Sehemu ya 2 ya shajara yake ya hadhara kuhusu Kudumu na Kuendelea kwa kazi ya ajabu ya neema miongoni mwa Wahindi katika New-Jersey na Pennsylvania, iliyotunzwa kwa amri ya Jumuiya ya Scotland ya kueneza maarifa ya Kikristo.—Kuanzishwa upya kwa kazi huko Crossweeksung—kumiminwa kwa Roho—tukio

Siku ya Bwana, Nov. 24.—“Nilihubiri sehemu zote mbili za siku kutokana na hadithi ya Zakayo. Luka, 19:1-9. Katika zoezi la mwisho, nilipofungua na kusisitiza juu ya wokovu umjiao mwenye dhambi anapokuwa mwana wa Abrahamu, au mwamini wa kweli, neno lilionekana kuandamana na nguvu ya kimungu mioyoni mwa wasikiaji. Wengi waliguswa sana na kweli ya kimungu; matoba ya awali yalihuishwa; mtu mmoja au wawili wakaamshwa upya; na kujishughulisha kwa upendo mwingi katika ibada ya Mungu kulionekana miongoni mwao kwa jumla. Athari walizokuwa nazo zilionekana kuwa tunda halisi la neno la Mungu lililofikishwa mioyoni mwao kwa nguvu na uvutano wa Roho wa Kimungu.

Nov. 26.—“Baada ya kutumia muda katika mazungumzo ya faraghani na watu wangu, nilihubiri hadharani miongoni mwao kutokana na Yohana, 5:1-9. Nilijaliwa uhuru na bidii ya pekee katika hotuba yangu, na nguvu yenye uwezo ikaandamana na kweli ya kimungu. Wengi walilia na kwikwitika kwa upendo, na hakuna aliyeonekana bila kujali katika kusanyiko lote. Uvutano uliolinasa kusanyiko ulionekana wa upole, na hata hivyo wenye kuchoma na wenye matokeo. Haukuzua fujo yoyote ya hisia; bali ulionekana kuugusa moyo kwa kina, na kuchochea katika wale waliokuwa chini ya matoba ya hali yao ya upotevu, vilio vizito na machozi; na katika wengine, waliokuwa wamepata faraja, kuyeyuka kwa utamu na unyenyekevu. Ulionekana kama manyunyu ya upole lakini ya kudumu yanayoinywesha nchi kwa ufanisi, bila kuupiga kwa nguvu uso wake. Wale waliokuwa wameamshwa hivi karibuni baadhi yao walikuwa katika dhiki kubwa kwa ajili ya nafsi zao, na walionekana wakiwa na hamu kubwa ya kupata sehemu ndani ya Kristo; na baadhi yao, ibada ya hadhara ilipokwisha, katika uchungu wa roho, walisema ‘hawakujua la kufanya, wala jinsi ya kuibadilisha mioyo yao miovu,’ n.k.

Nov. 28.—“Nilihubiri kwa Wahindi hadharani, baada ya kutumia jitihada za faraghani kuwafundisha na kuwachochea baadhi katika wajibu wa Ukristo. Nilifungua na kutoa maelezo juu ya hadithi takatifu ya kugeuka sura kwa Bwana wetu. Luka, 9:28-36. Nilikuwa na lengo kuu katika kusisitiza fungu hili la Maandiko kwa ajili ya kujengwa na kufarijiwa kwa watu wa Mungu. Niliwaona baadhi, ambao nina sababu ya kufikiri kuwa kweli ni hivyo, wakiguswa mno na maelezo ya utukufu wa Kristo katika kugeuka sura kwake, na kujazwa tamaa za kumtamani kuwa pamoja naye, ili kwa uso ulio wazi wauone utukufu wake.

“Ibada ya hadhara ilipokwisha, nilimuuliza mmoja wao, aliyekuwa akilia na kwikwitika kwa upendo mwingi, sasa anataka nini? Akajibu, ‘Ee, kuwa pamoja na Kristo. Hakujua jinsi ya kubaki,’ n.k. Hii ilikuwa majira ya baraka na burudisho kwa watu wa dini kwa jumla. Bwana Yesu Kristo alionekana kuwadhihirishia utukufu wake wa kimungu, kama alipogeuka sura mbele ya wanafunzi wake; nao walikuwa tayari, pamoja na wanafunzi, kusema kwa jumla, ‘Bwana, ni vyema sisi kuwapo hapa.’

“Uvutano wa neno la Mungu haukujifunga kwa wale tu waliokuwa wametoa ushahidi wa kuwa na neema ya kweli: ijapokuwa wakati huu nilikusudia hotuba yangu na kuielekeza hasa kwa hao. Lakini ilionekana kuwa majira ya nguvu ya kimungu katika kusanyiko lote; hata wengi wakaguswa kwa kadiri fulani. Mzee mmoja hasa, aliyeamshwa hivi karibuni, sasa aliletwa chini ya wasiwasi mzito na wenye kusonga kwa ajili ya nafsi yake, sasa akiwa na hamu kubwa ya kuuliza ‘jinsi angeweza kumpata Yesu Kristo.’ Mungu bado aonekana kujalia uwepo wake wa kimungu, na uvutano wa Roho wake mbarikiwa kuandamana na neno lake, walau kwa kadiri fulani, katika mikutano yetu yote ya ibada ya Mungu.

Nov. 30.—“Nilihubiri karibu na usiku, baada ya kutumia saa kadhaa katika mazungumzo ya faraghani na baadhi ya watu wangu kuhusu mahangaiko ya nafsi zao. Nilieleza hadithi ya tajiri na Lazaro. Luka, 16:19-26. Neno liliacha athari zenye nguvu kwa wengi katika kusanyiko, hasa nilipoeleza juu ya baraka ya Lazaro kifuani mwa Abrahamu. Hili niliweza kuona liliwagusa zaidi sana kuliko yale niliyosema juu ya taabu na mateso ya yule tajiri; na hivyo ndivyo imekuwa kawaida kwao. Karibu sikuzote wameonekana kuguswa zaidi na kweli za kufariji kuliko zile za kutisha za neno la Mungu. Lile lililowahangaisha wengi wao chini ya toba ni kwamba waligundua walitamani na hawakuweza kupata furaha ya watauwa; walau mara nyingi wameonekana kuguswa zaidi na hili kuliko na vitisho vya jehanamu. Lakini yawe njia gani ya kuamshwa kwao, ni wazi, wengi wanafanywa kutambua kwa kina dhambi na taabu yao, uovu na ukaidi wa mioyo yao wenyewe, kutoweza kwao kabisa kujisaidia, au kumjia Kristo kwa msaada bila usaidizi wa kimungu, na hivyo wanaletwa kuona uhitaji wao wa kuangamia wa Kristo kuwafanyia yote, na kulala chini ya miguu ya rehema kuu.

Siku ya Bwana, Des. 1.—“Nilihubiri kwa watu wangu asubuhi kutokana na Luka, 16:27-31. Upendo usio na unafiki ulionekana kwa wengi, na baadhi walionekana kuguswa kwa kina na kweli ya kimungu. Alasiri nilihubiri kwa idadi ya watu weupe; wakati huo Wahindi walihudhuria kwa bidii, na wengi wao waliweza kuelewa sehemu kubwa ya hotuba. Usiku nilihubiri kwa watu wangu tena, na kuwapa maonyo na maelekezo ya pekee yaliyohusu mwenendo wao katika mambo mbalimbali, na kuwasihi wawe waangalifu katika tabia zao, kwa kuwa walikuwa wamezungukwa na wale waliongoja kujikwaa kwao, na waliokuwa tayari kuwavuta katika majaribu ya kila aina, kisha kuiaibisha dini kwa hatua zao potofu.

Siku ya Bwana, Des. 8.—“Nilihubiri kutokana na hadithi ya kipofu. Yohana, 9. Hakukuonekana athari ya pekee ya neno juu ya kusanyiko wakati huu. Wale ambao hivi karibuni walikuwa na wasiwasi mkubwa kwa ajili ya nafsi zao sasa walionekana wasiguswe wala wasiwe na hamu ya kupata sehemu ndani ya Kristo kama ilivyokuwa kawaida, ingawa walihudhuria ibada kwa uzito na bidii. Matendo ya Bwana hapa yamekuwa hivi katika kuwaamsha wenye dhambi, na kuigusa mioyo ya wale waliofikishwa kwenye faraja imara, kwa hisia mpya ya mambo ya kimungu mara kwa mara, hata sasa ni ajabu kuona kusanyiko limekaa na macho makavu, na bila vilio wala miguno.

Des. 12.—“Nilihubiri kutokana na mfano wa Wanawali Kumi. Mathayo, 25. Nguvu ya kimungu ilionekana kwa kadiri fulani kuandamana na hotuba hii; ambamo nilijaliwa uhuru na uwazi wa maneno usio wa kawaida, nikawezeshwa kufungua kweli za kimungu, na kuzieleza kwa uwezo wa watu wangu kwa namna iliyonizidi mimi mwenyewe. Kwa watu wengi ulionekana wasiwasi wa upendo kwa ajili ya nafsi zao, ingawa wasiwasi kwa jumla ulionekana kutokuwa mzito na wenye kusonga kama ilivyokuwa hapo awali. Lakini ilikuwa ni burudisho kuona wengi wakiyeyushwa kuwa machozi na vilio visivyo na unafiki; wengine kwa hisia ya upendo wa kimungu, na wengine kwa kuukosa.

Des. 15.—“Niliwahubiria Wahindi kutokana na Luka, 13:24-28. Kweli ya kimungu ilianguka kwa uzito na nguvu juu ya wasikiaji, na ilionekana kuifikia mioyo ya wengi. Karibu na usiku niliwahubiria tena kutokana na Mathayo, 25:31-46. Katika majira haya pia neno lilionekana kuandamana na uvutano wa kimungu, na kuacha athari zenye nguvu juu ya kusanyiko kwa jumla, na vilevile juu ya wengi kwa namna ya pekee kabisa. Haya yalikuwa majira ya ajabu ya neema. Neno la Bwana siku hii ‘lilikuwa hai, tena lenye nguvu, lenye ukali kuliko upanga ukatao kuwili,’ nalo lilichoma mioyo ya wengi. Kusanyiko liliguswa sana na kufanyiwa kazi kwa kina; lakini bila fujo nyingi ya hisia kama ilivyoonekana mwanzoni mwa kazi hii ya neema. Athari zilizoachwa na neno la Mungu juu ya wasikiaji zilionekana imara, zenye akili, na za kina; zenye kustahili kweli zile nzito zilizozizaa, na mbali kabisa na kuwa matokeo ya hofu ya ghafla, au msukosuko usio na msingi wa akili. Ee, jinsi mioyo ya wasikiaji ilivyoonekana kuinama chini ya uzito wa kweli ya kimungu, na jinsi ilivyodhihirika sasa kwamba waliipokea na kuihisi, ‘si kama neno la mwanadamu, bali kama neno la Mungu.’ Hakuna awezaye kupata wazo sahihi la mwonekano wa kusanyiko letu wakati huu, ila wale walioona kusanyiko likishikwa na hofu takatifu, na kuguswa kwa kina na nguvu na uvutano wa pekee wa kweli za kimungu zilizotolewa kwao kwa jina la Mungu.

Des. 16.—“Nilihubiri kwa watu wangu jioni kutokana na Luka, 11:1-13. Baada ya kusisitiza kwa muda juu ya mstari wa tisa, ambamo mna amri na kitia-moyo cha kuomba fadhili ya kimungu, niliwaita kuomba moyo mpya kwa bidii ya hali ya juu, kama vile yule mtu aliyetajwa katika mfano, ambao juu yake nilikuwa nikihubiri, alivyoomba mikate usiku wa manane. Kulikuwa na upendo na wasiwasi mwingi katika kusanyiko, na hasa mwanamke mmoja alionekana katika dhiki kubwa kwa ajili ya nafsi yake. Aliletwa katika uchungu wa namna hiyo katika kumtafuta Kristo, hata jasho likamtiririka usoni kwa muda mrefu, ijapokuwa jioni ilikuwa ya baridi sana; na vilio vyake vichungu vilikuwa dalili zenye kugusa moyo mno za moyo wake.

Des. 21.—“Watu wangu wakiwa sasa wamefikia kiwango kikubwa cha maarifa katika kanuni za Ukristo; niliona ni vyema kuanzisha mafundisho ya katekisimu miongoni mwao, na jioni hii nilijaribu jambo katika mtindo huo, nikiwauliza maswali kulingana na Katekisimu Fupi ya Baraza, nikipokea majibu yao, kisha kueleza na kusisitiza, kadiri ilivyoonekana lazima na vyema juu ya kila swali. Baada ya haya nilijitahidi kufanya matumizi fulani ya kimatendo ya yote. Hii ndiyo njia niliyoianza. Waliweza kwa haraka na kwa akili kujibu maswali mengi muhimu niliyowauliza; hata nilipojaribu nikaona maarifa yao ya kimafundisho yalizidi matarajio yangu mwenyewe. Katika matumizi ya hotuba yangu, nilipofika kufanya hitimisho na kufungua baraka ya wale wenye Mungu mkuu na mtukufu kiasi hicho kama alivyozungumzwa awali, ‘kuwa rafiki na fungu lao la milele,’ kadhaa waliguswa sana; na hasa nilipowasihi, na kujitahidi kuwashawishi wapatanishwe na Mungu kwa njia ya Mwanawe mpendwa, na hivyo kujihakikishia sehemu katika fadhili yake ya milele. Hata walionekana si tu kutiwa nuru na kufundishwa, bali kuguswa, na kujishughulisha na mahangaiko ya nafsi zao kwa njia hii ya kuhubiri.

Siku ya Bwana, Des. 22.—“Nilihubiri kutokana na hadithi ya kijana katika Injili. Mathayo, 9:16-22. Mungu aliifanya kuwa neno la wakati muafaka, nina hakika, kwa nafsi kadhaa, na hasa kwa mmoja, yuleyule aliyetajwa katika shajara yangu ya tarehe 16 ya mwezi huu, ambaye hakuwahi kupata faraja yoyote iliyotulia hapo awali, ingawa nina sababu tele ya kufikiri alikuwa amepitia mabadiliko ya wokovu siku chache kabla. Sasa alionekana katika hali ya kimbingu ya nafsi, mtulivu na mwenye kufurahia mapenzi ya Mungu. Nilipofika kuzungumza naye hasa, na kumuuliza jinsi alivyopata nafuu na ukombozi kutoka katika dhiki za kiroho alizokuwa amevumilia hivi karibuni, alijibu, kwa Kiingereza cha kukwaruza, ‘Mimi jaribu, mimi jaribu kujiokoa mwenyewe; mwisho, nguvu yangu yote imekwisha; (akimaanisha uwezo wake wa kujiokoa mwenyewe;) Sikuweza kujongea hata kidogo zaidi. Ndipo mwisho nikalazimika kumwacha Yesu Kristo pekee anipeleke jehanamu, kama apendavyo.’ Nikasema, ‘Lakini hukuwa tayari kwenda jehanamu, sivyo?’ Akajibu, ‘Sikuweza kujizuia. Moyo wangu, ungekuwa mwovu tu. Sikuweza kuufanya kuwa mwema,’ (akimaanisha, aliona ni haki kwamba aende jehanamu, kwa sababu moyo wake ulikuwa mwovu, na ungeendelea kuwa hivyo hata baada ya yote angeweza kufanya kuurekebisha.) Nilimuuliza jinsi alivyotoka katika hali hii. Akajibu bado kwa lugha ileile ya kukwaruza, ‘Baadaye, moyo wangu ukafurahi kupita kiasi.’ Nikamuuliza kwa nini moyo wake ulifurahi? Akajibu, ‘Moyo wangu wafurahi, Yesu Kristo afanye apendavyo nami. Sikujali atanipeleka wapi; nampenda tu,’ n.k. Hakuweza kusadikishwa kwa urahisi ila kwamba alikuwa tayari kwenda jehanamu kama Kristo angependa kumpeleka huko; ijapokuwa kweli ilikuwa dhahiri kwamba, mapenzi yake yalikuwa yamemezwa kabisa katika mapenzi ya kimungu hata asiweze kuwazia jehanamu yoyote katika fikira zake ambayo ingekuwa ya kutisha au isiyotamanika, ikiwa yalikuwa mapenzi ya Mungu kumpeleka humo. Kuelekea usiku niliwahubiria tena kwa njia ya katekisimu niliyoianza jioni iliyotangulia. Nilipofika kufanya matumizi ya kweli niliyokuwa nimewaeleza, na kujibu swali lile, ‘Lakini nitajuaje kama Mungu amenichagua kwa uzima wa milele?’ kwa kuwasihi waje na kumtolea Kristo mioyo yao, na hivyo ‘kuuthibitisha uteule wao,’ ndipo walionekana kuguswa sana, na wale waliokuwa chini ya wasiwasi walijishughulisha upya katika kutafuta sehemu ndani yake; huku wengine, waliokuwa wamepata faraja awali, wakiburudishwa kuona upendo ule kwa Mungu ndani yao ambao ulikuwa ushahidi wa upendo wake wa kuwachagua kwao.

Des. 25.—“Kwa kuwa Wahindi walikuwa wamezoea siku za Krismasi kunywa na kufanya sherehe za ulevi miongoni mwa baadhi ya watu weupe katika sehemu hizi, niliona ni vyema siku hii kuwakusanya pamoja na kuwahubiria mambo ya kimungu; nikafanya hivyo kutokana na mfano wa mtini usiozaa. Luka, 13:6-9. Uvutano wa kimungu, nina hakika, uliandamana na neno katika majira haya. Nguvu ya Mungu ilionekana katika kusanyiko, si kwa kuzua vilio vya pekee, bali kwa kuwaamsha viumbe kadhaa wapumbavu ambao karibu hawakuwahi kuguswa na wasiwasi wowote kabla. Nguvu iliyoandamana na kweli ya kimungu ilionekana kuwa na uvutano wa tetemeko la nchi kuliko wa kimbunga juu yao. Hisia zao hazikutahayarishwa kiasi kama ilivyokuwa kawaida hapa nyakati zilizopita, bali akili zao zilionekana kusadikishwa kwa nguvu na uvutano hodari na wenye kushinda wa kweli ya kimungu. Athari zilizoachwa juu ya kusanyiko kwa jumla, hazikuonekana za juujuu, bali za kina, na zenye kugusa moyo. Ee, jinsi walivyoonekana sasa kwa jumla wakiwa tayari kukumbatia na kutii kila jambo walilolisikia, na waliosadikishwa kuwa ni wajibu wao. Mungu alikuwa katikati yetu, kwa kweli, akiinamisha na kuyeyusha mioyo migumu! Ni machozi na vilio vingapi vilivyoonekana na kusikika hapo miongoni mwetu! Uchangamfu ulioje na usikivu wa makini! Hamu na umakini wa akili ulioje ulionekana katika kusanyiko lote, wakati wa ibada ya Mungu. Walionekana kuchunga na kungoja matone ya neno la Mungu, kama nchi yenye kiu, ‘mvua ya mwanzo na ya mwisho.’

“Baadaye niliwahubiria juu ya wajibu wa waume na wake, kutokana na Waefeso, 5:22-33, na nina sababu ya kufikiri hili lilikuwa neno la wakati muafaka. Nilitumia muda zaidi jioni kukazia kweli nilizokuwa nimezisisitiza katika hotuba yangu ya awali, kuhusu mtini usiozaa; na nikaona uvutano wenye nguvu bado ukiandamana na yaliyonenwa.

Des. 26.—“Jioni hii nilitembelewa na mtu aliyekuwa katika dhiki kubwa ya kiroho; kielelezo cha ajabu zaidi cha aina hii nilichowahi kuona. Alikuwa, naamini, zaidi ya miaka themanini; na alionekana kuwa amevunjika sana na wa kitoto mno, kwa sababu ya uzee; hata ilionekana haiwezekani kwa mwanadamu kumtia ndani mawazo yoyote ya mambo ya kimungu; wala hata kumpa mafundisho yoyote ya kimafundisho, kwa kuwa alionekana hawezi kufundishwa. Aliongozwa kwa mkono ndani ya nyumba yangu, na alionekana katika uchungu uliopita kiasi. Nilimuuliza ana nini? Akajibu, ‘moyo wake ulikuwa katika dhiki, na aliogopa kwamba hangempata Kristo kamwe.’ Nilimuuliza alianza lini kuwa na wasiwasi, pamoja na maswali mengine mbalimbali yaliyohusu dhiki yake. Kwa yote aliyojibu, kwa muhtasari, kwa maana hii: ‘Kwamba amenisikia nikihubiri mara nyingi, lakini hakuwahi kujua lolote kulihusu, hakuwahi kulihisi moyoni mwake, hadi Sabato iliyopita, ndipo likaja,’ alisema, ‘kana kwamba sindano ilikuwa imechomwa moyoni mwake; tangu wakati huo hakuwa na pumziko mchana wala usiku.’ Akaongeza, ‘kwamba jioni kabla ya Krismasi, idadi ya Wahindi wakiwa pamoja, katika nyumba aliyokuwako, wakizungumza juu ya Kristo, mazungumzo yao yalimchoma moyo hata asiweze kukaa, bali akaanguka kitandani mwake; wakati ambao alienda zake,’ kama alivyoeleza, ‘na alihisi kana kwamba anaota ndoto, na hata hivyo ana hakika hakuota. Alipokuwa amekwenda hivyo, aliona njia mbili; moja ilionekana pana sana na yenye kupinda; nayo iligeukia mkono wa kushoto. Nyingine ilionekana nyoofu na nyembamba sana; nayo ilipanda kilima kuelekea mkono wa kuume. Alisafiri,’ alisema, ‘kwa muda juu ya njia nyembamba ya mkono wa kuume, hadi mwishowe kitu fulani kilionekana kuizuia safari yake. Wakati mwingine alikiita giza; kisha akakieleza vinginevyo, na alionekana kukilinganisha na kizuizi au pingamizi. Ndipo akakumbuka niliyokuwa nimesema juu ya kujitahidi kuingia katika mlango ulio mwembamba, ijapokuwa hakuyatilia maanani sana wakati aliponisikia nikihubiri juu ya jambo hilo; na akafikiri angekikwea kizuizi hiki. Lakini wakati alipokuwa akifikiri juu ya hili, alirudi tena,’ kama alivyoeleza, akimaanisha kwamba alizinduka; ‘ndipo nafsi yake ilihangaika mno, ikihofu kwamba sasa alikuwa amerudi nyuma, na kumwacha Kristo, na kwamba kwa hiyo hakukuwa na tumaini la rehema kwake.’

“Kwa kuwa nilitambua kwamba maono ya usingizini, na mawazo ya kufikirika ya mambo ni ya hatari katika dini, yanapotafutwa na kutegemewa; sikuweza ila kuwa na wasiwasi mkubwa juu ya zoezi hili, hasa mwanzoni; nikihofu kwamba hili laweza kuwa hila ya Shetani ya kuleta doa juu ya kazi ya Mungu hapa, kwa kuingiza matukio ya kimaono, vitisho vya kufikirika, na kila aina ya machafuko na madanganyo ya akili, mahali pa matoba ya kweli ya dhambi, na uvutano wa kutia nuru wa Roho mbarikiwa; na nilikaribia kukata shauri kutangaza kwamba, niliona hili kuwa mojawapo ya hila za Shetani, na kuwaonya watu wangu dhidi ya haya na mazoezi kama hayo ya aina ile. Hata hivyo, niliamua kwanza kuchunguza maarifa yake, kuona kama alikuwa na maoni sahihi ya mambo, ambayo yangeweza kuwa chanzo cha dhiki yake ya sasa, au kama ulikuwa woga mtupu, uliotokana tu na vitisho vya kufikirika. Nilimuuliza maswali mengi kuhusu hali ya awali ya mwanadamu, na hasa zaidi, hali yake ya sasa, na kuhusu moyo wake mwenyewe; ambayo aliyajibu kwa akili, na kwa kunishangaza. Niliona ni jambo lisilowezekana, kama si kabisa, kwamba Mpagani, aliyekuwa amekuwa kama mtoto kwa sababu ya uzee, angeweza katika hali ile kupata maarifa mengi kiasi hicho kwa mafundisho yoyote ya kibinadamu tu, bila kutiwa nuru kwa namna ya ajabu na uvutano wa kimungu. Kisha nikamwelezea uandalizi uliofanywa katika injili kwa wokovu wa wenye dhambi, na uwezo na utayari wa Kristo ‘kuwaokoa kabisa wote, wazee kwa vijana, wamjiao yeye.’ Kwa hili alionekana kukubali kwa moyo wote; lakini mara akajibu, ‘Naam, lakini siwezi kuja; moyo wangu mwovu hautamjia Kristo; sijui jinsi ya kuja,’ n.k. Haya aliyasema katika uchungu wa roho, akijipiga kifuani, na machozi machoni pake, na kwa bidii ile ya sura yake iliyokuwa kweli ya kuhuzunisha na kugusa moyo. Anaonekana kusadikishwa kweli juu ya dhambi na taabu yake, na uhitaji wake wa kubadilishwa moyo. Wasiwasi wake ni wa kudumu na wa daima, hata hakuna linaloonekana kwa nini zoezi hili lisiweze kuwa na matokeo ya wokovu. Naam yaonekana kuna sababu ya kutumaini matokeo kama hayo, kwa kuona ana hamu kubwa hivyo ya kupata sehemu ndani ya Kristo, hata moyo wake, kama anavyoeleza, huomba mchana na usiku.

“Kadiri gani Mungu aweza kutumia fikira katika kuwaamsha baadhi ya watu chini ya hali hizi, na zinazofanana nazo, siwezi kudai kukata shauri. Au, kama zoezi hili latoka katika uvutano wa kimungu, nitawaachia wengine kuhukumu. Lakini hili ni lazima niseme, kwamba matokeo yake hadi sasa yanadhihirisha kuwa ni hivyo; wala haliwezi, kama nionavyo, kuelezwa kwa njia yoyote ya kiakili, ila kutokana na uvutano wa roho fulani iwe njema au mbaya. Mwanamke huyu nina hakika hakuwahi kusikia mambo ya kimungu kwa namna ile aliyoyaona sasa; na ingeonekana ajabu kwamba angeweza kupata wazo la kiakili kama hilo kutokana na utendaji wa fikira zake mwenyewe tu, bila msaada fulani wa juu zaidi, au walau wa nje. Hata hivyo ni lazima niseme, nimeliona kuwa mojawapo ya utukufu wa kazi hii ya neema miongoni mwa Wahindi, na ushahidi wa pekee wa kuwa yatoka katika uvutano wa kimungu, kwamba, hadi sasa, hakukuwa na dalili ya mambo kama hayo, hakuna mawazo ya kimaono, maono ya usingizini, na fikira, yaliyochanganyika na matoba yale ya kiakili ya dhambi, na faraja zile imara, ambazo wengi wamefanywa kuwa wenye kuzipata. Na kama ningelipata haja yangu, kusingekuwa na dalili ya jambo lolote la aina hii kabisa.

Des. 28. “Nilihubiri kwa watu wangu kwa njia ya katekisimu niliyoianza hivi karibuni. Katika matumizi ya hotuba yangu, ambamo nilikuwa nikilinganisha hali ya sasa ya mwanadamu na ile ya awali, na kuonyesha alipoanguka kutoka, na taabu ambazo sasa amezama ndani yake, na ambazo yuko wazi kwazo katika hali yake ya asili; na kuwasihi wenye dhambi kuitazama hali yao ya kusikitisha bila Kristo, na pia kujitahidi ili wapate sehemu ndani yake; Bwana, naamini, alijalia uvutano wa ajabu wa Roho wake mbarikiwa kuandamana na yaliyonenwa; na wasiwasi mkubwa ulionekana katika kusanyiko. Wengi waliyeyushwa kuwa machozi na vilio; na athari zilizoachwa juu yao zilionekana za kina na zenye kugusa moyo. Hasa, kulikuwa na watu wawili au watatu ambao walionekana kufikishwa katika mazoezi ya mwisho ya kazi ya maandalizi, na kupunguzwa karibu na ukomo; wakiwa kwa kadiri kubwa wamesadikishwa juu ya kutowezekana kwao kujisaidia wenyewe, au kurekebisha mioyo yao wenyewe; na walionekana kuwa karibu na kuachana na tumaini lote ndani yao wenyewe, na kumhatarikia Kristo, kama maskini, wasio na msaada, na walioangamia. Hata hivyo walikuwa katika dhiki na uchungu kwa sababu hawakuona usalama wowote katika kufanya hivyo, isipokuwa kama wangeweza kufanya jambo fulani kuelekea kujiokoa wenyewe. Mmoja wa watu hawa alikuwa yule mwanamke mzee sana aliyetajwa hapo juu, ambaye sasa alionekana ‘amechoka na kulemewa na mizigo’ kwa hisia ya dhambi na taabu yake, na uhitaji wake wa kuangamia wa sehemu ndani ya Kristo.

Siku ya Bwana, Des. 29.—“Nilihubiri kutokana na Yohana, 3:1-5. Idadi ya watu weupe walikuwako, kama ilivyo kawaida siku ya Sabato. Hotuba iliandamana na nguvu, na ilionekana kuwa na uvutano wa kimya, lakini wa kina na wenye kuchoma juu ya wasikiaji. Wengi walilia na kwikwitika kwa upendo. Kulikuwa na machozi kadhaa miongoni mwa watu weupe kama vile miongoni mwa Wahindi. Baadhi hawakuweza kujizuia kupaza sauti; ingawa hawakuwa wengi waliofanya hivyo. Lakini athari zilizoachwa mioyoni mwao zilionekana hasa kwa bidii ya ajabu ya usikivu wao, na kuugua kwao kuzito na machozi yao.

“Ibada ya hadhara ilipokwisha nilikwenda nyumbani kwangu, nikikusudia kuhubiri tena baada ya kipindi kifupi cha mapumziko. Lakini punde wakaingia, mmoja baada ya mwingine, wakiwa na machozi machoni pao, ili kujua ‘watende nini wapate kuokoka.’ Roho wa Mungu kwa namna hiyo aliyakaza mioyoni mwao yale niliyowaambia hata nyumba ikajaa vilio na miguno punde. Wote wakakusanyika pamoja katika tukio hili; na wale, ambao nilikuwa na sababu ya kufikiri wako katika hali isiyo na Kristo, karibu wote walishikwa na wasiwasi kwa ajili ya nafsi zao. Yalikuwa majira ya ajabu ya nguvu miongoni mwao; na yalionekana kana kwamba Mungu alizikunja mbingu na kushuka chini. Kwa kushangaza kiasi hicho utendaji uliwaenea wazee kwa vijana, hata ikaonekana kana kwamba hakuna angebaki katika hali ya usalama na ya asili, bali kwamba Mungu sasa alikuwa karibu kuugeuza ulimwengu wote. Nilikuwa tayari kufikiri, wakati huo, kwamba sitakata tamaa kamwe tena juu ya wongofu wa mwanamume au mwanamke yeyote aliye hai, awe yeye nani au wa aina gani.

“Haiwezekani kutoa maelezo sahihi na yaliyo hai ya mwonekano wa mambo katika majira haya; walau yale yatakayotoa wazo angavu na la kutosha la matokeo ya uvutano huu. Idadi ya watu wangeweza sasa kuonekana wakifurahi kwamba Mungu hakuuondoa uvutano wenye nguvu wa Roho wake mbarikiwa mahali hapa; wakiburudishwa kuona wengi kiasi hicho wakijitahidi kuingia katika mlango ulio mwembamba; na wakichochewa na wasiwasi kiasi hicho kwa ajili yao, hata wakataka kuwasukuma mbele, kama baadhi yao walivyoeleza. Wakati huohuo idadi ya watu, wanaume kwa wanawake, wazee kwa vijana, wangeweza kuonekana wakiwa na machozi; na baadhi katika uchungu wa roho, wakionekana katika nyuso zao kama wahalifu waliohukumiwa wakifungwa kuelekea mahali pa kuuawa, na wasiwasi mzito ukikaa nyusoni pao; hata palionekana hapa, kama nilivyofikiri, kielelezo hai cha siku ile nzito ya hesabu: mchanganyiko wa mbingu na jehanamu; wa furaha na uchungu usioelezeka.

“Wasiwasi na upendo wa kidini ulikuwa wa namna hiyo, hata sikuweza kudai kuwa na zoezi lolote rasmi la kidini miongoni mwao; bali nilitumia muda kuzungumza na huyu na yule, kama nilivyoona kuwa vyema na kwa wakati muafaka zaidi kwa kila mmoja; na wakati mwingine niliwahutubia wote pamoja; na hatimaye nikamalizia kwa maombi. Hali zao katika majira haya zilikuwa hivyo, hata sikuweza kupata mapumziko ya nusu saa kutoka kwa kunena, tangu kama nusu saa kabla ya saa sita mchana, wakati ambao nilianza ibada ya hadhara, hadi baada ya saa moja usiku. Walionekana kuwepo watu wanne au watano walioamshwa upya siku hii na jioni iliyotangulia; baadhi yao walikuja kwetu hivi karibuni tu.

Des. 30. “Nilitembelewa na vijana wanne au watano waliokuwa na wasiwasi kwa ajili ya nafsi zao; wengi wao waliamshwa hivi karibuni sana. Walilia sana nilipozungumza nao na kujitahidi kuwakaza juu ya ulazima wa kumkimbilia Kristo bila kuchelewa kwa ajili ya wokovu.

Des. 31.—“Nilitumia saa kadhaa siku hii kuwatembelea watu wangu nyumba kwa nyumba, na kuzungumza nao kuhusu mahangaiko yao ya kiroho; nikijitahidi kuwakaza nafsi zisizo na Kristo juu ya ulazima wa kufanywa upya kwa moyo; na karibu sikuacha nyumba yoyote bila kuwaacha baadhi ya wakaao ndani yake wakiwa na machozi, wakionekana kujishughulisha kwa hamu kupata sehemu ndani ya Kristo.

“Wahindi sasa wamekusanyika pamoja kutoka pande zote hadi mahali hapa, na wamejijengea vibanda vidogo, hata zaidi ya familia ishirini wanaishi ndani ya robo maili kutoka kwangu. Hali rahisi sana kwa upande wa mafundisho ya hadhara na ya faraghani.

Jan. 1, 1746.—“Nilitumia muda mkubwa kuwatembelea watu wangu tena. Karibu sikumkuta hata mmoja ila alikuwa chini ya athari fulani nzito kuhusu mahangaiko yao ya kiroho.

Jan. 2.—“Niliwatembelea baadhi ya watu waliokuja kwetu hivi karibuni, ambao karibu hawakuwahi kusikia lolote kuhusu Ukristo kabla, isipokuwa jina tupu. Nilijitahidi kuwafundisha, hasa katika kanuni za kwanza za dini, kwa namna iliyo rahisi na ya kawaida zaidi niliyoweza. Kuna wageni kutoka sehemu za mbali, karibu daima wakiingia kwetu, hata napata nafasi mara kwa mara ya kufungua na kukazia kanuni za kwanza za Ukristo.

Jan. 4.—“Niliendeleza njia yangu ya katekisimu ya kufundisha. Niliwakuta watu wangu wakiweza kujibu maswali kwa ustahili, kupita kile kingetarajiwa kutoka kwa watu waliotolewa hivi karibuni katika giza la kipagani. Katika matumizi ya hotuba yangu ulionekana wasiwasi na upendo fulani katika kusanyiko; na hasa katika wale niliokuwa na matumaini juu yao kuwa wenye neema ya kweli, walau kadhaa wao waliguswa sana na kuburudishwa.

Siku ya Bwana, Jan. 5.—“Nilihubiri kutokana na Mathayo, 12:10-13. Hakukuonekana uchangamfu na upendo mwingi katika ibada kama ilivyo kawaida. Kweli zilezile ambazo mara nyingi zimezaa machozi na vilio vingi katika kusanyiko sasa zilionekana kutokuwa na uvutano wowote wa pekee juu ya yeyote ndani yake. Karibu na usiku nilipendekeza kuendelea kwa njia yangu ya kawaida ya katekisimu; lakini tulipokuwa katika maombi ya kwanza, nguvu ya Mungu ilionekana kushuka juu ya kusanyiko kwa namna ya ajabu hivyo, na wengi wakaonekana chini ya wasiwasi wenye kusonga kwa ajili ya nafsi zao, hata nikaona ni afadhali zaidi kusisitiza juu ya uandalizi tele uliofanywa na neema ya kimungu kwa ukombozi wa wenye dhambi wanaoangamia, na kuwakaza wakubali haraka wokovu ule mkuu, kuliko kuwauliza maswali juu ya mambo ya kimafundisho. Kile kilichokuwa cha kimatendo zaidi kilionekana cha wakati muafaka zaidi kusisitizwa, huku wengi wakionekana wana hamu ya ajabu kiasi hicho ya kupata sehemu ndani ya Mkombozi mkuu.

“Siku hii yule mwanamke aliyetajwa katika shajara yangu ya Desemba 22, alikiri imani yake hadharani. Amedhihirisha hali tamu sana na ya kimbingu ya nafsi mara kwa mara, tangu kupokea kwake faraja mara ya kwanza. Asubuhi moja hasa, alikuja kuniona, akidhihirisha furaha na kuridhika kusiko kwa kawaida usoni pake; na nilipouliza sababu yake, akajibu, ‘kwamba Mungu amemfanya ahisi kuwa ni haki kwake kufanya apendavyo na vitu vyote; na kwamba ingekuwa haki kama angemtupa mume wake na mwana wake wote wawili jehanamu; na aliona ni haki kiasi hicho kwa Mungu kufanya apendavyo nao, hata asiweze ila kufurahi katika Mungu hata kama angewapeleka jehanamu;’ ijapokuwa ilikuwa dhahiri aliwapenda sana. Zaidi ya hayo aliuliza kama sikutumwa kuwahubiria Wahindi na watu fulani wema wa mbali sana. Nikajibu, ‘Ndiyo, na watu wema wa Scotland.’ Akajibu, ‘kwamba moyo wake uliwapenda watu wale wema hivyo jioni iliyotangulia, hata asiweze kujizuia kuwaombea usiku kucha, moyo wake ukienda kwa Mungu kwa ajili yao.’ Hivyo, baraka ya wale walio karibu kuangamia yaelekea kuwajia watu wale watauwa waliotoa mali zao kwa kueneza Injili.

Siku ya Bwana, Jan. 12.—“Nilihubiri kutokana na Isaya, 55:6. Neno la Mungu lilionekana kuanguka juu ya wasikiaji kwa uzito na uvutano wa kimungu, na dhahiri lilionekana kuwa ‘si neno la mwanadamu.’ Roho mbarikiwa, nina hakika, aliandamana na yaliyonenwa mioyoni mwa wengi; hata kukawa na uamsho wenye nguvu wa toba katika wengi waliokuwa chini ya mazoezi ya kiroho kabla.

“Kuelekea usiku nilifundisha katekisimu kwa njia yangu ya kawaida. Karibu na mwisho wa hotuba yangu ulionekana wasiwasi mkubwa, na upendo mwingi kwa wasikiaji; ambao uliongezeka nilipoendelea kuwaalika kumjia Mkombozi atoshelezaye yote kwa wokovu wa milele. Roho wa Mungu aonekana, mara kwa mara, akishindana na nafsi hapa. Wanaamshwa mara nyingi na kwa kurudiwarudiwa kiasi hicho, hata waonekane kwa sasa hawawezi kujilaza usingizini.

Jan. 13.—“Nilitembelewa na watu kadhaa waliokuwa chini ya wasiwasi mkubwa kwa ajili ya nafsi zao; mmoja wao aliamshwa hivi karibuni. Ni kazi ya kupendeza mno kushughulika na nafsi zinazouliza kwa hamu ‘watende nini wapate kuokoka.’ Kama tusivyopaswa kamwe ‘kuchoka katika kutenda mema,’ ndivyo wajibu unavyoonekana kuwa na nguvu ya pekee wakati kazi ni ya kutamanika hivyo. Hata hivyo ni lazima niseme, afya yangu imedhoofika sana, na nguvu zangu zimechakaa sana kwa kazi zangu na namna yangu ya kuishi peke yangu; kwa kuwa hakuna kiumbe cha kibinadamu ndani ya nyumba pamoja nami; hata kule kunijia kwao mara kwa mara na karibu bila kukoma kwa msaada na maelekezo, wakati mwingine ni mzigo mzito mno, na kunichakaza nguvu zangu hata nifae kwa lolote kabisa, nisiweze kabisa kuendeleza shughuli yangu, wakati mwingine kwa siku kadhaa mfululizo. Kinachochangia sana katika ugumu huu ni kwamba, nalazimika kutumia muda mwingi kuwafikishia jambo dogo; kwa kuwa mara nyingi kuna mambo mengi ya kutangulizwa kabla siwezi kunena moja kwa moja kile ninacholenga hasa; mambo ambayo yangechukuliwa kirahisi kuwa ya kawaida palipokuwa na maarifa ya kutosha ya kimafundisho.

Jan. 14.—“Nilitumia muda katika mazungumzo ya faraghani na watu wangu, na nikawakuta baadhi wakiwa tayari kupokea faraja, kama nilivyofikiri, juu ya misingi hafifu. Sasa wameamshwa kwa jumla, na imekuwa jambo la aibu, na pia la kutisha dhamiri, kuwa bila dini, hata wako katika hatari kubwa ya kutwaa mwonekano wa neema, badala ya kuishi chini ya woga na aibu ya hali isiyozaliwa upya.

Jan. 18.—“Niliendeleza njia yangu ya katekisimu ya kuhubiri. Ulionekana uzito mkubwa, na upendo fulani wa kadiri katika kusanyiko. Njia hii ya mafundisho naiona yenye faida sana. Nilipoianza mwanzoni nilikuwa nikisumbuliwa na hofu, isije hotuba zangu bila kuepukika zikawa za kimafundisho hivyo hata zielekee tu kutia nuru akili, lakini bila kuugusa moyo. Lakini tukio lilithibitisha kinyume kabisa; kwa maana mazoezi haya hadi sasa yamebarikiwa kwa namna ya ajabu katika upande wa mwisho, na vilevile ule wa kwanza.

Siku ya Bwana, Jan. 19.—“Nilihubiri kwa watu wangu kutokana na Isaya, 55:7. Kuelekea usiku nilifundisha katekisimu kwa njia yangu ya kawaida; na haya yalionekana kuwa majira yenye nguvu ya neema miongoni mwetu. Wengi waliguswa sana. Matoba yalihuishwa kwa nguvu, na Wakristo wakaburudishwa na kutiwa nguvu; na nafsi moja iliyochoka na kulemewa na mizigo, nina sababu tele ya kutumaini, ililetwa kwenye pumziko la kweli na faraja imara ndani ya Kristo; ambaye baadaye alinipa maelezo ya jinsi Mungu alivyoshughulika na nafsi yake yaliyoridhisha tele, na pia kuniburudisha.

“Aliniambia kwamba mara nyingi amenisikia nikisema kuwa watu ni lazima wajione na wajihisi wenyewe kuwa hawana msaada kabisa na wameangamia—kwamba ni lazima watolewe kabisa utegemezi juu yao wenyewe, na tumaini lote la kujiokoa wenyewe, ili kwamba wamjie Kristo kwa wokovu. Kwa muda mrefu alikuwa akijitahidi kupata mtazamo huu wa mambo; akidhani kwamba hii ingekuwa hali bora ya nafsi, kutolewa hivyo utegemezi juu ya wema wake mwenyewe; kwamba Mungu angeitilia maanani hali hii, ndipo angependezwa naye, na kumjalia uzima wa milele. Lakini alipofika kujihisi katika hali hii isiyo na msaada, iliyoangamia, aliikuta kuwa kinyume kabisa na fikira na matarajio yake yote; hata haikuwa hali ileile, wala kwa kweli kitu chochote kinachofanana na hali ile aliyokuwa akiitafuta. Badala ya kuwa hali njema ya nafsi, sasa hakukuta chochote ila ubaya ndani yake, na akaona kuwa haiwezekani milele kwake kujifanya kuwa mwema zaidi hata kidogo. Alishangaa, alisema, kwamba amewahi kutumaini kuurekebisha moyo wake mwenyewe. Alistaajabu kwamba hakuwahi kuona kabla kuwa haiwezekani kabisa kwake, kwa hila na jitihada zake zote, kufanya lolote kwa njia ile, kwa kuwa jambo sasa lilimtokea katika mwanga ulio wazi hivyo. Badala ya kuwazia sasa kwamba Mungu angependezwa naye kwa ajili ya hali hii ya nafsi, na mtazamo huu wa hali yake iliyoangamia, aliona wazi, na akahisi kuwa ingekuwa haki kwa Mungu kumpeleka kwenye taabu ya milele; na kwamba hakukuwa na wema wowote katika kile alichohisi wakati huo; kwa maana asingeweza kujizuia kuona kuwa alikuwa uchi, mwenye dhambi, na mwenye taabu, na kwamba hakukuwa na kitu katika mwonekano huo cha kustahili upendo au huruma ya Mungu.

“Aliona mambo haya kwa namna iliyo wazi na yenye kusadikisha hivyo, hata ikamwonekana, alisema, angeweza kumsadikisha kila mtu juu ya kutoweza kwao kabisa kujisaidia, na kutostahili kwao msaada wowote kutoka kwa Mungu. Katika hali hii ya nafsi alikuja kwenye ibada ya hadhara jioni hii; na nilipokuwa nikiwaalika wenye dhambi kumjia Kristo wakiwa uchi na watupu, bila wema wowote wao wenyewe wa kuwapendekeza kwa kukubaliwa naye, ndipo alifikiri moyoni mwake kwamba mara nyingi amejaribu kuja na kumtolea Kristo moyo wake, na alikuwa akitumaini kwamba wakati fulani angeweza kufanya hivyo; lakini sasa alisadikishwa kuwa hawezi, na ikamwonekana ni bure kabisa kwake kujaribu tena kamwe; wala hakuweza, alisema, kupata moyo wa kufanya jaribio lolote zaidi, kwa sababu aliona lisingemaanisha lolote kabisa; wala hakutumaini tena nafasi njema zaidi au uwezo zaidi baadaye, kama alivyokuwa akifanya awali, kwa sababu aliona na akasadikishwa kabisa kuwa nguvu yake mwenyewe ingeshindwa milele.

Alipokuwa akitafakari kwa namna hii aliona, alisema, kwa moyo wake, (ambao ni usemi wa kawaida miongoni mwao,) kitu fulani kilichokuwa chema na cha kupendeza kisichoelezeka, na ambacho hakuwahi kukiona kabla; na ‘hiki kiliuiba moyo wake apende asipende.’ Hakujua, alisema, ni nini alichokiona. Hakusema ‘huyu ni Yesu Kristo;’ bali ulikuwa utukufu na uzuri wa namna asiyowahi kuuona kabla. Hakuutoa sasa moyo wake, kama alivyokuwa amekusudia na kujaribu kufanya awali; bali ulienda zake wenyewe ukifuata utukufu ule aliouona wakati huo. Alikuwa akifanya mapatano na Kristo kumtolea moyo wake ili apate uzima wa milele kwao. Lakini sasa hakufikiri lolote juu yake mwenyewe au litakalompata baadaye; bali alipendezwa, na akili yake ikatwaliwa kabisa na uzuri usioelezeka wa kile alichokitazama wakati huo. Baada ya muda alipendezwa kwa ajabu na njia ya wokovu kwa njia ya Kristo; hata ilionekana ya kutamanika isivyoelezeka kuokolewa kabisa kwa neema ya bure tu ya Mungu ndani yake. Tokeo la zoezi hili ni kwamba, aonekana kubaki na hisia na ladha ya mambo ya kimungu, na kudumisha maisha ya uzito na dini ya kweli.

Jan. 28.—“Wahindi wa sehemu hizi, nyakati zilizopita, wamejiingiza katika madeni kwa unywaji wao uliopita kiasi; na baadhi wamejinufaisha kwao, na kuwatia taabu na gharama, kwa kuwakamata baadhi yao; ambapo ilidhaniwa maeneo yao ya kuwinda kwa sehemu kubwa yalihatarishwa sana, na yangeweza kuchukuliwa kutoka kwao upesi. Kwa kutambua kwamba wasingeweza kuishi pamoja katika sehemu hizi, ili kuwa kusanyiko la Kikristo, kama maeneo haya yangechukuliwa, jambo lililodhaniwa kuwa na uwezekano mkubwa; niliona ni wajibu wangu kutumia jitihada zangu za hali ya juu kuzuia tukio la kusikitisha kiasi hicho. Baada ya kuwaarifu waheshimiwa waliohusika katika utume huu juu ya jambo hilo, kadiri ya habari bora niliyoweza kuipata, waliona ni vyema kutumia fedha ambazo walikuwa na bado walikuwa wakikusanya kwa faida ya kidini ya Wahindi, walau sehemu yake, kwa kulipa madeni yao, na kuyalinda maeneo haya, ili pasiwe na kizuizi juu yao cha kuzuia makazi na upanuzi wa kutumainisha wa kusanyiko la Kikristo la Wahindi katika sehemu hizi. Baada ya kupokea maagizo kutoka kwao, nililipa kwa niaba ya Wahindi, paundi themanini na mbili, shilingi tano, sarafu ya New-Jersey, kwa shilingi nane kwa aunsi; na hivyo nikazuia hatari au ugumu katika jambo hili.

“Kwa kuwa Mungu ametenda kazi ya ajabu ya neema miongoni mwa Wahindi hawa, na sasa awaelekeza wengine kutoka sehemu za mbali kujiunga nao karibu daima; na kwa kuwa amefungua mlango wa kuzuia ugumu ule uliotajwa sasa, uliokuwa ukionekana kutishia sana faida zao za kidini na pia faraja za kidunia; latumainiwa kwamba akusudia kujiwekea kanisa miongoni mwao, na kuirithisha dini ya kweli kwa vizazi vyao.

Jan. 30.—“Niliwahubiria Wahindi kutokana na Yohana, 3:16, 17. Kulikuwa na usikivu wa uzito na upendo fulani ulioonekana kwa wasikiaji; hasa watu kadhaa waliokuwa na wasiwasi kwa muda mrefu kwa ajili ya nafsi zao, walionekana kuchochewa upya na kujishughulisha katika kutafuta sehemu ndani ya Kristo. Mmoja, kwa wasiwasi mwingi, baadaye aliniambia ‘moyo wake ulichomwa hivyo na mahubiri yangu hata asijue pa kugeukia wala la kufanya.’

Jan. 31.—“Siku hii mtu yule niliyekuwa nimemchagua na kumwajiri kuwa mwalimu wa shule miongoni mwa Wahindi aliwasili kwetu, na akakaribishwa kwa moyo na watu wangu wote. Ndipo niligawa dazani kadhaa za vitabu vya mwanzo miongoni mwa watoto na vijana.

1—“Mwalimu wangu wa shule alianza shughuli yake miongoni mwa Wahindi. Kwa kawaida ana kama watoto na vijana thelathini shuleni kwake wakati wa mchana, na kama watu waliooa kumi na watano katika shule ya jioni. Idadi ya watu waliooa ikiwa ndogo kuliko ingekuwa kama wangeweza kuwa nyumbani kwa kudumu zaidi, na kuweza kutenga muda kutoka kazi zao za lazima ili kuhudhuria mafundisho haya.

“Jioni nilifundisha katekisimu kwa njia yangu ya kawaida. Kuelekea mwisho wa hotuba yangu nguvu ya kushangaza ilionekana kuandamana na neno, hasa kwa baadhi ya watu. Mtu mmoja mwenye umri mkubwa, aliyekuwa mlevi wa kutisha, mchawi na muuaji, na aliyeamshwa miezi kadhaa kabla, sasa aliletwa katika ukomo mkubwa chini ya dhiki yake ya kiroho; hata akatetemeka kwa saa nyingi mfululizo, na akajiona kuwa yu karibu tu kuanguka jehanamu, bila nguvu yoyote ya kujiokoa au kujifariji. Wengine mbalimbali walionekana chini ya wasiwasi mkubwa, kama yeye, na wenye hamu ya kupata mabadiliko ya wokovu.

Siku ya Bwana, Feb. 2.—“Nilihubiri kutokana na Yohana, 5:24, 25. Ulionekana, kama kawaida, wasiwasi na upendo fulani katika kusanyiko. Kuelekea usiku niliendelea kwa njia yangu ya kawaida ya katekisimu. Niliona watu wangu wakiwa tayari zaidi kujibu maswali waliyoulizwa kuliko wakati wowote kabla. Ni dhahiri wanaendelea kila siku katika maarifa ya kimafundisho. Lakini lililo la kutamanika zaidi, Roho wa Mungu bado anatenda kazi miongoni mwao; ambapo maarifa ya kimatendo na pia ya kinadharia yanaenezwa akilini mwao.

Feb. 5.—“Nilihubiri kwa idadi kubwa ya Wahindi jioni; wakati huo wengi wao walionekana wakiguswa sana na kuyeyushwa na mambo ya kimungu.

Feb. 8.—“Nilitumia sehemu kubwa ya siku kuwatembelea watu wangu nyumba kwa nyumba, na kuzungumza nao kuhusu mahangaiko ya nafsi zao. Watu wengi walilia, nilipowahubiria, na walionekana wasiwe na wasiwasi kwa jambo lolote kama kwa ajili ya sehemu ndani ya Mkombozi mkuu. Jioni nilifundisha katekisimu kama kawaida. Kweli ya kimungu iliacha athari fulani kwa wasikiaji; na ziliandamana na kujishughulisha kwa upendo kwa nafsi kwa baadhi.

Siku ya Bwana, Feb. 9.—“Nilihubiri kwa watu wangu kutokana na hadithi ya kipofu. Mathayo, 10:46-52. Neno la Mungu lilionekana zito, na lenye nguvu juu ya kusanyiko wakati huu, na liliacha athari kubwa kwa wengi; kadhaa hasa, ambao kwa jumla wamekuwa wapumbavu na wazembe kwa namna ya ajabu chini ya njia za neema, sasa waliamshwa, na kulia kwa upendo. Usikivu wa bidii mno, na pia wororo na upendo, ulionekana kwa wasikiaji wote. Watu wawili walimkiri Kristo hadharani.

“Kuelekea usiku nilifundisha katekisimu. Mungu aliyafanya haya kuwa majira yenye nguvu kwa baadhi. Kulikuwa na wengi walioguswa. Matoba ya awali yalionekana kuhuishwa kwa nguvu. Kulikuwa pia na mmoja, aliyekuwa mlevi mchafu, aliyeamshwa kwa namna ya ajabu. Alionekana kuwa katika uchungu mkubwa wa nafsi, akalia, na kutetemeka, na akaendelea kufanya hivyo hadi karibu usiku wa manane. Kulikuwa pia na nafsi maskini iliyolemewa na mizigo, iliyokuwa kwa muda mrefu chini ya dhiki nzito, ya kudumu na yenye kusonga kama nisivyowahi kuona, ambaye sasa aliletwa kwenye utulivu wa faraja, na akaonekana kuinama na kupatanishwa na enzi kuu ya Mungu, na akaniambia sasa alihisi na kuona kuwa ni haki kwa Mungu kufanya naye apendavyo; na kwamba moyo wake ulihisi kupendezwa na kuridhika kuwa iwe hivyo; ijapokuwa hivi karibuni mara nyingi aliukuta moyo wake ukiinuka na kugombana na Mungu kwa sababu angeweza, akipenda, kumpeleka jehanamu baada ya yote aliyofanya. Akaongeza kwamba mzigo mzito aliokuwa amelalia sasa umeondolewa; kwamba amejaribu kuurudisha wasiwasi na dhiki yake tena, akihofu kwamba Roho wa Mungu alikuwa akimwondoka, na angemwacha bila kujali kabisa, lakini kwamba hakuweza kuurudisha; kwamba alihisi hataweza kamwe kufanya lolote kujiokoa mwenyewe, bali lazima aangamie milele kama Kristo asingemfanyia yote; kwamba hakustahili amsaidie; na kwamba ingekuwa haki kama angemwacha aangamie. Lakini Kristo angeweza kumwokoa ijapokuwa yeye hangeweza kufanya lolote kujiokoa mwenyewe, n.k. na hapa alionekana kupumzika.”

Siku ya Bwana, Feb. 16.—“Kwa kujua kwamba wengi wa Wahindi wa sehemu hizi walikuwa wamejipanga kwa ukaidi dhidi ya Ukristo; na kwamba baadhi yao walikuwa wamekataa kunisikia nikihubiri nyakati zilizopita; niliona yaweza kuwa vyema na yenye faida kwa faida ya Kikristo hapa kuwa na idadi ya watu wangu wa dini kutoka Crossweeksung pamoja nami, ili kuzungumza nao kuhusu mambo ya dini; nikitumaini yaweza kuwa njia ya kuwasadikisha juu ya ukweli na umuhimu wa Ukristo, kuona na kusikia baadhi ya taifa lao wenyewe wakizungumza mambo ya kimungu, na kudhihirisha tamaa za dhati kwamba wengine waletwe kutoka giza la kipagani, kama wao wenyewe walivyokuwa. Kwa kusudi hili nilichagua nusu dazani ya wale Wahindi walio wazito na werevu zaidi, na baada ya kuwaleta katika Njiapanda za Delaware, siku hii nilikutana nao na Wahindi wa mahali hapa. Wengi wa hawa wa mwisho pengine wasingeweza kushawishika kuhudhuria mkutano huu, kama isingekuwa kwa ajili ya Wahindi hawa wa dini walioandamana nami hadi huku, na kuwahubiria. Baadhi ya wale ambao nyakati zilizopita walikuwa wanachukia sana Ukristo, sasa walijiendesha kwa kiasi; na wengine walicheka na kudhihaki. Hata hivyo, neno la Mungu lilianguka kwa uzito na nguvu hivyo, hata wengi wakaonekana kushtushwa, na wakadhihirisha utayari wa kunisikia tena juu ya mambo haya.

“Baadaye niliomba pamoja na, na nikahutubia watu weupe waliokuwako; na sikuweza ila kuona athari fulani zilizoonekana za neno, kama vile machozi na vilio miongoni mwao. Baada ya ibada ya hadhara, nilitumia muda, na nikajitahidi kuwasadikisha wale waliodhihaki juu ya ukweli na umuhimu wa yale niliyokuwa nikiyasisitiza; na hivyo nikajitahidi kuamsha usikivu wao kwa kweli ya kimungu. Nilikuwa na sababu ya kufikiri, kutokana na yale niliyoyaona wakati huo na baadaye, kwamba jitihada zangu zilifanya athari kubwa kwa mmoja wa walio wabaya zaidi kati yao.

“Wale Wahindi wachache waliokuwako wakati huo, waliokuwa wakiwa wasikiaji wangu katika sehemu hizi, baadhi wakiwa wamehama kutoka hapa kwenda Crossweeksung, walionekana kuwa na moyo wa fadhili kiasi kwangu, na wenye furaha kuniona tena. Walikuwa wameshambuliwa sana, hata hivyo, na baadhi ya Wapagani wapinzani, hata karibu waone haya au waogope kudhihirisha urafiki wao.

Feb. 17.—“Baada ya kutumia muda mwingi kuwahubiria Wahindi katika nyumba zao mbalimbali, niliwakusanya pamoja na kurudia na kukazia yale niliyokuwa nimewafundisha kabla. Baadaye niliwahubiria kutokana na Matendo, 8:5-8. Uvutano wa kimungu ulionekana kuandamana na neno. Kadhaa wa Wahindi hapa walionekana kuamshwa kiasi, na kudhihirisha machozi na vilio vya dhati. Watu wangu wa Crossweeksung waliendelea nao mchana na usiku wakirudia na kukazia kweli nilizokuwa nimewafundisha; na wakati mwingine waliomba na kuimba zaburi miongoni mwao; wakizungumzana wao kwa wao huku wale wakisikia, juu ya mambo makuu Mungu aliyowatendea wao na Wahindi walikotoka. Hili lilionekana, kama watu wangu walivyoniambia, kuwa na athari zaidi juu yao kuliko walipoelekeza hotuba yao moja kwa moja kwao.

Feb. 18.—“Nilihubiri kwa kusanyiko la watu wa Kiayalandi, karibu maili kumi na tano kutoka kwa Wahindi.

Feb. 19.—“Niliwahubiria Wahindi tena, baada ya kutumia muda mkubwa kuzungumza nao kwa faragha zaidi. Ulionekana uzito mkubwa, na wasiwasi na upendo fulani miongoni mwa Wahindi wa sehemu hizi, na pia kuyeyuka kwa utamu miongoni mwa wale waliokuja pamoja nami. Wengi wa Wahindi hapa walionekana kuondolewa chuki na machukizo yao dhidi ya Ukristo; na walionekana wenye moyo mwema, na wenye mwelekeo wa kusikia neno la Mungu.

Feb. 20.—“Nilihubiri kwa kusanyiko dogo la watu wa Kijerumani cha Juu (High Dutch), ambao mara chache walikuwa wamesikia Injili ikihubiriwa, na baadhi yao, walau, walikuwa wajinga sana; lakini wengi wao hivi karibuni wameanzishwa katika kuulizia njia ya Wokovu kwa fikira. Walitoa usikivu wa ajabu; na baadhi yao waliguswa sana chini ya neno, na baadaye walisema, kama nilivyoarifiwa, kwamba hawakuwahi kutiwa nuru kiasi hicho kuhusu njia ya Wokovu katika maisha yao yote kabla. Waliniomba nikae nao, au nije tena na kuwahubiria. Ilinihuzunisha kwamba sikuweza kutimiza ombi lao. Sikuweza ila kuguswa na hali zao; kwa maana walikuwa kama ‘kondoo wasio na mchungaji,’ na baadhi yao walionekana chini ya kiasi fulani cha dhiki kwa ajili ya dhambi; wakiwa na uhitaji wa pekee wa msaada wa kiongozi wa kiroho mwenye uzoefu.

Feb. 21.—“Nilihubiri kwa idadi ya watu, wengi wao wa Kiholanzi cha Chini (Low Dutch). Kadhaa wa wale watu wa Kijerumani cha Juu waliotajwa awali walihudhuria mahubiri, ingawa maili nane au kumi kutoka nyumbani kwao. Wengi wa Wahindi pia wa sehemu hizi walikuja kwa hiari yao pamoja na watu wangu kutoka Crossweeksung, kwenye mkutano. Kulikuwa na wawili hasa ambao, ijapokuwa Sabato iliyopita walipinga na kudhihaki Ukristo, sasa walijiendesha kwa kiasi. Mionekano hii ya kutia moyo ya sasa na iendelee!

Feb. 22.—“Niliwahubiria Wahindi. Walionekana huru zaidi kutokana na chuki na wa moyo wa ukarimu zaidi kwa Ukristo kuliko awali; na baadhi yao walionekana kuguswa na kweli ya kimungu.

Siku ya Bwana, Feb. 23.—“Niliwahubiria Wahindi kutokana na Yohana, 6:35-37. Baada ya ibada ya hadhara nilizungumza hasa na kadhaa wao, na kuwaalika washuke kwenda Crossweeksung na kukaa huko walau kwa muda; kwa kujua kwamba ndipo wangekuwa huru kutokana na dhihaka na majaribu ya Wapagani wapinzani, na pia katika njia ya kusikia kweli za kimungu zikihubiriwa, hadharani na kwa faragha. Nilipata ahadi ya baadhi yao kwamba wangetutembelea upesi, na kuhudhuria mafundisho zaidi. Walionekana kutiwa nuru kwa kadiri kubwa, na kuondolewa sana chuki zao dhidi ya Ukristo. Lakini kunahofiwa sana kwamba chuki zao zitahuika tena, wasipoweza kufurahia njia za mafundisho hapa, au kuhamishwa mahali watakapokuwa chini ya faida kama hizo, na mbali na njia ya marafiki zao Wapagani.

Machi 1.—“Nilifundisha katekisimu kwa njia yangu ya kawaida. Nilipendezwa na kuburudishwa kuwaona wakijibu maswali waliyoulizwa kwa utayari, busara, na maarifa ya ajabu hivyo. Kuelekea mwisho wa hotuba yangu kweli ya kimungu iliacha athari kubwa kwa wasikiaji, na ilizaa machozi na vilio kwa baadhi waliokuwa na wasiwasi; na hasa zaidi kuyeyuka kwa utamu na unyenyekevu kwa kadhaa, ambao, nina sababu ya kutumaini, walikuwa na neema ya kweli.

Siku ya Bwana, Machi 2.—“Nilihubiri kutokana na Yohana, 15:16. Kusanyiko halikuonekana changamfu katika usikivu wao kama kawaida, wala kuguswa sana na kweli ya kimungu kwa jumla kama ilivyokuwa kawaida. Baadhi ya watu wangu waliopanda kwenda Njiapanda za Delaware pamoja nami, wakiwa sasa wamerudi, waliandamana na wawili wa Wahindi wa Njiapanda waliokuwa wameniahidi kunitembelea upesi. Bwana na akutane nao hapa. Karibu hawawezi kuingia nyumba yoyote sasa ila watakutana na mazungumzo ya Kikristo, ambapo latumainiwa waweze kufundishwa na kuamshwa vyote viwili.

“Niliwahubiria Wahindi tena alasiri, na nikaona miongoni mwao uchangamfu fulani na kujishughulisha katika ibada, ingawa si sawa na yale yaliyoonekana mara nyingi hapa. Sijui kusanyiko lolote la Wakristo ambapo paonekane kuwa na uwepo wa Mungu kiasi hicho, ambapo upendo wa kindugu ushinde kiasi hicho, na ambapo ningefurahia sana ibada ya hadhara ya Mungu kwa jumla, kama katika kusanyiko langu mwenyewe; ijapokuwa si zaidi ya miezi tisa iliyopita, walikuwa wakiabudu mashetani na sanamu bubu chini ya nguvu ya giza la kipagani na ushirikina. Badiliko la ajabu hili! lililotimizwa na si kitu pungufu ya nguvu na neema ya kimungu. Hili ni tendo la Bwana, nalo ni la ajabu machoni petu.

Machi 5.—“Nilitumia muda kidogo jioni tu katika maombi, kuimba na kuwahubiria watu wangu juu ya mambo ya kimungu; na nikaona wororo na upendo fulani wa kupendeza miongoni mwao. Hali yao ya sasa imeshikamana na ni rahisi kiasi hicho, hata waitwe pamoja kwa urahisi na haraka kwa sauti ya kombe la konokono tu, (kombe kama lile la konokono wa baharini,) hata wawe na nafasi za mara kwa mara za kuhudhuria mazoezi ya kidini hadharani. Hii yaonekana kuwa njia kubwa, chini ya Mungu, ya kuweka hai athari ya mambo ya kimungu akilini mwao.

Machi 8.—“Nilifundisha katekisimu jioni. Watu wangu walijibu maswali waliyoulizwa vizuri. Naweza kuona maarifa yao katika dini yanaongezeka kila siku. Na, lililo la kutamanika zaidi, uvutano wa kimungu, uliokuwa wa ajabu hivyo miongoni mwao, waonekana bado kuendelea, kwa kadiri fulani nzuri. Uwepo wa kimungu ulionekana kuwa katika kusanyiko jioni hii.

“Baadhi, ambao nina sababu njema ya kufikiri ni Wakristo kweli, waliyeyushwa kwa hisia ya wema wa kimungu na utasa wao wenyewe na kutoshukuru kwao, na walionekana kujichukia, kama mmoja wao alivyoeleza baadaye. Matoba pia yalionekana kuhuishwa katika matukio kadhaa; na kweli ya kimungu iliandamana na uvutano wa namna hiyo juu ya kusanyiko kwa jumla, hata ingeitwa kwa haki jioni ya nguvu ya kimungu.

Siku ya Bwana, Machi 9.—“Nilihubiri kutokana na Luka, 10:38-42. Neno la Mungu liliandamana na nguvu na uwezo juu ya wasikiaji. Wengi waliguswa, na wakawa na wasiwasi wa kupata kile kitu kimoja cha lazima. Kadhaa, waliotoa ushahidi mwema wa kuwa na neema ya kweli, waliguswa sana na hisia ya kupungukiwa kwao na hali ya kiroho, na wakaona uhitaji waliokuwa nao wa kukua katika neema. Sehemu kubwa ya wale waliokuwa chini ya athari yoyote ya mambo ya kimungu nyakati zilizopita, walionekana sasa kuwa na athari zile zikihuishwa.

“Alasiri nilipendekeza kufundisha katekisimu kwa njia yangu ya kawaida: lakini, tulipokuwa katika maombi ya kwanza kwa lugha ya Kihindi, kama kawaida, sehemu kubwa ya kusanyiko iliguswa na kuathirika sana na mambo ya kimungu hata nikaona ni vyema na kwa wakati muafaka kuacha kuuliza maswali kwa mara hiyo, na kusisitiza kweli zilizo za kimatendo zaidi. Nikafanya hivyo; nikizidi kufanya matumizi ya fungu lile la Maandiko ambalo nilikuwa nimelihubiri katika sehemu ya awali ya siku. Ulionekana uvutano wenye nguvu wa kimungu katika kusanyiko. Kadhaa ambao, kama nilivyo na sababu ya kufikiri, ni watauwa kweli, waliguswa kwa kina hivyo na hisia ya utasa wao wenyewe, na kule kumtendea kwao kwa kutostahili Mkombozi mbarikiwa, hata walimtazama kama aliyechomwa nao wenyewe, na wakaomboleza, naam, baadhi yao walikuwa katika uchungu, kama kwa ajili ya mzaliwa wa kwanza.

“Baadhi ya wenye dhambi maskini walioamshwa, pia, walionekana kuwa katika uchungu wa nafsi ili kupata sehemu ndani ya Kristo; hata kukawa na maombolezo makuu katika kusanyiko: miguno mizito mingi, vilio, na machozi! na mmoja au wawili, waliokuja kwetu hivi karibuni, waliamshwa kwa kadiri kubwa.

“Nafikiri ingeburudisha moyo wa yeyote, apendaye kwa kweli faida za Sayuni, kuwa katikati ya uvutano huu wa kimungu, na kuona matokeo yake juu ya watakatifu na wenye dhambi. Mahali pa ibada ya Mungu palionekana pa uzito na pa utamu vyote viwili; na palipendwa hivyo kwa udhihirisho wa uwepo na neema ya kimungu hata wale wenye ladha yoyote ya mambo ya kimungu wasiweze ila kulia, ‘Ee Bwana wa majeshi, jinsi zilivyo za kupendeza hema zako!’ Ibada ya hadhara ilipokwisha, wengi walikuja nyumbani kwangu, ambapo tuliimba na kuzungumza mambo ya kimungu; na uwepo wa Mungu ulionekana hapa pia kuwa katikati yetu.

“Tulipokuwa tukiimba kulikuwa na mtu mmoja, yule mwanamke aliyetajwa katika shajara yangu ya Februari 9 ambaye, naweza kuthubutu kusema, kama nikiruhusiwa kusema kiasi hicho juu ya mtu yeyote niliyewahi kumwona, alikuwa ‘amejaa furaha isiyoneneka, yenye utukufu;’ na hakuweza ila kufoka katika maombi na sifa kwa Mungu mbele yetu sote, kwa machozi mengi; akilia, wakati mwingine kwa Kiingereza na wakati mwingine kwa Kihindi, ‘Ee Bwana mbarikiwa! njoo, njoo! Ee unichukue; niache nife, niende kwa Yesu Kristo! Naogopa nikiishi nitatenda dhambi tena. Ee niache nife sasa! Ee Yesu mpendwa, njoo! Siwezi kukaa, siwezi kukaa! Ee nawezaje kuishi katika ulimwengu huu; itwae nafsi yangu kutoka mahali hapa penye dhambi! Ee nisitende dhambi kamwe tena! Ee nifanye nini, nifanye nini, Yesu mpendwa. Ee Yesu mpendwa!’ Katika furaha hii ya kupindukia aliendelea kwa muda, akitamka maneno haya na kama hayo bila kukoma. Hoja kuu aliyoitumia kwa Mungu kwamba amchukue mara moja ilikuwa kwamba, ‘kama angeishi, angemtenda dhambi.’ Alipojirudi kidogo, nilimuuliza kama Kristo sasa alikuwa mtamu kwa nafsi yake? Ndipo, akinigeukia kwa machozi machoni pake, na kwa dalili zote za unyenyekevu wa kina nisizowahi kuona kwa mtu yeyote, akasema, ‘Mara nyingi nimekusikia ukisema juu ya wema na utamu wa Kristo, kwamba alikuwa bora kuliko ulimwengu wote. Lakini Ee sikujua kabisa ulichomaanisha. Sikukusadiki kamwe, sikukusadiki kamwe! Lakini sasa najua ni kweli;’ au maneno ya maana hiyo. Nikajibu, ‘Nawe waona vya kutosha ndani ya Kristo kwa mwenye dhambi mkuu kuliko wote?’ Akajibu, ‘Ee vya kutosha, vya kutosha kwa wenye dhambi wote ulimwenguni, kama wangekuja tu.’ Nilipomuuliza, ‘Kama hangeweza kuwaambia juu ya wema wa Kristo.’ Akijigeuza kuelekea nafsi kadhaa zisizo na Kristo, waliokuwa wamesimama karibu, na walioguswa sana, akasema, ‘Ee kuna vya kutosha ndani ya Kristo kwa ajili yenu kama mngekuja tu. Ee jitahidini, jitahidini kumtolea mioyo yenu,’ n.k. Aliposikia jambo fulani likitajwa juu ya utukufu wa mbinguni, kwamba hakukuwa na dhambi katika ulimwengu ule; alirudia tena katika furaha ileile ya kupindukia na tamaa ya kuja kwa Kristo; akirudia maneno yake ya awali, ‘Ee Bwana mpendwa, niache niende! Ee nifanye nini; nifanye nini. Nataka kwenda kwa Kristo. Siwezi kuishi. Ee niache nife,’ n.k.

“Aliendelea katika hali hii tamu kwa zaidi ya saa mbili kabla hajaweza kufika nyumbani. Natambua vyema kwamba yaweza kuwa na furaha kuu, zifikiazo hata furaha ya kupindukia, ambapo bado hakuna ushahidi wa kutosha wa kuwa na msingi mzuri. Lakini katika hali hii ya sasa ilionekana hakuna ushahidi uliokosekana ili kuthibitisha furaha hii kuwa ya kimungu; iwe kwa upande wa maandalizi yake, waandamani wake, au matokeo yake.

“Kati ya watu wote niliowaona chini ya zoezi la kiroho karibu sijawahi kumwona hata mmoja akionekana ameinama na kuvunjika zaidi chini ya matoba ya dhambi na taabu, au kile kinachoitwa kwa kawaida kazi ya maandalizi, kuliko mwanamke huyu; wala karibu hakuna aliyeonekana kuwa na ujuzi mkubwa wa moyo wake mwenyewe kuliko yeye. Mara kwa mara alikuwa akininung’unikia juu ya ugumu na uasi wa moyo wake. Aliniambia kwamba moyo wake uliinuka na kugombana na Mungu, alipofikiri kwamba angefanya naye apendavyo, na kumpeleka jehanamu, licha ya maombi yake, hali zake njema, n.k., na kwamba moyo wake haukuwa tayari kumjia Kristo kwa Wokovu, bali ulitafuta kila mahali pengine msaada. Kama alivyoonekana kutambua kwa namna ya ajabu ukaidi wake na upinzani wake kwa Mungu, chini ya toba, ndivyo alivyoonekana kuinama na kupatanishwa na enzi yake kwa namna isiyopungua ya ajabu, kabla hajapata nafuu au faraja yoyote; jambo ambalo baadhi yake nimelitaja katika shajara yangu ya Feb. 9. Tangu wakati huo ameonekana daima kupumua tabia na roho ya kiumbe kipya; akimlilia Kristo, si kwa woga wa jehanamu kama awali, bali kwa tamaa kuu za kumfuata kama fungu lake pekee lenye kuridhisha; na mara nyingi amelia na kwikwitika kwa uchungu kwa sababu, kama alivyodhania, hakumpenda wala hakuweza kumpenda. Nilipomuuliza wakati mwingine kwa nini alionekana mwenye huzuni hivyo, na kama ni kwa sababu aliogopa jehanamu; alikuwa akijibu ‘Hapana, mimi sihangaishwi na hilo; bali moyo wangu ni mwovu hivyo hata siwezi kumpenda Kristo;’ na ndipo akabubujika machozi. Lakini ijapokuwa hii imekuwa hali ya kawaida ya akili yake kwa majuma kadhaa mfululizo, hata utendaji wa neema ukaonekana dhahiri kwa wengine; hata hivyo yeye mwenyewe alionekana kutolihisi kabisa, na hakuwahi kuwa na faraja yoyote ya ajabu na kuridhika kunakohisiwa hadi jioni hii.

“Furaha hii tamu na ya kushangaza ya kupindukia ilionekana kuchipuka kutokana na ugunduzi wa kweli wa kiroho wa utukufu, uzuri wa kuvutia, na ubora wa Kristo; na si kutokana na mawazo yoyote mabaya ya kufikirika ya asili yake ya kibinadamu, kama vile ya kumwona mahali fulani, au katika mkao fulani, kama akining’inia msalabani, kama akivuja damu na kufa, kama akitabasamu kwa upole, na mfano wa hayo; madanganyo ambayo baadhi wameburutwa nayo. Wala haikutokana na mawazo machafu ya kibinafsi ya yeye kupewa faida yoyote ile; bali kutokana na kutazama ubora wake binafsi na upendezi wake unaozidi yote; ambao ulivuta tamaa zile kali za kumfurahia alizozidhihirisha sasa, na kumfanya atamani ‘kutokuwako katika mwili, na kuwako kwake pamoja na Bwana.’

“Waandamani wa faraja hii ya kuvutia walikuwa wa namna iliyodhihirisha tele chanzo chake kuwa cha kimungu; na kwamba kwa kweli ilikuwa ‘furaha katika Roho Mtakatifu.’ Sasa aliziona kweli za kimungu kama halisi zilizo hai, na akaweza kusema, ‘Najua mambo haya ndivyo yalivyo; nahisi kuwa ni kweli!’ Sasa nafsi yake ilisalimishwa kwa mapenzi ya kimungu katika jambo lililo nyeti zaidi; hata nilipomwambia, ‘Itakuwaje kama Mungu angemwondoa mume wako kwako, aliyekuwa mgonjwa sana wakati huo, wafikiri ungewezaje kustahimili hilo?’ Akajibu, ‘Yeye ni wa Mungu, si wangu; aweza kufanya naye apendavyo tu.’ Sasa alikuwa na hisia laini mno ya ubaya wa dhambi, na akadhihirisha machukizo makubwa mno kwake, akitamani kufa, ili akombolewe nayo. Sasa aliweza kumkabidhi Mungu kwa uhuru vyote vyake kwa wakati na milele. Nilipomuuliza, ‘Jinsi angekuwa tayari kufa na kumwacha mtoto wake mchanga; na alifikiri litakuwaje kwake katika hali hiyo?’ akajibu, ‘Mungu atamtunza. Yeye ni wake. Atamtunza.’ Sasa alionekana kuwa na hisia ya kunyenyekeza mno ya udogo na kutostahili kwake, udhaifu wake na kutoweza kwake kujilinda na dhambi, na kudumu katika njia ya utakatifu, akilia, ‘Nikiishi nitatenda dhambi.’ Ndipo nikafikiri kwamba sijawahi kuona mwonekano wa namna hiyo wa furaha ya kupindukia na unyenyekevu vikikutana katika mtu yeyote mmoja katika maisha yangu yote kabla.

“Matokeo ya furaha hii si ya kutamanika na ya kuridhisha pungufu ya waandamani wake. Tangu wakati huo aonekana kuwa Mkristo mwororo mno, mwenye moyo uliovunjika, mwenye upendo, mtauwa, na mnyenyekevu; wa kuigwa katika maisha na mwenendo kama mtu yeyote katika kusanyiko langu. Na aendelee ‘kukua katika neema na katika kumjua Kristo.’

Machi 10. “Kuelekea usiku Wahindi walikutana pamoja, kwa hiari yao, na wakaimba, wakaomba, na kuzungumza mambo ya kimungu wao kwa wao; wakati huo kulikuwa na upendo mwingi miongoni mwao. Baadhi, ambao kwa kutumainiwa ni watauwa, walionekana kuyeyushwa na mambo ya kimungu; na wengine walionekana wenye wasiwasi mkubwa kwa ajili ya nafsi zao. Nilipoona kujishughulisha na upendo wao katika mazoezi ya kidini, nilikwenda miongoni mwao, na nikaomba, na kutoa neno la kuhimiza; na nikaona wawili au watatu wakiguswa na kuwa na wasiwasi kiasi, ambao karibu hawakuwahi kuonekana chini ya athari yoyote ya kidini kabla. Ilionekana kuwa siku na jioni ya nguvu ya kimungu. Wengi walibaki na athari za moto za mambo ya kimungu zilizokuwa zimeachwa akilini mwao siku iliyotangulia.

Machi 14.—“Nilitembelewa na idadi kubwa ya watu wangu, na nikatumia muda katika mazoezi ya kidini pamoja nao.

Machi 15. “Jioni nilifundisha katekisimu. Watu wangu walijibu maswali waliyoulizwa kwa utayari na uamuzi wa kushangaza. Ulionekana uchangamfu fulani, na hisia ya kuguswa ya mambo ya kimungu miongoni mwa wale ambao nina sababu ya kutumaini ni Wakristo halisi, nilipokuwa nikihubiri juu ya amani ya dhamiri na furaha katika Roho Mtakatifu. Hawa walionekana kuchangamshwa na kuhuishwa katika ibada, ingawa hakukuwa na dalili nyingi ya wasiwasi miongoni mwa wale ambao nina sababu ya kufikiri wako katika hali isiyo na Kristo.

Siku ya Bwana, Machi 16.—“Nilihubiri kwa kusanyiko langu kutokana na Waebrania, 2:1-3. Kweli ya kimungu ilionekana kuwa na uvutano fulani mkubwa juu ya baadhi ya wasikiaji, na ikazaa machozi mengi, na pia kuugua kuzito na vilio, miongoni mwa wale waliotoa ushahidi wa kuwa Wakristo halisi, na wengine pia. Athari zilizoachwa juu ya wasikiaji zilionekana kwa jumla za kina na zenye kugusa moyo; si za juujuu, za kelele na za kujidai.

“Kuelekea usiku nilihubiri tena juu ya Wokovu ule Mkuu. Neno liliandamana tena na nguvu fulani juu ya wasikiaji. Wengi walilia kwa upendo, na kwa mwonekano bila unafiki; hata Roho wa Mungu akaonekana kuwa akitembea juu ya uso wa kusanyiko. Yule mwanamke aliyetajwa katika shajara yangu ya Siku ya Bwana iliyopita alikiri imani yake, na alionekana kuwa katika hali ya nafsi ya utauwa, unyenyekevu, na bora.

“Nyumba yangu ikiwa imesongamana na watu wangu jioni; nilitumia muda katika mazoezi ya kidini pamoja nao hadi maumbile yangu yakawa karibu kuisha. Hawachoki hivyo katika mazoezi ya kidini, na hawashibi katika kiu yao ya maarifa ya Kikristo, hata wakati mwingine karibu nisiweze kuepuka kufanya kazi kiasi cha kuchakaza sana nguvu na roho yangu.

Machi 19.—“Kadhaa wa watu walioenda pamoja nami Njiapanda za Delaware Februari iliyopita, wakiwa wamezuiliwa huko na ugonjwa wa hatari wa mmoja wa wenzao, walirudi nyumbani lakini siku hii. Ndipo watu wangu kwa jumla walikutana pamoja kwa hiari yao, ili kutumia muda katika mazoezi ya kidini; na hasa kumshukuru Mungu kwa wema wake wa kuhifadhi kwa wale waliokuwa mbali nao kwa majuma kadhaa, na rehema yake ya kupona kwa yule aliyekuwa mgonjwa; na kwamba sasa amewarudisha wote salama. Kwa kuwa wakati huo nilikuwa mbali; walimwomba mwalimu wangu wa shule awasaidie kuendeleza sherehe yao ya kidini; ambaye ananiambia kwamba walionekana wamejishughulisha na wenye upendo katika maombi ya kurudiwarudiwa, kuimba, n.k.

Machi 22.—“Nilifundisha katekisimu kwa njia yangu ya kawaida jioni. Watu wangu walijibu maswali kwa kuniridhisha sana. Hakukuonekana jambo la ajabu sana katika kusanyiko, kwa kuzingatia yaliyokuwa ya kawaida miongoni mwetu. Ijapokuwa naweza kusema kwa haki kwamba usikivu wa makini, wororo na upendo, machozi mengi na vilio vyenye kugusa moyo, vilivyoonekana kwa wengi katika kusanyiko, vingekuwa vya ajabu sana, kama isingekuwa kwamba Mungu ameyafanya mambo haya ya kawaida miongoni mwetu, na hata kwa wageni punde baada ya kuja kwao kwetu, mara kwa mara. Niko mbali na kufikiri kwamba kila mwonekano na tukio la pekee la upendo lililokuwa miongoni mwetu, limekuwa halisi kweli, na safi kabisa kutoka katika uvutano wa kimungu. Natambua kinyume chake; wala sina shaka ila kumekuwa na mchanganyiko fulani mchafu, makapi fulani na pia ngano; hasa tangu wasiwasi wa kidini uwe wa kawaida na wa kuenea hivyo hapa.

Siku ya Bwana, Machi 23.—“Kwa kuwa kulikuwa na kama wageni kumi na watano, watu wazima, waliokuja kwetu juma lililopita, kadhaa wao ambao hawakuwahi kuwa katika mkutano wowote wa kidini hadi sasa; niliona ni vyema kuhubiri siku hii kwa namna iliyofaa kwa pekee kwa hali na uwezo wao; na ipasavyo nikajaribu kutokana na Hosea, 13:9. ‘Ee Israeli, umejiharibu mwenyewe.’ Asubuhi nilifungua, kwa namna iliyo wazi zaidi niliyoweza, kuasi kwa mwanadamu na hali yake iliyoharibika, baada ya kusema mambo fulani kuhusu kuwako na ukamilifu wa Mungu, na kule kumuumba kwake mwanadamu katika hali ya unyofu na furaha. Alasiri nilijitahidi kufungua uandalizi mtukufu Mungu aliofanya kwa ukombozi wa viumbe walioasi, kwa kumtoa Mwanawe mpendwa ateseke kwa ajili yao na kuiridhisha haki ya kimungu kwa niaba yao. Hakukuwa na upendo ule na wasiwasi katika kusanyiko uliokuwa wa kawaida miongoni mwetu; ijapokuwa kulikuwa na usikivu wa kutamanika ulioonekana kwa jumla, na hata katika wengi wa wageni.

“Karibu na machweo nilihisi wasiwasi usio wa kawaida akilini mwangu, hasa kwa ajili ya wageni maskini; kwamba Mungu alikuwa amezuia sana uwepo wake na uvutano wenye nguvu wa Roho wake kutoka kwa kusanyiko katika mazoezi ya siku; na kwa hivyo akawazuilia kiwango kile cha toba nilichotumaini wangekuwa nacho. Katika hali hii nilitembelea nyumba kadhaa, na nikahubiri kwa wasiwasi na upendo fulani kwa watu kadhaa hasa; lakini bila dalili nyingi ya mafanikio hadi nilipofika nyumba fulani ambapo kadhaa wa wageni walikuwako. Hapo kweli zile nzito nilizohubiri zilionekana kufanya kazi; kwanza kwa baadhi ya watoto; kisha kwa watu wazima kadhaa waliokuwa wameamshwa kiasi kabla; na baadaye kwa kadhaa wa wageni Wapagani.

“Niliendeleza hotuba yangu, kwa bidii fulani, hadi karibu kila mtu ndani ya nyumba akayeyushwa kuwa machozi, na wengi wakalia kwa sauti, na wakaonekana wenye wasiwasi wa dhati kupata sehemu ndani ya Kristo. Kwa hili, wengi punde wakakusanyika kutoka nyumba zote za jirani; na wakasongamana mahali pale hata tukalazimika kuhamia nyumba ambayo kwa kawaida tulikutania kwa ibada ya hadhara. Kusanyiko lilikusanyika mara moja, na wengi wakionekana kuguswa kwa namna ya ajabu, nilihubiri kwa muda kutokana na Luka, 19:10; nikijitahidi kufungua rehema, huruma, na wasiwasi wa Kristo kwa wenye dhambi waliopotea, wasio na msaada, na walioangamia. Kulikuwa na wasiwasi na upendo mwingi ulioonekana katika kusanyiko; wala sina shaka ila uvutano wa kimungu uliandamana na yaliyonenwa mioyoni mwa wengi. Kulikuwa na watano au sita wa wageni, wanaume na wanawake, walioonekana kuamshwa kwa kadiri kubwa; na, hasa, kijana mmoja mkorofi sana, aliyeonekana kana kwamba hakuna kitu kingemsogeza, sasa aliletwa kutetemeka kama yule mlinzi wa gereza, na kulia kwa muda mrefu.

“Wapagani walioamshwa, walionekana mara moja kuvua ukatili wao wa kishenzi na tabia za kipagani, na wakawa wenye kuchangamana, wenye utaratibu na wenye ubinadamu katika mwenendo wao. Walipokuja kwanza, niliwahimiza watu wangu wa dini wajibidiishe nao kama walivyofanya na wageni wengine mara kwa mara, kuwafundisha Ukristo. Lakini baadhi yao walipojaribu jambo la namna hiyo, wageni walikuwa wakiinuka punde na kwenda nyumba nyingine ili kuepuka kusikia hotuba kama hizo. Ndipo baadhi ya watu wazito walikubali kujitawanya katika sehemu mbalimbali za makazi; ili popote wageni walipokwenda, wakutane na hotuba fulani yenye kufundisha, na maneno ya moto kuhusu wokovu wao. Lakini sasa hakukuwa na haja ya kutumia hila, ili kupata nafasi ya kuzungumza na baadhi yao juu ya mahangaiko yao ya kiroho; kwa maana walikuwa wameguswa kiasi hicho na hisia ya hali yao ya kuangamia, hata ikawafanya wajitolee kwa hiari kwa maneno ya karibu zaidi waliyoambiwa, kuhusu dhambi na taabu yao, uhitaji wao wa kumjua, na kuwa na sehemu ndani ya Mkombozi mkuu.

Machi 24.—“Niliwahesabu Wahindi kuona ni nafsi ngapi Mungu alizokusanya pamoja hapa tangu kuja kwangu katika sehemu hizi; na nikakuta sasa walikuwako kama watu mia moja na thelathini pamoja, wazee na vijana. Kadhaa wa wale, walio wasikiaji wangu wa kudumu, pengine hadi idadi ya kumi na watano au ishirini, hawakuwako katika majira haya. Kama wote wangekuwa pamoja idadi ingekuwa sasa kubwa sana; hasa kwa kuzingatia jinsi walivyokuwa wachache pamoja nilipokuja kwanza katika sehemu hii ya nchi: idadi yote isiyofika watu kumi wakati huo.

“Watu wangu walitoka siku hii kwa kusudi la kusafisha sehemu ya ardhi yao, zaidi ya maili kumi na tano kutoka makazi haya, ili kukaa huko kwa mpangilio ulioshikamana, ambapo wangekuwa chini ya faida za kuhudhuria ibada ya hadhara ya Mungu, za kuwa na watoto wao wakifundishwa shuleni, na wakati huohuo kuwa na urahisi wa kupanda: ardhi yao, katika mahali pa makazi yetu ya sasa, ikiwa ya thamani ndogo au isiyo na thamani kwa kusudi hilo. Kusudi la wao kukaa hivyo kwa pamoja, na kulima ardhi zao, ambazo wamefanya kidogo sana katika hali yao ya kipagani, likiwa la ulazima na umuhimu wa namna hiyo kwa faida yao ya kidini na pia faraja ya kidunia; niliona ni vyema kuwaita pamoja, na kuwaonyesha wajibu wa kufanya kazi kwa uaminifu na bidii, na kwamba hawapaswi sasa ‘kuwa wavivu katika bidii,’ kama walivyokuwa daima katika hali yao ya kipagani. Nilijitahidi kukaza umuhimu wa wao kuwa wenye kazi, wenye bidii, na wenye juhudi katika kuendeleza shughuli zao; hasa katika kipindi hiki cha sasa, majira ya kupanda yakiwa sasa karibu, ili wawe katika hali ya kuweza kuishi pamoja, na kufurahia njia za neema na mafundisho. Baada ya kuwapa maelekezo ya kazi yao, ambayo waliyahitaji sana, na pia ya mwenendo wao katika mambo mbalimbali; nilieleza, nikaimba, na kujitahidi kuwakazia Zaburi ya Dk. Watts,

na baada ya kuwakabidhi wao, na kusudi la kutoka kwao, kwa Mungu, kwa maombi pamoja nao, niliwaaga waende kwenye shughuli zao.

“Jioni nilisoma na kufafanua kwa wale watu wangu waliokuwa bado nyumbani, na kwa wageni waliokuja hivi karibuni, kiini cha sura ya 3 ya Matendo. Wengi walionekana kuyeyuka chini ya neno; hasa nilipokuwa nikihubiri juu ya mstari wa 19. ‘Tubuni basi, mrejee,’ n.k. Kadhaa wa wageni pia waliguswa. Nilipowauliza baadaye, kama sasa hawakuhisi kwamba mioyo yao ilikuwa miovu, kama nilivyokuwa nimewafundisha; mmoja wao akajibu, ‘Ndiyo, aliihisi sasa.’ Ijapokuwa kabla hajaja hapa, aliposikia kwamba niliwafundisha Wahindi kuwa mioyo yao yote ilikuwa mibaya kwa asili, na ilihitaji kubadilishwa na kufanywa mema kwa nguvu ya Mungu; alikuwa amesema, ‘Moyo wake haukuwa mwovu, na hakuwahi kufanya jambo lolote baya maishani mwake.’ Hii, kwa kweli, yaonekana ndiyo hali yao, nafikiri kwa jumla, katika hali yao ya kipagani. Wanaonekana kutokuwa na utambuzi wowote wa dhambi na hatia, wasipoweza kujilaumu kwa vitendo fulani vibaya vya dhambi vilivyo kinyume na amri za ubao wa pili.

Machi 27.—“Nilihubiri kwa idadi ya watu wangu katika mojawapo ya nyumba zao kwa namna ya faragha zaidi. Niliuliza hasa juu ya hali zao za kiroho, ili kuona wako chini ya athari zipi. Niliweka mbele yao alama za hali iliyozaliwa upya, na pia za hali isiyozaliwa upya; na nikajitahidi kufaanisha na kuelekeza hotuba yangu kwao mmoja mmoja, kadiri nilivyodhania hali zao kuwa. Kulikuwa na idadi kubwa iliyokusanyika kabla sijamaliza hotuba yangu; na kadhaa walionekana kuguswa sana nilipokuwa nikisisitiza ulazima na umuhimu usio na kikomo wa kuingia katika hali iliyofanywa upya. Naona kushughulika kwa pekee na kwa karibu na nafsi kwa faragha mara nyingi ni kwenye mafanikio sana.

Machi 29.—“Jioni nilifundisha katekisimu, kama kawaida siku ya Jumamosi. Nilizungumzia faida ambazo waaminio wanapokea kutoka kwa Kristo wakati wa kifo. Maswali yalijibiwa kwa utayari mkubwa na ustahili; na wale ambao nina sababu ya kufikiri ni watu wapendwa wa Mungu kwa jumla waliyeyushwa kwa utamu. Ulionekana uchangamfu na juhudi ya namna hiyo katika kuhudhuria kwao neno la Mungu, na hamu ya namna hiyo ya kufanywa washirika wa faida zilizotajwa, hata walionekana si tu ‘kutazamia,’ bali ‘kuutakia haraka, kuja kwa siku ya Mungu.’ Kweli za kimungu zilionekana kudondoka juu ya wasikiaji kwa ufanisi wa upole lakini wa kuyeyusha, kama ‘manyunyu juu ya majani yaliyokatwa hivi karibuni’ yenye kuburudisha. Kusanyiko kwa jumla, na pia wale wanaoonekana kuwa watauwa kweli, waliguswa na maelezo mafupi ya baraka ya watauwa wakati wa kifo; na wengi wao ndipo wakadhihirisha mwelekeo wa upendo wa kulia ‘Na nife kifo cha wenye haki, na mwisho wangu uwe kama wake;’ ijapokuwa wengi hawakujishughulisha ipasavyo kupata badiliko la moyo lililo la lazima kwa mwisho ule mbarikiwa.

Siku ya Bwana, Machi 30.—“Nilihubiri kutokana na Mathayo, 25:31-40. Kulikuwa na msogeo mkubwa sana, na kuyeyuka kwa upendo, katika kusanyiko. Natumaini kwamba kulikuwa na athari halisi, za kina, na za kudumu za mambo ya kimungu zilizoachwa akilini mwa wengi. Kulikuwa na mzee mmoja, aliyekuja kwetu hivi karibuni, aliyeonekana kuamshwa kwa kadiri kubwa ambaye hakuwahi kuguswa na wasiwasi wowote kwa ajili ya nafsi yake kabla. Jioni nilifundisha katekisimu. Hakukuwa na wororo ule na kujishughulisha kwa kuyeyuka miongoni mwa watu wa Mungu kulikoonekana jioni iliyotangulia, na nyakati nyingine nyingi. Walijibu maswali kwa uwazi, na vizuri, na walikuwa watauwa na wasikivu katika ibada.

Machi 31.—“Niliwaita watu wangu pamoja, kama nilivyofanya jioni ya Jumatatu iliyotangulia, na nikawahubiria tena juu ya ulazima na umuhimu wa kufanya kazi kwa bidii ili waweze kuishi pamoja, na kufurahia njia za neema, n.k. Baada ya kufanya maombi mazito kwa Mungu miongoni mwao kwa ajili ya baraka juu ya jitihada zao, niliwaaga waende kazini kwao. Wengi wao, wanaume kwa wanawake, walionekana kujitolea kwa hiari kwa huduma hii; na baadhi walionekana wenye wasiwasi wa upendo kwamba Mungu aende pamoja nao, na kuwaanzishia mji wao mdogo; ili kwa baraka yake uwe mahali penye faraja kwao na wao wao, kwa upande wa kupata mahitaji ya maisha na wa kuhudhuria ibada ya Mungu.

Aprili 5.—“Jioni nilifundisha katekisimu. Ulionekana upendo fulani na kujishughulisha kwa bidii katika ibada katika kusanyiko kwa jumla; hasa kuelekea mwisho wa hotuba yangu. Baada ya ibada ya hadhara idadi ya wale ambao nina sababu ya kufikiri ni watauwa kweli walikuja nyumbani kwangu, na walionekana wenye hamu ya jambo zaidi juu ya mambo ya kimungu. Nilipokuwa nikizungumza nao kuhusu mazoezi yao ya kimaandiko; nikiwaonyesha kwamba kazi ya Mungu katika mioyo ya watoto wake wote ilikuwa, kwa kiini, ileile; na kwamba majaribu na vishawishi vyao pia vilikuwa sawa; na kuonyesha wajibu waliokuwa nao wa kupendana kwa namna ya pekee, walionekana kuyeyushwa kuwa wororo na upendo kwa mmoja na mwenzake. Nilifikiri kwamba alama hii ya pekee ya wao kuwa wanafunzi wa Kristo, yaani ya kuwa na upendo kwa mmoja na mwenzake, karibu haikuwahi kuonekana wazi zaidi kuliko wakati huu.

Siku ya Bwana, Aprili 6.—“Nilihubiri kutokana na Mathayo, 7:21-23. Kulikuwa na athari kubwa za neno zilizoonekana kwa wasikiaji, na za namna iliyokuwa ya kutamanika sana; usikivu wa dhati, uzito mkubwa, machozi mengi na kuugua kuzito, ambako kulizuiliwa kwa kiasi kikubwa kwa staha, na kukaonekana bila kujidai na bila fujo yoyote isiyo ya adabu ya hisia. Wengi wa watu wa dini walitiwa katika kujichunguza kwa uzito na kwa karibu hali yao ya kiroho kwa kusikia kwamba ‘si kila mtu amwambiaye Kristo, Bwana, Bwana, atakayeingia katika ufalme wake.’ Baadhi walidhihirisha hofu isije wamejidanganya, na kutwaa tumaini la uongo, kwa sababu waligundua wamefanya kidogo sana ya mapenzi ya Baba yake aliye mbinguni.

“Kulikuwa na mtu mmoja aliyeletwa chini ya wasiwasi mkubwa sana na wenye kusonga kwa ajili ya nafsi yake; ambao ulionekana hasa zaidi baada ya kuondoka kwake ibadani ya hadhara. Lile alilosema lililompa mahangaiko yake makubwa lilikuwa, si sana dhambi yoyote ya pekee, bali kwamba hakuwahi kufanya mapenzi ya Mungu kabisa, bali alikuwa ametenda dhambi daima, na hivyo hakuwa na madai yoyote juu ya ufalme wa mbinguni. Alasiri niliwafungulia nidhamu ya Kristo katika Kanisa lake, na njia ambayo wakosaji watashughulikiwa; wakati huo watu wa dini waliguswa sana; hasa waliposikia kwamba mkosaji, akiendelea kuwa mkaidi, hatimaye ni lazima ahesabiwe na kutendewa ‘kama mtu wa mataifa,’ kama mpagani, asiye na sehemu wala fungu miongoni mwa watu wa Mungu wanaoonekana. Kwa hili walionekana kuwa na hofu ya kutisha mno; hali ya kipagani, ambayo walitolewa katika hiyo hivi karibuni, ikionekana ya kutisha sana kwao.

“Baada ya ibada ya hadhara nilitembelea nyumba kadhaa kuona jinsi walivyotumia sehemu iliyobaki ya Sabato, na kushughulika nao kwa uzito juu ya mahangaiko makubwa ya nafsi zao. Bwana alionekana kutabasamu juu ya jitihada zangu za faraghani, na kuyafanya maneno haya ya pekee na ya binafsi kuwa yenye matokeo zaidi kwa baadhi kuliko hotuba zangu za hadhara.

Aprili 7.—“Nilihubiri kwa watu wangu jioni, kutokana na 1 Wakorintho, 11:23-26. Nilijitahidi kuwafungulia uanzishwaji, asili, na makusudi ya Meza ya Bwana, na pia sifa na maandalizi ya lazima kwa kushiriki ipasavyo agizo hilo. Wengi walionekana kuguswa sana na upendo wa Kristo, uliodhihirishwa katika kule kufanya kwake uandalizi huu kwa faraja ya watu wake, katika majira ambapo yeye mwenyewe alikuwa akiingia tu katika mateso yake makali zaidi.

Siku ya Bwana, Aprili 20.—“Nilihubiri, asubuhi na alasiri, kutokana na Luka, 24; nikieleza sehemu kubwa ya sura, na kutoa maelezo juu yake. Kulikuwa na usikivu wa kutamanika kwa wasikiaji; ingawa hakukuwa na dalili nyingi ya upendo na wororo miongoni mwao kama ilivyokuwa kawaida. Mkutano wetu ulikuwa umejaa sana; kukiwa na wageni mbalimbali waliokuwako ambao hawakuwahi kuwa nasi kabla.

“Jioni nilifundisha katekisimu. Watu wangu walijibu maswali waliyoulizwa kwa haraka na kwa uwazi; nami niliweza kuona kwamba walikuwa wameendelea katika maarifa yao ya kanuni za Ukristo. Ulionekana kuyeyuka kwa upendo katika kusanyiko wakati huu. Kadhaa, ambao naamini ni watauwa kweli, waliburudishwa na kuchangamshwa, na walionekana kwa maneno na mwenendo wao baada ya ibada ya hadhara kuwa na ‘mioyo yao imeunganishwa katika upendo.’ Haya yalikuwa majira matamu na yaliyobarikiwa, kama mengine mengi ambayo watu wangu maskini wamejaliwa katika miezi iliyopita. Mungu amesababisha ngozi hii ndogo ya kondoo kulowa mara kwa mara kwa umande mbarikiwa wa neema yake ya kimungu, huku dunia yote iliyozunguka ikiwa kavu kwa kulinganisha.

Aprili 25.—“Niliitenga siku hii, kama maandalizi ya kuadhimisha Meza ya Bwana, kwa kufunga na kuomba kwa uzito. Kusudi lilikuwa kusihi baraka ya Mungu juu ya kufanya kwetu upya agano naye, na sisi kwa sisi, kutembea pamoja katika kumcha Mungu, katika upendo na ushirika wa Kikristo, na kuomba kwamba uwepo wake uwe pamoja nasi katika kuikaribia kwetu tulikokusudia meza yake; na pia kujinyenyekeza mbele za Mungu kwa sababu ya kuondoka kulikoonekana, walau kwa kiasi, kwa uvutano ule mbarikiwa uliokuwa umeenea hivyo juu ya watu wa umri wote miongoni mwetu; na pia kwa sababu ya mwonekano unaozuka wa uzembe, ubatili, na uovu, miongoni mwa baadhi waliokuwa wamewahi kuonekana kuguswa na kuathirika na kweli ya kimungu, na kufikishwa kwenye utambuzi fulani wa hali yao ya taabu na ya kuangamia kwa asili. Ilikusudiwa pia kwamba tuombe kwa bidii kwa ajili ya makazi ya amani ya Wahindi pamoja kama kundi; ili wawe kusanyiko lililo rahisi kwa ibada ya Mungu; na kwamba Mungu ashinde jitihada zote zilizofanywa, au zingeweza kufanywa, dhidi ya kusudi hilo la utauwa.

. Kulikuwa wakati huu na kelele za kutisha zilizoinuliwa dhidi ya Wahindi katika sehemu mbalimbali za nchi, na madokezo kana kwamba nilikuwa nikiwazoeza kukata watu koo. Wengi walitamani wafukuzwe kutoka sehemu hizi, na baadhi walitoa maneno makubwa ili kuwatisha na kuwakatisha tamaa wasije wakakaa juu ya kipande bora na cha faragha zaidi cha ardhi zao wenyewe; wakitisha kuwatia taabu kisheria; wakidai wenyewe haki juu ya ardhi hizi, ijapokuwa hazikununuliwa kamwe kutoka kwa Wahindi.

“Sherehe ile ilizingatiwa na kuhudhuriwa kwa uzito, si tu na wale waliokusudia kushiriki meza ya Bwana, bali na kusanyiko lote. Katika sehemu ya awali ya siku nilijitahidi kuwafungulia watu wangu asili na kusudi la kufunga, kama nilivyokuwa nimejaribu kufanya kwa ufupi zaidi kabla, na kuwafundisha katika wajibu wa sherehe kama hiyo. Alasiri nilisisitiza sababu za pekee zilizokuwepo za kujishughulisha kwetu na mazoezi haya mazito wakati huu; kwa upande wa uhitaji tuliokuwa nao wa msaada wa kimungu, ili kwa maandalizi yastahiliyo kwa agizo hilo takatifu, ambalo baadhi yetu walikuwa wakikusudia, kwa ruhusa ya Majaliwa ya Kimungu, kulihudhuria upesi; na pia kwa upande wa kupungua kunakoonekana kwa kazi ya Mungu hapa, kuhusu toba na wongofu wenye matokeo wa wenye dhambi; wakiwa wachache hivi karibuni walioamshwa kwa kina kutoka katika hali ya usalama. Ibada ya Mungu ilihudhuriwa kwa uzito na heshima kuu, kwa wororo mwingi na machozi mengi, na wale walioonekana kuwa watauwa kweli; na kulikuwa na dalili fulani ya nguvu ya kimungu juu ya wale waliokuwa wameamshwa muda kabla, na waliokuwa bado chini ya wasiwasi.

“Baada ya maombi ya kurudiwarudiwa, na kuhudhuria neno la Mungu, niliwapendekezea watu wa dini, kwa ufupi na uwazi kadiri nilivyoweza, kiini cha fundisho la imani ya Kikristo, kama nilivyokuwa nimefanya awali; na nikapata idhini yao ya furaha iliyofanywa upya kwalo. Kisha niliwaongoza kwenye kufanywa upya kwa uzito kwa agano lao, ambamo walikuwa wamejitoa waziwazi na hadharani kwa Mungu Baba, Mwana, na Roho Mtakatifu, wakimshuhudia kuwa Mungu wao; na wakati huohuo wakikataa ubatili wao wa kipagani, mazoea yao ya kuabudu sanamu na ya ushirikina; wakijifunga kwa uzito kulichukua Neno la Mungu, kadiri lilivyokuwa au lingeweza kufanywa lijulikane kwao, kuwa kanuni ya maisha yao; wakiahidi kutembea pamoja katika upendo, kujilinda wenyewe na mmoja na mwenzake, kuishi maisha ya uzito na utauwa, na kutimiza wajibu wa uhusiano uliowalazimu kila mmoja, n.k. Tendo hili la uzito lilihudhuriwa kwa hadhari na uzito mwingi; na wakati huohuo kwa utayari, uhuru na furaha ya hali ya juu; na muungano wa kidini na upatano wa nafsi ulionekana kutia taji sherehe yote. Sikuweza ila kufikiri jioni, kwamba kumekuwa na dalili dhahiri za uwepo wa kimungu pamoja nasi katika ibada zote mbalimbali za siku; ijapokuwa ilikuwa dhahiri pia kwamba hakukuwa na wasiwasi ule miongoni mwa nafsi zisizo na Kristo ambao mara nyingi umeonekana hapa.

Aprili 26.—“Kuelekea adhuhuri niliomba pamoja na mtoto aliyekuwa akifa, na nikatoa neno la kuhimiza kwa waliokuwa wamesimama karibu wajiandae kwa kifo; ambalo lilionekana kufanya kazi kwa baadhi. Alasiri nilihubiri kwa watu wangu kutokana na Mathayo, 26:26-30; juu ya mwanzilishi, asili, na makusudi ya meza ya Bwana; na nikajitahidi kuwaonyesha wapokeaji wanaostahili wa agizo hilo. Watu wa dini waliguswa, na hata kuyeyushwa na kweli ya kimungu,—kwa kutazama upendo wa Kristo wa kufa. Kadhaa wengine, waliokuwa kwa miezi kadhaa chini ya matoba ya hali yao ya kuangamia, walionekana sasa kusogezwa sana na wasiwasi, na kujishughulisha upya katika kutafuta sehemu ndani ya Kristo; ijapokuwa siwezi kusema kwamba neno la Mungu lilionekana hai na lenye nguvu hivyo, kali na lenye kuchoma hivyo kwa kusanyiko, kama lilivyokuwa wakati mwingine awali.

“Jioni niliwafundisha katekisimu wale waliokusudiwa kushiriki meza ya Bwana siku iliyofuata, juu ya uanzishwaji, asili na kusudi la agizo hilo; na nikawa na kuridhika tele kuhusu maarifa yao ya kimafundisho na ufaafu wao katika upande huo kwa kulihudhuria. Vilevile walionekana kwa jumla kuwa na hisia ya kugusa ya uzito wa agizo hili takatifu, na kunyenyekezwa chini ya hisia ya kutostahili kwao kumkaribia Mungu ndani yake; na kuwa na wasiwasi wa dhati kwamba wajiandae ipasavyo kwa kulihudhuria. Mioyo yao ilikuwa imejaa upendo kwa mmoja na mwenzake, na hiyo ndiyo hali ya nafsi waliyoonekana kuwa na wasiwasi kuidumisha na kuileta pamoja nao mezani mwa Bwana. Katika kuimba na kuomba baada ya katekisimu, ulionekana wororo wa kupendeza na kuyeyuka miongoni mwao; na dalili za namna hiyo za upendo wa kindugu na mapenzi hata zingemlazimisha mtu kusema, ‘Bwana, ni vyema kuwapo hapa;’ ni vyema kukaa mahali ambapo uvutano wa namna hiyo wa kimbingu unadondoka.

Siku ya Bwana, Aprili 27.—“Nilihubiri kutokana na Tito, 2:14; ‘Aliyejitoa nafsi yake kwa ajili yetu,’ n.k. Neno la Mungu, wakati huu, liliandamana na dalili fulani ya nguvu ya kimungu juu ya kusanyiko; hata usikivu na hadhari ya wasikiaji vikawa vya ajabu; na hasa kuelekea mwisho wa zoezi, watu wengi waliguswa sana. Niliadhimisha meza ya Bwana kwa watu ishirini na watatu wa Wahindi, idadi ya wanaume na wanawake ikiwa karibu sawa; kadhaa wengine, hadi idadi ya watano au sita, wakiwa sasa hawapo Njiapanda za Delaware, ambao vinginevyo wangeshiriki pamoja nasi. Agizo lilihudhuriwa kwa uzito mkubwa, na kwa wororo na upendo wa kutamanika mno. Ilikuwa jambo la ajabu kwamba wakati wa kuadhimisha agizo, hasa katika kugawa mkate, walionekana kuguswa kwa namna iliyo hai mno, kana kwamba Kristo alikuwa amesulubiwa kweli mbele yao. Maneno ya uanzishwaji, yaliporudiwa na kupanuliwa katika majira ya kuadhimisha, yalionekana kupokewa vivyo hivyo, kupokelewa kwa imani ileile huru na kamili na kujishughulisha kwa upendo kwa nafsi, kana kwamba Bwana Yesu Kristo mwenyewe alikuwako, na alikuwa amesema nao yeye binafsi. Hisia za washiriki, ijapokuwa ziliinuliwa kwa kadiri kubwa, zilikuwa, hata hivyo, zimetawaliwa kwa kupendeza na kuwekwa ndani ya mipaka ifaayo. Hata kukawa na kuyeyuka kutamu, kwa upole, na kwa upendo, bila fujo yoyote isiyo ya adabu au ya kelele ya hisia.

“Baada ya kupumzika kwa muda baada ya kuadhimisha Meza, nikiwa nimechoka mno kwa urefu wa lazima wa kazi, nilitembea nyumba kwa nyumba, na nikazungumza hasa na wengi wa washiriki, na nikawakuta karibu wote wameburudishwa mezani mwa Bwana, ‘kama kwa divai mpya.’ Sijawahi kuona mwonekano wa namna hiyo wa upendo wa Kikristo miongoni mwa watu wowote katika maisha yangu yote. Ulikuwa wa ajabu hivyo, hata mtu angeweza kabisa kulia kwa mshangao wa kupendeza, ‘Tazameni jinsi wanavyopendana.’ Nafikiri hazingekuwepo dalili kubwa zaidi za upendo wa pande zote miongoni mwa watu wa Mungu, katika siku za mwanzo za Ukristo, kuliko yale yaliyoonekana sasa hapa. Mwonekano ulikuwa wa kutamanika hivyo, na wa kuistahili injili vizuri hivyo, hata lisingesemwa juu yake jambo dogo kuliko kwamba lilikuwa ‘tendo la Bwana,’ utendaji halisi wa Yeye, ‘aliye Upendo.’

“Kuelekea usiku nilihubiri tena juu ya andiko lililotajwa awali, Tito, 2:14; na nikasisitiza kusudi na lengo la papo hapo la kifo cha Kristo: yaani, ili awakomboe watu wake na uovu wote, n.k. Haya yalionekana kuwa majira ya nguvu ya kimungu miongoni mwetu. Watu wa dini waliburudishwa sana, na walionekana wororo na wenye upendo kwa namna ya ajabu, wamejaa upendo, furaha, na amani, na wenye kutamani kukombolewa kabisa ‘na uovu wote;’ hata baadhi yao baadaye waliniambia kwamba ‘hawakuwahi kuhisi mfano wake kabla.’ Matoba pia yalionekana kuhuishwa katika matukio mengi; na watu kadhaa waliamshwa ambao sikuwahi kuwaona chini ya athari yoyote ya kidini kabla.

“Ulikuwa wa namna hiyo uvutano ulioandamana na kusanyiko letu, na wa kutamanika isivyoelezeka hivyo hali ya nafsi ambayo wengi waliifurahia katika ibada, hata ikaonekana karibu ya kuhuzunisha kumaliza ibada ya hadhara. Kusanyiko, lilipoagwa, ijapokuwa wakati huo ilikuwa karibu giza, walionekana kusita kuacha mahali na shughuli zilizokuwa zimefanywa kuwa za thamani hivyo kwao kwa faida walizofurahia, huku uvutano mbarikiwa wa kuchangamsha ukidondoka juu yao. Kwa jumla, ni lazima niseme, nilikuwa na kuridhika kukubwa kuhusu kuadhimisha agizo hili katika mambo mbalimbali. Nina sababu tele ya kufikiri kwamba wale waliokuja mezani mwa Bwana walikuwa na kiwango kizuri cha maarifa ya kimafundisho ya asili na kusudi la agizo, na kwamba walitenda kwa ufahamu katika kile walichofanya.

“Katika ibada za maandalizi nilipata, naweza kusema kwa haki, uhuru usio wa kawaida katika kuufungua kwa ufahamu na uwezo wao, agano la neema, na katika kuwaonyesha asili ya agizo hili. Vilevile walitambua kabisa kwamba halikuwa zaidi ya ishara, na si mwili na damu halisi ya Kristo; kwamba lilikusudiwa kwa burudisho na kujengwa kwa nafsi, na si kwa karamu ya mwili. Walijua pia kusudi la agizo, kwamba ndani yake waliitwa kuukumbuka upendo wa Kristo wa kufa.

“Utoshelevu huu wa maarifa ya kimafundisho, pamoja na kuhudhuria kwao kwa hadhari na adabu agizo, kuyeyuka kwao kwa upendo chini yake, na hali tamu na ya Kikristo ya nafsi waliyoidhihirisha baada yake, vilinipa kuridhika kukubwa kuhusu kuadhimisha kwangu agizo hilo kwao. Ee, majira matamu na yaliyobarikiwa yalioje haya! Mungu mwenyewe, nina hakika, alikuwa katikati ya watu wake. Sina shaka ila wengi, katika hitimisho la siku, wangeweza kusema kwa mioyo yao yote, ‘Amin, siku iliyotumiwa hivyo katika nyumba ya Mungu ni bora kuliko elfu penginepo.’ Ulionekana kuwa na moyo mmoja tu miongoni mwa watu watauwa. Muungano ule mtamu, upatano na upendo wa kupendeza na wororo uliokuwako miongoni mwao ulikuwa, nilifikiri, kielelezo hai zaidi cha ulimwengu wa mbinguni nilichowahi kukiona.

Aprili 28.—“Nilihitimisha sherehe ya meza ya Bwana kwa hotuba juu ya Yohana, 14:15. ‘Mkinipenda, mtazishika amri zangu.’ Wakati huu ulionekana wororo wa kupendeza sana kwa wasikiaji kwa jumla, lakini hasa kwa washiriki. Ee, jinsi walivyoonekana hawa huru, wamejishughulisha na wenye upendo katika ibada ya Mungu! walionekana wakiwa tayari masikio yao kutobolewa katika miimo ya milango ya nyumba ya Mungu, na kuwa watumishi wake milele.

“Nikiona wengi katika hali hii bora, na kusanyiko kwa jumla likiguswa, na hilo kwa uvutano wa kimungu, niliona ni vyema kuyatumia vyema majira haya yenye faida kama Hezekia alivyoyatumia majira ya kutamanika ya pasaka yake kuu, 2 Nyakati 31, ili kuendeleza matengenezo yaliyobarikiwa yaliyoanza miongoni mwao; na kuwashawishi wale walioonekana wazito na watauwa wadumu ndani yake. Ipasavyo niliwapendekezea kwamba, waingie tena katika agano mbele za Mungu, kwamba watajilinda wenyewe na mmoja na mwenzake, wasije wakalitia unajisi jina la Kristo kwa kuanguka katika mazoea ya dhambi na yasiyofaa; na hasa kwamba watajilinda dhidi ya dhambi ya ulevi, ‘dhambi ile iwazingayo kwa upesi,’ na majaribu yaongozayo huko, na pia mwonekano wa uovu katika upande huo. Walikubali pendekezo kwa furaha, na wakajiunga waziwazi katika agano hilo; ndipo nilikwenda mbele kwa namna ya uzito zaidi niliyoiweza, kumwita Mungu kuwa shahidi kuhusu ahadi zao takatifu, na nikawakumbusha ukubwa wa hatia ambayo wangejiletea wenyewe katika kulivunja, na pia niliwaonyesha kwamba Mungu angekuwa shahidi wa kutisha dhidi ya wale, watakaothubutu kufanya hivyo katika siku ile kuu na mashuhuri ya Bwana. Yalikuwa majira ya uzito wa ajabu; na hofu ya kimungu ilionekana juu ya uso wa kusanyiko lote katika tendo hili. Vilio vya upendo, kuugua na machozi sasa vilikuwa vya mara kwa mara kwa wasikiaji; wala sina shaka ila vilio vingi vya kimya vilipelekwa juu wakati huo kwa Chemchemi ya neema kwa ajili ya ugavi wa neema itoshayo kutimiza ahadi hizi za uzito.

Siku ya Bwana, Mei 4.—“Watu wangu wakiwa sasa wamehamia ardhi zao, zilizotajwa katika shajara yangu ya Machi 24, ambapo walikuwa wakati huo na tangu wakati huo wamekuwa wakiandaa makazi yaliyoshikamana, ili wafurahie kwa urahisi zaidi Injili na njia nyingine za mafundisho, na pia faraja za maisha; siku hii niliwatembelea; nikiwa sasa nimelazimika kukaa na familia ya Kiingereza umbali fulani kutoka kwao; na nikawahubiria asubuhi kutokana na Marko, 4:5. Nilijitahidi kuwaonyesha sababu iliyokuwepo ya kuhofu, isije mionekano mingi ya kutumainisha na mianzo yenye tumaini katika dini ikashindwa kuzaa, kama mbegu iliyoangushwa mahali penye mawe.

“Alasiri nilihubiri juu ya Warumi 8:9. ‘Basi, mtu awaye yote asipokuwa na roho wa Kristo, huyo si wake.’ Nina sababu ya kufikiri hotuba hii ilikuwa ya wakati muafaka kwa pekee, na kwamba ilikuwa na athari njema kwa baadhi ya wasikiaji. Nilitumia saa kadhaa baadaye katika mazungumzo ya faraghani na watu wangu, na nikajitahidi kurekebisha mambo fulani niliyoyaona kuwa si sawa miongoni mwa baadhi yao.

Mei 5.—“Niliwatembelea watu wangu tena, na nikashughulikia mambo yao ya kidunia; nikiwapa maelekezo kuhusu shughuli zao. Kila siku nazidi kugundua zaidi na zaidi jinsi kutakavyokuwa jambo la maana kwa masilahi yao ya kidini, kwamba wawe wafanyakazi na wenye bidii, wafahamu mambo ya kilimo, na waweze kwa kiasi kizuri kujipatia mahitaji na faraja za maisha wao wenyewe; kwa maana namna yao ya sasa ya kuishi inawaweka wazi sana kwa majaribu ya aina mbalimbali.

Mei 9.—“Nilihubiri kutokana na Yohana, 5:40, katika nyika ya wazi; Wahindi wakiwa bado hawana nyumba ya ibada ya hadhara mahali hapa, wala karibu makazi yoyote kwa ajili yao wenyewe. Kweli za kimungu ziliacha athari kubwa kwa wasikiaji, na yalikuwa majira ya utukufu mkuu, wororo, na upendo.

“Siku hii nilimpokea katika ushirika yule mchawi, muuaji, n.k. aliyetajwa katika shajara yangu ya Agosti 8, 1745, na Februari 1, 1746, ambaye anaonekana kuwa mfano wa ajabu wa neema ya kimungu kiasi kwamba siwezi kuacha kutoa maelezo mafupi kumhusu hapa. Aliishi karibu, na mara kwa mara alihudhuria mkutano wangu huko Forks of Delaware, kwa zaidi ya mwaka mmoja; lakini alikuwa, kama wengine wengi miongoni mwao, ameshikamana mno na kileo, na hakuonekana kubadilika hata kidogo kwa njia nilizozitumia nao kwa mafundisho na wongofu wao. Wakati huu pia alimuua kijana Mhindi mwenye matumaini, jambo lililomtia katika aina fulani ya kitisho na kukata tamaa, hata akajitenga nami, na akakataa kunisikiliza nikihubiri kwa miezi kadhaa mfululizo, hadi nilipopata nafasi ya kuzungumza naye kwa uhuru, na kumtia moyo, kwamba dhambi yake ingeweza kusamehewa, kwa ajili ya Kristo. Baada ya haya alihudhuria mkutano wangu tena mara kwa mara.

“Lakini jambo lililokuwa baya kuliko yote katika mwenendo wake, lilikuwa uchawi wake. Alikuwa mmoja wa wale ambao mara nyingine huitwa powaw miongoni mwa Wahindi; na, ijapokuwa alihudhuria mahubiri yangu mara kwa mara, bado alifuata hirizi zake za zamani na hila zake za udanganyifu, ‘akijidai kuwa yeye ni mtu mkubwa, nao wakamsikiliza,’ wakidhani kuwa amejawa na nguvu kubwa. Nilipowafundisha kuhusu miujiza aliyoifanya Kristo katika kuponya wagonjwa, n.k. na kuitaja kama ushahidi wa utume wake wa kimungu, na kweli za mafundisho yake; wao mara moja waliangalia maajabu ya aina ile ambayo mtu huyu aliyafanya kwa hirizi zake za kichawi. Kwa hiyo walikuwa na maoni ya hali ya juu juu yake na dhana zake za kishirikina; ambazo zilionekana kuwa kizuizi cha kuangamiza kwa baadhi yao kuhusu kuipokea kwao Injili. Mara nyingi nilifikiri kwamba ingekuwa fadhili kubwa kwa kusudi la kuwahubiria Injili Wahindi hawa, kama Mungu angemwondoa mtu huyo mbaya duniani; kwa maana sikuwa karibu na tumaini lolote la yeye kuwahi kuwa mwema. Lakini Mungu, ambaye mawazo yake si kama mawazo ya mwanadamu, amependezwa kuchukua njia ya kupendeza zaidi naye; njia inayolingana na tabia yake mwenyewe ya rehema, na naamini yenye faida kwa masilahi yake mwenyewe miongoni mwa Wahindi, na pia yenye matokeo kwa wokovu wa nafsi yake maskini. Kwa Mungu na uwe utukufu wake.

“Wasiwasi wa kwanza wa kweli kwa ajili ya nafsi yake uliamshwa kwa kuwaona mkalimani wangu na mkewe wakimkiri Kristo hadharani, huko Forks of Delaware, Julai 21, 1745; jambo lililomshinda kiasi kwamba, kwa mwaliko wa Mhindi mmoja aliyekuwa rafiki wa Ukristo, alinifuata hadi Crossweeksung, mwanzoni mwa Agosti, ili anisikilize nikihubiri; na huko akaendelea kwa majuma kadhaa katika majira ya uamsho wa ajabu na wenye nguvu zaidi miongoni mwa Wahindi; wakati ambao aliamshwa kwa matokeo zaidi, na kuletwa chini ya wasiwasi mkubwa kwa ajili ya nafsi yake. Na kisha, asema, alipokuwa ‘akilihisi neno la Mungu moyoni mwake,’ kama anavyolieleza, roho yake ya uchawi ilimwacha kabisa, hata tangu wakati huo hana tena nguvu ya aina ile kuliko mtu mwingine yeyote aliye hai. Pia atangaza kwamba sasa hajui hata jinsi alivyokuwa akiroga na kufanya uchawi, na kwamba hangeweza sasa kufanya jambo lolote la aina ile hata kama angelitamani sana.

“Aliendelea chini ya matoba ya hali yake ya dhambi na ya kuangamia, na kiasi kikubwa cha wasiwasi kwa ajili ya nafsi yake, majira yote ya pukupuku na sehemu ya awali ya kipupwe kilichopita; lakini hakuwa amejishughulisha kwa kina hivyo hadi wakati fulani mwezi wa Januari. Ndipo neno la Mungu likamshika kiasi kwamba aliingizwa katika dhiki kuu, na hakujua la kufanya, wala pa kugeukia. Kisha aliniambia kwamba, alipokuwa akinisikia nikihubiri mara kwa mara majira ya pukupuku ya mwaka, mahubiri yangu yalichoma moyo wake, na kumfanya awe na wasiwasi mno, lakini hayakumleta katika dhiki kubwa hivyo, kwa sababu bado alitumaini angeweza kufanya jambo fulani kwa faraja yake mwenyewe; lakini sasa, alisema, nilimsukuma katika pembe kali kiasi kwamba hakuwa na njia ya kugeukia, na hakuweza kuepuka kuwa katika dhiki. Aliendelea daima chini ya mzigo mzito na shinikizo la roho iliyojeruhiwa, hadi mwishowe alipoletwa katika uchungu mkali na maumivu makuu ya nafsi, yaliyotajwa katika Shajara yangu ya Februari 1, yaliyoendelea usiku ule na sehemu ya siku iliyofuata. Baada ya haya aliletwa katika hali ya amani na utulivu mkubwa wa akili; kutetemeka kwake na mzigo wake mzito viliondolewa; naye alionekana ametulia kabisa, ingawa kwa kuona kwake alikuwa karibu bila tumaini lolote la wokovu.

“Nilimwona akionekana ametulia kwa namna ya ajabu; kwa hiyo nikamuuliza hali yake ikoje? Akajibu, ‘Imekwisha, imekwisha, yote imekwisha sasa.’ Nikamuuliza alimaanisha nini? Akajibu, ‘Siwezi kamwe kufanya lolote zaidi kujiokoa mwenyewe; yote imekwisha milele. Siwezi kufanya zaidi.’ Nikamdadisi, kama hangeweza kufanya kidogo zaidi, kuliko kwenda motoni? Akajibu, ‘moyo wangu umekufa. Siwezi kamwe kujisaidia mwenyewe.’ Nikamuuliza alidhani atakuwaje basi? Akajibu, ‘Lazima niende motoni.’ Nikamuuliza kama alidhani ni haki kwamba Mungu amtume motoni? Akajibu, ‘Lo, ni haki. Shetani amekuwa ndani yangu tangu nilipozaliwa.’ Nikamuuliza kama alihisi hivi alipokuwa katika dhiki kubwa jioni iliyotangulia? Akajibu, ‘Hapana; wakati ule sikudhani kuwa ni haki. Nilidhani Mungu atanitupa motoni, na kwamba wakati ule nilikuwa nikianguka humo; lakini moyo wangu uligombana na Mungu, na haukukubali kusema ni haki yeye kunipeleka huko. Lakini sasa najua ni haki; kwa maana siku zote nimemtumikia shetani; na moyo wangu hauna wema ndani yake sasa, bali ni mbaya kama ulivyokuwa daima,’ n.k. Nilifikiri sijawahi kuona mtu yeyote aliyeondolewa kwa matokeo zaidi kutoka kutegemea hila na jitihada zake mwenyewe kwa wokovu, au aliyeonekana wazi zaidi kulala miguuni pa rehema kuu, kuliko mtu huyu chini ya mitazamo hii ya mambo.

“Katika hali hii ya moyo aliendelea kwa siku kadhaa, akijitolea hukumu ya laana juu ya nafsi yake mwenyewe, na daima akikiri kuwa ingekuwa haki alaaniwe, na kwamba alitarajia hii ingekuwa fungu lake kwa ukubwa wa dhambi zake. Lakini ilikuwa dhahiri kuwa alikuwa na tumaini la siri la rehema, ingawa lisilotambulika kwake mwenyewe, ambalo lilimwepusha si tu na kukata tamaa bali na dhiki yoyote inayosonga: hata kwamba, badala ya kuwa na huzuni na kukata tamaa, uso wake wenyewe ulionekana wa kupendeza na wa kufurahisha.

“Alipokuwa katika hali hii mara kadhaa aliniuliza ‘Ni lini ningehubiri tena?’ na alionekana kutamani kulisikia neno la Mungu kila siku. Niliuliza, ‘Kwa nini alitaka kunisikia nikihubiri, ikiwa moyo wake ulikuwa umekufa, na yote yalikuwa yamekwisha; kwamba hangeweza kamwe kujisaidia mwenyewe, na alitarajia lazima aende motoni?’ Akajibu, ‘Napenda kukusikia ukinena juu ya Kristo hata hivyo.’ Nikaongeza, ‘Lakini hilo litakufaa nini, kama mwishowe lazima uende motoni?’—nikitumia sasa lugha yake mwenyewe naye, nikiwa hapo awali nimejitahidi mara kwa mara kwa namna bora niwezayo kumwonyesha ubora wa Kristo, utoshelezi wake wote na utayari wake wa kuokoa wenye dhambi waliopotea, na watu walio katika hali yake hasa; ingawa bila mafanikio, kuhusu kumpa faraja yoyote ya pekee. Akajibu, ‘Ningependa wengine waje kwa Kristo, hata kama mimi mwenyewe lazima niende motoni.’ Ilikuwa jambo la ajabu, kwamba alionekana kuwa na upendo mkubwa kwa watu wa Mungu; na hakuna lililomgusa kama wazo la kutengwa nao. Hili lilionekana kuwa sehemu ya kutisha sana ya moto ambao aliona amehukumiwa. Ilikuwa pia jambo la ajabu, kwamba katika majira haya alikuwa mwenye bidii zaidi katika kutumia njia zote kwa ajili ya wokovu wa nafsi; ingawa alikuwa na mtazamo ulio wazi kabisa wa jinsi njia zisivyoweza kumsaidia. Mara kwa mara alisema kuwa yote aliyoyafanya hayakumaanisha lolote kabisa; na hata hivyo hakuwahi kuwa mwenye kudumu zaidi katika kutenda; akihudhuria maombi ya faraghani na ya jamaa kila siku, na kwa kushangaza mwenye bidii na uangalifu katika kulisikia neno la Mungu; hata kwamba hakukata tamaa ya rehema, wala hakuthubutu kutumaini kwa matendo yake mwenyewe, bali alitumia njia kwa sababu zimeamriwa na Mungu kwa ajili ya wokovu; na kwa sababu angemngoja Mungu kwa njia yake mwenyewe.

“Baada ya kuendelea katika hali hii ya moyo kwa zaidi ya juma moja, nilipokuwa nikihubiri hadharani, alionekana kuwa na mtazamo hai wenye kuiburudisha nafsi wa ubora wa Kristo na njia ya wokovu kwa yeye, uliomyeyusha katika machozi, na kumjaza mshangao, faraja, kuridhika na sifa kwa Mungu. Tangu wakati huo ameonekana kuwa Mkristo mnyenyekevu, mtauwa na mwenye upendo; mzito na wa kuigwa katika maneno na mwenendo wake, mara kwa mara akilalamikia utasa wake, kupungukiwa kwake na uchangamfu wa kiroho, uhai na utendaji, na hata hivyo mara kwa mara akijaliwa vuvio zenye kuhuisha na kuburudisha. Kwa mambo yote, kwa kadiri niwezavyo kuhukumu, anachukua alama za yule ‘aliyeumbwa upya katika Kristo Yesu kwa matendo mema.’

“Bidii yake kwa ajili ya kazi ya Mungu ilinipendeza alipokuwa nami huko Forks of Delaware mwezi wa Februari uliopita. Palikuwa na Mhindi mzee mahali nilipohubiri aliyetishia kunilogua mimi, na watu wangu wa kidini walioandamana nami huko; mtu huyu papo hapo akamtaka afanye ubaya wake wote, akimwambia kwamba yeye mwenyewe alikuwa mchawi mkubwa kama yeye; na kwamba pamoja na hayo, mara alipohisi lile neno moyoni mwake ambalo watu hawa walilipenda, akimaanisha neno la Mungu, nguvu yake ya uchawi ilimwacha mara moja. ‘Na hivyo ndivyo ingekutokea wewe,’ akasema, ‘kama ungelihisi mara moja tu moyoni mwako; nawe huna nguvu ya kuwadhuru, wala hata kumgusa mmoja wao,’ n.k. Hata kwamba naweza kuhitimisha maelezo yangu kumhusu kwa kuona, kwa kufananisha na yaliyosemwa juu ya Mtakatifu Paulo, kwamba sasa kwa bidii ‘anaitetea na kwa vitendo anaihubiri imani aliyokuwa akiiharibu zamani,’ au angalau alikuwa chombo cha kuizuia. Mungu na apate utukufu wa mabadiliko ya ajabu aliyoyafanya ndani yake.

Siku ya Bwana, Mei 18.—“Nilihubiri sehemu zote mbili za siku kutokana na Ufunuo 3:20, ‘Tazama, nasimama mlangoni, nabisha.’ Palionekana kuyeyuka kwa upendo kuelekea mwisho wa zoezi la asubuhi, na mifano mmoja au miwili ya uamsho mpya. Katika mapumziko ya ibada ya hadhara nilipata nafasi ya kuhubiri kwa wengi kwa njia ya faraghani zaidi, juu ya wema na uvumilivu wa Mkombozi mbarikiwa katika kusimama na kubisha, katika kuendelea kwake kuwaita wenye dhambi kwa neema, waliokuwa wamepuuza na kutumia vibaya neema yake kwa muda mrefu; jambo lililoonekana kuwa na athari fulani kwa wengi.

“Alasiri kweli ya kimungu iliandamana na utukufu, na machozi kadhaa; ingawa haukuwepo ule uamsho wenye nguvu na uvutano wenye kuhuisha ambao nyakati zilizopita umekuwa wa kawaida katika makusanyiko yetu. Mwonekano wa wasikiaji ulikuwa wa kuvunja moyo kwa kulinganisha, na nilikuwa tayari kuhofu kwamba Mungu alikuwa karibu kuuondoa uvutano mbarikiwa wa Roho wake kutoka kwetu.

Mei 19.—“Niliwatembelea na kuwahubiria watu wangu kutokana na Matendo, 20:18, 19, na nikajitahidi kurekebisha dhana zao kuhusu hisia za kidini; nikiwaonyesha kwa upande mmoja kuhitajika kwa hisia za kidini, wororo na kujishughulisha kwa bidii katika ibada na utumishi wa Mungu, wakati hisia hizo zitiririkapo kutoka ugunduzi wa kweli wa kiroho wa fahari za kimungu, kutoka utambuzi sahihi wa ubora na ukamilifu upitao maelezo wa Mungu mbarikiwa, na mtazamo wa utukufu na uzuri wa Mkombozi mkuu; na kwamba mitazamo hiyo ya mambo ya kimungu kwa asili itatuchochea ‘kumtumikia Bwana kwa machozi mengi, kwa upendo na bidii nyingi, na hata hivyo kwa unyenyekevu wote wa moyo.’ Kwa upande mwingine, nilibaini ubaya wa dhambi wa kutafuta hisia za juu papo hapo na kwa ajili yake zenyewe; yaani, wa kuzifanya kuwa lengo ambalo jicho na moyo wetu unatiwa kwanza na hasa, wakati utukufu wa Mungu ndio unaopaswa kuwa lengo hilo. Niliwaonyesha kwamba, kama moyo utakazwa moja kwa moja na hasa juu ya Mungu, na nafsi ikijishughulisha kumtukuza yeye, kiasi fulani cha hisia za kidini kitakuwa tokeo na kiandamani chake. Lakini kutafuta hisia moja kwa moja na hasa; kuwa na moyo ukazwe hasa juu ya hilo; ni kuliweka mahali pa Mungu na utukufu wake. Kama linatafutwa, ili wengine walitambue, na kutustaajabia kwa ajili ya hali yetu ya kiroho na uongozi wetu katika dini, ndipo ni kiburi cha kuchukiza; kama kwa ajili ya kuonja anasa ya kuguswa, ndipo ni ibada ya sanamu na kujiridhisha nafsi. Nilijitahidi pia kufichua ubaya wa hisia zile ambazo mara nyingine huchochewa ndani ya watu kwa nguvu ya mawazo, na jitihada zao wenyewe kwa kusudi hilo, huku bado nikijitahidi kuwasifia zile hisia za kidini, bidii na ibada ambazo zinapaswa kuandamana na mazoezi yetu yote ya kidini, na bila ambazo dini itakuwa jina tupu tu na mzoga usio na uhai. Hii ilionekana kuwa hotuba ya wakati muafaka, na ilithibitika kuwa yenye kuridhisha sana kwa baadhi ya watu wa kidini ambao hapo awali walikuwa wakikabiliwa na matatizo fulani kuhusu jambo hili. Baadaye niliyatunza, na kuwapa watu wangu maelekezo kuhusu mambo yao ya kidunia.

Mei 24.—“Niliwatembelea Wahindi, na kushughulikia mambo yao ya kidunia; ambayo hawawezi kuyaendesha wenyewe bila utunzaji na ushauri wa kudumu wa wengine. Baadaye nilihubiri kwa baadhi yao hasa kuhusu mahangaiko yao ya kiroho.—Nilifurahia siku hii kwa kiasi hali ile ile ya moyo niliyoihisi siku iliyotangulia.

Siku ya Bwana, Mei 25.—“Nilihubiri sehemu zote mbili za siku kutokana na Yohana, 12:44-48. Kulikuwa na kiasi fulani cha nguvu ya kimungu iliyoandamana na neno la Mungu. Kadhaa walilia, na wakaonekana kuguswa kwa kiasi kikubwa, na mmoja, aliyekuwa kwa muda mrefu chini ya taabu ya kiroho, sasa alipata uwazi na faraja, na akaonekana kumfurahia Mungu Mwokozi wake. Ilikuwa siku ya neema na wema wa kimungu; siku ambayo naamini jambo fulani lilifanyika kwa ajili ya kazi ya Mungu miongoni mwa watu wangu; majira ya faraja na utamu kwa wengi wa watu wa kidini; ingawa haukuwepo ule uvutano juu ya kusanyiko uliokuwa wa kawaida miezi kadhaa iliyopita.

Siku ya Bwana, Juni 1.—“Nilihubiri asubuhi na alasiri kutokana na Mathayo 11:27, 28. Uwepo wa Mungu ulionekana kuwa katika kusanyiko; na wengi waliyeyushwa na kuguswa kwa kiasi kikubwa chini ya kweli ya kimungu. Kulikuwa na mwonekano wa kupendeza katika kusanyiko kwa jumla, uangalifu wa dhati na wororo wa kupendeza; na ilionekana kana kwamba Mungu alikusudia kututembelea kwa manyunyu zaidi ya neema ya kimungu. Ndipo nikapokea katika ushirika watu watano; na sikuburudishwa kidogo kwa nyongeza hii iliyofanywa kwa kanisa ya wale ambao natumaini wataokolewa. Nina sababu ya kutumaini kwamba Mungu hivi karibuni, katika na tangu kuadhimisha kwetu meza ya Bwana, amewaleta kwake nafsi kadhaa zilizokuwa kwa muda mrefu chini ya taabu na wasiwasi wa kiroho; ingawa kumekuwa na mifano michache ya watu walioamshwa hivi karibuni kutoka hali ya usalama. Wale waliofarijiwa hivi karibuni wanaonekana kuletwa ndani, kwa njia ya kimya zaidi; wala wasiwasi wao, wala faraja yao haikuwa yenye nguvu na ya ajabu kama ilivyoonekana miongoni mwa wale walioguswa kwa ghafla zaidi mwanzoni mwa kazi hii ya neema.

Juni 7.—“Nikiombwa na Mch. William Tennent kuwa msaidizi wake katika kuadhimisha Meza ya Bwana, asubuhi hii nilipanda farasi kwenda Freehold kutoa msaada huo. Watu wangu pia wakiwa wamealikwa kuhudhuria tukio hilo la utukufu, walipokea nafasi hiyo kwa furaha, na siku hii walihudhuria ibada za maandalizi pamoja nami.

Siku ya Bwana, Juni 8.—“Wengi wa watu wangu, waliokuwa washiriki katika meza ya Bwana, kabla ya kuwapo katika tukio hili, walishiriki pamoja na wengine katika ile sakramenti takatifu, kwa hamu, na naamini kwa kuridhika na faraja ya wengi wa watu wa Mungu, waliokuwa wametamani kuiona siku hii, na ambao mioyo yao ilikuwa imefurahia hii kazi ya neema miongoni mwa Wahindi, iliyoiandaa njia kwa yale yaliyoonekana ya kupendeza hivyo wakati huu. Wale wa watu wangu walioshiriki, kwa jumla walionekana kuguswa kwa kupendeza katika meza ya Bwana, na baadhi yao waliyeyushwa kwa kiasi kikubwa na upendo wa Kristo, ingawa hawakuburudishwa na kufanyiwa karamu kwa namna ya ajabu wakati huu, kama nilipowahudumia sakramenti hii katika kusanyiko letu wenyewe peke yake. Baadhi ya waliokuwa wamesimama pembeni waliguswa kwa kuwaona wale waliokuwa ‘wageni mbali na jamii ya Israeli, na wageni wasio na agano la ahadi,’ ambao kuliko watu wote walikuwa wameishi ‘bila tumaini na bila Mungu duniani,’ sasa wakiletwa karibu na Mungu, kama watu wake wanaomkiri, kwa kuhudhuria kwa utukufu na ibada sakramenti hii takatifu. Kama wengi wa watu wa Mungu walivyoburudishwa kwa mandhari hii, na kwa hiyo kuchochewa kumbariki Mungu kwa upanuzi wa ufalme wake duniani; vivyo hivyo wengine, niliambiwa, waliamshwa nayo, wakitambua hatari waliyokuwamo ya wao wenyewe mwishowe kutupwa nje; walipowaona wengine kutoka mashariki na magharibi wakijiandaa, na kwa matumaini wamejiandaa kwa kiasi kizuri, kuketi katika ufalme wa Mungu. Katika majira haya wengine wa watu wangu pia, ambao hawakuwa washiriki, waliguswa kwa kiasi kikubwa; matoba yalihuishwa katika mifano kadhaa; na mmoja, yule mtu aliyetajwa hasa katika shajara yangu ya tarehe 6 ya mwezi huu, alipata faraja na kuridhika; na tangu wakati huo amenipa maelezo ya mazoezi yake ya kiroho, na jinsi alivyopata faraja, yanayoonekana yenye matumaini sana. Inaonekana kana kwamba Yeye, aliyeamuru nuru iangaze kutoka gizani, sasa ‘ameangaza moyoni mwake, na kumpa nuru ya,’ na maarifa ya kiuzoefu ya ‘utukufu wa Mungu katika uso wa Yesu Kristo.’

Juni 9.—“Idadi kubwa ya watu wangu walikutana pamoja mapema mahali pa faragha msituni, na wakaomba, wakaimba, na wakazungumza juu ya mambo ya kimungu; na walionekana na baadhi ya watu wa kidini wa wazungu kuwa wameguswa na kujishughulisha, na baadhi yao wakiwa na machozi katika mazoezi haya ya kidini.

“Baada ya kuhudhuria mazoezi ya kuhitimisha ya Meza ya Bwana walirudi nyumbani; wengi wao wakifurahi kwa wema wote wa Mungu waliokuwa wameuona na kuuhisi: hata kwamba haya yalionekana kuwa majira yenye faida na pia yenye faraja kwa wengi wa kusanyiko langu. Kuwapo kwao katika tukio hili, na kadhaa wao kushiriki katika meza ya Bwana pamoja na Wakristo wengine, kulikuwa, naamini, kwa heshima ya Mungu na masilahi ya dini katika sehemu hizi; kwani wengi, nina sababu ya kufikiri, walihuishwa kwa njia yake.

Juni 13.—“Niliwahubiria watu wangu juu ya kiumbe kipya, kutokana na 2 Wakorintho 5:17. Uwepo wa Mungu ulionekana kuwa katika kusanyiko. Ulikuwa mkutano mtamu na wa kupendeza, ambamo watu wa Mungu waliburudishwa na kutiwa nguvu; wakiziangalia nyuso zao katika kioo cha neno la Mungu, na kujikuta ndani yao alama na sura za kiumbe kipya. Baadhi ya wenye dhambi waliokuwa na wasiwasi pia waliguswa upya; na wakajishughulisha kwa mara nyingine kwa ajili ya kulinda masilahi yao ya milele.

“Wahindi watatu wakati huu walipokewa katika ushirika. Mmoja wao alikuwa yule mwanamke mzee sana ambaye mazoezi yake nilitoa maelezo katika shajara yangu ya Des. 26. Sasa alinipa maelezo yaliyo sahihi kabisa, yenye mantiki, na yenye kuridhisha ya mabadiliko ya ajabu aliyoyapata miezi kadhaa baada ya kuanza kwa wasiwasi wake, ambayo lazima niseme, yalionekana kuwa matendo halisi ya Roho wa Kimungu, kwa kadiri niwezavyo kuhukumu. Ingawa alikuwa amekuwa kama mtoto, kwa sababu ya uzee, kiasi kwamba sikuweza kufanya lolote kwa njia ya kumhoji, wala karibu kumfanya aelewe chochote nilichomuuliza; lakini nilipomwacha aendelee na hadithi yake mwenyewe, aliweza kutoa maelezo yaliyo wazi na ya kina sana ya mazoezi mengi na mbalimbali ya nafsi aliyoyapata; ndivyo zilivyokuwa nzito athari zilizoachwa akilini mwake na uvutano ule na mazoezi yale aliyoyapata. Nina sababu kubwa ya kufikiri kwamba amezaliwa upya katika uzee wake: akiwa, nadhani, zaidi ya miaka themanini.

Juni 19.—“Niliwatembelea watu wangu pamoja na wawili wa wale wajumbe Waheshimiwa. Nilitumia muda katika mazungumzo na baadhi yao juu ya mambo ya kiroho; na nikashughulikia kwa kiasi mambo yao ya kidunia.

“Siku hii inatimiza mwaka mkamilifu tangu mara ya kwanza ya kuwahubiria Wahindi hawa katika New-Jersey. Ni mambo ya ajabu jinsi gani Mungu ameyatenda, katika kipindi hiki cha wakati, kwa ajili ya watu hawa maskini! Ni mabadiliko ya kushangaza jinsi gani yanayoonekana katika tabia na mwenendo wao! Jinsi gani wapagani wenye ukali na ushenzi, katika kipindi hiki kifupi, wamegeuzwa kuwa Wakristo wa kupendeza, wenye upendo, na wanyenyekevu! na makelele yao ya ulevi na ya kipagani yamegeuzwa kuwa sifa za ibada na bidii kwa Mungu! Wao ‘waliokuwa wakati mmoja gizani sasa wamekuwa nuru katika Bwana.’ Na waweze ‘kwenda kama watoto wa nuru na wa mchana!’ Na sasa kwa Yeye aliye na uwezo wa kuwaimarisha kulingana na injili, na kuhubiriwa kwa Kristo—kwa Mungu aliye na hekima peke yake, na uwe utukufu kwa njia ya Yesu Kristo, milele na milele, Amina.”