;

Mimi, naam mimi, nitauona uso wake,

Nitakuwa mtakatifu hapa hapa!

Sasa azuru nyumba ya udongo,

Anaitikisa makao yake ya baadaye;—

Laiti ungekuja, Bwana, siku hii ya furaha,

Uingie katika hekalu lako!

Njoo, Ee Mungu wangu, ujifunue,

Ujaze utupu huu wote mkubwa;

Wewe peke yako waweza kuijaza roho yangu:

Njoo, Ee Mungu wangu, Mungu wangu!

Timiza, timiza shauku zangu kuu,

Kuu kama umilele usio na mpaka!

Nipe, nipe yote nafsi yangu inayohitaji,

Yote, yote yaliyomo ndani yako ! (Ukurasa 298.)

17. Jumatatu, Juni 25, 1744, Mkutano wetu wa Kwanza ulianza; wachungaji sita na Wahubiri wetu wote wakiwapo. Asubuhi iliyofuata tulilitafakari kwa makini fundisho la utakaso, au ukamilifu. Maswali yaliyoulizwa kulihusu, na kiini cha majibu yaliyotolewa, yalikuwa kama ifuatavyo:—

“SWALI. Kutakaswa ni nini?

“JIBU. Ni kufanywa upya katika mfano wa Mungu, ‘katika haki na utakatifu wa kweli.’

“Sw. Kuwa Mkristo mkamilifu kunamaanisha nini?

“J. Kumpenda Mungu kwa moyo wetu wote, na akili zetu zote, na roho zetu zote. (Kumbukumbu la Torati 6:5.)

“Sw. Je, jambo hili linamaanisha kwamba dhambi yote ya ndani imeondolewa?

“J. Bila shaka; la sivyo tunawezaje kusemwa kuwa ‘tumeokolewa na ‘unajisi wetu wote?’ (Ezekieli 36:29.)”

Mkutano wetu wa Pili ulianza Agosti 1, 1745. Asubuhi iliyofuata tulinena juu ya utakaso kama ifuatavyo :—

“Sw. Utakaso wa ndani huanza lini?

“J. Katika dakika ile mtu anapohesabiwa haki. (Hata hivyo dhambi inabaki ndani yake, naam, mbegu ya dhambi yote, hata atakapotakaswa kabisa.) Tangu wakati huo mwaminio hufa kwa dhambi hatua kwa hatua, na kukua katika neema.

“Sw. Je, kwa kawaida jambo hili halitolewi mpaka muda mfupi kabla ya kifo?

“J. Halitolewi, kwa wale wasiolitarajia mapema zaidi.

“Sw. Lakini je, twaweza kulitarajia mapema zaidi?

“J. Kwa nini isiwe hivyo? Kwa maana, ingawa tunakubali, (1.) Kwamba waumini walio wengi, ambao tumewajua mpaka sasa, hawakutakaswa hivyo mpaka karibu na kifo; (2.) Kwamba wachache kati ya wale ambao Mtakatifu Paulo aliwaandikia Nyaraka zake walikuwa hivyo wakati ule; wala, (3.) Yeye mwenyewe wakati alipoandika Nyaraka zake za mwanzo; hata hivyo haya yote hayathibitishi kwamba sisi hatuwezi kuwa hivyo leo.

“Sw. Tunapaswa kuhubiri utakaso kwa namna gani?

“J. Karibu hata kidogo kwa wale wasiokaza mwendo kusonga mbele: Kwa wale wanaokaza, daima kwa njia ya ahadi; daima kwa kuvuta, badala ya kusukuma.”

Mkutano wetu wa Tatu ulianza Jumanne, Mei 13, 1746.

Katika huo tulisoma kwa makini Kumbukumbu za Mikutano miwili iliyotangulia, ili kuona kama kuna jambo lolote lililomo humo ambalo lingepaswa kupunguzwa au kubadilishwa baada ya kutafakari kwa kina zaidi. Lakini hatukuona sababu ya kubadilisha kwa namna yoyote yale tuliyokuwa tumekubaliana hapo awali.

Mkutano wetu wa Nne ulianza Jumanne, tarehe 16 Juni, 1747. Kwa kuwa walikuwapo watu kadhaa ambao hawakuliamini fundisho la ukamilifu, tulikubaliana kulichunguza tangu msingi wake.

Kwa ajili hiyo, iliulizwa,

“Ndugu zetu wanaotofautiana nasi kuhusu utakaso kamili wanakubali kiasi gani?

“J. Wanakubali, (1.) Kwamba kila mtu lazima atakaswe kabisa wakati wa kufa. (2.) Kwamba mpaka wakati huo mwaminio hukua kila siku katika neema, na kukaribia zaidi na zaidi ukamilifu. (3.) Kwamba tunapaswa kukaza mwendo daima kuufuatia, na kuwahimiza wengine wote kufanya hivyo.

“Sw. Sisi tunawakubalia nini?

“J. Tunakubali, (1.) Kwamba wengi wa wale waliokufa katika imani, naam, sehemu kubwa ya wale tuliowajua, hawakukamilishwa katika upendo mpaka muda mfupi kabla ya kufa kwao. (2.) Kwamba neno kutakaswa linatumiwa daima na Mtakatifu Paulo kwa wote waliohesabiwa haki. (3.) Kwamba kwa neno hili peke yake, mara chache sana, kama kamwe, humaanisha ’kuokolewa na dhambi yote.’ (4.) Kwamba, kwa hiyo, haifai kulitumia kwa maana hiyo, bila kuongeza neno kabisa, kikamilifu, au mengineyo kama hayo. (5.) Kwamba waandishi waliovuviwa karibu daima hunena juu ya au kwa wale waliohesabiwa haki, lakini mara chache sana juu ya au kwa wale waliotakaswa kabisa. [Yaani, kwa wale peke yao, pasipo wengine; lakini hunena nao, pamoja na wengine, karibu daima.] (6.) Kwamba, kwa hiyo, inatupasa kunena karibu daima juu ya hali ya kuhesabiwa haki; lakini mara chache zaidi, [Mara chache zaidi, nakubali; lakini hata hivyo katika baadhi ya mahali mara nyingi sana, kwa nguvu, na waziwazi.] ’angalau kwa maneno kamili na ya wazi, kuhusu utakaso kamili.’

“Sw. Basi ni wapi tunapotofautiana?

“J. Ni hapa: Je, tunapaswa kutarajia kuokolewa na dhambi yote kabla ya wakati wa kufa?

“Sw. Je, kuna ahadi yoyote ya wazi ya Maandiko juu ya jambo hili,—kwamba Mungu atatuokoa na dhambi yote?

“J. Ipo:’Atawakomboa Israeli na dhambi zake zote.’ (Zaburi 130:8.)

“Jambo hili limeelezwa kwa upana zaidi katika unabii wa Ezekieli:’Nami nitawanyunyizia maji safi, nanyi mtakuwa safi; nitawatakaseni na uchafu wenu wote, na vinyago vyenu vyote: tena nitawaokoa na unajisi wenu wote.’ (Ezekieli 36:25, 29.)

Hakuna ahadi iwezayo kuwa wazi kuliko hii. Na kwa hiyo Mtume anarejea waziwazi katika himizo lile: ‘Basi, kwa kuwa tuna ahadi hizi, na tujisafishe nafsi zetu na uchafu wote wa mwili na roho, tukitimiza utakatifu katika kumcha Mungu.’ (2 Wakorintho 7:1.) Iliyo wazi na dhahiri vivyo hivyo ni ile ahadi ya zamani: ’Naye Bwana, Mungu wako, atautahiri moyo wako, na moyo wa uzao wako, upate kumpenda Bwana, Mungu wako, kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote.’ (Kumbukumbu la Torati 30:6)

“Sw. Lakini je, kuna tamko lolote linalolingana na hili katika Agano Jipya?

“J. Lipo, nalo limewekwa kwa maneno yaliyo wazi kabisa. Hivyo 1 Yohana 3:8: ‘Kwa kusudi hili Mwana wa Mungu alidhihirishwa, ili azivunje kazi za Ibilisi;’ kazi za Ibilisi, bila kikomo wala mpaka wowote; lakini dhambi yote ni kazi ya Ibilisi. Sambamba na hilo ni tamko la Mtakatifu Paulo: ’Kristo alilipenda Kanisa, akajitoa kwa ajili yake, ili apate kujiletea Kanisa tukufu, lisilo na ila wala kunyanzi wala lo lote kama hayo; bali liwe takatifu, lisilo na mawaa.’ (Waefeso 5:25-27.)

“Na kwa maana iyo hiyo ni tamko lake katika sura ya nane ya Warumi, mistari 3, 4: ‘Mungu alimtuma Mwanawe, ili haki ya torati itimizwe ndani yetu, sisi tusioenenda kwa kufuata mambo ya mwili, bali mambo ya Roho.’ [Warumi 8:3, 4]

“Sw. Je, Agano Jipya linatoa msingi wowote zaidi wa kutarajia kuokolewa na dhambi yote?

“J. Bila shaka linatoa; katika yale maombi na amri, ambayo ni sawa na matamko yenye nguvu kuliko yote.

“Sw. Unamaanisha maombi gani?

“J. Maombi ya utakaso kamili; ambayo, kama hakungekuwa na kitu kama hicho, yangekuwa dhihaka tupu kwa Mungu. Hasa maombi hayo ni haya, (1.) ‘Utuokoe na uovu.’ Sasa, jambo hili likifanyika, tukiokolewa na uovu wote, haiwezekani dhambi yoyote ibaki. (2.) ‘Wala si hao tu ninaowaombea, lakini na wale watakaoniamini kwa sababu ya neno lao; ili wote wawe na umoja; kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako, wao nao wawe ndani yetu; mimi ndani yao, nawe ndani yangu, ili wawe wamekamilishwa kuwa na umoja.’ (Yohana 17:20-23.) (3.) ‘Nampigia magoti Mungu na Baba wa Bwana wetu Yesu Kristo, ili awajalie, ninyi, mkiwa na shina na msingi katika upendo; ili mpate kufahamu pamoja na watakatifu wote jinsi ulivyo upana, na urefu, na kimo, na kina; na kuujua upendo wa Kristo upitao ufahamu; mpate kutimilika kwa utimilifu wote wa Mungu.’ (Waefeso 3:14, n.k.) (4.) ‘Mungu wa amani mwenyewe awatakase kabisa. Nami namwomba Mungu, roho yenu, na nafsi yenu, na mwili wenu, vihifadhiwe mkiwa kamili, bila lawama, wakati wa kuja kwake Bwana wetu Yesu Kristo.’ (1 Wathesalonike 5:23.)

“Sw. Kuna amri gani yenye maana hiyo hiyo?

“J. (1.) ‘Basi ninyi mtakuwa wakamilifu, kama Baba yenu wa mbinguni alivyo mkamilifu.’ (Mathayo 5:48.) (2.) ‘Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, na kwa akili zako zote.’ (Mathayo 22:37.) Lakini upendo wa Mungu ukiujaza moyo wote, hapawezi kuwa na dhambi ndani yake.

“Sw. Lakini inaonekanaje kwamba jambo hili linapaswa kutendeka kabla ya saa ya kufa?

“J. (1.) Kutokana na asili yenyewe ya amri, ambayo haitolewi kwa wafu, bali kwa walio hai. Kwa hiyo, ‘Mpende Mungu kwa moyo wako wote,’ haiwezi kumaanisha, Utafanya hivi utakapokufa; bali, maadamu u hai.

“(2.) Kutokana na maandiko ya wazi ya Biblia: (i.) ‘Maana neema ya Mungu iwaletayo wokovu wanadamu wote imefunuliwa; nayo yatufundisha kwamba, tukiisha kukataa ubaya na tamaa za kidunia, tuishi kwa kiasi, na kwa haki, na kwa utauwa, katika ulimwengu huu wa sasa; tukiyatazamia mafunuo ya utukufu wa Bwana wetu Yesu Kristo, ambaye alijitoa nafsi yake kwa ajili yetu, ili atukomboe na maasi yote, na kujisafishia watu wawe milki yake mwenyewe, wenye juhudi katika matendo mema.’ (Tito 2:11-14.) (ii.) ‘Ametusimamishia pembe ya wokovu, ili kuwatendea rehema baba zetu; kiapo alichomwapia Ibrahimu, baba yetu, ya kwamba atatujalia sisi, ya kwamba, tukiokolewa mikononi mwa adui zetu, tumtumikie pasipo hofu, katika utakatifu na haki mbele zake, siku zote za maisha yetu.’ (Luka 1:69, n.k.)

“Sw. Je, kuna mfano wowote katika Maandiko wa watu waliokuwa wamefikia hali hii?

“J. Ndiyo; Mt. Yohana, na wote wale anaowahusu asemapo, ‘Katika hili pendo letu limekamilishwa, ili tuwe na ujasiri katika siku ya hukumu; kwa kuwa kama yeye alivyo, ndivyo tulivyo na sisi katika ulimwengu huu.’ (1 Yohana 4:17.)

“Sw. Je, waweza kuonyesha mfano mmoja wa namna hiyo sasa? Yuko wapi mtu aliye mkamilifu hivyo?

“J. Kwa baadhi ya wanaouliza swali hili mtu angeweza kujibu, Kama ningemjua mmoja hapa, nisingewaambia; kwa maana hamuulizi kwa upendo. Mko kama Herode; mnamtafuta mtoto mchanga ili tu mmwue.

“Lakini kwa njia ya moja kwa moja zaidi twajibu: Kuna sababu nyingi kwa nini pawe na mifano michache, kama ipo kabisa, isiyoweza kubishiwa. Ingemletea mtu huyo mwenyewe usumbufu ulioje, akiwekwa kama shabaha ya kila mtu kumpiga! Tena ingekuwa na faida ndogo ilioje kwa wabishi! ‘Kwa maana wasipowasikia Musa na manabii,’ Kristo na Mitume wake, ‘hawatashawishiwa hata mtu akifufuka katika wafu.’

“Sw. Je, hatuelekei kuwa na chuki ya siri juu ya wale wanaosema wameokolewa na dhambi yote?

“J. Inawezekana sana kwamba tunaweza kuwa nayo, tena kwa sababu kadhaa; kwa upande mmoja kwa sababu ya kujali mema ya roho za watu, ambazo zaweza kudhurika kama watu hao si vile wanavyodai; kwa upande mwingine kwa sababu ya aina ya wivu uliojificha juu ya wale wanaonena habari ya mafanikio ya kiroho yaliyo juu kuliko yetu; na pia kwa sababu ya uzito wetu wa asili na kutokuwa tayari kwa moyo kuziamini kazi za Mungu.

“Sw. Kwa nini tusiendelee katika furaha ya imani mpaka tukamilishwe katika upendo?

“J. Kwa nini tusiendelee, kweli? kwa kuwa huzuni takatifu haiizimi furaha hii; kwa kuwa hata tukiwa chini ya msalaba, tukiyashiriki kwa kina mateso ya Kristo, twaweza kufurahi kwa furaha isiyoneneka.”

Kutokana na dondoo hizi inaonekana wazi bila kukanushika, si tu maoni yangu na ya ndugu yangu yalikuwa nini, bali pia maoni ya Wahubiri wote walioungana nasi yalikuwa nini, katika miaka ya 1744, 45, 46 na 47. Wala sikumbuki kwamba, katika Mkutano mmoja wo wote kati ya Mikutano hiyo, tulikuwa na sauti hata moja ya kupinga; bali mashaka yo yote mtu aliyokuwa nayo tulipokutana, yote yaliondolewa kabla hatujaachana.

18. Mwaka 1749, ndugu yangu alichapisha juzuu mbili za “Nyimbo na Mashairi Matakatifu.” Kwa kuwa sikuziona kabla hazijachapishwa, kulikuwa na mambo fulani ndani yake ambayo sikuyakubali. Lakini niliukubali kabisa wingi wa nyimbo zinazohusu jambo hili; beti chache za nyimbo hizo zimeongezwa hapa chini :—

Njoo, Bwana, ujidhihirishe hapa,

Na kazi zote za Ibilisi uziangamize;

Sasa, bila dhambi, ndani yangu uonekane,

Na kunijaza kwa furaha ya milele:

Uso wako wa heri uufunue;

Uwepo wako ndio mchana mkamilifu. (Juzuu I., uk. 203.)

Uje upesi kuniokoa,

Wako mwenyewe umtwae dakika hii;

Roho yangu itangatangayo uirudishe nyumbani,

Na kuitunza katika amani kamilifu.

Isiruhusiwe tena kuzurura

Duniani kote huko na huko,

Mkamate mfungwa wa upendo wako,

Unifungie ndani ya Mungu! (Uk. 247.)

Wafungwa wako uwafungue, Utujalie amani yako;

Na huzuni zetu na dhambi zetu zitakoma kwa dakika moja.

Dakika hiyo iwe sasa! Ombi letu ulikubali,

Mkombozi wetu uliye hapa na Mfariji ndiwe wewe! (Juzuu II., uk. 124.)

Uniokoe na dhambi hii iliyo ndani ya asili;

Nira na ivunjwe Sasa;

Unifanye wako milele.

Mshiriki wa asili yako kamilifu,

Na niwe Sasa ndani yako

Kiumbe kipya, kisicho na dhambi. (Uk. 156.)

Unigeuze, Bwana, unigeuze sasa,

Roho yangu iiname chini ya nira yako;

Unijalie sasa kuipata lulu

Ya roho ya upole na utulivu.

Tuliza, Ee tuliza kifua changu kilichofadhaika;

Niipate ile raha ya pili:

Nikome na kazi zangu milele,

Nikikamilishwa katika utakatifu. (Uk. 162.)

Njoo katika saa hii iliyokubalika,

Uulete ufalme wako wa mbinguni!

Utujaze kwa ule uweza wenye utukufu;

Ukizing’oa mbegu za dhambi. (Uk. 168.)

Njoo, Ee Mwana-Kondoo mpendwa, uliyechinjwa kwa ajili ya wenye dhambi,

Ulete gharika itakasayo;

Uitumie, kuosha kila waa,

Damu yako yenye nguvu.

Ee, na izame ndani ya roho zetu

Kina sawa na dhambi iliyo ndani ya asili:

Kila roho iliyojeruhiwa uiponye kabisa,

Na kila mwenye ukoma umtakase! (Uk. 171.)

Enyi wafungwa wa tumaini, inukeni,

Mwone Bwana wenu akitokea:

Tazama! kwa mbawa za upendo aruka,

Na kuuleta ukombozi karibu.

Ukombozi katika damu yake

Anawaita mpate kuupokea:

“Njoni kwangu, Mungu asameheye:

Aminini,” alia, “aminini!”

Yesu, kwako twatazama,

Mpaka tuokolewe na mabaki ya dhambi,

Tuikatae nira ya yule dhalimu aliye ndani,

Na kuitupilia mbali minyororo yake.

Asili yetu haitakuwa tena

Na mamlaka juu yetu:

Kwa imani twaushika ule uweza,

Utakaotuokoa milele. (Uk. 188.)

Yesu, uzima wetu, uonekane ndani yetu,

Sisi tufao kifo chako kila siku:

Ujifunue kuwa mtimilizaji;

Uvuvie Roho wako ahuishaye!

Ifunue siri iliyofichwa,

Utupe kile kipawa cha pili;

Ujifunue nafsi yako tukufu ndani yangu,

Katika kila moyo unaongoja. (Uk. 195.)

Ndani yake tuna amani, Ndani yake tuna nguvu!

Tukilindwa kwa neema yake Katika saa yote ya giza,

Katika majaribu yetu yote Hutulinda, tupate kuonja

Wokovu wake ulio kamili kabisa, Utimilifu wa upendo wake.

Tamka lile neno la furaha, Utuamuru tuwe huru!

Ah, je, huna, Bwana, Baraka kwa ajili yangu?

Amani uliyoitoa, Uitie dakika hii,

Na uzifungue mbingu zako, Ee Upendo, ndani ya moyo wangu! (Uk. 324.)

Toleo la pili la nyimbo hizi lilichapishwa mwaka 1752; tena bila badiliko lo lote, isipokuwa kusahihishwa makosa machache ya herufi.

Nimeeleza kwa urefu zaidi katika dondoo hizi, kwa sababu kutokana nazo yaonekana, pasipo uwezekano wo wote wa kupinga, kwamba mpaka siku hii mimi na ndugu yangu tulishikilia, (1.) Kwamba ukamilifu wa Kikristo ni ule upendo kwa Mungu na kwa jirani yetu, unaomaanisha kuokolewa na dhambi yote. (2.) Kwamba jambo hili hupokewa kwa imani tu. (3.) Kwamba hutolewa kwa ghafula, katika dakika moja. (4.) Kwamba tunapaswa kulitazamia, si wakati wa kufa, bali kila dakika; kwamba sasa ndio wakati uliokubalika, sasa ndiyo siku ya wokovu huu.

19. Katika Mkutano wa mwaka 1759, tukiona hatari fulani kwamba tofauti za maoni zingeweza kujipenyeza kati yetu bila kutambulika, tuliyachunguza tena mafundisho haya kwa urefu; na muda mfupi baadaye nilichapisha “Mawazo juu ya Ukamilifu wa Kikristo,” pamoja na tangazo lifuatalo kama dibaji: —

“Kijitabu kifuatacho hakikusudiwi hata kidogo kuridhisha udadisi wa mtu ye yote. Hakikusudiwi kulithibitisha fundisho hili kwa urefu, dhidi ya wale wanaolikataa na kulidhihaki; la, wala kujibu pingamizi nyingi dhidi yake, ambazo zaweza kutolewa hata na watu walio makini katika dini. Ninachokusudia hapa ni, kwa urahisi tu, kutangaza maoni yangu ni yapi juu ya jambo hili; ukamilifu wa Kikristo, kwa kadiri ninavyoelewa, unajumuisha nini, na haujumuishi nini; na kuongeza maelezo machache ya kimatendo na maagizo yanayohusu jambo hili.

“Kwa kuwa mawazo haya mwanzoni yaliwekwa pamoja kwa njia ya swali na jibu, nimeyaacha yaendelee katika umbo lilo hilo. Ni yale yale hasa ambayo nimeyashikilia kwa zaidi ya miaka ishirini.

“SWALI. Ukamilifu wa Kikristo ni nini?

“JIBU. Ni kumpenda Mungu kwa moyo wetu wote, nia, roho, na nguvu. Hii inamaanisha kwamba hakuna mwelekeo mbaya, hakuna ulio kinyume cha upendo, unaobaki ndani ya roho; na kwamba mawazo yote, maneno, na matendo, yanatawaliwa na upendo safi.

“Sw. Je, wasema kwamba ukamilifu huu unaondoa udhaifu wote, ujinga, na makosa?

“J. Daima nasema kinyume kabisa, na siku zote nimesema hivyo.

“Sw. Lakini inawezekanaje kila wazo, neno, na tendo, litawaliwe na upendo safi, na wakati uo huo mtu huyo awe chini ya ujinga na makosa?

“J. Sioni mgongano wo wote hapa: ‘Mtu aweza kujazwa upendo safi, na bado akawa katika hatari ya kukosea.’ Kweli sitarajii kuwekwa huru na makosa halisi, mpaka mwili huu wa kufa utakapovaa kutokufa. Naamini hili ni tokeo la asili la roho kukaa katika mwili na damu. Kwa maana sasa hatuwezi kufikiri kabisa, ila kwa njia ya viungo vile vya mwili ambavyo vimeumia sawasawa na sehemu nyingine zote za umbo letu. Na kwa hiyo hatuwezi kuepuka wakati mwingine kufikiri vibaya, mpaka huu uharibikao utakapokuwa umevaa kutokuharibika.

“Lakini twaweza kulipeleka wazo hili mbali zaidi bado. Kosa katika hukumu laweza pengine kusababisha kosa katika matendo. Kwa mfano: Kosa la Bw. De Renty kuhusu asili ya kuufisha mwili, lililotokana na chuki iliyotokana na malezi, lilisababisha kosa lile la kimatendo, yaani kuvaa kwake mshipi wa chuma. Na mifano elfu ya namna hiyo yaweza kuwapo, hata kwa wale walio katika hali ya juu kabisa ya neema. Hata hivyo, Pale ambapo kila neno na tendo hutoka katika upendo, kosa la namna hiyo si dhambi kwa maana halisi. Lakini haliwezi kustahimili ukali wa haki ya Mungu, bali lahitaji damu ya upatanisho.

“Sw. Maoni ya ndugu zetu wote waliokutana Bristol mwezi Agosti, 1758, juu ya jambo hili yalikuwa yapi?

“J. Yalielezwa kwa maneno haya: (1.) Kila mtu aweza kukosea maadamu yu hai. (2.) Kosa katika maoni laweza kusababisha kosa katika matendo. (3.) Kila kosa la namna hiyo ni uasi wa ile sheria kamilifu. Kwa hiyo, (4.) Kila kosa la namna hiyo, kama si damu ya upatanisho, lingempeleka mtu kwenye hukumu ya milele. (5.) Inafuata kwamba walio wakamilifu kuliko wote wana haja ya daima ya ustahili wa Kristo, hata kwa ajili ya maasi yao halisi, na waweza kusema kwa ajili yao wenyewe, sawasawa na kwa ajili ya ndugu zao, ‘Utusamehe makosa yetu.’

“Hili laeleza kwa urahisi jambo ambalo vinginevyo lingeonekana kutoeleweka kabisa; yaani, kwamba wale wasiochukizwa Tunaponena juu ya kiwango cha juu kabisa cha upendo, hata hivyo hawataki kusikia habari ya kuishi bila dhambi. Sababu ni kwamba, wanajua watu wote wako katika hatari ya kukosea, tena katika matendo sawasawa na katika hukumu. Lakini hawajui, au hawatambui, kwamba hili si dhambi, ikiwa upendo ndio chanzo pekee cha tendo.

“Sw. Lakini bado, ikiwa wanaishi bila dhambi, je, hili haliondoi haja ya Mpatanishi? Angalau, je, si wazi kwamba hawana haja tena ya Kristo katika kazi yake ya ukuhani ?

“J. Mbali na hivyo. Hakuna wanaoona haja yao ya Kristo kama hawa; hakuna wanaomtegemea kabisa hivyo. Kwa maana Kristo haitoi uzima kwa roho kando naye, bali ndani yake na pamoja naye. Kwa hiyo maneno yake ni kweli sawasawa kwa watu wote, katika hali yo yote ya neema waliyo nayo: ‘Kama vile tawi lisivyoweza kuzaa peke yake, lisipokaa ndani ya mzabibu, kadhalika nanyi, msipokaa ndani yangu: Pasipo’ (au mkitengwa na) ‘mimi ninyi hamwezi kufanya neno lo lote.’

“Katika kila hali tunamhitaji Kristo katika mambo yafuatayo (1.) Neema yo yote tunayopokea, ni kipawa cha bure kutoka kwake. (2.) Tunaipokea kama kitu alichokinunua, kwa kuzingatia tu ile thamani aliyoilipa. (3.) Tunayo neema hii, si kutoka kwa Kristo tu, bali ndani yake. Kwa maana ukamilifu wetu si kama ule wa mti, ambao hustawi kwa utomvu utokao katika mzizi wake wenyewe, bali, kama ilivyosemwa hapo awali, kama ule wa tawi ambalo, likiungwa na mzabibu, huzaa matunda; lakini, likikatwa kutoka kwake, hukauka na kunyauka. (4.) Baraka zetu zote, za muda huu, za kiroho, na za milele, zinategemea maombezi yake kwa ajili yetu, ambayo ni sehemu moja ya kazi yake ya ukuhani, ambayo kwa hiyo tuna haja nayo sawasawa daima. (5.) Walio bora kuliko wote kati ya wanadamu bado wanamhitaji Kristo katika kazi yake ya ukuhani, ili kufanya upatanisho kwa ajili ya mambo waliyoyaacha, mapungufu yao, (kama wengine wasemavyo, si bila sababu,) makosa yao katika hukumu na matendo, na kasoro zao za namna mbalimbali. Kwa maana haya yote ni kukengeuka kutoka kwa ile sheria kamilifu, na kwa hiyo yanahitaji upatanisho. Hata hivyo, kwamba si dhambi kwa maana halisi, twaona yaweza kuthibitika kutokana na maneno ya Mt. Paulo, ‘Yeye apendaye ameitimiza sheria; kwa maana upendo ndio utimilifu wa sheria.’ (Warumi 13:10.) Basi, makosa, na udhaifu wo wote unaotokana kwa lazima na hali ya kuharibika ya mwili, si kinyume cha upendo hata kidogo; wala kwa hiyo, kwa maana ya Maandiko, si dhambi.

“Kujieleza zaidi kidogo juu ya jambo hili: (1.) Si dhambi tu, kwa maana halisi, (yaani, uasi wa makusudi wa sheria inayojulikana,) bali pia dhambi, isiyo kwa maana halisi, (yaani, uasi usio wa makusudi wa sheria ya Mungu, ijulikanayo au isiyojulikana,) inahitaji damu ya upatanisho. (2.) Naamini hakuna ukamilifu wa namna hiyo katika maisha haya unaoondoa maasi haya yasiyo ya makusudi ambayo naona kuwa ni matokeo ya asili ya ujinga na makosa yasiyoweza kutenganishwa na hali ya kufa. (3.) Kwa hiyo ukamilifu usio na dhambi ni msemo ambao siutumii kamwe, nisije nikaonekana kujipinga mwenyewe. (4.) Naamini, mtu aliyejazwa upendo wa Mungu bado yuko katika hatari ya maasi haya yasiyo ya makusudi. (5.) Maasi ya namna hiyo mwaweza kuyaita dhambi, mkipenda: mimi siyaiti hivyo, kwa sababu zilizotajwa hapo juu.

“Sw. Ungewapa shauri gani wale wanaoyaita hivyo, na wale wasioyaita hivyo?

“J. Wale wasioyaita dhambi, wasidhani kamwe kwamba wao wenyewe au mtu mwingine yeyote yuko katika hali ambayo anaweza kusimama mbele ya haki isiyo na mipaka bila Mpatanishi. Kudhani hivyo ni dalili ya ujinga ulio mkuu kuliko wote, au ya kiburi na majivuno yaliyopita kiasi.

“Wale wanaoyaita hivyo, wajihadhari wasije wakachanganya kasoro hizi na dhambi, kwa maana halisi ya neno hilo.

“Lakini watawezaje kuliepuka jambo hilo? Hizi zitatofautishwaje na zile, ikiwa zote zinaitwa dhambi bila kupambanuliwa? Naogopa sana kwamba, kama tungekubali kuwa dhambi yoyote inaweza kwenda pamoja na ukamilifu, ni wachache wangeiwekea wazo hilo mpaka wa zile kasoro tu, ambazo kuhusu hizo peke yake dai hilo lingeweza kuwa kweli.

“Sw. Lakini hali ya kuweza kukosea inawezaje kwenda pamoja na upendo mkamilifu? Je, mtu aliyekamilishwa katika upendo hayuko kila dakika chini ya nguvu zake? Na je, kosa lolote linaweza kutoka katika upendo safi?

“J. Najibu, (1.) Makosa mengi yanaweza kwenda pamoja na upendo safi; (2.) Mengine yanaweza kutoka katika upendo huo kwa bahati: yaani, upendo wenyewe unaweza kutuelekeza kukosea. Upendo safi kwa jirani yetu, unaochipuka katika upendo kwa Mungu, haufikiri mabaya, huamini yote, hutumaini yote. Basi, mwelekeo huu huu, usio na shaka juu ya watu, ulio tayari kuamini na kutumaini lililo jema kuliko yote juu ya watu wote, unaweza kutufanya tuwadhanie watu fulani kuwa bora kuliko walivyo kweli. Hapa basi pana kosa lililo dhahiri, linalotoka kwa bahati katika upendo safi.

“Sw. Tutaepukaje kuuweka ukamilifu juu mno au chini mno?

“J. Kwa kushikamana na Biblia, na kuuweka juu kadiri Maandiko yanavyouweka, si zaidi wala si pungufu. Si kitu cha juu zaidi wala cha chini zaidi kuliko hiki,—upendo safi kwa Mungu na kwa mwanadamu; kumpenda Mungu kwa moyo wetu wote na kwa roho yetu yote, na jirani yetu kama nafsi zetu. Ni upendo unaotawala moyo na maisha, unaopenya katika mielekeo yetu yote, maneno yetu, na matendo yetu.

“Sw. Tuseme mtu amefikia hali hii, je, ungemshauri aseme habari zake?

“J. Mwanzoni huenda hataweza kujizuia, kwa kuwa moto ndani yake utakuwa mkali mno; shauku yake ya kuzitangaza fadhili za Bwana itamchukua kama mafuriko. Lakini baadaye anaweza kujizuia; na hapo itakuwa vema asiseme habari zake kwa wale wasiomjua Mungu; (yaelekea sana kwamba itawachochea tu kupinga na kukufuru;) wala kwa wengine, bila sababu maalum, bila kulenga jema fulani. Na hata hapo, ajihadhari hasa kuepuka kila dalili ya kujisifu; aseme kwa unyenyekevu na kicho kilicho kikuu kuliko vyote, akimpa Mungu utukufu wote.

“Sw. Lakini je, isingekuwa bora anyamaze kabisa, asiseme habari zake hata kidogo?

“J. Kwa kunyamaza, angeweza kuepuka misalaba mingi, ambayo kwa kawaida na kwa lazima itafuata, ikiwa atatangaza kwa unyofu, hata miongoni mwa waumini, kile ambacho Mungu amekitenda katika nafsi yake. Kwa hiyo, kama mtu huyo angefanya shauri na watu wenye mwili na damu, angenyamaza kabisa. Lakini jambo hilo lisingeweza kufanywa kwa dhamiri safi; kwa maana bila shaka yampasa kusema. Watu hawawashi taa ili kuiweka chini ya pishi; sembuse Mungu mwenye hekima yote. Hasimamishi ukumbusho kama huo wa uweza wake na upendo wake ili kuuficha mbele ya wanadamu wote. Bali anakusudia uwe baraka kwa wote walio na moyo mnyofu. Kwa jambo hilo anakusudia, si furaha ya mtu yule mmoja peke yake, bali kuwatia wengine moyo na nguvu wakaifuatie baraka ile ile. Mapenzi yake ni, ‘kwamba wengi wataona’ na kufurahi, ‘nao watamtumaini Bwana.’ Wala hakuna kitu chochote chini ya mbingu kinachoamsha zaidi shauku za Wale waliohesabiwa haki, kuliko kuzungumza na wale wanaoamini kuwa wameonja wokovu ulio wa juu zaidi. Jambo hilo huuweka wokovu huo wazi kabisa mbele ya macho yao, na kuongeza njaa na kiu yao ya kuupata; faida ambayo ingepotea kabisa, kama mtu aliyeokolewa hivyo angejizika katika kimya.

“Sw. Lakini je, hakuna njia ya kuizuia misalaba hii ambayo kwa kawaida huwaangukia wale wanaosema kwamba wameokolewa hivyo?

“J. Yaonekana haiwezi kuzuiwa kabisa, maadamu kiasi kikubwa hivyo cha asili ya kale kingali kimesalia hata ndani ya waumini. Lakini jambo fulani lingeweza kufanyika, kama Mhubiri wa kila mahali angefanya hivi: (1.) Kuzungumza kwa uhuru na wote wanaosema hivyo; na, (2.) Kujitahidi kuzuia watu wasiwatendee isivyo haki au bila wema wale ambao kwa ajili yao pana uthibitisho wa kuridhisha.

“Sw. Uthibitisho wa kuridhisha ni upi? Tunawezaje kumjua kwa hakika mtu aliyeokolewa kutoka katika dhambi zote?

“J. Hatuwezi kumjua bila kukosea mtu aliyeokolewa hivyo, (la, wala hata mtu aliyehesabiwa haki,) isipokuwa imempendeza Mungu kutujalia kipawa cha muujiza cha kupambanua roho. Lakini tunaona kwamba yafuatayo yangekuwa uthibitisho wa kutosha kwa mtu yeyote mwenye akili, tena wa namna ambayo ingeacha nafasi ndogo ya kuitilia shaka kweli au kina cha kazi hiyo: (1.) Kama tungekuwa na ushahidi ulio wazi wa mwenendo wake wa kuigwa kwa muda fulani kabla ya badiliko hilo linalodhaniwa. Jambo hilo lingetupa sababu ya kuamini kwamba asingesema ‘uongo kwa ajili ya Mungu,’ bali angesema si zaidi wala si pungufu ya kile alichokisikia ndani yake; (2.) Kama angetoa maelezo yaliyo wazi ya wakati na namna badiliko hilo lilivyotendwa, kwa maneno yenye uzima yasiyoweza kulaumiwa; na, (3.) Kama ingeonekana kwamba maneno yake yote na matendo yake yote yaliyofuata yalikuwa matakatifu na yasiyo na lawama.

“Kwa ufupi jambo ni hili: (1.) Nina sababu tele za kuamini kwamba mtu huyu hatasema uongo; (2.) Anashuhudia mbele za Mungu, ‘Sioni dhambi ndani yangu, bali upendo mtupu; naomba, nafurahi, na kushukuru bila kukoma; na nina ushuhuda wa ndani ulio wazi kwamba nimefanywa upya kabisa, kama nilivyo nao kwamba nimehesabiwa haki.’ Basi, kama sina kitu cha kuupinga ushuhuda huu ulio wazi, inanipasa kwa akili njema kuuamini.

“Haifai kitu kupinga kwa kusema, ‘Lakini najua mambo kadhaa ambayo amekosea kabisa.’ Kwa maana imekubaliwa kwamba wote walio katika mwili wanaweza kukosea; na kwamba kosa katika uamuzi linaweza wakati mwingine kusababisha kosa katika matendo; ingawa ni lazima kuwa waangalifu sana kwamba kibali hiki kisitumiwe vibaya. Kwa mfano: Hata mtu aliyekamilishwa katika upendo anaweza kukosea kuhusu mtu mwingine, na kumdhania, katika jambo fulani, kuwa na hatia zaidi au pungufu kuliko alivyo kweli. Na kwa sababu hiyo anaweza kusema naye kwa ukali zaidi au pungufu kuliko kweli inavyodai. Na kwa maana hii, (ingawa hiyo si maana ya msingi ya Mtakatifu Yakobo,) ‘katika mambo mengi twajikwaa sote.’ Kwa hiyo huu si uthibitisho hata kidogo kwamba mtu anayesema hivyo si mkamilifu.

“Sw. Lakini je, si uthibitisho, kama anashtuka au kuhangaika kwa sababu ya kishindo, anguko, au hatari fulani ya ghafula?

“J. Sivyo; kwa maana mtu anaweza kushtuka, kutetemeka, kubadilika rangi, au kuvurugika kwa namna nyingine mwilini, huku nafsi yake imemtegemea Mungu kwa utulivu, na kudumu katika amani kamilifu. Naam, hata akili yenyewe inaweza kufadhaika sana, kuwa na huzuni nyingi mno, kutatanika na kulemewa na uzito na dhiki, hata kufikia uchungu mkuu, huku moyo ukiambatana na Mungu kwa upendo mkamilifu, na nia ikiwa imejitoa kabisa kwake. Je, haikuwa hivyo kwa Mwana wa Mungu mwenyewe? Je, yuko mwanadamu yeyote anayestahimili fadhaa, dhiki, na uchungu mkuu ule aliouvumilia yeye? Na hata hivyo hakujua dhambi.

“Sw. Lakini je, mtu yeyote mwenye moyo safi anaweza kupendelea chakula kitamu kuliko kisicho kitamu; au kutumia anasa yoyote ya hisi ambayo si ya lazima kabisa? Ikiwa ndivyo, wanatofautianaje na wengine?

“J. Tofauti kati ya hawa na wengine katika kula chakula kitamu ni hii: (1.) Hawahitaji kitu chochote kati ya hivi ili wawe na furaha; kwa maana wana chemchemi ya furaha ndani yao. Wanamwona Mungu na kumpenda. Kwa hiyo hufurahi siku zote, na hushukuru kwa kila jambo. (2.) Wanaweza kuvitumia, lakini hawavitafuti. (3.) Wanavitumia kwa kiasi, na si kwa ajili ya kitu chenyewe. Baada ya kutanguliza hayo, tunajibu moja kwa moja,—Mtu wa namna hiyo anaweza kula chakula kitamu, bila hatari inayowakabili wale ambao hawajaokolewa kutoka katika dhambi. Anaweza kukipendelea kuliko chakula kisicho kitamu, hata kama vyote vinafaa kwa afya sawasawa, kama njia ya kuongeza shukrani, kwa jicho moja lililomwelekea Mungu, atupaye SISI vitu vyote kwa wingi ili tuvifurahie: Kwa kanuni hiyo hiyo, anaweza kunusa ua, au kula kishada cha zabibu, au kupata anasa nyingine yoyote ambayo haipunguzi bali huongeza furaha yake katika Mungu. Kwa hiyo, wala hatuwezi kusema kwamba mtu aliyekamilishwa katika upendo hangeweza kuoa, wala kushughulika na kazi za kidunia: Kama angeitwa kufanya hivyo, angefaa kuliko wakati mwingine wowote; kwa kuwa anaweza kufanya mambo yote bila haraka wala masumbufu, bila kutawanyika moyo hata kidogo.

“Sw. Lakini kama Wakristo wawili wakamilifu wangezaa watoto, watoto hao wangewezaje kuzaliwa katika dhambi, kwa kuwa hapakuwa na dhambi ndani ya wazazi?

“J. Ni jambo linalowezekana, lakini lisilotarajiwa; nina shaka kama limewahi kutokea au litakuja kutokea. Lakini nikiliacha hilo kando, najibu, Dhambi imerithishwa kwangu, si kwa kuzaliwa na wazazi wangu wa karibu, bali kwa mzazi wangu wa kwanza. ‘Katika Adamu wote walikufa; kwa kuasi kwake mtu mmoja, watu wote waliingizwa katika hali ya wenye dhambi;’ watu wote, bila kubakiza hata mmoja, waliokuwa viunoni mwake alipokula tunda lililokatazwa.

“Tuna kielelezo cha ajabu cha jambo hili katika kilimo cha bustani: Vipandikizi juu ya shina la mtufaa-pori huzaa matunda bora; lakini panda mbegu za matunda hayo, nawe utaona matokeo yatakuwa nini? Huota mitufaa-pori halisi kama ile iliyowahi kuliwa.

“Sw. Lakini mtu mkamilifu hufanya nini zaidi ya wengine? zaidi ya waumini wa kawaida?

“J. Huenda hakuna; huenda Majaliwa ya Mungu yamemzungushia ua kwa hali za nje. Huenda hata si kiasi hicho; ingawa anatamani na kuonea shauku kutumia na kutumiwa kwa ajili ya Mungu; angalau, si kwa nje: Hasemi maneno mengi kiasi hicho, wala hafanyi kazi nyingi kiasi hicho. Kama vile Bwana wetu mwenyewe hakusema maneno mengi kiasi hicho, wala hakufanya kazi nyingi kiasi hicho, la, wala kazi kubwa kiasi hicho, kama baadhi ya Mitume wake. (Yohana 14:12.) Lakini basi je? Huo si uthibitisho kwamba hana neema zaidi; na kwa kipimo hicho ndicho Mungu huipima kazi ya nje. Msikieni Yeye: ‘Kweli nawaambia, mjane huyu maskini ametia zaidi kuliko wote.’ Kweli, mtu huyu maskini, kwa maneno yake machache yaliyovunjika-vunjika, amesema zaidi kuliko wote. Kweli, mwanamke huyu maskini, aliyetoa kikombe cha maji ya baridi, amefanya zaidi kuliko wote. Ee, acheni ‘kuhukumu kwa kufuata sura ya nje,’ mjifunze ’kuhukumu hukumu iliyo ya haki!’

“Sw. Lakini je, huu si uthibitisho dhidi yake,—kwamba sisikii nguvu yoyote katika maneno yake wala katika maombi yake?

“J. Sivyo; kwa maana huenda kosa hilo ni lako mwenyewe. Haielekei kwamba utasikia nguvu yoyote humo, ikiwa kizuizi chochote kati ya hivi kimesimama njiani: (1.) Ufu wa nafsi yako mwenyewe. Mafarisayo waliokufa kiroho hawakusikia nguvu yoyote hata katika maneno yake Yeye ambaye ‘alinena kama hakuna mtu aliyewahi kunena.’ (2.) Hatia ya dhambi fulani isiyotubiwa iliyo juu ya dhamiri. (3.) Chuki ya aina yoyote dhidi yake. (4.) Kutoamini kwako kwamba hali ile anayodai kuwa nayo inaweza kufikiwa. (5.) Kutokuwa tayari kufikiri au kukiri kwamba ameifikia. (6.) Kumthamini kupita kiasi au kumfanya sanamu. (7.) Kujithamini wewe mwenyewe na uamuzi wako kupita kiasi. Ikiwa mojawapo ya haya ndivyo ilivyo, ni ajabu gani kwamba husikii nguvu yoyote katika lolote asemalo? Lakini je, wengine hawaisikii? Ikiwa wanaisikia, hoja yako imeanguka chini. Na ikiwa hawaisikii, je, hakuna hata kimoja kati ya vizuizi hivi kilichosimama njiani mwao pia? Ni lazima uwe na hakika na jambo hili kabla hujaweza kujenga hoja yoyote juu yake; na hata hapo hoja yako haitathibitisha zaidi ya kwamba neema na vipawa havikai pamoja siku zote.

“‘Lakini hafikii wazo langu la Mkristo mkamilifu.’ Na huenda hakuna mtu aliyewahi kulifikia, wala atakayelifikia. Kwa maana huenda wazo lako linapita, au angalau linakwenda kando ya, maelezo ya Maandiko. Huenda linajumuisha zaidi ya kile ambacho Biblia inajumuisha ndani yake, au, kwa vyovyote vile, jambo fulani ambalo Biblia hailijumuishi. Ukamilifu wa Maandiko ni, upendo safi unaoujaza moyo, na kutawala maneno yote na matendo yote. Ikiwa wazo lako linajumuisha kitu chochote zaidi au kitu kingine chochote, si la Maandiko; na hapo si ajabu kwamba Mkristo aliye mkamilifu kwa kipimo cha Maandiko hafikii wazo hilo.

“Naogopa wengi wanajikwaa juu ya kikwazo hiki. Wanaweka katika wazo lao la mtu mkamilifu viungo vingi kadiri wapendavyo, si kwa kufuata Maandiko, bali mawazo yao wenyewe; kisha wanakana upesi kwamba mtu yeyote ni mkamilifu, ikiwa halingani na wazo lile la kuwaziwa tu.

“Basi tunapaswa kuwa waangalifu zaidi kuyaweka maelezo sahili ya Maandiko mbele ya macho yetu daima. Upendo safi unaotawala peke yake moyoni na maishani,—huo ndio ukamilifu wote wa Maandiko.

“Sw. Ni lini mtu anaweza kujihukumu kuwa amefikia hali hii?

“J. Wakati ambapo, baada ya kuhakikishwa kikamilifu juu ya dhambi iliyo ndani ya asili, kwa usadikisho ulio wa kina zaidi na ulio wazi zaidi kuliko ule aliouonja kabla ya kuhesabiwa haki, na baada ya kuonja kufishwa kwake hatua kwa hatua, anaonja kifo kamili kwa dhambi, na kufanywa upya kabisa katika upendo na sura ya Mungu, hata akafurahi siku zote, akaomba bila kukoma, na akashukuru kwa kila jambo. Si kwamba ‘kusikia upendo mtupu bila dhambi’ ni uthibitisho wa kutosha. Wengi wameonja hali hii kwa muda, kabla nafsi zao hazijafanywa upya kabisa. Kwa hiyo hakuna anayepaswa kuamini kwamba kazi imekamilika, mpaka uongezewe ushuhuda wa Roho, unaoshuhudia utakaso wake kamili, kwa uwazi kama unavyoshuhudia kuhesabiwa haki kwake.

“Sw. Lakini ni kwa sababu gani baadhi ya watu hudhani kwamba wametakaswa hivyo, ilhali kwa kweli hawajatakaswa?

“J. Ni kwa sababu hii: hawapimi kwa alama zote zilizotajwa hapo juu, bali ama kwa baadhi yake tu, ama kwa alama nyingine zisizo dhahiri. Lakini sijui mfano wowote wa mtu aliyezizingatia zote, kisha akadanganyika katika jambo hili. Naamini hapawezi kuwa na mfano kama huo ulimwenguni. Kama mtu amehakikishwa kwa kina na kikamilifu, baada ya kuhesabiwa haki, juu ya dhambi iliyo ndani ya asili; kama kisha anaonja kufishwa kwa dhambi hatua kwa hatua, na baadaye kufanywa upya kabisa katika sura ya Mungu; kama juu ya badiliko hili, lililo kubwa mno kuliko lile lililotendwa alipohesabiwa haki, ameongezewa ushuhuda ulio wazi wa moja kwa moja wa kufanywa upya huko; naona kuwa haiwezekani mtu huyu adanganyike katika jambo hili, kama ilivyo haiwezekani Mungu aseme uongo. Na kama mtu ninayemjua kuwa mkweli ananishuhudia mambo haya, haifai, bila sababu ya kutosha, niukatae ushuhuda wake.

“Sw. Je, kufa huku kwa dhambi, na kufanywa upya katika upendo, ni kwa hatua kwa hatua au ni kwa ghafula?

“J. Mtu anaweza kuwa akifa kwa muda fulani; lakini kwa usahihi wa maneno hafi, mpaka dakika ile roho inapotengwa na mwili; na katika dakika hiyo anaishi uzima wa milele. Vivyo hivyo, anaweza kuwa akifa kwa dhambi kwa muda fulani; lakini hajafa kwa dhambi, mpaka dhambi itengwe na roho yake; na katika dakika hiyo anaishi uzima kamili wa upendo. Na kama vile badiliko linalompata mtu mwili unapokufa ni la aina nyingine, na kubwa mno kupita kiasi kuliko lolote tulilowahi kulijua kabla, naam, la namna ambayo hadi wakati huo haiwezekani kulifikiri; vivyo hivyo badiliko linalotendwa roho inapokufa kwa dhambi ni la aina nyingine, na kubwa mno kupita kiasi kuliko lolote lililotangulia, na kuliko mtu yeyote awezavyo kulifikiri mpaka alionje mwenyewe. Hata hivyo bado anaendelea kukua katika neema, katika kumjua Kristo, katika upendo na mfano wa Mungu; na ataendelea hivyo, si mpaka kifo tu, bali milele yote.

“Sw. Tunapaswa kulingojea badiliko hili kwa namna gani?

“J. Si kwa kutojali kwa uzembe, wala kwa kukaa bure kwa uvivu; bali kwa utii wenye nguvu unaogusa kila jambo, kwa kuzishika amri zote kwa bidii, kwa kukesha na kujitaabisha, kwa kujikana nafsi zetu, na kujitwika msalaba wetu kila siku; pamoja na kuomba kwa bidii na kufunga, na kuhudhuria kwa uaminifu taratibu zote za Mungu. Na mtu yeyote akiota kwamba atalipata kwa njia nyingine yoyote, (naam, au kwamba atalidumisha baada ya kulipata, hata akiwa amelipokea kwa kipimo kikubwa kabisa,) anaidanganya nafsi yake mwenyewe. Ni kweli, twalipokea kwa imani sahili: Lakini Mungu hatoi, wala hatatoa, imani hiyo, isipokuwa tuitafute kwa bidii yote, katika njia aliyoiweka.

“Jambo hili linaweza kuwatosheleza wale wanaouliza, kwa nini ni wachache mno walioipokea baraka hii. Ulizeni, ni wangapi wanaoitafuta kwa njia hii; nanyi mtapata jibu la kutosha.

“Hasa maombi ndiyo yanayopungua. Ni nani anayedumu ndani yake bila kukoma? Ni nani anayeshindana na Mungu kwa ajili ya jambo hili hasa? Basi,‘hamna kitu, kwa sababu hamwombi; au kwa sababu mwaomba vibaya,’ yaani, mnaomba mfanywe upya kabla hamjafa. Kabla hamjafa! Je, hilo litawatosheleza? La, bali ombeni lifanyike sasa; leo, maadamu iitwapo leo. Msiliite hili ‘kumwekea Mungu wakati.’ Hakika, leo ni wakati wake sawasawa na kesho. Fanya haraka, ewe mtu, fanya haraka! Na

Roho yako ifurike kwa shauku kuu

Ili kuionja heri kamilifu;

Moyo wako wenye kiu uwake moto wote

Ili kuyeyushwa katika upendo!

“Sw. Lakini je, hatuwezi kudumu katika amani na furaha mpaka tukamilishwe katika upendo?

“J. Hakika twaweza; kwa maana ufalme wa Mungu haujafitinika juu ya nafsi yake; kwa hiyo, waumini wasivunjwe moyo wasije wakaacha ‘kufurahi katika Bwana sikuzote.’ Na bado tunaweza kuhisi maumivu ya kweli kwa ajili ya asili ya dhambi ambayo ingali imebaki ndani yetu. Ni vema kwetu kuwa na hisia inayochoma ya jambo hili, na shauku kubwa ya kuokolewa nalo. Lakini hili linapaswa tu kutuchochea zaidi kwa bidii kumkimbilia kila dakika Msaidizi wetu mwenye nguvu, na kwa juhudi zaidi ‘kukaza mwendo, kuifikilia mede ya thawabu ya mwito wetu mkuu katika Kristo Yesu.’ Na hisia ya dhambi yetu inapozidi sana, hisia ya upendo wake inapaswa kuzidi zaidi sana.

“Sw. Tuwatendeeje wale wanaodhani kwamba wamefikia?

“J. Wachunguzeni kwa unyoofu, na kuwahimiza waombe kwa bidii, ili Mungu awaonyeshe yote yaliyomo mioyoni mwao. Mausia yenye msisitizo mkubwa zaidi ya kuzidi katika kila neema, na maonyo yenye nguvu zaidi ya kujiepusha na kila ovu, yametolewa katika Agano Jipya lote kwa wale walio katika hali ya juu kabisa ya neema. Lakini jambo hili linapaswa kufanywa kwa upole mwingi kabisa; bila ukali wowote, bila ugumu wala uchungu. Tunapaswa kujihadhari kwa uangalifu hata na dalili tu ya hasira, ya kutokuwa na wema, au ya dharau. Mwachieni Shetani ajaribu hivyo, na watoto wake walie wakisema, ‘Na tumjaribu kwa jeuri na mateso, ili tuujue upole wake na kuithibitisha saburi yake.’ Ikiwa wao ni waaminifu kwa neema waliyopewa, hawako katika hatari ya kupotea kwa sababu hiyo; la, hata kama watabaki katika kosa hilo mpaka roho zao zinaporudi kwa Mungu.

“Sw. Lakini kuwatendea kwa ukali kunaweza kuleta madhara gani?

“J. Ama wamekosea, ama hawajakosea. Ikiwa wamekosea, huenda ukaziangamiza roho zao. Jambo hili si lisilowezekana hata kidogo, la, wala si jambo lisilo na uwezekano. Huenda likawakasirisha au kuwavunja moyo kiasi kwamba watazama wasiinuke tena. Ikiwa hawajakosea, huenda likawahuzunisha wale ambao Mungu hajawahuzunisha, na kuleta madhara makubwa kwa roho zetu wenyewe. Kwa maana bila shaka yeye awagusaye, aigusa, kana kwamba, mboni ya jicho la Mungu. Ikiwa kweli wamejaa Roho wake, kuwatendea pasipo wema au kwa dharau ni kumfanyia Roho wa neema jeuri isiyo ndogo. Zaidi ya hayo, kwa njia hii twalisha na kuongeza ndani yetu dhana mbaya, na mielekeo mingi isiyo sahihi. Nitataja mfano mmoja tu: Ni kujitosheleza kwa namna gani huku, kujiweka kuwa wachunguzi wakuu wa imani, kuwa waamuzi wasiokubali hoja katika mafumbo haya ya Mungu! Je, tunastahili kazi hiyo? Je, twaweza kutamka, katika hali zote, udhaifu unafika umbali gani? ni nini kinachoweza, na nini kisichoweza, kuhusishwa nao? ni nini kinachoweza katika mazingira yote, na nini kisichoweza, kupatana na upendo mkamilifu? Je, twaweza kuamua kwa usahihi jinsi utakavyoathiri sura ya uso, ishara ya mwili, sauti ya kusema? Ikiwa twaweza, bila shaka sisi ndio ‘watu, na hekima itakufa pamoja nasi.’

“Sw. Lakini ikiwa wanachukizwa kwa kuwa hatuwaamini, je, huo si ushahidi kamili dhidi yao?

“J. Inategemea chukizo hilo ni la namna gani: Ikiwa wanakasirika, huo ni ushahidi dhidi yao; ikiwa wanahuzunika, si ushahidi. Inawapasa kuhuzunika, ikiwa hatuiamini kazi halisi ya Mungu, na kwa njia hiyo tukajinyima faida ambayo tungeweza kuipata kutoka kwayo. Nasi twaweza kwa urahisi kuidhania huzuni hii kuwa hasira, kwa kuwa dalili za nje za hizo mbili zinafanana sana.

“Sw. Lakini je, si vema kuwagundua wale wanaojidhania kwamba wamefikia wakati hawajafikia?

“J. Ni vema kufanya hivyo kwa uchunguzi wa upole na wa upendo. Lakini si vema kufurahia ushindi hata juu ya hao. Ni kosa kubwa mno, tukipata mfano kama huo, kufurahi kana kwamba tumeteka nyara nyingi. Je, haitupasi badala yake kuhuzunika, kuguswa sana moyoni, na kuyaacha macho yetu yatiririke machozi? Hapa yupo mtu mmoja aliyeonekana kuwa ushahidi hai wa uweza wa Mungu wa kuokoa kabisa; lakini, ole, si kama tulivyotumaini. Amepimwa katika mizani, naye ameonekana kuwa amepunguka! Je, hili ni jambo la kufurahia? Je, haitupasi kufurahi mara elfu zaidi, ikiwa hatupati kitu ila upendo safi?

“‘Lakini amedanganyika.’ Basi je? Ni kosa lisilo na madhara, maadamu hahisi kitu ila upendo moyoni mwake. Ni kosa ambalo kwa kawaida huonyesha neema kubwa, kiwango cha juu cha utakatifu na cha furaha pia. Jambo hili linapaswa kuwa la furaha halisi kwa wote walio na moyo sahili; si kosa lenyewe, bali kimo cha neema kinacholisababisha kwa muda. Nafurahi kwamba roho hii ina furaha sikuzote ndani ya Kristo, imejaa sikuzote maombi na shukrani. Nafurahi kwamba hahisi mwelekeo wowote usio mtakatifu, bali upendo safi wa Mungu daima. Nami nitafurahi, ikiwa dhambi imesimamishwa mpaka itakapoangamizwa kabisa.

“Sw. Basi je, hakuna hatari kwa mtu kudanganyika hivyo?

“J. Hakuna wakati ule asipohisi dhambi yoyote. Hatari ilikuwepo kabla, na itakuwepo tena atakapoingia katika majaribu mapya. Lakini maadamu hahisi kitu ila upendo ukiyahuisha mawazo yake yote, na maneno, na matendo, hayumo hatarini; hana furaha tu, bali yuko salama, ‘chini ya uvuli wake Mwenyezi;’ na, kwa ajili ya Mungu, mwacheni adumu katika upendo huo kwa muda wote awezao. Wakati huo huo, mwaweza kufanya vema kumwonya juu ya hatari itakayokuwepo, ikiwa upendo wake utapoa na dhambi ikafufuka; yaani, hatari ya kulitupilia mbali tumaini, na kudhani kwamba, kwa sababu hajafikia bado, kwa hiyo hatafikia kamwe.

“Sw. Lakini je, itakuwaje ikiwa hakuna hata mmoja aliyelifikia bado? Itakuwaje ikiwa wote wanaodhani hivyo wamedanganyika?

“J. Nithibitishieni jambo hili, nami sitalihubiri tena. Lakini nielewe sawasawa: Sijengi fundisho lolote juu ya mtu huyu au yule. Huyu au mtu mwingine yeyote anaweza kudanganyika, nami sitikisiki. Lakini, ikiwa hakuna hata mmoja aliyekwisha kufanywa mkamilifu, basi Mungu hakunituma kuhubiri ukamilifu.

“Chukua mfano unaolingana: Kwa miaka mingi nimehubiri, ‘Kuna amani ya Mungu ipitayo akili zote? Nithibitishieni kwamba neno hili limeanguka chini; kwamba katika miaka hii yote hakuna aliyeipata amani hii; kwamba hakuna shahidi aliye hai wa amani hiyo siku hii ya leo; nami sitalihubiri tena.

“‘Lo, lakini watu kadhaa wamekufa katika amani hiyo.’ Huenda ikawa hivyo; lakini nahitaji mashahidi walio hai. Kwa kweli siwezi kuwa na uhakika usioweza kukosea kwamba mtu huyu au yule ni shahidi; lakini kama ningekuwa na hakika kwamba hakuna mashahidi wa namna hiyo, ingenilazimu kuachana na fundisho hili.

“‘Hukunielewa. Naamini kwamba baadhi ya waliokufa katika upendo huu waliufurahia muda mrefu kabla ya kifo chao. Lakini sikuwa na hakika kwamba ushuhuda wao wa awali ulikuwa kweli mpaka saa chache kabla ya kufa kwao.’

“Hukuwa na uhakika usioweza kukosea wakati huo: Lakini uhakika wenye busara ungeweza kuwa nao kabla; uhakika wa namna ambayo ungeihuisha na kuifariji roho yako mwenyewe, na kutimiza makusudi mengine yote ya Kikristo. Uhakika wa namna hii mtu yeyote mwenye unyoofu anaweza kuwa nao, ikiwa yupo shahidi yeyote aliye hai, kwa kuzungumza saa moja na mtu huyo katika upendo na hofu ya Mungu.

“Sw. Lakini ina maana gani, iwe kuna waliolifikia au hapana, ikizingatiwa kwamba maandiko mengi hivyo yanalishuhudia?

“J. Kama ningethibitishiwa kwamba hakuna hata mmoja katika Uingereza aliyelifikia jambo ambalo limehubiriwa waziwazi na kwa nguvu hivyo na Wahubiri wengi hivyo, mahali pengi hivyo, na kwa muda mrefu hivyo, ningesadiki waziwazi kwamba sote tumekosea maana ya maandiko hayo; na kwa hiyo, kwa wakati ujao, mimi pia ingenipasa kufundisha kwamba ‘dhambi itabaki mpaka kifo.’”

20. Mwaka 1762, kazi ya Mungu iliongezeka sana huko London. Wengi, ambao hadi wakati huo hawakujali lolote kati ya mambo haya, walisadikishwa sana juu ya hali yao ya kupotea; wengi walipata ukombozi katika damu ya Kristo; si wachache waliorudi nyuma waliponywa; na idadi kubwa ya watu waliamini kwamba Mungu amewaokoa kutoka dhambi yote. Kwa kuwa niliona mapema kwa urahisi kwamba Shetani angejitahidi kupanda magugu kati ya ngano, nilijitaabisha sana kuwaonya juu ya hatari, hasa kuhusu kiburi na ushupavu wa kidini. Na nilipokuwa mjini, nilikuwa na sababu ya kutumaini kwamba waliendelea kuwa wanyenyekevu na wenye akili timamu. Lakini karibu mara tu nilipoondoka ushupavu wa kidini uliingia kwa nguvu. Wawili au watatu walianza kuyachukua mawazo yao wenyewe kuwa misukumo kutoka kwa Mungu, na kutokana na hilo wakadhani kwamba hawatakufa kamwe; na hawa, wakijitahidi kuwaingiza wengine katika rai hiyo hiyo, walisababisha kelele nyingi na machafuko. Muda mfupi baadaye, watu hao hao, pamoja na wengine wachache, walikimbilia katika mambo mengine ya kupita kiasi; wakidhani kwamba hawawezi kujaribiwa; kwamba hawatasikia maumivu tena; na kwamba walikuwa na karama ya unabii, na ya kupambanua roho. Niliporudi London, wakati wa vuli, baadhi yao walikubali kukemewa; lakini wengine walikuwa wamejiinua kupita mafundisho. Wakati huo huo, mafuriko ya lawama yalinijia karibu kutoka kila upande; kutoka kwao wenyewe, kwa sababu niliwazuia kila nafasi; na kutoka kwa wengine, kwa sababu, walisema, sikuwazuia. Hata hivyo, mkono wa Bwana haukuzuiliwa, bali wenye dhambi zaidi na zaidi walisadikishwa; huku wengine wakiongolewa kwa Mungu karibu kila siku, na wengine wakiwezeshwa kumpenda kwa moyo wao wote.

21. Karibu wakati huu, rafiki mmoja aliyekuwa mbali kidogo na London aliniandikia hivi:—

“Usishtuke kupita kiasi kwamba Shetani hupanda magugu kati ya ngano ya Kristo. Imekuwa hivyo sikuzote, hasa wakati wowote wa kumiminwa kwa Roho wake kwa namna ya ajabu; na itakuwa hivyo sikuzote, mpaka atakapofungwa kwa minyororo kwa miaka elfu. Mpaka wakati huo ataendelea sikuzote kuiiga, na kujitahidi kuipinga, kazi ya Roho wa Kristo.

“Matokeo moja ya kusikitisha ya jambo hili yamekuwa kwamba ulimwengu, ulio usingizini sikuzote mikononi mwa yule mwovu, umeidhihaki kila kazi ya Roho Mtakatifu.

“Lakini Wakristo wa kweli wafanye nini? Naam, kama wangetaka kutenda kwa namna inayowastahili, wangepaswa, (1.) Kuomba kwamba kila roho iliyodanganywa iokolewe; (2.) Kujitahidi kuwarejesha kwa roho ya upole; na, Mwisho, kujihadhari kwa uangalifu mkubwa kabisa, kwa maombi na kwa kukesha pia, ili udanganyifu wa wengine usipunguze bidii yao ya kuutafuta utakatifu ule wa kila namna wa roho, mwili, na nafsi, ‘ambao pasipo huo hakuna mtu atakayemwona Bwana.’

“Kwa kweli kiumbe kipya hiki kilichokamilika ni wazimu mtupu kwa ulimwengu wenye wazimu. Lakini, hata hivyo, ni mapenzi na hekima ya Mungu. Na sote tukitafute!

“Lakini baadhi ya wanaolishikilia fundisho hili kwa upana wake wote mara nyingi mno wana hatia ya kumwekea Mwenyezi mipaka. Yeye hugawa karama zake kama apendavyo; kwa hiyo, si hekima wala si unyenyekevu kusisitiza kwamba ni lazima mtu awe mwamini kwa muda fulani kabla hajaweza kupokea kipimo kikubwa cha Roho wa utakatifu.

“Njia ya kawaida ya Mungu ni jambo moja, lakini mapenzi yake makuu ni jambo jingine. Anazo sababu za hekima za kuiharakisha kazi yake na pia za kuichelewesha. Wakati mwingine huja ghafula na bila kutarajiwa; wakati mwingine, hadi tumemtazamia kwa muda mrefu.

“Kwa kweli imekuwa rai yangu kwa miaka mingi, kwamba sababu moja kubwa ya watu kuendelea kidogo hivyo katika maisha ya kiungu ni ubaridi wao wenyewe, uzembe, na kutokuamini. Na bado hapa nasema juu ya waumini.

“Roho wa Kristo na atupe hukumu iliyo sahihi katika mambo yote, na ‘atujaze utimilifu wote wa Mungu;’ ili hivyo tuwe ‘wakamilifu na watimilifu, bila kupungukiwa na neno lo lote.’”