Hatua ya Tatu

Bwana Mfasiri ndipo akamwita mtumishi wake mmoja, aitwaye Bwana Moyo-Mkuu, akamwambia achukue upanga, na chapeo, na ngao; naye akasema, Wachukue hawa binti zangu, akasema, uwaongoze mpaka nyumba iitwayo Nzuri, mahali watakapopumzika baadaye. Basi akachukua silaha zake, akatangulia mbele yao; na Bwana Mfasiri akasema, Mungu awafanikishe. Nao waliokuwa wa nyumba ile pia wakawaaga kwa matakwa mema mengi. Basi wakaenda zao njiani, wakaimba,

Mahali hapa palikuwa hatua yetu ya pili:

Hapa tumesikia, na kuona

Mambo yale mema, ambayo tangu zamani hata zamani

Kwa wengine yamefichwa.

Mchakuraji wa jaa, buibui, kuku,

Na kifaranga pia, kwangu mimi

Wamenifundisha somo: basi hebu

Na nifananishwe nalo.

Mchinjaji, bustani, na shamba,

Ndege robini na chambo chake,

Na mti uliooza pia, hunizalia

Hoja yenye uzito,

Ya kunisukuma nikeshe na kuomba,

Nijitahidi kuwa mnyofu;

Kuuchukua msalaba wangu siku kwa siku,

Na kumtumikia Bwana kwa hofu.

Sasa nikaona katika ndoto yangu, ya kwamba waliendelea mbele, na Bwana Moyo-Mkuu mbele yao. Basi wakaenda, wakafika mahali pale ambapo mzigo wa Mkristo ulianguka kutoka mgongoni mwake ukabingirika ndani ya kaburi. Hapo basi wakasimama kitambo; na hapo pia wakamsifu Mungu. Sasa, akasema Kristiana, yananijia akilini yale yaliyosemwa kwetu langoni, yaani, ya kwamba tungepata msamaha kwa neno na kwa tendo: kwa neno, yaani, kwa ile ahadi; kwa tendo, yaani, kwa jinsi ulivyopatikana. Ahadi ni nini, katika hilo najua kitu; lakini kupata msamaha kwa tendo, au kwa jinsi ulivyopatikana, ni nini, Bwana Moyo-Mkuu, nadhani wewe wajua; kwa hiyo, ikiwa wapenda, na tusikie maelezo yako juu ya jambo hilo.

Bwana Moyo-Mkuu: Msamaha kwa tendo lililotendwa, ni msamaha uliopatikana na mtu mmoja kwa ajili ya mwingine mwenye kuuhitaji; si na yule aliyesamehewa, bali kwa njia, asema mwingine, ambayo kwayo mimi nimeupata. Basi, ili kulisema hili kwa upana zaidi, msamaha ambao wewe, na Rehema, na wavulana hawa mmeupata, ulipatikana na mwingine; yaani, na yule aliyewaingiza langoni. Naye ameupata kwa njia hii ya namna mbili; ameitimiza haki ili kuwafunika ninyi, na akaimwaga damu yake ili kuwaosha ndani yake.

Kristiana: Lakini kama akiachana na haki yake kwa ajili yetu, atabaki na nini yeye mwenyewe?

Bwana Moyo-Mkuu: Anayo haki nyingi kuliko unavyohitaji wewe, au kuliko anavyohitaji yeye mwenyewe.

Kristiana: Tafadhali lidhihirishe hilo.

Bwana Moyo-Mkuu: Kwa moyo wangu wote: lakini kwanza sharti nitangulize kusema, ya kwamba yule tunayekaribia kumnena sasa, ni yule asiye na mfano wake: Ana asili mbili katika nafsi moja, zinazoonekana wazi kutofautishwa, zisizowezekana kugawanywa. Kwa kila moja ya asili hizi haki fulani yaihusu, na kila haki ni ya lazima kwa asili ile; hata mtu aweza kwa urahisi kuisababisha asili ile itoweke, kama vile kuitenga haki au uadilifu wake nayo. Basi katika haki hizi hatufanywi washiriki, hata kwamba hizo, au yoyote katika hizo, ziwekwe juu yetu, ili tufanywe wenye haki, na kuishi kwa hizo. Zaidi ya hizi, iko haki ambayo mtu huyu anayo, kadiri asili hizi mbili zinavyounganishwa kuwa moja. Na hii si haki ya Uungu, kama ilivyotofautishwa na Utu; wala si haki ya Utu, kama ilivyotofautishwa na Uungu; bali ni haki isimamayo katika muungano wa asili zote mbili, na yaweza kwa haki kuitwa ile haki iliyo ya lazima kwa kuandaliwa kwake na Mungu apate uwezo wa kazi ya upatanishi, ambayo alipaswa kukabidhiwa. Akiachana na haki yake ya kwanza, aachana na Uungu wake; akiachana na haki yake ya pili, aachana na usafi wa Utu wake; akiachana na haki yake ya tatu, aachana na ule ukamilifu umfanyao awe na uwezo wa kazi ya upatanishi. Kwa hiyo anayo haki nyingine, isimamayo katika utekelezaji, au utii kwa mapenzi yaliyofunuliwa; na hiyo ndiyo aiwekayo juu ya wenye dhambi, na ambayo kwayo dhambi zao hufunikwa. Kwa sababu hiyo asema, “Kama vile kwa kutokutii kwa mtu mmoja wengi walivyofanywa wenye dhambi, kadhalika kwa kutii kwa mmoja wengi watafanywa wenye haki.” Warumi 5:19.

Kristiana: Lakini je, zile haki nyingine hazina faida yoyote kwetu?

Bwana Moyo-Mkuu: Ndiyo zina faida; kwa maana ingawa ni za lazima kwa asili zake na kwa kazi yake, wala haziwezi kupewa mwingine, lakini ni kwa uwezo wazo ile haki ihesabiayo haki hufaa kwa kusudi hilo. Haki ya Uungu wake huupa uwezo utii wake; haki ya Utu wake huupa utii wake uwezo wa kuhesabu haki; na ile haki isimamayo katika muungano wa asili hizi mbili kwa kazi yake, huipa haki ile mamlaka ya kuifanya kazi ambayo iliagizwa kwayo.

Basi hapa iko haki ambayo Kristo, kama Mungu, haihitaji; kwa maana yeye ni Mungu pasipo hiyo: Hapa iko haki ambayo Kristo, kama mwanadamu, haihitaji ili amfanye kuwa hivyo; kwa maana yeye ni mwanadamu mkamilifu pasipo hiyo. Tena, hapa iko haki ambayo Kristo, kama Mungu-mtu, haihitaji; kwa maana yeye ni hivyo kwa ukamilifu pasipo hiyo. Basi hapa iko haki ambayo Kristo, kama Mungu, na kama Mungu-mtu, haihitaji, kwa kuiangalia nafsi yake mwenyewe, na kwa hiyo aweza kuiacha; haki ihesabiayo haki, ambayo kwa nafsi yake mwenyewe haihitaji, na kwa hiyo aitoa: Ndiyo sababu inaitwa kipawa cha haki. Haki hii, kwa kuwa Kristo Yesu Bwana amejifanya chini ya sheria, sharti itolewe; kwa maana sheria haimfungi tu yeye aliye chini yake, kutenda haki, bali na kutumia upendo. Warumi 5:17. Kwa hiyo sharti, au apaswa kwa sheria, akiwa na kanzu mbili, ampe moja yeye asiye na yoyote. Sasa, Bwana wetu kweli anazo kanzu mbili, moja kwa nafsi yake, na moja ya kutoa; kwa hiyo huwapa bure moja wale wasio na yoyote. Na hivyo, Kristiana na Rehema, na ninyi wengine mliopo hapa, ndivyo msamaha wenu uja kwa tendo, au kwa kazi ya mtu mwingine. Bwana wenu Kristo ndiye aliyefanya kazi, naye ameyatoa yale aliyoyafanyia kazi, kwa yule ombaomba maskini afuataye ampatae.

Lakini tena, ili kupata msamaha kwa tendo, sharti kitu fulani kilipwe kwa Mungu kama bei, vilevile kama vile kitu fulani kiandaliwe cha kutufunika. Dhambi imetutoa kwa laana ya haki ya sheria ya haki: sasa kutoka katika laana hii sharti tuhesabiwe haki kwa njia ya ukombozi, bei ikilipwa kwa madhara tuliyoyatenda; na hii ni kwa damu ya Bwana wenu, aliyekuja akasimama mahali penu na badala yenu, akafa kifo chenu kwa ajili ya makosa yenu: Hivyo amewakomboa kutoka katika makosa yenu kwa damu, na kuzifunika roho zenu zilizotiwa unajisi na kuharibiwa sura kwa haki, Warumi 8:34; ambayo kwa ajili yake, Mungu hupita karibu nanyi wala hatawadhuru atakapokuja kuuhukumu ulimwengu. Wagalatia 3:13.

Kristiana: Hili ni jambo tukufu! Sasa naona ya kwamba kulikuwa na jambo la kujifunza katika kusamehewa kwetu kwa neno na kwa tendo. Rehema mwema, na tujitahidi kuliweka hili akilini: nanyi, watoto wangu, kumbukeni hili pia. Lakini, bwana, je, si hili lililoufanya mzigo wa Mkristo wangu mwema uanguke kutoka begani mwake, na kumfanya aruke mara tatu kwa furaha?

Bwana Moyo-Mkuu: Ndiyo, ni kuamini jambo hili kulikozikata zile kamba zisizoweza kukatwa kwa njia nyingine; na ilikuwa ili kumpa uthibitisho wa uwezo wa jambo hili, ndipo aliruhusiwa kuuchukua mzigo wake mpaka msalabani.

Kristiana: Nilidhani hivyo; kwa maana ingawa moyo wangu ulikuwa mwepesi na wenye furaha kabla, lakini sasa ni mwepesi na wenye furaha mara kumi zaidi. Nami nasadikishwa kwa yale niliyoyaona, ijapokuwa nimeona kidogo tu hata sasa, ya kwamba kama mtu mwenye mzigo mzito kuliko wote ulimwenguni angekuwa hapa, akaona na kuamini kama ninavyoamini sasa, jambo hilo lingeufanya moyo wake kuwa na furaha na kuchangamka zaidi.

Bwana Moyo-Mkuu: Si faraja tu na kupunguziwa mzigo kunakoletwa kwetu kwa kuyaona na kuyatafakari mambo haya, bali pia upendo wa dhati huzaliwa ndani yetu kwa jambo hilo: kwa maana ni nani awezaye, akifikiri hata mara moja tu ya kwamba msamaha huja si kwa ahadi tu bali kwa jinsi hii, asiguswe moyo na ile njia na nyenzo za ukombozi wake, na hivyo na yule mtu aliyeutenda kwa ajili yake?

Kristiana: Kweli; nadhani hunifanya moyo wangu utoke damu kufikiri ya kwamba yeye alipaswa kutoka damu kwa ajili yangu. Ee, wewe uliye Mpenzi: Ee, wewe uliye Mbarikiwa. Wastahili kuwa nami; umeninunua. Wastahili kuniwa mimi wote: umenilipia mara elfu kumi zaidi ya thamani yangu. Si ajabu ya kwamba jambo hili lilifanya machozi yasimame machoni pa mume wangu, na kumfanya akwende kwa haraka namna ile. Nasadiki alitamani niwe pamoja naye: lakini, mnyonge mbaya kama nilivyokuwa, nilimwacha aende peke yake kabisa. Ee, Rehema, laiti baba yako na mama yako wangekuwa hapa; naam, na Bibi Mwoga pia: la, natamani sasa kwa moyo wangu wote ya kwamba hapa angekuwapo Bibi Anasa pia. Hakika, hakika, mioyo yao ingeguswa; wala hofu ya yule mmoja, wala tamaa zenye nguvu za yule mwingine, hazingeweza kuwashinda warudi nyumbani, na kukataa kuwa wasafiri wema.

Bwana Moyo-Mkuu: Sasa unasema katika joto la mapenzi yako; je, wadhani, itakuwa hivi kwako sikuzote? Zaidi ya hayo, jambo hili halipewi kila mtu, wala si kila aliyemwona Yesu wako akitoka damu. Walikuwako waliosimama karibu, na kuona ile damu ikitiririka kutoka moyoni hata chini, lakini walikuwa mbali hivyo na jambo hili, hata badala ya kuomboleza, walimcheka, na, badala ya kuwa wanafunzi wake, waliifanya mioyo yao migumu juu yake. Hivyo yote uliyo nayo, binti zangu, mnayo kwa alama ya pekee iliyotiwa ndani yenu kwa kutafakari kwa kimungu juu ya yale niliyowaambia. Kumbukeni, ya kwamba mliambiwa, kuku, kwa mwito wake wa kawaida, hawapi vifaranga wake chakula. Basi hili mnalo kwa neema ya pekee.

Sasa nikaona katika ndoto yangu, ya kwamba waliendelea mpaka walipofika mahali pale ambapo Mpumbavu, na Mvivu, na Jeuri walilala na kusinzia hapo Mkristo alipopita akiwa safarini: na tazama, walikuwa wametungikwa kwa pingu za chuma umbali kidogo upande wa pili.

Rehema: Ndipo Rehema akamwuliza yule aliyekuwa kiongozi na mwongozaji wao, watu hawa watatu ni kina nani; na kwa nini wametungikwa hapo?

Bwana Moyo-Mkuu: Watu hawa watatu walikuwa watu wa tabia mbaya sana; hawakuwa na nia ya kuwa wasafiri wenyewe, na yeyote waliyeweza, walimzuia. Wao wenyewe walikuwa uvivu na upumbavu, na yeyote waliyeweza kumshawishi walimfanya kuwa hivyo pia, na zaidi ya hayo wakawafundisha kujiaminisha ya kwamba wangefanya vyema mwishoni. Walikuwa wamelala Mkristo alipopita; na sasa ninyi mnapopita, wametungikwa.

Rehema: Lakini je, waliweza kumshawishi yeyote kuwa wa maoni yao?

Bwana Moyo-Mkuu: Ndiyo, waliwageuza kadhaa kutoka njiani. Alikuwako Bwana Mwendo-Pole ambaye walimshawishi afanye kama wao. Tena walifaulu na mtu mmoja Bwana Pumzi-Fupi, na mtu mmoja Bwana Asiye-Moyo, na mtu mmoja Bwana Ang’ang’aniaye-Tamaa, na mtu mmoja Bwana Kichwa-cha-Usingizi, na mwanamke mmoja kijana, jina lake Mzito, wageuke kutoka njiani na kuwa kama wao. Zaidi ya hayo, walieneza habari mbaya juu ya Bwana wenu, wakiwasadikisha wengine ya kwamba alikuwa mwajiri mkali. Tena walieneza habari mbaya juu ya ile Nchi njema, wakisema, haikuwa nusu njema kama wengine walivyodai ilivyokuwa. Tena wakaanza kuwadharau watumishi wake, na kuwahesabu walio bora wao kuwa wenye kujiingiza, wasumbufu, wapekuzi. Zaidi ya hayo, wangekiita chakula cha Mungu makapi; faraja za watoto wake, ndoto; safari na taabu za wasafiri, mambo yasiyo na faida.

Kristiana: La, akasema Kristiana, kama walikuwa hivyo, hawataombolezwa kamwe na mimi: wamepata tu wanachostahili; nami nadhani ni vyema wamesimama karibu hivyo na barabara kuu, ili wengine wapate kuona na kuchukua onyo. Lakini je, isingekuwa vyema kama makosa yao yangechongwa katika bamba fulani la chuma au shaba, na kuachwa hapa walipotenda maovu yao, ili kuwa tahadhari kwa watu wengine wabaya?

Bwana Moyo-Mkuu: Ndivyo ilivyo, kama uwezavyo kuona wazi, ukienda kidogo mpaka ukutani.

Rehema: La, la; waachwe watundikwe, na majina yao yaoze, na makosa yao yaishi milele juu yao. Nadhani ni fadhili kubwa ya kwamba walitungikwa kabla hatujafika hapa: ni nani ajuaye vinginevyo ni nini wangetutenda sisi wanawake maskini kama sisi? Ndipo akaligeuza kuwa wimbo, akisema,

“Basi sasa ninyi watatu tundikeni hapo, muwe ishara

Kwa wote watakaoshirikiana kupinga kweli.

Na aogope mwisho huu yeye ajaye nyuma,

Kama kwa wasafiri hawi rafiki.

Nawe, nafsi yangu, jihadhari na watu wote wa namna hii,

Ambao kwa utakatifu ni wapinzani.”

Hivyo wakaendelea mpaka walipofika chini ya Kilima Kigumu, ambapo tena Bwana Moyo-Mkuu mwema alipata nafasi ya kuwaeleza yaliyotokea hapo Mkristo mwenyewe alipopita. Basi akawapeleka kwanza kwenye chemchemi. Tazama, akasema, hii ndiyo chemchemi ambayo Mkristo alikunywa maji yake kabla hajapanda kilima hiki: na wakati ule ilikuwa safi na njema; lakini sasa imechafuliwa na nyayo za watu fulani wasiotaka wasafiri hapa wapate kukata kiu yao. Ezekieli 34:18,19. Hapo Rehema akasema, Na kwa nini wana wivu hivyo, tafadhali? Lakini, akasema kiongozi wao, itafaa, ikichotwa na kutiwa katika chombo kilicho kizuri na safi; kwa maana ndipo uchafu utakapotua chini, na maji yatatoka yenyewe yakiwa safi zaidi. Basi kwa hiyo Kristiana na wenzake walilazimika kufanya hivyo. Wakayachota, wakayatia katika chungu cha udongo, wakayaacha yasimame hata uchafu ulipokwenda chini, ndipo wakayanywa.

Kisha akawaonyesha zile njia mbili za kando zilizokuwa chini ya kilima, ambapo Ufuata-Desturi na Mnafiki walijipoteza. Naye akasema, hizi ni njia za hatari. Wawili walipotea hapa Mkristo alipopita; na ijapokuwa, kama mwonavyo, njia hizi tangu wakati ule zimezibwa kwa minyororo, na nguzo, na handaki, lakini wako watakaochagua kuthubutu hapa kuliko kuchukua taabu ya kupanda kilima hiki.

Kristiana: “Njia ya wakosaji ni ngumu.” Mithali 13:15. Ni ajabu ya kwamba waweza kuingia katika njia hizi pasipo hatari ya kuvunja shingo zao.

Bwana Moyo-Mkuu: Watathubutu: naam, ikiwa wakati wowote yeyote wa watumishi wa Mfalme atatokea kuwaona, na kuwaita, na kuwaambia ya kwamba wamo katika njia isiyo sawa, na kuwaonya wajihadhari na hatari, ndipo hujibu kwa dharau, wakisema, “Kwa habari ya neno ulilotuambia kwa jina la Mfalme, hatutakusikiliza wewe; bali hakika tutafanya kila neno litokalo katika vinywa vyetu wenyewe.” Yeremia 44:16,17. La, ukiangalia mbele kidogo, utaona ya kwamba njia hizi zimefanywa za tahadhari za kutosha, si kwa nguzo hizi tu, na handaki, na mnyororo, bali pia kwa kuzibwa kwa ua: lakini watachagua kwenda huko.

Kristiana: Wao ni wavivu; hawapendi kuchukua taabu; njia ya kupanda kilima si ya kupendeza kwao. Hivyo latimizwa kwao kama ilivyoandikwa, “Njia ya mvivu imejaa miiba.” Mithali 15:19. Naam, watachagua kutembea juu ya mtego kuliko kupanda kilima hiki, na sehemu iliyobaki ya njia hii kwenda mjini.

Ndipo wakasonga mbele, wakaanza kupanda kilima, na juu ya kilima wakaenda. Lakini kabla hawajafika kileleni, Kristiana akaanza kutweta, akasema, Nathubutu kusema hiki ni kilima cha kuchosha pumzi; si ajabu kama wale wapendao raha yao kuliko roho zao wanajichagulia njia laini zaidi.

Ndipo Rehema akasema, Sharti niketi chini: tena mdogo kuliko watoto wote akaanza kulia. Njoo, njoo, akasema Bwana Moyo-Mkuu, usiketi chini hapa; kwa maana juu kidogo kiko kibanda cha Mkuu. Ndipo akamshika yule mvulana mdogo mkono, akampandisha huko.

Walipofika kwenye kibanda, walikuwa tayari sana kuketi chini, kwa maana wote walikuwa katika joto kali. Ndipo Rehema akasema, “Jinsi ilivyo tamu pumziko kwao watendao kazi.” Mathayo 11:28; na jinsi alivyo mwema Mkuu wa wasafiri kuwaandalia mahali pa kupumzika kama hapa! Juu ya kibanda hiki nimesikia mengi; lakini sikupata kukiona kabla. Lakini hapa na tujihadhari na kulala; kwa maana, kama nilivyosikia, kulimgharimu Mkristo maskini gharama kubwa.

Ndipo Bwana Moyo-Mkuu akawaambia wale wadogo, Njooni, wavulana wangu wazuri, hamjambo? Mwaonaje sasa juu ya kwenda safarini? Bwana, akasema yule mdogo, nilikaribia kufa moyo; lakini nakushukuru kwa kunikopesha mkono wakati wa haja yangu. Nami nakumbuka sasa yale mama yangu aliyoniambia, yaani, ya kwamba njia ya kwenda mbinguni ni kama ngazi, na njia ya kwenda motoni ni kama kuteremka kilima. Lakini ningependa zaidi kupanda ngazi kwenda uzimani, kuliko kuteremka kilima kwenda mautini.

Ndipo Rehema akasema, Lakini mithali husema, “Kuteremka kilima ni rahisi.” Lakini James akasema, (kwa maana hilo ndilo lililokuwa jina lake,) Siku inakuja ambayo, kwa maoni yangu, kuteremka kilima kutakuwa jambo gumu kuliko yote. Ni mvulana mwema, akasema bwana wake; umempa jibu la haki. Ndipo Rehema akatabasamu, lakini yule mvulana mdogo akatahayari.

Kristiana: Njooni, akasema Kristiana, mtakula kidogo ili kutamanisha vinywa vyenu, mkiwa mmeketi hapa kupumzisha miguu yenu? kwa maana ninacho hapa kipande cha komamanga ambacho Bwana Mfasiri alinitia mkononi mwangu punde tu nilipotoka mlangoni pake; alinipa pia kipande cha sega la asali, na chupa ndogo ya kinywaji cha nguvu. Nilidhani alikupa kitu, akasema Rehema, kwa sababu alikuita kando. Ndiyo, ndivyo alivyofanya, akasema yule mwingine; lakini, akasema Kristiana, itakuwa bado kama nilivyosema itakavyokuwa, tulipotoka nyumbani mwanzo; utakuwa mshiriki katika mema yote niliyo nayo, kwa sababu ulikubali kwa hiari kuwa mwenzangu. Ndipo akawapa, nao wakala, Rehema na wavulana wote wawili. Naye Kristiana akamwambia Bwana Moyo-Mkuu, Bwana, je, utafanya kama sisi? Lakini akajibu, Ninyi mnakwenda safarini, nami sasa hivi nitarudi; mema mengi na yawafanyie hayo mliyo nayo: nyumbani mimi hula vivyo hivyo kila siku.