Sura 2 · dakika 9 za kusoma · dakika 11 za kusikiliza
Msingi wa mafundisho yote, uliowekwa katika Warumi 8:13
Msingi wa mafundisho yote yafuatayo umewekwa katika Warumi 8:13 — Maneno ya mtume yanafafanuliwa — Uhusiano usio na shaka kati ya kuifisha dhambi kwa kweli na wokovu — Kuifisha dhambi ni kazi ya waaminio — Roho ndiye kisababishi kikuu kinachoitenda — Maana ya “mwili” katika maneno ya mtume — Maana ya “matendo ya mwili” — Uzima unaoahidiwa kwa wajibu huu, na maana yake.
Ili maelekezo nitakayotoa kwa ajili ya kuendeleza kazi ya kuifisha dhambi katika waaminio yawe na mpangilio na uwazi, nitaweka msingi wake katika maneno haya ya mtume, Warumi 8:13, “Kama mkiyafisha matendo ya mwili kwa Roho, mtaishi;” na kuyaelekeza yote kwenye kuitumia kweli ile kuu ya Injili na siri iliyomo ndani yake.
Mtume, akiisha kurudia kwa ufupi fundisho lake la kuhesabiwa haki kwa imani, na hali iliyobarikiwa ya wale ambao kwa neema wamefanywa washiriki wake, mistari 1–3 ya sura hii, anaendelea kulitumia fundisho hilo kwa ajili ya utakatifu na faraja ya waaminio.
Kati ya hoja zake na vichocheo vyake vya utakatifu, mstari huu uliotajwa una hoja moja itokanayo na matokeo yanayopingana ya utakatifu na ya dhambi: “kama mkiishi kwa kufuata mambo ya mwili, mtakufa.” Maana ya “kuishi kwa kufuata mambo ya mwili,” na maana ya “kufa,” kwa kuwa hilo si kusudi langu sasa, sitayaeleza zaidi ya jinsi yanavyopatana na maana ya maneno ya mwisho ya mstari huu, kama nilivyokwisha kuyataja.
Katika maneno yaliyokusudiwa hasa kuwa msingi wa mafundisho yafuatayo, kuna, —
Kwanza, wajibu unaoagizwa: “mkiyafisha matendo ya mwili.”
Pili, wanatajwa watu ambao wanaagizwa wajibu huo: “Ninyi,” — “mkiyafisha.”
Tatu, kuna ndani yake ahadi iliyoambatanishwa na wajibu huo: “mtaishi.”
Nne, kisababishi, au njia, ya kuutimiza wajibu huu, — yaani Roho: “kwa Roho.”
Tano, sharti lililomo katika sentensi yote, ambamo wajibu, njia, na ahadi vimo: “Kama mki…,” n.k.
1. Jambo la kwanza linalojitokeza katika maneno haya, kama yalivyo katika sentensi nzima, ni neno la sharti, Εἰ δὲ, “Lakini kama.” Maneno ya sharti katika sentensi za namna hii yanaweza kuonyesha mambo mawili:—
(1.) Mashaka juu ya matokeo, yaani jambo linaloahidiwa, kwa upande wa wale wanaoagizwa wajibu huo. Hii ndiyo hali ambapo sharti ni la lazima kabisa kwa matokeo, nalo lenyewe halitegemei kisababishi chochote kilicho dhahiri kinachojulikana na yule anayeagizwa. Ndivyo tunavyosema, “Tukiishi, tutafanya jambo fulani.” Hii haiwezi kuwa maana ya neno la sharti mahali hapa. Kwa maana juu ya watu wanaoambiwa maneno haya, imesemwa katika mstari 1 wa sura hiyo hiyo, “hakuna hukumu ya adhabu juu yao.”
(2.) Hakika ya kuambatana na kuhusiana kwa mambo yanayozungumzwa; kama tunavyomwambia mgonjwa, “Ukinywa dawa fulani, au ukitumia tiba fulani, utapona.” Tunachokusudia kueleza peke yake ni hakika ya uhusiano ulio kati ya dawa au tiba na afya. Na hivyo ndivyo lilivyotumika hapa. Neno hili la sharti linaonyesha uhusiano usio na shaka ulio kati ya kuyafisha matendo ya mwili na kuishi.
Basi, kwa kuwa mambo huhusiana kwa njia nyingi, kama kisababishi na matokeo yake, au kama njia na mwisho wake, uhusiano huu kati ya kuifisha dhambi na uzima si ule wa kisababishi na matokeo kwa maana kamili na halisi, — kwa maana “karama ya Mungu ni uzima wa milele katika Kristo Yesu,” Warumi 6:23, — bali ni ule wa njia na mwisho. Mungu ameiweka njia hii kwa ajili ya kuufikia mwisho ule, ambao ameuahidi bure. Njia, ijapokuwa ni ya lazima, inaweza kuwa chini ya mwisho unaotokana na ahadi ya bure. Lakini zawadi, na kisababishi kinachoistahilisha kilicho ndani ya yule anayepewa, haviwezi kwenda pamoja. Basi, maana ya sentensi hii kama sharti ni hii: kuna uhusiano wa hakika usioweza kukosea kati ya kuifisha dhambi kwa kweli na uzima wa milele; ukiitumia njia hii, utaufikia mwisho ule; ukiifisha dhambi, utaishi. Na hapa ndipo kilipo kichocheo kikuu na msukumo wa wajibu huu unaoagizwa.
2. Jambo linalofuata tunalokutana nalo katika maneno haya ni watu wanaoagizwa wajibu huu, nalo linaonyeshwa kwa neno “Ninyi,” ambalo katika lugha ya asili limo ndani ya kitenzi, θανατοῦτε, “mkiyafisha;” — yaani, ninyi waaminio; ninyi ambao “hakuna hukumu ya adhabu juu yao,” mstari 1; ninyi ambao “hammo katika mwili, bali katika Roho,” mstari 9; ambao “mmehuishwa na Roho wa Kristo,” mistari 10, 11; ninyi ndio mnaoagizwa wajibu huu. Kumshurutisha mtu mwingine ye yote wajibu huu moja kwa moja ni tunda dhahiri la ule ushirikina na kujihesabia haki ambavyo dunia imejaa navyo, — kazi kuu na kusudi la watu wa ibada wasioijua Injili, Warumi 10:3, 4; Yohana 15:5. Basi, maelezo haya ya watu hao, yakiunganishwa na agizo la wajibu huo, ndiyo msingi mkuu wa mafundisho yafuatayo, kama yalivyo katika kauli hii au hoja hii:—
Waaminio walio bora kabisa, ambao kwa hakika wamewekwa huru mbali na nguvu ya dhambi ya kuhukumu, wanapaswa hata hivyo kuifanya kuwa shughuli yao siku zote za maisha yao kuifisha nguvu ya dhambi ikaayo ndani yao.
3. Kisababishi kikuu kinachotenda ili wajibu huu utimizwe ni Roho: Εἰ δὲ Πνεύματι, — “kwa Roho.” Roho anayetajwa hapa ni Roho yule aliyetajwa katika mstari 11, Roho wa Kristo, Roho wa Mungu, “anakaa ndani yenu,” mstari 9, “anayetuhuisha,” mstari 11; “Roho Mtakatifu,” mstari 14; “roho ya kufanywa wana,” mstari 15; Roho “anayetuombea,” mstari 26. Njia nyingine zote za kuifisha dhambi ni bure, misaada yote hutuacha bila msaada; ni lazima ifanywe kwa Roho. Kama mtume anavyodokeza, Warumi 9:30–32, watu wanaweza kujaribu kazi hii kwa misingi mingine, kwa njia na faida zinazotolewa kwa makusudi mengine, kama walivyofanya siku zote na wanavyofanya hata sasa; lakini yeye asema, “Hii ni kazi ya Roho; kwa yeye peke yake ndipo inatendeka, wala hakuna nguvu nyingine itakayoweza kuitimiza.” Kuifisha dhambi kwa nguvu zetu wenyewe, kwa njia tulizozibuni wenyewe, kwa ajili ya kujipatia haki yetu wenyewe, ndiyo roho na kiini cha dini zote za uongo duniani. Na hii ndiyo kanuni ya pili ya mafundisho yangu yafuatayo.
4. Wajibu wenyewe, “mkiyafisha matendo ya mwili,” ndio unaofuata kuangaliwa.
Hapa kuna mambo matatu ya kuchunguza:— (1.) Maana ya mwili; (2.) Maana ya matendo ya mwili; (3.) Maana ya kuyafisha matendo hayo.
(1.) Mwili katika mwisho wa mstari ni sawa na mwili unaotajwa mwanzoni mwake: “kama mkiishi kwa kufuata mambo ya mwili, mtakufa; bali … mkiyafisha matendo ya mwili,” — yaani, mwili ule ule wa mwanzo. Ndio kile ambacho mtume amekuwa akikizungumzia muda wote kwa jina la mwili; jambo hili ni dhahiri kutokana na jinsi anavyoendeleza tofauti kati ya Roho na mwili, kabla na baada ya mstari huu. Basi, mwili hapa unamaanisha uovu na upotovu ule wa tabia yetu ambao mwili, kwa sehemu kubwa, ndio makao yake na chombo chake, hata viungo vyenyewe vya mwili vikafanywa watumwa wa udhalimu kwa sababu yake, Warumi 6:19. Kinachokusudiwa ni dhambi ikaayo ndani, yaani mwili ulioharibika, au tamaa. Sababu nyingi zingeweza kutolewa za matumizi haya ya neno kwa njia ya mfano, ambazo sitazieleza sasa. “Mwili” hapa ni sawa na παλαιὸς ἄνθρωπος, na σῶμα τῆς ἁμαρτίας, “utu wetu wa kale,” na “mwili wa dhambi,” Warumi 6:6; au huenda linamaanisha, kwa kutaja sehemu badala ya yote, mtu mzima akitazamwa kama aliyeharibika, na kama makao ya tamaa na mapenzi yaliyopotoka.
(2.) Matendo ya mwili. Neno lililotumika ni πράξεις, ambalo kwa kweli linamaanisha hasa matendo ya nje, “matendo ya mwili,” kama yanavyoitwa, τὰ ἔργα τῆς σαρκός, Wagalatia 5:19; ambayo huko yanasemwa kuwa “dhahiri,” nayo yanaorodheshwa. Basi, ijapokuwa matendo ya nje tu ndiyo yanayotajwa hapa, kinachokusudiwa hasa ni visababishi vya ndani vilivyo karibu nayo; “shoka limewekwa penye shina la mti,” — matendo ya mwili yanapaswa kufishwa katika visababishi vyake, ambamo yanachipuka. Mtume anayaita matendo, kwa kuwa ndiyo yale ambayo kila tamaa huelekea kwayo; hata kama tamaa itachukua mimba tu, kisha mimba ikaharibika, kusudi lake ni kuzaa dhambi kamili.
Akiisha kuzungumza, katika sura ya saba na katika mwanzo wa sura hii, juu ya tamaa na dhambi ikaayo ndani kama chemchemi na chanzo cha matendo yote ya dhambi, hapa anataja kuangamizwa kwake kwa jina la matokeo yake inayoyazaa. Πράξεις τοῦ σώματος ni sawa na φρόνημα τῆς σαρκός, Warumi 8:6, “nia ya mwili,” au hekima yake, kwa njia ya mfano ya namna ile ile kama ya kwanza; au sawa na παθήματα na ἐπιθυμίαι, “mawazo mabaya na tamaa za mwili,” Wagalatia 5:24, ambamo matendo yake na matunda yake hutokea; na kwa maana hii ndivyo neno mwili linavyotumika, Warumi 8:10: “mwili umekufa kwa sababu ya dhambi.”
(3.) Kuyafisha. Εἰ θανατοῦτε, — “Mkiyaua;” neno la mfano, lililotwaliwa kutoka kwa kumwua kiumbe chochote kilicho hai. Kumwua mtu, au kiumbe kingine chochote kilicho hai, ni kukiondolea chanzo cha nguvu zake zote, uhodari wake, na uwezo wake, hata kisiweze kutenda wala kujitokeza, wala kufanya tendo lo lote lililo lake; ndivyo ilivyo katika jambo hili. Dhambi ikaayo ndani inafananishwa na mtu, mtu aliye hai, aitwaye “utu wa kale,” pamoja na uwezo wake na tabia zake, hekima yake, hila yake, ujanja wake, na nguvu zake; huyu, asema mtume, ni lazima auawe, afishwe, — yaani, aondolewe na Roho uwezo wake, uhai wake, uhodari wake, na nguvu zake za kuzaa matokeo yake. Kwa kweli, kwa njia ya kustahili na kwa njia ya kielelezo, amekwisha kufishwa na kuuawa kabisa kwa msalaba wa Kristo; kwa hiyo “utu wetu wa kale” unasemwa kwamba “ulisulubishwa pamoja naye,” Warumi 6:6, na kwamba sisi wenyewe “tulikufa” pamoja naye, mstari 8; tena kwa kweli, kwa mwanzo wake, katika kuzaliwa upya, Warumi 6:3–5, wakati chanzo kinachompinga na kumwangamiza, Wagalatia 5:17, kinapopandwa mioyoni mwetu; lakini kazi yote inapaswa kuendelezwa hatua kwa hatua kuelekea ukamilifu siku zote za maisha yetu. Habari hii itaelezwa zaidi tunapoendelea na mafundisho yetu. Kusudi la mtume katika agizo hili la wajibu uliotajwa ni hili, — kwamba kuifisha dhambi ikaayo ndani, iliyobaki katika miili yetu ipatikanayo na mauti, isiwe na uhai wala nguvu ya kuzaa kazi au matendo ya mwili, ndio wajibu wa daima wa waaminio.
5. Ahadi iliyoambatanishwa na wajibu huu ni uzima: “mtaishi.” Uzima unaoahidiwa unapingana na mauti yanayotishiwa katika sehemu iliyotangulia, “kama mkiishi kwa kufuata mambo ya mwili, mtakufa;” jambo ambalo mtume huyo huyo analieleza hivi, “katika mwili mtavuna uharibifu,” Wagalatia 6:8, yaani maangamizi kutoka kwa Mungu. Basi, huenda neno hili halimaanishi uzima wa milele peke yake, bali pia uzima wa kiroho katika Kristo tulio nao hapa; si kwa kiini na uwepo wake, ambao waaminio tayari wanao, bali kwa furaha yake, faraja yake, na uhodari wake: kama mtume asemavyo mahali pengine, “Sasa naishi, ikiwa ninyi mnasimama imara,” 1 Wathesalonike 3:8; — “Sasa uzima wangu utanifaa; nitakuwa na furaha na faraja katika maisha yangu;” — “Mtaishi, mtaishi maisha mema ya kiroho, yenye nguvu na faraja, mkiwa hapa, na baadaye mtapata uzima wa milele.”
Tukikumbuka yale yaliyosemwa hapo juu juu ya uhusiano kati ya kuifisha dhambi na uzima wa milele, kama uhusiano wa njia na mwisho, nitaongeza tu, kama kichocheo cha pili cha wajibu unaoagizwa, kwamba, —
Uhodari, na nguvu, na faraja ya uzima wetu wa kiroho hutegemea kuyafisha matendo ya mwili.