Sura 3 · dakika 16 za kusoma · dakika 21 za kusikiliza
Ulazima wa kuifisha dhambi: wajibu wa waaminio walio bora
Kauli kuu juu ya ulazima wa kuifisha dhambi inatolewa ili ithibitishwe — Kuifisha dhambi ni wajibu wa waaminio walio bora, Wakolosai 3:5; 1 Wakorintho 9:27 — Dhambi ikaayo ndani hudumu siku zote; hakuna ukamilifu katika maisha haya, Wafilipi 3:12; 1 Wakorintho 13:12; 2 Petro 3:18; Wagalatia 5:17, n.k. — Utendaji wa dhambi idumuyo ndani ya waaminio, Warumi 7:23; Yakobo 4:5; Waebrania 12:1 — Uzao wake na mwelekeo wake — Kila tamaa hulenga kufikia kilele cha aina yake — Roho na tabia mpya tumepewa ili kushindana na dhambi ikaayo ndani, Wagalatia 5:17; 2 Petro 1:4, 5; Warumi 7:23 — Mwisho wa kutisha wa kupuuza kuifisha dhambi, Ufunuo 3:2; Waebrania 3:13 — Kanuni ya kwanza ya jumla ya mafundisho yote inathibitishwa kwa hayo — Maombolezo juu ya kukosekana kwa wajibu huu.
Nikiisha kuweka msingi huu, uthibitisho mfupi wa yale mafundisho makuu yaliyotajwa hapo juu utaniongoza kwenye lile ninalokusudia hasa, —
I. Kwamba waaminio walio bora kabisa, ambao kwa hakika wamewekwa huru mbali na nguvu ya dhambi ya kuhukumu, wanapaswa hata hivyo kuifanya kuwa shughuli yao siku zote za maisha yao kuifisha nguvu ya dhambi ikaayo ndani yao.
Ndivyo asemavyo mtume, Wakolosai 3:5, “Basi, vifisheni viungo vyenu vilivyo katika nchi.” Anazungumza na nani? Na wale walioambiwa kwamba “mmefufuliwa pamoja na Kristo,” mstari 1; kwamba pamoja naye “mlikufa,” mstari 3; wale ambao Kristo alikuwa uhai wao, ambao “watafunuliwa pamoja naye katika utukufu,” mstari 4. Ninyi ifisheni dhambi; ninyi ifanyeni kuwa kazi yenu ya kila siku; iweni katika kazi hiyo daima maadamu mnaishi; msiache hata siku moja kazi hii; iueni dhambi, la sivyo itawaua ninyi. Kufa kwenu pamoja na Kristo kwa nguvu yake, kuhuishwa kwenu pamoja naye, hakutawaondolea kazi hii. Na Mwokozi wetu anatuambia jinsi Baba yake anavyolitendea kila tawi ndani yake lizaalo matunda, kila tawi la kweli lililo hai: “Hulisafisha, ili lizidi kuzaa,” Yohana 15:2. Hulipogoa, wala si kwa siku moja au mbili, bali maadamu ni tawi katika ulimwengu huu. Na mtume anawaambia desturi yake ilikuwa ipi, 1 Wakorintho 9:27, “Nautesa mwili wangu na kuutumikisha.” “Nafanya hivyo,” asema, “kila siku; ndiyo kazi ya maisha yangu: siiachi; hii ndiyo shughuli yangu.” Basi, ikiwa hii ilikuwa kazi na shughuli ya Paulo, aliyeinuliwa juu mno kuliko kipimo cha kawaida cha waaminio, kwa neema, mafunuo, baraka alizozifurahia, mapendeleo, na faraja, je, tunaweza kupata wapi msingi wa kujiondolea kazi na wajibu huu maadamu tuko katika ulimwengu huu? Maelezo mafupi ya sababu za jambo hili yanaweza kutolewa:—
1. Dhambi ikaayo ndani hudumu siku zote maadamu tuko katika ulimwengu huu; kwa hiyo inapaswa kufishwa siku zote. Mabishano ya bure, ya kipumbavu na ya kijinga ya watu juu ya kuzishika amri za Mungu kikamilifu, juu ya ukamilifu katika maisha haya, na juu ya kuwa wafu kwa dhambi kabisa na kikamilifu, siyashughulikii sasa. Inaelekea sana kwamba watu wa machukizo hayo hawajapata kujua maana ya kuishika hata amri moja ya Mungu, nao wako chini mno ya ukamilifu wa daraja, hata hawajapata kufikia ukamilifu wa sehemu zote za utii, yaani utii wa mambo yote kwa unyofu. Kwa hiyo wengi siku zetu ambao wamezungumza juu ya ukamilifu wamekuwa wajanja zaidi, wakisema kwamba ukamilifu ni kutojua tofauti kati ya mema na mabaya. Si kwamba wao ni wakamilifu katika yale tunayoyaita mema, bali kwamba yote ni sawa kwao, na kilele cha uovu ndio ukamilifu wao. Wengine wamevumbua njia mpya ya kuufikia, kwa kukana dhambi ya asili ikaayo ndani, na kuupunguza uroho wa sheria ya Mungu ili ipatane na mioyo ya watu ya kimwili; hao, kama walivyojidhihirisha wazi kuwa hawaujui uzima wa Kristo na nguvu yake ndani ya waaminio, ndivyo walivyobuni haki mpya isiyojulikana na Injili, wakijivuna bure kwa akili zao za kimwili. Lakini sisi, tusiothubutu kuwa na hekima kupita yale yaliyoandikwa, wala kujivuna kwa maisha ya watu wengine juu ya yale ambayo Mungu hakututendea, twasema kwamba dhambi ikaayo ndani huishi ndani yetu, kwa kipimo na daraja fulani, maadamu tuko katika ulimwengu huu. Hatuthubutu kusema kana kwamba “nimekwisha kupata, wala nimekwisha kuwa mkamilifu,” Wafilipi 3:12. “Utu wetu wa ndani unafanywa upya siku kwa siku” maadamu tunaishi hapa, 2 Wakorintho 4:16; na kwa kadiri utu mpya unavyofanywa upya, ndivyo utu wa kale unavyobomoka na kuchakaa. Maadamu tuko hapa “tunafahamu kwa sehemu,” 1 Wakorintho 13:12, tukiwa na giza lililobaki ambalo litaondolewa hatua kwa hatua kwa kukua kwetu “katika kumjua Bwana wetu na Mwokozi Yesu Kristo,” 2 Petro 3:18; na “mwili hutamani kupingana na Roho, hata hatuwezi kuyafanya tunayoyataka,” Wagalatia 5:17: kwa hiyo tuna upungufu katika utii wetu kama vile katika nuru yetu, 1 Yohana 1:8. Tuna “mwili huu wa mauti,” Warumi 7:24; ambao hatuokolewi nao ila kwa kifo cha miili yetu, Wafilipi 3:21. Basi, kwa kuwa ni wajibu wetu kuifisha dhambi, kuendelea kuiua maadamu imo ndani yetu, ni lazima tuwe kazini. Yeye aliyeagizwa kumwua adui, akiacha kupiga kabla adui hajaacha kuishi, amefanya nusu tu ya kazi yake, Wagalatia 6:9; Waebrania 12:1; 2 Wakorintho 7:1.
2. Dhambi haidumu tu ndani yetu, bali bado inatenda, bado inajitahidi kuzaa matendo ya mwili. Dhambi ikituacha, nasi twaweza kuiacha dhambi; lakini kwa kuwa dhambi haiko kimya kamwe kama inapoonekana kuwa kimya kabisa, na maji yake kwa kawaida huwa marefu yanapotulia, ndivyo mipango yetu dhidi yake inavyopaswa kuwa ya nguvu nyakati zote na katika hali zote, hata pale tusipoishuku hata kidogo. Dhambi haikai tu ndani yetu, bali “sheria iliyo katika viungo bado inapiga vita na sheria ya akili,” Warumi 7:23; na wivu bado unatenda kazi ndani yetu, kama ilivyoandikwa, “Roho akaaye ndani yetu hututamani hata kuona wivu,” Yakobo 4:5. Iko kazini daima bila kukoma; “mwili hutamani kupingana na Roho,” Wagalatia 5:17; tamaa bado inajaribu na kuchukua mimba ya dhambi, Yakobo 1:14; katika kila tendo la kimaadili dhambi iko daima, ama ikielekeza kwenye uovu, ama ikizuia lililo jema, ama ikiivuruga roho isiwe na ushirika na Mungu. Inaelekeza kwenye uovu. “Lile baya nisilolipenda ndilo ninalolitenda,” asema mtume, Warumi 7:19. Hilo latoka wapi? Ni “kwa sababu ndani yangu (yaani, katika mwili wangu) halikai neno jema.” Tena inazuia lililo jema: “lile jema nilipendalo silitendi,” mstari 19; — “Kwa sababu hiyo hiyo, ama silitendi kabisa, ama silitendi ipasavyo; mambo yangu yote matakatifu yametiwa unajisi na dhambi hii.” “Mwili hutamani kupingana na Roho, hata hamwezi kuyafanya mnayoyataka,” Wagalatia 5:17. Tena inaivuruga roho yetu, na kwa hiyo inaitwa “dhambi ile ituzingayo kwa upesi,” Waebrania 12:1; ndiyo sababu ya malalamiko yale mazito ambayo mtume anayatoa juu yake, Warumi 7. Basi dhambi inatenda daima, inachukua mimba daima, inadanganya na kujaribu daima. Ni nani awezaye kusema kwamba amepata kufanya neno lo lote pamoja na Mungu au kwa ajili ya Mungu, ambalo dhambi ikaayo ndani haikuwa na mkono katika kuliharibu? Na biashara hii itaiendesha, kwa kiasi kikubwa au kidogo, siku zote za maisha yetu. Basi, ikiwa dhambi itatenda daima, nasi tusipoifisha daima, sisi ni viumbe waliopotea. Yeye asimamaye tu, akiwaacha adui zake wamzidishie mapigo bila kuwapinga, bila shaka atashindwa mwishowe. Ikiwa dhambi ni ya hila, yenye kukesha, yenye nguvu, na iko kazini daima katika shughuli ya kuziua roho zetu, nasi tukiwa wavivu, wazembe, na wapumbavu katika kuiangamiza, je, tunaweza kutazamia mwisho wa faraja? Hakuna siku ambayo dhambi haishindi au haishindwi, haipati nguvu au haizidiwi nguvu; na ndivyo itakavyokuwa maadamu tunaishi katika ulimwengu huu.
Nitamwondolea wajibu huu yeye awezaye kuifanya dhambi ikubali mapatano, yaani isitishe vita katika mapigano haya; ikiwa itamwachilia hata siku moja, katika wajibu mmoja wo wote (ilimradi yeye ni mtu anayeufahamu uroho wa utii na hila ya dhambi), basi na aiambie nafsi yake, kwa habari ya wajibu huu, “Nafsi, pumzika.” Watakatifu, ambao roho zao zinaugua zikitamani kuokolewa na uasi wake unaosumbua, wanajua kwamba hakuna usalama dhidi yake ila katika vita visivyokoma.
3. Dhambi haitajitahidi tu, haitatenda tu, haitaasi tu, haitasumbua tu na kuleta wasiwasi; bali ikiachwa, isipofishwa daima, itazaa dhambi kubwa, zilizolaaniwa, za aibu, ziangamizazo roho. Mtume anatuambia kazi zake na matunda yake ni yapi, Wagalatia 5:19–21, “Basi matendo ya mwili ni dhahiri, ndiyo haya, uasherati, uchafu, ufisadi, ibada ya sanamu, uchawi, uadui, ugomvi, wivu, hasira, fitina, faraka, uzushi, husuda, ulevi, ulafi, na mambo yanayofanana na hayo.” Mnajua iliyomtendea Daudi na wengine kadhaa. Dhambi hulenga daima kufika mwisho kabisa; kila mara inapoinuka ili kujaribu au kushawishi, kama ingeachwa ifuate njia yake, ingefika kwenye dhambi iliyo kuu kabisa ya aina yake. Kila wazo chafu au kutazama kwa tamaa kungekuwa uzinzi kama kungeweza; kila tamaa ya choyo ingekuwa dhuluma, kila wazo la kutoamini lingekuwa ukanaji wa Mungu, kama lingeachwa likue hadi kilele chake. Watu wanaweza kufikia hali ambayo dhambi haisikiki ikinena neno la aibu mioyoni mwao, — yaani, ikiwachochea kwenye dhambi kubwa yenye aibu kinywani mwake; lakini hata hivyo kila kuinuka kwa tamaa, kama kungeachwa kufuata njia yake, kungefika kilele cha uovu: ni kama kaburi, lisiloshiba kamwe. Na hapa ndipo ilipo sehemu isiyo ndogo ya udanganyifu wa dhambi, ambao kwa huo inashinda hata kuwafanya watu kuwa wagumu, na hivyo kuwaangamiza, Waebrania 3:13, — mwanzoni, katika misukumo yake ya kwanza na mapendekezo yake, ni kana kwamba ina kiasi; lakini ikiisha kupata nafasi moyoni kwa njia hizo, inashikilia daima mahali ilipopata, na kusonga mbele hadi daraja zaidi ya namna ile ile. Kutenda huku kupya na kusonga mbele huifanya nafsi isitambue sana jinsi ilivyokwisha kuingia katika kumwacha Mungu; nafsi inadhani kwamba yote ni shwari kwa kiasi, ikiwa hakuna kuendelea zaidi; na kwa kadiri nafsi inavyofanywa isiihisi dhambi yo yote, — yaani, isiihisi kwa namna Injili inavyodai, — ndivyo inavyofanywa ngumu: lakini dhambi bado inasonga mbele, kwa sababu haina mpaka ila kumwacha Mungu kabisa na kumpinga. Kwamba inaelekea kilele chake hatua kwa hatua, ikishikilia mahali ilipopata kwa ugumu wa moyo, hilo halitokani na asili yake, bali na udanganyifu wake. Basi hakuna kiwezacho kuzuia jambo hili ila kuifisha dhambi; hilo hukausha mzizi wake na kuipiga dhambi kichwani kila saa, hata kila inachokilenga kinazuiwa. Hakuna mtakatifu aliye bora duniani ambaye, kama angeuacha wajibu huu, hangeanguka katika dhambi nyingi zilizolaaniwa kama alivyowahi kuanguka mtu ye yote wa aina yake.
4. Hii ni sababu mojawapo kuu ya kupewa Roho na tabia mpya, — ili tuwe na chanzo ndani yetu cha kuipinga dhambi na tamaa. “Mwili hutamani kupingana na Roho.” Vema! Basi nini? Ni hivi: “Roho naye hutamani kupingana na mwili,” Wagalatia 5:17. Kuna mwelekeo ndani ya Roho, au tabia mpya ya kiroho, wa kutenda dhidi ya mwili, kama vile ulivyo ndani ya mwili wa kutenda dhidi ya Roho: ndivyo ilivyo katika 2 Petro 1:4, 5. Ni kushiriki kwetu tabia ya Uungu ndiko kunakotuwezesha kuokoka na uharibifu ulio duniani kwa sababu ya tamaa; tena, Warumi 7:23, kuna sheria ya akili, kama vile kuna sheria ya viungo. Basi, kwanza, ni jambo lisilo la haki na lisilo na akili kuliko yote duniani, wapiganaji wawili wanapopigana, kumfunga mmoja na kumzuia asitumie nguvu zake zote, na kumwacha yule mwingine huru amjeruhi apendavyo; na, pili, ni jambo la kipumbavu kuliko yote duniani kumfunga yule anayepigania hali yetu ya milele, [wokovu?] na kumwacha huru yule anayetafuta na kujaribu kwa ukali kutuangamiza milele. Mashindano haya ni juu ya maisha yetu na roho zetu. Kutomtumia Roho na tabia mpya kila siku ili kuifisha dhambi, ni kupuuza msaada ule bora ambao Mungu ametupa dhidi ya adui yetu mkuu kuliko wote. Tukipuuza kutumia kile tulichopokea, Mungu anaweza kwa haki kuuzuia mkono wake asitupe zaidi. Neema zake, kama vile vipawa vyake, tumepewa ili tuvitumie, tuvizoeze, na kuvifanyia biashara. Kutoifisha dhambi kila siku, ni kutenda dhambi juu ya wema, fadhili, hekima, neema, na upendo wa Mungu, aliyetupa chanzo cha kufanya hivyo.
5. Uzembe katika wajibu huu huitupa nafsi katika hali iliyo kinyume kabisa na ile ambayo mtume anasema ilikuwa yake, 2 Wakorintho 4:16, “ijapokuwa utu wetu wa nje unachakaa, bali utu wetu wa ndani unafanywa upya siku kwa siku.” Kwa watu hawa utu wa ndani unachakaa, na utu wa nje unafanywa upya siku kwa siku. Dhambi ni kama nyumba ya Daudi, na neema kama nyumba ya Sauli. Kuzoezwa na kufanikiwa ndivyo vitu viwili vikuu vinavyoilisha neema moyoni; inapoachwa itulie tu, hunyauka na kudhoofika: mambo yake yako karibu kufa, Ufunuo 3:2; nayo dhambi hupata nguvu hata kuufanya moyo kuwa mgumu, Waebrania 3:13. Hili ndilo ninalokusudia: kwa kuuacha wajibu huu, neema hunyauka, tamaa hustawi, na hali ya moyo inazidi kuharibika; na Bwana anajua ni mwisho gani wa kukata tamaa na wa kutisha jambo hili limewaletea watu wengi. Pale ambapo dhambi, kwa sababu ya kupuuzwa kwa kuifisha, inapata ushindi mkubwa, huivunja mifupa ya nafsi, Zaburi 31:10, 51:8, na kumfanya mtu kuwa dhaifu, mgonjwa, na karibu kufa, Zaburi 38:3–5, hata asiweze kutazama juu, Zaburi 40:12, Isaya 33:24; na viumbe hawa maskini wanapokubali pigo baada ya pigo, jeraha baada ya jeraha, kushindwa baada ya kushindwa, bila kujiamsha kamwe kupinga kwa nguvu, je, wanaweza kutazamia jambo jingine lo lote ila kufanywa wagumu kwa udanganyifu wa dhambi, na roho zao kuvuja damu hata kufa? 2 Yohana 8. Kwa kweli, ni jambo la huzuni kuutafakari mwisho wa kutisha wa uzembe huu, ambao uko mbele ya macho yetu kila siku. Je, hatuwaoni wale tuliowajua kuwa Wakristo wanyenyekevu, walio na mioyo laini na iliyovunjika, walio wapole na wanaoogopa kumkosea Mungu, wenye bidii kwa ajili ya Mungu na njia zake zote, Sabato zake na maagizo yake, ambao sasa, kwa kupuuza kukesha katika wajibu huu, wamekuwa wa kidunia, wa kimwili, baridi, wenye hasira, wakipatana na watu wa dunia na mambo ya dunia, hata dini ikaaibishwa na wale wanaowajua wakajaribiwa vibaya? Ukweli ni kwamba, kwa upande mmoja watu wameweka kuifisha dhambi katika hali ya roho iliyo kali na ya ukaidi, ambayo kwa kawaida ni ya kidunia, ya kisheria, ya kuwahukumu wengine, ya upande mmoja, ikipatana na hasira, husuda, uovu na kiburi; na kwa upande mwingine kuna madai ya uhuru, ya neema, na sijui nini kingine; kati ya hayo mawili, kuifisha dhambi kwa kweli kwa njia ya Injili kumekaribia kupotea kabisa kati yetu: habari hii nitaieleza baadaye.
6. Ni wajibu wetu “kutimiza utakatifu katika kumcha Mungu,” 2 Wakorintho 7:1; kulitii agizo, “kueni katika neema,” kila siku, 1 Petro 2:2, 2 Petro 3:18; kuhakikisha kwamba “utu wetu wa ndani unafanywa upya siku kwa siku,” 2 Wakorintho 4:16. Basi, jambo hili haliwezi kufanyika bila kuifisha dhambi kila siku. Dhambi huweka nguvu zake dhidi ya kila tendo la utakatifu, na dhidi ya kila daraja tunalokua kulifikia. Mtu yule asidhani kwamba anaendelea katika utakatifu, ikiwa hatembei juu ya matumbo ya tamaa zake. Yeye asiyeiua dhambi kwa njia hii hapigi hatua yo yote kuelekea mwisho wa safari yake. Yeye asiyekutana na upinzani wake, wala hajitoi katika kila jambo kuifisha, yuko katika amani nayo, wala hafi kwa habari yake.
Basi, hii ndiyo kanuni ya kwanza ya jumla ya mafundisho yetu yafuatayo: Ijapokuwa kila dhambi na dhambi zote zimefishwa kwa njia ya kustahili, kama naweza kusema hivyo, katika msalaba wa Kristo; ijapokuwa msingi halisi wa kuifisha dhambi yote uliwekwa katika kuongoka kwetu kwa mara ya kwanza, kwa kusadikishwa juu ya dhambi, kunyenyekezwa kwa ajili ya dhambi, na kupandwa ndani yetu kwa chanzo kipya kinachoipinga na kuiangamiza; — hata hivyo dhambi inadumu, inatenda na kufanya kazi hivi ndani ya waaminio walio bora, maadamu wanaishi katika ulimwengu huu, hata kuifisha kila siku bila kukoma ni wajibu wao siku zote za maisha yao. Kabla sijaendelea kuitafakari kanuni inayofuata, siwezi kujizuia kulalamika njiani juu ya wengi wa wanaokiri imani siku hizi, ambao, badala ya kuzaa matunda makubwa na dhahiri ya kuifisha dhambi kama inavyotazamiwa, hawazai hata majani yake. Kwa kweli, nuru pana imewaangukia watu wa kizazi hiki, na pamoja nayo vipawa vingi vya kiroho vimetolewa; mambo haya, pamoja na mengine, yamepanua ajabu mipaka ya wanaokiri imani na ya ukiri wenyewe; wao na ukiri wao wameongezeka na kuzidi mno. Kwa hiyo kuna kelele za dini na za kazi za dini kila pembe, mahubiri kwa wingi, — na hayo si kwa namna tupu, nyepesi, isiyo na maana na ya bure kama zamani, bali kwa kipimo kizuri cha kipawa cha kiroho, — hata kama ungepima idadi ya waaminio kwa nuru, vipawa, na ukiri, kanisa lingekuwa na sababu ya kusema, “Ni nani aliyenizalia hawa?” Lakini sasa ukiwapima kwa neema hii kuu inayowapambanua Wakristo, huenda utaona kwamba idadi yao haijaongezeka hivyo. Yuko wapi yule anayekiri imani, ambaye kuongoka kwake ni kwa sababu ya siku hizi za nuru, naye anazungumza na kukiri kwa kiwango cha juu cha mambo ya kiroho ambacho wachache katika siku za zamani walikifahamu kwa kipimo cho chote (siwahukumu, lakini huenda wanajivuna juu ya yale ambayo Bwana amewatendea), ambaye hatoi ushahidi wa moyo usiofishwa dhambi kwa namna ya kusikitisha? Ikiwa kupoteza wakati bure, uvivu, kutokuwa na faida katika nafasi za watu, husuda, ugomvi, faraka, wivu, hasira, kiburi, kupenda dunia, ubinafsi, 1 Wakorintho 1, ni alama za Wakristo, basi tunazo juu yetu na kati yetu kwa wingi. Na ikiwa ndivyo ilivyo kwa wale walio na nuru nyingi, ambayo tunatumaini ni ya wokovu, tuseme nini juu ya wengine ambao wangetaka kuhesabiwa kuwa watu wa dini, nao huidharau nuru ya Injili, na kwa habari ya wajibu huu tulio nao, hawajui zaidi ya kujinyima mara kwa mara katika anasa za nje, jambo ambalo ni mojawapo ya matawi yake ya nje kabisa, nalo hata hivyo hawalifanyi mara nyingi? Bwana mwema na atume roho ya kuifisha dhambi ili kuponya magonjwa yetu, la sivyo tuko katika hali ya kusikitisha!
Kuna maovu mawili ambayo kwa hakika humfuata kila anayekiri imani asiyeifisha dhambi; — la kwanza, ndani yake mwenyewe; la pili, kwa habari ya wengine:—
1. Ndani yake mwenyewe. Ajidai lo lote apendalo, yeye ana mawazo mepesi juu ya dhambi; angalau juu ya dhambi za udhaifu wa kila siku. Mzizi wa maisha yasiyoifisha dhambi ni kuimeza dhambi bila uchungu moyoni. Mtu anapoiimarisha fikira yake katika ufahamu wa namna hiyo juu ya neema na rehema, hata akaweza kumeza na kuyeyusha dhambi za kila siku bila uchungu, mtu huyo yuko ukingoni kabisa mwa kuigeuza neema ya Mungu kuwa ufisadi, na kufanywa mgumu kwa udanganyifu wa dhambi. Wala hakuna ushahidi mkubwa zaidi duniani wa moyo wa uongo na ulioza kuliko kuendesha biashara ya namna hiyo. Kuitumia damu ya Kristo, iliyotolewa ili kutusafisha, 1 Yohana 1:7, Tito 2:14; kuinuliwa kwa Kristo, ambako ni kwa ajili ya kutupa toba, Matendo 5:31; na fundisho la neema, linalotufundisha kukataa ubaya wote, Tito 2:11, 12, — kuvitumia hivi ili kuitetea dhambi, ni uasi ambao mwishowe utavunja mifupa. Kwa mlango huu wametoka kati yetu wengi wa wanaokiri imani walioasi katika siku tunazoishi. Kwa muda fulani wengi wao walikuwa wamesadikishwa; jambo hilo liliwashika katika kazi za dini, na kuwaleta kwenye ukiri; hivyo “waliokoka na machafu ya dunia kwa kumjua Bwana wetu Yesu Kristo,” 2 Petro 2:20: lakini walipokwisha kulifahamu fundisho la Injili, wakachoka na wajibu, ambao hawakuwa na chanzo chake ndani yao, walianza kujitetea katika kupuuza kwingi kwa kutumia fundisho la neema. Basi, uovu huu ulipokwisha kuwashika, upesi waliporomoka hadi upotevuni.
2. Kwa wengine. Unawaletea madhara kwa njia mbili:—
(1.) Unawafanya wagumu, kwa kuwafanya waamini kwamba wao wako katika hali njema kama wanaokiri imani walio bora. Cho chote wanachokiona ndani yao kimetiwa doa sana kwa kukosa kuifisha dhambi, hata hakina thamani kwao. Wana bidii kwa ajili ya dini; lakini inaambatana na kukosa uvumilivu na kukosa haki katika mambo yote. Wanakataa ubadhirifu, lakini pamoja na kupenda dunia; wanajitenga na dunia, lakini wanaishi kwa ajili yao wenyewe kabisa, bila kujali kuonyesha fadhili duniani; au wanazungumza mambo ya kiroho, lakini wanaishi maisha ya bure; wanataja ushirika na Mungu, lakini kwa kila namna wamefuatisha namna ya dunia; wanajisifu kwa kusamehewa dhambi, lakini hawawasamehe wengine kamwe. Na kwa mawazo kama hayo viumbe hawa maskini huifanya mioyo yao kuwa migumu katika hali yao ya kutozaliwa upya.
(2.) Wanawadanganya, kwa kuwafanya waamini kwamba wakiweza kufikia hali yao, watakuwa salama; na hivyo linakuwa jambo jepesi kushindana na jaribu kuu la kupata sifa katika dini, wakati wanaweza kuwapita kwa mbali kwa yale yanayoonekana ndani yao, na hata hivyo wakakosa uzima wa milele. Lakini juu ya mambo haya, na maovu yote ya kuenenda bila kuifisha dhambi, nitazungumza baadaye.