Kazi kwa ajili ya Wahindi kwenye na karibu na Forks of Delaware—karamu na dansi ya ibada ya sanamu—safari kupitia nyikani hadi Opeholhaupung au Susquehanna—ajenga kibanda kwenye Forks of the Delaware—baadhi ya dalili za kazi ya Roho miongoni mwa Wahindi—safari kwenda New-England kupata fedha

Juni 13, 1744. [Huko Elizabeth Town.]—“Nilitumia muda mrefu kuandika habari za mambo ya Wahindi, ili zipelekwe Scotland; kiasi fulani, katika mazungumzo na rafiki; lakini sikuwa na furaha nyingi ya kiroho.”

Siku ya Jumanne, Juni 19, alianza safari yake, na katika siku tatu akafika makazi yake karibu na Forks of Delaware. Aliifanya safari hiyo katika udhaifu mwingi wa mwili, lakini alikuwa na faraja nafsini mwake, siku baada ya siku.

Siku ya Bwana, Juni 24.—“Nilikuwa dhaifu mno; nikakaribia kushindwa kutembea: hata hivyo niliwatembelea Wahindi wangu, nikajitahidi sana kuwafundisha; nilijishughulisha na baadhi waliokuwa na chuki nyingi dhidi ya Ukristo. Akili yangu ililemewa sana na uzito na ugumu wa kazi yangu. Tegemeo langu lote na tumaini langu la kufanikiwa vilionekana kuwa juu ya Mungu; ambaye niliona kwamba yeye peke yake ndiye awezaye kuwafanya wawe tayari kupokea mafundisho. Moyo wangu ulijishughulisha sana katika maombi, nikituma maombi ya kimya kwa Mungu, hata nilipokuwa nikisema nao. Laiti ningeweza siku zote kwenda katika nguvu za Bwana!

Juni 25.—“Nilikuwa katika afya bora kidogo kuliko siku za karibuni; nikaweza kutumia sehemu kubwa ya siku katika maombi na masomo ya makini. Nilikuwa na wasaa na bidii zaidi katika maombi kuliko ilivyokuwa kawaida siku za karibuni; hasa nilitamani sana uwepo wa Mungu katika kazi yangu, na kwamba wapagani maskini wapate kuongoka. Na katika maombi ya jioni imani yangu na tumaini langu katika Mungu vilikua sana. Kwa jicho la akili kila kitu kinachohusu wongofu wa Wapagani ni giza kama usiku wa manane; lakini siwezi ila kutumaini katika Mungu kwa ajili ya kutimizwa kwa jambo fulani tukufu miongoni mwao. Nafsi yangu ilitamani sana kuendelezwa kwa ufalme wa Mkombozi hapa duniani. Niliogopa sana nisije nikakubali wazo lolote batili, na hivyo kupoteza hisia niliyokuwa nayo wakati huo ya mambo ya kimungu. Laiti ningekuwa na hali ya kimbingu idumuyo!

Juni 26.—“Asubuhi, tamaa zangu zilionekana kupanda, na kupaa kwa uhuru kwa Mungu. Nilijishughulisha sehemu kubwa ya siku katika kutafsiri maombi katika lugha ya Wahindi wa Delaware; nilikutana na ugumu mkubwa, kwa sababu mkalimani wangu hakuwa amezoea kazi hiyo hata kidogo. Lakini ingawa nilikatishwa tamaa sana na ugumu uliopita kiasi wa kazi hiyo, Mungu aliniunga mkono; na hasa jioni, akanipa faraja tamu. Katika maombi nafsi yangu ilipata wasaa, na imani yangu ikaingizwa katika utendaji dhahiri; niliwezeshwa kumlilia Mungu kwa ajili ya Wahindi wangu maskini; na ingawa kazi ya wongofu wao ilionekana haiwezekani kwa wanadamu, lakini kwa Mungu niliona mambo yote yawezekana. Imani yangu iliimarishwa sana, kwa kuona msaada wa ajabu Mungu aliowapa watumishi wake Nehemia na Ezra, katika kuwarekebisha watu wake na kuisimamisha tena kanisa lake la kale. Nilipata msaada mwingi katika maombi kwa ajili ya rafiki zangu wapendwa Wakristo, na kwa ajili ya wengine niliowaona kuwa hawana Kristo; lakini nilijishughulisha zaidi hasa kwa ajili ya wapagani maskini, na wale walio chini ya uangalizi wangu; niliwezeshwa kudumu katika maombi kwa ajili yao; na nikatumaini kwamba Mungu ataziinamisha mbingu na kushuka kwa ajili ya wokovu wao. Ilionekana kwangu kwamba hakuna kizuizi kikubwa cha kutosha kuizuia kazi hiyo tukufu, kwa kuwa Mungu aliye hai, kama nilivyotumaini kwa nguvu, alikuwa amejishughulisha nayo. Niliendelea katika hali ya utulivu, nikiuinua moyo wangu kwa Mungu kwa ajili ya msaada na neema, ili nipate kufa zaidi kwa ulimwengu huu wa sasa, ili nafsi yangu yote iendelee kujishughulisha daima na kuendelezwa kwa ufalme wa Kristo. Nilitamani sana kwamba Mungu anisafishe zaidi, ili niwe kama chombo kiteule cha kulichukua jina lake miongoni mwa Wapagani.

Juni 28.—“Nilitumia asubuhi katika kusoma sehemu kadhaa za maandiko matakatifu, na katika maombi ya bidii kwa ajili ya Wahindi wangu, kwamba Mungu ausimamishe ufalme wake miongoni mwao, na kuwaleta katika kanisa lake. Karibu saa tatu nilijitenga na kwenda mahali pangu pa kawaida pa faraghani nyikani, na huko tena nikapata msaada fulani katika maombi. Shughuli yangu kuu ilikuwa wongofu wa wapagani kwa Mungu; na Bwana akanisaidia kumsihi kwa ajili yake. Kuelekea adhuhuri nilipanda kwenda kwa Wahindi ili kuwahubiria; na nilipokuwa nikienda moyo wangu ulipaa kwa Mungu katika maombi kwa ajili yao; ningeweza kumwambia Mungu kwa uhuru kwamba yeye anajua kuwa lengo nililokuwa nikilifanyia kazi si langu; bali ni lengo lake mwenyewe, na kwamba ingekuwa utukufu wake mwenyewe kuwaongoa Wahindi maskini: na ahimidiwe Mungu sikuhisi tamaa yoyote ya wongofu wao ili nipate heshima kutoka kwa ulimwengu kama chombo cha kuufanya. Nilikuwa na wasaa fulani katika kusema na Wahindi.

Juni 30.—“Nafsi yangu ilikuwa na utulivu mwingi katika kusoma neno la Mungu, hasa sura ya tisa ya Danieli. Niliona jinsi Mungu alivyowaita watumishi wake katika maombi, na kuwafanya washindane naye, alipokusudia kulipa kanisa lake rehema yoyote kubwa. Na, ole wangu! nilijiona haya kufikiria uzito wangu na ukosefu wangu wa bidii wakati kulipoonekana kuna mengi ya kufanya kwa ajili ya kujengwa kwa Sayuni. Ee jinsi Sayuni unavyolala ukiwa! Nilitamani kwamba kanisa la Mungu lipate kuenezwa; niliwezeshwa kuomba, nadhani, kwa imani; nafsi yangu ilionekana kumtegemea Mungu dhahiri, na niliwezeshwa kushindana naye. Baadaye nikatembea nje mpaka mahali pa faraghani penye utamu; nikapata msaada fulani katika maombi, nikawa na hisia ya uhitaji wangu mkuu wa msaada wa kimungu, na nikaihisi nafsi yangu ikimtegemea Mungu dhahiri. Ahimidiwe Mungu, huu umekuwa juma la faraja kwangu.

Siku ya Bwana, Julai 1.—“Baada ya kufika kwao akili yangu ilichanganyikiwa, na sikuhisi kabisa ule utegemezi tamu kwa Mungu ambao nafsi yangu imefarijiwa nao siku zilizopita. Nilitumia sehemu ya kwanza ya mchana katika hali hii ya akili, na nikawahubiria Wahindi bila moyo wowote. Alasiri nilihisi bado utasa nilipoanza kuhubiri, kwa muda wa nusu saa hivi: nilijiona kana kwamba sijui lolote, wala sina neno la kuwaambia Wahindi; lakini punde baadaye nikaona ndani yangu roho ya upendo, na uchangamfu, na nguvu, ya kuwahutubia Wahindi maskini, na Mungu akanisaidia kuwasihi, ‘wageuke na kuziacha ubatili wote wa wapagani, wamgeukie Mungu aliye hai;’ nina hakika kwamba Bwana aliigusa dhamiri zao; kwa maana sijawahi kuona usikivu wa namna hiyo ukiamshwa ndani yao. Nilipoondoka kwao, nilitumia muda wote niliokuwa nikienda kwa makazi yangu, umbali wa maili tatu, katika maombi na sifa kwa Mungu. Baada ya kuenda zaidi ya maili mbili likaingia akilini mwangu wazo la kujiweka wakfu tena kwa Mungu, jambo nililolifanya kwa utulivu mkuu na kuridhika kusikoelezeka; hasa nilijitoa kwake upya katika kazi ya huduma. Hili nililifanya kwa neema ya kimungu, natumaini, bila kuweka masharti wala kizuizi chochote; bila kurudi nyuma hata kidogo mbele ya matatizo yoyote yawezayo kuandamana na kazi hii kuu na iliyobarikiwa. Nilionekana kuwa huru kabisa, mchangamfu, na mwenye ukamilifu katika kujiweka wakfu huku. Nafsi yangu yote ililia, ‘Bwana, kwako mimi najiweka wakfu! Ee unikubali, na uniache niwe wako milele. Bwana, sitamani kitu kingine; sitamani zaidi. Ee njoo, njoo, Bwana, mkubali mdudu maskini. Moyo wangu ulifurahi katika kazi yangu ya pekee kama mmisionari; ulifurahi katika hitaji langu la kujikana nafsi kwa namna nyingi, nami niliendelea kujitoa kwa Mungu, na kumsihi rehema, nikiomba bila kukoma kila dakika kwa bidii tamu. Maumbile yangu yakiwa dhaifu sana siku za karibuni, na yaliyochoka sana, sasa yalilemewa kwa kiasi kikubwa: vidole vyangu vikawa dhaifu sana, na kuganda kidogo, hata nikashindwa kuvinyoosha, na niliposhuka kutoka kwa farasi wangu nikakaribia kushindwa kutembea; viungo vyangu vyote vilionekana kama vimelegea. Lakini nilihisi nguvu tele katika utu wa ndani. Niliwahubiria watu weupe; Mungu akanisaidia sana, hasa katika maombi. Baadhi ya Wahindi wangu maskini waliguswa hata wakaja mkutanoni pia, na mmoja akaonekana kuwa na wasiwasi mwingi.

Julai 3.—“Nilikuwa bado dhaifu sana. Asubuhi hii niliwezeshwa kuomba nikiwa na hisia ya uhitaji wangu wa msaada kutoka kwa Mungu, na natumaini nilikuwa na imani fulani katika utendaji; na, ahimidiwe Mungu, niliwezeshwa kumsihi kwa muda mrefu kiasi. Kweli Mungu ni mwema kwangu. Lakini nafsi yangu iliomboleza, na ilihuzunika kwa dhambi yangu na utasa wangu, na ilitamani kujishughulisha zaidi kwa ajili ya Mungu. Karibu saa tatu, nilijitenga tena kwa ajili ya maombi, na kwa wema wa kimungu nikawa na roho ya maombi iliyobarikiwa; nafsi yangu ilipenda wajibu huo, na ilimtamani Mungu ndani yake. Ee ni tamu kama nini kuwa wa Bwana, kuwa mtu aliyejitoa kwake dhahiri! Ni fungu lililobarikiwa jinsi gani Mungu! Jinsi alivyo mtukufu, jinsi alivyo mpendezi katika nafsi yake! Ee nafsi yangu ilitamani kutumia wakati wote kwa ajili ya Mungu! Nilitumia sehemu kubwa ya siku katika kutafsiri maombi katika lugha ya Wahindi. Jioni niliwezeshwa tena kushindana na Mungu katika maombi kwa bidii. Niliwezeshwa kudumisha hali ya nafsi ya kutojiamini na ya kukesha, nami nilikuwa na wivu, na hofu nisije nikakubali uzembe na kujiamini nafsi.

Julai 6.—“Niliamka asubuhi hii katika kumcha Mungu, na nikatumia dakika zangu za kwanza za kuamka katika maombi kwa ajili ya utakaso, ili nafsi yangu ioshwe kutokana na uchafu na unajisi wake uliopita kiasi. Baada ya kuamka nilitumia muda fulani katika kusoma neno la Mungu, na katika maombi. Nilimlilia Mungu nikiwa na hisia ya umaskini wangu mkuu. Siku hizi ninajishughulisha zaidi ya yote na sifa zinazohitajika kwa huduma, na wongofu wa wapagani. Mwaka jana nilitamani kuandaliwa kwa ajili ya ulimwengu wa utukufu, na kuondoka hima kutoka ulimwengu huu; lakini siku za karibuni karibu shughuli yangu yote ni wongofu wa wapagani, na kwa lengo hilo ninatamani kuishi. Lakini ahimidiwe Mungu nina tamaa ndogo ya kuishi kwa ajili ya anasa yoyote ya ulimwengu kuliko nilivyopata kuwa nayo. Ninatamani na kupenda kuwa msafiri, na ninahitaji neema ili niige maisha, kazi na mateso ya Mtakatifu Paulo miongoni mwa wapagani. Na nitakapotamani utakatifu sasa, si kwa ajili yangu mwenyewe kama zamani, bali zaidi ili kwa njia hiyo nipate kuwa ‘mhudumu wa agano jipya awezaye,’ hasa kwa wapagani.

Julai 7.—“Nilikuwa nimefadhaika sana asubuhi hii, na nguvu zangu zote zikawa zimeisha na kuchoka; lakini niliguswa na kuburudishwa katika kusoma hadithi tamu ya kunyakuliwa kwa Eliya, na nikapata upendo na bidii fulani katika maombi; nilitamani sana vipawa na neema za huduma, ili nipate kufanya jambo fulani katika kazi ya Mungu. Baadaye niliburudishwa na kutiwa nguvu nilipokuwa nikisoma cha kwanza cha Alleine Case of Conscience, n.k.—kisha niliwezeshwa kuomba kwa shauku fulani ya nafsi—niliogopa uzembe na kujiamini nafsi, na nikatamani utakatifu.

Siku ya Bwana, Julai 8.—“Niliugua usiku uliopita—sikuweza kupumzika kwa utulivu. Nilikuwa na kiasi kidogo cha msaada katika kuwahubiria Wahindi, na baadaye niliwezeshwa kuwahubiria watu weupe kwa nguvu fulani, hasa katika mwisho wa mahubiri yangu, kutoka Yeremia 3:23. ‘Hakika, bure wokovu unaotarajiwa kutoka vilimani,’ n.k. Bwana pia alinisaidia kwa kiasi katika maombi ya kwanza; lihimidiwe jina lake. Kuelekea usiku, ingawa nilikuwa nimechoka sana, niliwezeshwa kusoma neno la Mungu nikiwa na ladha tamu yake, na kuomba kwa upendo, bidii, na natumaini kwa imani; nafsi yangu ilimtegemea Mungu dhahiri kuliko kawaida. Nilikuwa mwenye kukesha, mpole, na mwenye wivu juu ya moyo wangu mwenyewe, nisije nikakubali uzembe na mawazo batili, na kumhuzunisha Roho aliyebarikiwa, hata ajiondoe na kuondoa mvuto wake mtamu, mpole, na wa fadhili. Nilitamani ‘kwenda zangu nikae na Kristo,’ zaidi ya wakati mwingine wowote siku za karibuni. Nafsi yangu iliungana sana na watakatifu wa nyakati za kale, na wale walio hai sasa; hasa nafsi yangu iliyeyuka kwa ushirika wa Eliya na Elisha. Niliwezeshwa kumlilia Mungu kwa roho ya kitoto, na kudumu katika maombi kwa muda. Nilipata wasaa mwingi katika wajibu mtamu wa maombezi; niliwezeshwa kuwakumbuka idadi kubwa ya rafiki wapendwa, na nafsi za thamani, pamoja na wahudumu wa Kristo. Niliendelea katika hali hii, nikiogopa kila wazo la uvivu, hata nikalala usingizi.

Julai 21.—“Asubuhi hii nilielemewa sana na hatia na aibu kutokana na hisia ya uovu na uchafu wa ndani. Karibu saa tatu nilijitenga na kwenda nyikani kwa ajili ya maombi, lakini sikuwa na faraja nyingi; nilijiona kuwa kiumbe kiovu na kidogo kuliko vyote duniani, hata nikakaribia kushindwa kuishi na nafsi yangu; nilionekana mdogo na muovu kiasi kwamba nilidhani sitaweza kamwe kuuinua uso wangu mbinguni, kama Mungu, kwa neema yake isiyo na kikomo, angeniletea huko. Kuelekea usiku mzigo wangu kuhusu kazi yangu miongoni mwa Wahindi ulianza kuongezeka sana, na uliongezeka kwa kusikia mambo kadhaa yaliyoonekana kukatisha tamaa sana, hasa kwamba walikusudia kukutana pamoja siku iliyofuata kwa ajili ya karamu ya ibada ya sanamu na dansi. Ndipo nikaanza kuwa katika uchungu; nilidhani kwamba lazima, kwa dhamiri, niende na kujitahidi kuwavunja, lakini sikujua jinsi ya kujaribu jambo kama hilo. Hata hivyo, nilijitenga kwa ajili ya maombi, nikitumaini nguvu kutoka juu. Katika maombi nilipata wasaa mwingi sana, na nafsi yangu ilivutwa nje kama sikumbuki kuwahi kuwa hivyo maishani mwangu. Nilikuwa katika uchungu mkubwa, na nikasihi kwa bidii na uthabiti mwingi, hata niliponyanyuka magotini nilihisi udhaifu na kushindwa kupita kiasi; nikakaribia kushindwa kutembea sawa; viungo vyangu vilikuwa vimelegea; jasho lilitiririka usoni na mwilini mwangu, na maumbile yalionekana kana kwamba yatayeyuka. Kadiri nilivyoweza kupambanua, nilikuwa huru kabisa na malengo ya ubinafsi katika sala zangu za bidii kwa ajili ya Wahindi maskini. Nilijua kwamba walikuwa wamekutana kuwaabudu mashetani, si Mungu; na hili likanifanya nilie kwa bidii kwamba Mungu sasa aonekane na kunisaidia katika jitihada zangu za kuuvunja mkutano huu wa ibada ya sanamu. Nafsi yangu ilisihi kwa muda mrefu, nami nilidhani kwamba Mungu atasikia, na atakwenda pamoja nami kuitetea kazi yake mwenyewe: nilionekana kumtegemea Mungu kwa uwepo na msaada wake. Na hivyo nikautumia usiku, nikiomba bila kukoma kwa ajili ya msaada wa kimungu, na kwamba nisijitegemee nafsi, bali daima niwe na tegemeo langu lote juu ya Mungu. Yale niliyopitia yalikuwa ya ajabu, na kwa kweli hayaelezeki. Vitu vyote hapa chini vilitoweka, na kukaonekana hakuna kitu chenye umuhimu wowote wa maana kwangu, isipokuwa utakatifu wa moyo na wa maisha, na wongofu wa wapagani kwa Mungu. Mahangaiko yangu yote, hofu na tamaa, ambazo zingeweza kusemwa kuwa za kidunia, zilitoweka, na zilikuwa, machoni pangu, za maana kidogo tu zaidi ya pumzi ya upepo. Nilitamani sana kwamba Mungu ajipatie jina miongoni mwa wapagani; nami nilimwendea kwa uhuru mkuu, kwamba yeye anajua nilimtanguliza ‘kuliko furaha yangu kuu.’ Kweli, sikuwa na dhana yoyote ya furaha kutoka ulimwengu huu; sikujali wapi au jinsi gani nilivyoishi, wala tabu gani nilizopitia, ilimradi tu nipate kuvipata nafsi kwa Kristo. Niliendelea katika hali hii jioni yote na usiku. Nilipokuwa nimelala niliota mambo haya; na nilipoamka, (kama nilivyofanya mara kwa mara,) jambo la kwanza nililofikiria lilikuwa kazi hii kuu ya kumsihi Mungu dhidi ya Shetani.

Siku ya Bwana, Julai 22.—“Nilipoamka nafsi yangu ililemewa na kile kilichoonekana kuwa mbele yangu. Nilimlilia Mungu, kabla sijaweza kutoka kitandani mwangu; na mara tu nilipovaa nikajitenga na kwenda nyikani, ili kuimimina nafsi yangu iliyolemewa kwa Mungu, hasa kwa ajili ya msaada katika kazi yangu kuu; kwa maana nilishindwa karibu kufikiria kitu kingine chochote. Nilifurahia uhuru na bidii ile ile kama jioni iliyopita; na kwa uhuru usioelezeka nikajitoa upya kwa Mungu, kwa uzima au kifo, kwa tabu zote atakazoniita, miongoni mwa wapagani; na nilihisi kana kwamba hakuna kitu kingeweza kunikatisha tamaa katika kazi hii iliyobarikiwa. Nilikuwa na tumaini kuu kwamba Mungu ‘atajiinamisha mbingu na kushuka,’ na kufanya kazi fulani ya ajabu miongoni mwa wapagani. Nilipokuwa nikienda kwa Wahindi, maili tatu, moyo wangu ulikuwa ukienda juu kwa Mungu daima kwa ajili ya uwepo na msaada wake; nikitumaini, na karibu kutazamia, kwamba Mungu ataifanya hii kuwa siku ya nguvu na neema yake miongoni mwa Wahindi maskini. Nilipofika kwao, niliwakuta wamejishughulisha na sherehe yao; lakini kwa wema wa kimungu niliwashawishi waache na kuyasikiliza mahubiri yangu: lakini bado hapakuonekana lolote la nguvu ya pekee ya Mungu miongoni mwao. Niliwahubiria tena alasiri, na nikaona Wahindi walikuwa na kiasi zaidi kuliko awali; lakini bado sikuona lolote la pekee miongoni mwao. Kwa hiyo shetani akapata nafasi ya kunijaribu na kunipiga kwa mawazo haya ya laana, Hakuna Mungu, au kama yupo, hawezi kuwaongoa Wahindi, kabla hawajapata maarifa zaidi, n.k. Nilikuwa dhaifu na mchovu sana, na nafsi yangu ikilemewa na fadhaa; lakini nilikuwa nimekufa kwa ulimwengu wote, na niliamua bado kumngoja Mungu kwa ajili ya wongofu wa wapagani, ingawa ibilisi alinijaribu kinyume chake.

Julai 24.—“Nilipanda karibu maili kumi na saba kuelekea magharibi, juu ya mlima wa kutisha, kwa idadi ya Wahindi. Nikawakusanya karibu thelathini kati yao: nikawahubiria jioni, na nikalala miongoni mwao. Nilikuwa dhaifu, na nikahisi kwa kiasi fulani kukosa faraja; lakini sikuweza kuwa na wasaa wowote katika kufikiria hali au shughuli nyingine yoyote maishani. Tamaa yangu yote ilikuwa wongofu wa wapagani; na tumaini langu lote lilikuwa katika Mungu. Mungu haniruhusu kujipendeza au kujifariji kwa matumaini ya kuona rafiki, kurudi kwa watu wangu wapendwa, na kufurahia faraja za kidunia.

Siku ya Bwana, Agosti 5.—“Ingawa nilikuwa dhaifu sana, niliwatembelea na kuwahubiria Wahindi maskini mara mbili, na nikatiwa nguvu kupita matarajio yangu sana. Kweli Bwana alinipa wasaa na bidii fulani katika kuwahutubia; ingawa sikuwa na nguvu za kutosha kusimama, bali nililazimika kuketi muda wote. Kuelekea usiku nilikuwa dhaifu, mchovu, mgonjwa, na mwenye maumivu tele. Najiona kama mtu ambaye mali yake yote imepakiwa katika mashua moja ndogo, ikienda kwa msiba ikichukuliwa na mkondo wa kasi. Mmiliki maskini asimama ufuoni, akitazama, na kuomboleza hasara yake. Lakini, ole wangu! ingawa mali yangu yote inaonekana kuchukuliwa, nami nasimama na kuiona, sithubutu kuomboleza; kwa maana hili huzidisha kuishusha roho yangu, na kuongeza magonjwa yangu ya mwili! Kwa hiyo nalazimika kujiburudisha kwa vitu vidogo; ingawa wakati huo huo naogopa, na mara kwa mara nahisi kana kwamba nina hatia ya kupoteza wakati vibaya. Na mara nyingi dhamiri yangu imesumbuliwa sana na njia hii ya kusikitisha ya kutumia wakati, hata sina amani; ingawa sina nguvu ya akili wala ya mwili ya kuutumia kwa kusudi bora zaidi. Ee laiti Mungu angeihurumia hali yangu ya dhiki!”

Kwa majuma matatu yaliyofuata ugonjwa wake ulikuwa mdogo zaidi; naye alikuwa kwa kiasi fulani na uwezo wa kufanya shughuli, za hadhara na za faragha, ingawa alikuwa na nyakati ambazo maradhi yake yalimshinda kwa kiasi kikubwa. Kwa kawaida pia alikuwa na msaada mwingi zaidi wa ndani na nguvu ya akili. Mara nyingi anaeleza tamaa kuu za kuenezwa kwa ufalme wa Kristo, hasa kwa wongofu wa wapagani kwa Mungu; na anazungumzia tumaini hili kama furaha yake na shangwe yake yote. Anaendelea bado kueleza tamaa zake za kawaida za utakatifu, kuishi kwa ajili ya Mungu, na hisia ya kutostahili kwake mwenyewe. Mara kadhaa anazungumzia jinsi alivyojionea kuwa kiumbe kiovu kuliko vyote duniani; na mara moja anasema, kwamba alifikiri kwa kweli kuwa hakuna miongoni mwa watoto wa Mungu aliyepungukiwa na ule utakatifu, na ukamilifu katika utii wao, ambao Mungu anaudai, kama yeye. Anazungumzia hisia yake ya kuwa amekufa zaidi kuliko wakati wowote kwa anasa za ulimwengu. Wakati mwingine anataja msaada wa pekee aliokuwa nao wakati huu, katika kuwahubiria Wahindi, na dalili za wasiwasi wa kidini miongoni mwao. Anazungumzia pia msaada katika maombi kwa ajili ya rafiki walio mbali, na hasa wahudumu na watahiniwa wa huduma; na faraja nyingi aliyofurahia katika ushirika wa baadhi ya wahudumu waliokuja kumtembelea.

Septemba 1.—“Nilitiwa nguvu kiasi, baada ya kipindi cha udhaifu mkuu, hata nikaweza kutumia saa mbili au tatu katika kuandika juu ya somo la kimungu. Nilifurahia faraja na utamu fulani katika mambo ya kimungu na matakatifu; na kadiri nguvu zangu za mwili zilivyorejeshwa kwa kiasi fulani, ndivyo nafsi yangu ilivyoonekana kuwa na nguvu kiasi, na kujishughulisha na mambo ya Mungu.

Siku ya Bwana, Septemba 2.—“Niliwezeshwa kusema na Wahindi wangu maskini kwa wasiwasi na bidii nyingi; nami nina hakika kwamba Mungu aliniwezesha kuutumia imani ndani yake, nilipokuwa nikisema nao. Niligundua kwamba baadhi yao waliogopa kusikiliza na kuukubali Ukristo, wasije wakalogwa na kutiwa sumu na baadhi ya powaws: lakini niliwezeshwa kuwasihi wasiwaogope hawa; na, nikimtegemea Mungu kwa ajili ya usalama na ukombozi, niliyatolea changamoto haya mamlaka yote ya giza, yafanye lililo baya zaidi juu yangu kwanza. Niliwaambia watu wangu kwamba mimi ni Mkristo, nami nikawauliza kwa nini powaws hawakunilogia wala kunitia sumu. Sijawahi karibu kuhisi kutostahili kwangu mwenyewe zaidi ya katika tendo hili. Niliona kwamba heshima ya Mungu ilihusika; nami nikatamani kuhifadhiwa—si kwa malengo ya ubinafsi—bali kwa ushuhuda wa nguvu na wema wa kimungu, na wa ukweli wa Ukristo, na ili Mungu apate kutukuzwa. Baadaye, niliona nafsi yangu ikifurahi katika Mungu kwa ajili ya neema yake isaidiayo.”

Baada ya haya, alifanya safari kwenda New-England, na akawa mbali na mahali pake pa makao, kwenye Forks of Delaware, kwa majuma matatu hivi. Alikuwa katika hali dhaifu kwa sehemu kubwa ya wakati. Lakini katika sehemu ya mwisho ya safari aliona kwamba alipata nafuu nyingi ya afya na nguvu.

Septemba 26.—“Nilipanda kurudi nyumbani kwenye Forks of Delaware. Nina sababu gani ya kumhimidi Mungu, aliyenihifadhi katika kupanda zaidi ya maili mia nne na ishirini, naye ‘ameyalinda mafupa yangu yote, hata halikuvunjika hata moja!’ Afya yangu vilevile imepata nafuu kubwa. Ee laiti ningeweza kuweka wakfu yangu yote kwa Mungu! Hii ndiyo malipo pekee niwezayo kumrudishia.”

Alipoanza kuhubiri hapa, hakuwa na wasikilizaji zaidi ya ishirini hadi ishirini na watano; idadi yao hatimaye ikaongezeka hadi arobaini, au zaidi; na mara nyingi wengi wa wale wa sehemu zile walikuja pamoja kumsikia akihubiri. Katika barua kwa Mch. Bw. Pemberton, asema “Matokeo ambayo kweli za neno la Mungu zimekuwa nayo juu ya baadhi ya Wahindi mahali hapa, ni ya kutia moyo kiasi. Idadi yao imeletwa kuikana ibada ya sanamu, na kukataa kushiriki katika karamu zile walizokuwa wakizitoa kama dhabihu kwa mamlaka fulani zisizojulikana zinazodhaniwa. Na wachache miongoni mwao, kwa muda mrefu kiasi, wameonyesha wasiwasi wa dhati kwa ustawi wa milele wa nafsi zao, na wanaendelea bado ‘kuiuliza njia ya Sayuni,’ kwa bidii, upendo, na uangalifu unaofaa, kiasi kinachonipa sababu ya kutumaini kwamba ‘Mungu ambaye, natumaini, ameianza kazi hii ndani yao,’ ataiendeleza, hata itakapofikia wongofu wao wa kuokoa kwake mwenyewe. Hawa hawaachi tu dhana zao za kale za ibada ya sanamu, bali hujitahidi pia kuwaondoa rafiki zao katika dhana hizo. Na kama vile wanavyotafuta wokovu kwa nafsi zao wenyewe, ndivyo wanavyoonekana kutamani, na baadhi yao hujitahidi, kwamba wengine wachochewe kufanya vivyo hivyo.

“Kuna pia matatizo mengi, yanayoandamana na kuwafanya wapagani hawa maskini kuwa Wakristo.

“Kwanza kabisa, nia zao zimejaa chuki dhidi ya Ukristo, kwa sababu ya maisha maovu na mwenendo usio wa Kikristo wa baadhi wanaoitwa Wakristo. Hawa hawawawekei tu mfano mbaya zaidi, bali baadhi yao hujitahidi, waziwazi kwa maneno, kuwazuia wasije wakawa Wakristo, wakiona kwamba kama hawa wangeongolewa kwa Mungu, ‘tumaini la faida yao isiyo halali’ lingepotea kwa njia hiyo.

“Tena: wapagani hawa maskini wameshikamana sana na desturi, mapokeo, na dhana za kubuniwa za baba zao. Na hii moja inaonekana kuwa msingi wa dhana zao nyingine zote, yaani kwamba ‘si Mungu yule yule aliyewaumba, aliyewaumba watu weupe,’ bali mwingine, aliyewaamuru waishi kwa kuwinda, n.k., na wasifuate desturi za watu weupe. Kwa hiyo, wanapotakiwa kuwa Wakristo, mara kwa mara hujibu, kwamba ‘wataishi kama baba zao walivyoishi, na kwenda kwa baba zao watakapokufa.’ Na kama miujiza ya Kristo na mitume wake ikitajwa ili kuthibitisha ukweli wa Ukristo, wao pia hutaja miujiza kadhaa ambayo baba zao waliwaambia ilifanyika zamani miongoni mwa Wahindi, na ambayo shetani huwafanya waamini kuwa ilikuwa hivyo. Wameshikamana sana na ibada ya sanamu, mara kwa mara wakifanya karamu, wazilazo kwa heshima ya viumbe fulani visivyojulikana, ambao, wanadhani, huzungumza nao katika ndoto; wakiwaahidi mafanikio katika uwindaji, na shughuli nyingine, endapo watawatolea dhabihu. Mara nyingi pia hutoa dhabihu zao kwa roho za wafu, ambao, wanadhani, wanahitaji fadhili kutoka kwa walio hai, na hali wako katika hali ambayo wanaweza kulipa vema huduma zote za wema wanazoonyeshwa. Nao huhusisha misiba yao yote na kupuuza dhabihu hizi.

“Zaidi ya hayo, wanahofiwa sana na wale miongoni mwao waitwao powaws, wanaodhaniwa kuwa na uwezo wa kuloga, au kuwatia sumu hata kufa, au angalau kwa namna ya kutesa sana. Nao waliona kwamba ingekuwa hatima yao ya kusikitisha kulogwa hivi endapo wangekuwa Wakristo.

“Namna ya maisha yao vilevile ni kizuizi kikubwa kwa kusudi la wao kufanywa Wakristo. Wanazurura karibu daima kutoka mahali hadi mahali, na ni nadra kupata fursa na baadhi yao kwa ajili ya mafundisho yao.”

Oktoba 1.—“Nilijishughulisha na kufanya matayarisho kwa ajili ya safari yangu niliyokusudia kwenda Susquehanna. Nilijitenga mara kadhaa nikaenda nyikani kwa ajili ya wajibu wa faraghani, na nikajitahidi kusihi uwepo wa kimungu uende pamoja nami kwa Wapagani maskini, niliokuwa nikienda kuwahubiria Injili. Kuelekea usiku nilipanda karibu maili nne, na nikakutana na ndugu Byram, aliyekuwa amekuja kwa ombi langu kuwa mwenzangu wa safari kwa Wahindi. Nilifurahi kumwona, nami natumaini Mungu aliyafanya mazungumzo yake yawe na faida kwangu. Nilimwona, kama nilivyodhani, akiwa amekufa zaidi kwa ulimwengu, mahangaiko yake yenye wasiwasi na vitu vyake vinavyovutia, kuliko mimi; na hili likanifanya nijitazame ndani yangu, na kanipa hisia kubwa zaidi ya hatia yangu, kutoshukuru kwangu, na taabu yangu.

Oktoba 2.—“Nilianza safari yangu pamoja na ndugu mpendwa Byram na mkalimani wangu, na Wahindi wakuu wawili kutoka Forks of Delaware. Tulisafiri karibu maili ishirini na tano, na tukalala katika mojawapo ya nyumba za mwisho barabarani mwetu; ambako baada yake hapakuwa na kitu ila nyika ya kutisha na yenye kunguruma.

Oktoba 3.—“Tuliendelea njiani mwetu kuingia nyikani, na tukakuta safari ngumu na hatari zaidi kwa mbali, kuliko yeyote kati yetu aliyepata kuiona. Hatukuwa karibu na kitu kingine ila milima mirefu, mabonde marefu, na miamba ya kutisha, ya kupitia. Hata hivyo, nilikuwa na furaha fulani ya kiroho sehemu ya siku, na akili yangu ikijishughulisha kwa nguvu katika kutafakari juu ya somo la kimungu. Kuelekea usiku farasi wangu aliuweka mmoja wa miguu yake kwenye miamba na akaanguka chini yangu, lakini kwa wema wa kimungu sikuumia. Hata hivyo, alivunjika mguu; na kwa kuwa nilikuwa mahali pa kutisha hivyo, na karibu maili thelathini kutoka nyumba yoyote, sikuona lolote lingeloweza kufanywa kuokoa uhai wake, na hivyo nikalazimika kumuua, na kuendelea na safari yangu kwa miguu. Ajali hii ilinifanya niustaajabie wema wa kimungu kwangu kwamba mafupa yangu hayakuvunjika, na wingi wao kujaa maumivu makali. Wakati wa giza tu tuliwasha moto, tukakata vichaka vichache, na tukatengeneza kifuniko juu ya vichwa vyetu ili kutuokoa na baridi kali, iliyokuwa kali sana usiku ule, na tukijikabidhi kwa Mungu kwa maombi, tukalala chini na kulala kwa utulivu.”

Siku iliyofuata waliendelea mbele katika safari yao, na usiku wakalala nyikani vivyo hivyo.

Oktoba 5.—“Tulifika mto Susquehanna mahali paitwapo Opeholhaupung, na tukakuta huko nyumba kumi na mbili za Wahindi. Baada ya kumsalimu mfalme kwa namna ya urafiki nilimwambia shughuli yangu, na kwamba tamaa yangu ilikuwa kuwafundisha Ukristo. Baada ya kushauriana kidogo Wahindi wakakusanyika, nami nikawahubiria. Na nilipomaliza nikauliza kama wangenisikiliza tena. Wakajibu kwamba wangelifikiri, na punde baadaye wakanipelekea neno kwamba wangehudhuria mara moja kama ningehubiri, jambo nililolifanya kwa uhuru, mara zote mbili. Nilipowauliza tena, kama wangenisikiliza zaidi, wakajibu, wangefanya hivyo siku iliyofuata. Nilikuwa na hisia kubwa mno ya kutowezekana kufanya lolote kwa ajili ya Wapagani maskini bila msaada wa pekee kutoka juu; na nafsi yangu ilionekana kupumzika juu ya Mungu, na kumwachia yeye afanye apendavyo katika jambo nililoliona kuwa lake mwenyewe. Kwa kweli, kwa wema wa kimungu, nilikuwa nimehisi kiasi cha hali hii wakati mwingi nilipokuwa nikisafiri huko; na kwa kiasi fulani kabla sijaondoka.

Oktoba 6.—“Niliamka mapema na kumsihi Bwana msaada katika kazi yangu kuu. Karibu adhuhuri, niliwahubiria Wahindi tena; na alasiri niliwatembelea nyumba kwa nyumba, na kuwaalika waje kunisikia tena siku iliyofuata, na kuahirisha kusudi lao la kuwinda ambalo walikuwa wakianza tu, hadi Jumatatu. ‘Usiku huu’ natumaini, ‘Bwana alisimama karibu nami,’ kunitia moyo na kunitia nguvu nafsi yangu: nilitumia zaidi ya saa moja katika faraghani; niliwezeshwa ‘kuumimina moyo wangu mbele za Mungu,’ kwa ajili ya kuongezeka kwa neema katika nafsi yangu, kwa ajili ya vipawa vya huduma, kwa mafanikio miongoni mwa Wahindi maskini, kwa ajili ya wahudumu na watu wa Mungu, kwa ajili ya rafiki wapendwa walio mbali, n.k. Ahimidiwe Mungu!

Oktoba 8.—“Niliwatembelea Wahindi nikiwa na kusudi la kuwaaga, nikidhani kwamba asubuhi hii wangetoka kwenda kuwinda mapema; lakini kinyume cha matarajio na tumaini langu, walitamani kunisikia nikihubiri tena. Nilikubali kwa furaha ombi lao, na baadaye nikajitahidi kujibu pingamizi zao dhidi ya Ukristo.

Oktoba 9.—“Tuliamka karibu saa kumi alfajiri, na tukijikabidhi kwa Mungu kwa maombi, na kuomba ulinzi wake wa pekee, tukaanza safari yetu ya kurudi nyumbani karibu saa kumi na moja, na tukasafiri kwa uthabiti mkuu hadi ilipopita saa kumi na mbili usiku; na ndipo tukajitengenezea moto na kifuniko cha magome, na hivyo tukapumzika. Nilikuwa na mawazo fulani mangavu na yenye faraja juu ya somo la kimungu, njiani, kuelekea usiku. Usiku, mbwa mwitu walinguruma pande zote zetu; lakini Mungu alituhifadhi.”

Siku iliyofuata waliamka mapema, na usiku wakafika makazi ya Waayalandi, ambayo Brainerd aliyafahamu, na wakalala huko. Siku iliyofuata yeye na Bw. Byram wote wawili wakawahubiria watu.

Oktoba 12.—“Nilipanda kurudi makazini mwangu; ambako niliimimina nafsi yangu kwa Mungu katika maombi ya faraghani, na nikajitahidi kumhimidi kwa wema wake mwingi kwangu katika safari yangu ya karibuni. Sijawahi karibu kufurahia afya zaidi, angalau katika miaka ya karibuni; na Mungu kwa njia ya ajabu na karibu ya kimiujiza, aliniunga mkono chini ya machofu ya njia, na kusafiri kwa miguu. Ahimidiwe Bwana, anayenihifadhi daima.

Siku ya Bwana, Oktoba 14.—“Nilikwenda mahali pa ibada ya hadhara, nikiuinua moyo wangu kwa Mungu kwa ajili ya msaada na neema, katika kazi yangu kuu; na Mungu alinifadhili; akinisaidia kumsihi kwa ajili ya utakatifu, na kutumia hoja zenye nguvu zaidi kwake, zilizotolewa kutokana na kufanyika mwili na mateso ya Kristo, kwa lengo hili hasa, kwamba watu wapate kufanywa watakatifu. Baadaye, nilipata msaada mwingi katika kuhubiri. Sijui kama Mungu amewahi kunisaidia kuhubiri kwa namna ya makini na yenye kupambanua zaidi kwa ajili ya kuipima hali ya watu. Kwa wema usio na kikomo wa Mungu, nilihisi kile nilichokisema; naye aliniwezesha kushughulikia kweli ya kimungu kwa uwazi usio wa kawaida.

Oktoba 24.—“Karibu adhuhuri, nilipanda kwenda kwa watu wangu; nikatumia muda, na nikaomba pamoja nao; nilihisi hali ya msafiri duniani; nilitamani sana kuiacha maskani hii yenye giza; lakini bado nikapata utendaji wa saburi na kujisalimisha. Na nilipokuwa nikirudi nyumbani kutoka kwa Wahindi, nilitumia muda wote katika kuuinua moyo wangu kwa Mungu. Jioni nilifurahia kipindi kilichobarikiwa peke yangu katika maombi; niliwezeshwa kumlilia Mungu kwa roho ya kitoto, kwa muda wa karibu saa moja; nilifurahia uhuru mtamu katika kusihi kwa ajili yangu mwenyewe, kwa ajili ya rafiki wapendwa, wahudumu, na baadhi wanaojiandaa kwa kazi hiyo, na kwa ajili ya kanisa la Mungu; na nilitamani kuwa hai mwenyewe katika utumishi wa Mungu kama malaika.

Oktoba 26.—“Asubuhi nafsi yangu iliyeyuka kwa hisia ya wema na rehema ya kimungu kwa mdudu muovu asiyestahili kama huyu. Nilifurahia kumtegemea Mungu, na kuweka tumaini langu lote ndani yake. Nafsi yangu ilihuzunika sana kwa dhambi, na ikathamini na kutamani utakatifu; kuliujeruhi moyo wangu kwa kina, lakini kwa utamu, kufikiri jinsi nilivyokuwa nimemtumia vibaya Mungu mwenye fadhili. Nilitamani kuwa mtakatifu kikamilifu ili nisije nikamhuzunisha Mungu mwenye neema; ambaye ataendelea kupenda ijapokuwa upendo wake unatumiwa vibaya! Nilitamani utakatifu zaidi kwa lengo hili kuliko nilivyotamani kwa ajili ya furaha yangu mwenyewe; na hali huku ndiko kulikuwa furaha yangu kubwa zaidi, kutomvunjia heshima kamwe tena, bali daima kumtukuza Mungu aliyebarikiwa.

Oktoba 31.—“Nilikuwa na hisia ya utasa wangu na kudorora kwangu katika mambo ya Mungu: nafsi yangu ilizimia nilipokumbuka ile bidii niliyoifurahia kwenye kiti cha enzi cha neema. Ee, nilifikiri, laiti ningeweza tu kuwa wa kiroho, mwenye moto, mwenye nia ya kimbingu, na kumtamani Mungu kwa upendo, hili lingekuwa bora kuliko uzima kwangu! Nafsi yangu ilitamani sana kufa, ili kufunguliwa kutoka kwa uzito na utasa huu, na kufanywa mwenye bidii milele katika utumishi wa Mungu. Nilionekana kuishi bila kusudi, na kufanya lolote jema: na Ee mzigo wa maisha kama hayo! Ee kifo, kifo, rafiki yangu mwema, harakisha na uniokoe kutoka kwa umauti wenye uzito, na unifanye wa kiroho na mwenye nguvu hata milele!”

Novemba 5.—Alianza safari kwenda New-York, na akawa mbali na nyumbani zaidi ya juma mbili. Aliangukiwa na baridi na dhoruba, akachoka sana, na aliporudi kutoka New-York kwenda New-Jersey aliugua, na akazuiliwa kwa muda.

Novemba 21.—“Nilipanda kutoka Newark hadi Rockciticus katika baridi, na nikakaribia kushindwa nayo. Nilifurahia utamu fulani katika mazungumzo na Bw. Jones mpendwa, nilipokula chakula naye. Nafsi yangu huwapenda watu wa Mungu, na hasa wahudumu wa Yesu Kristo wanaohisi majaribu yale yale ninayoyahisi.

Novemba 22.—“Nilikuja njiani mwangu kutoka Rockciticus hadi Delaware. Nilikuwa nimefadhaika sana na baridi na maumivu ya kichwa. Karibu saa kumi na mbili usiku nilipotea njia yangu nyikani, na nikatanga-tanga juu ya miamba na milima, chini ya majabali ya kutisha, kupitia matope na mahali pa kutisha na hatari zaidi; na usiku ukiwa wa giza, hata nyota chache tu zingeonekana, nilikuwa hatarini sana. Nilibanwa sana na baridi, na kuteswa na maumivu ya kichwa, yakiandamana na kichefuchefu tumboni mwangu; hata kila hatua niliyopiga ilikuwa ya kunitesa. Nilikuwa na tumaini dogo, kwa masaa kadhaa mfululizo, ila kwamba lazima nilale nje nyikani usiku wote katika hali hii ya dhiki. Lakini karibu saa tatu usiku nilipata nyumba, kwa wema mwingi wa Mungu, na nikakaribishwa kwa fadhili. Hivyo mara kwa mara nimekuwa hatarini, na wakati mwingine nimelala nje usiku wote: lakini Mungu amenihifadhi hadi sasa; na lihimidiwe jina lake. Machofu na tabu kama hizi hunisaidia kuniachanisha na dunia; nami natumaini yatafanya mbingu kuwa tamu zaidi. Zamani, nilipokuwa hivi hatarini kwa baridi, mvua, n.k. nilikuwa tayari kujipendeza kwa mawazo ya kufurahia nyumba yenye faraja, moto wa moto, na faraja nyingine za nje; lakini sasa hizi zina nafasi ndogo moyoni mwangu, (kwa neema ya Mungu,) na jicho langu limeelekezwa zaidi kwa Mungu kwa faraja. Katika ulimwengu huu natazamia dhiki; na sasa haionekani, kama zamani, kuwa jambo geni kwangu. Katika nyakati hizo za shida sijibembelezi kwamba itakuwa bora baadaye; bali zaidi nafikiri jinsi ingeweza kuwa mbaya zaidi; majaribu makubwa kiasi gani wengine wa watoto wa Mungu wameyavumilia; na makubwa kiasi gani bado huenda yamewekwa kwa ajili yangu. Ahimidiwe Mungu, kwamba anafanya mawazo ya mwisho wa safari yangu, na ya kufariki kwangu kuwa faraja kubwa kwangu chini ya majaribu yangu makali zaidi; na hakuruhusu karibu kamwe mawazo haya kuandamana na hofu au huzuni; bali mara kwa mara huandamana na furaha kuu.

Novemba 23.—“Nilimtembelea mtu mgonjwa; nikazungumza na kuomba pamoja naye. Kisha nikatembelea nyumba nyingine, ambako palikuwa na mtu aliyekufa na kulazwa; nikaitazama maiti, na nikatamani kwamba wakati wangu ufike wa kuondoka na kuwa na Kristo. Kisha nikaenda nyumbani kwenye makazi yangu karibu saa saba mchana. Nilijisikia vibaya; lakini niliweza kusoma sehemu kubwa ya alasiri.”

Katika kipindi cha siku kumi na mbili zilizofuata alitumia muda mwingi katika kazi ngumu, pamoja na wengine, ili kujitengenezea kibanda kidogo au kijumba, cha kuishi peke yake wakati wa majira ya baridi. Hata hivyo mara kwa mara aliwahubiria Wahindi, na anazungumzia msaada wa pekee aliokuwa nao mara kwa mara, katika kujihutubia kwao; na jinsi wakati mwingine alivyokuwa na kitia-moyo kikubwa kutokana na usikivu waliouonyesha. Lakini Jumanne, Desemba 4, alizama katika kukatishwa tamaa kukubwa, kuwaona wengi wao wakienda pamoja kwenye karamu na dansi ya ibada ya sanamu, baada ya kuwa amejitahidi sana kuwazuia wasifanye mambo haya.

Desemba 6.—“Kwa kuwa sasa nina fursa ya furaha ya kuwa faraghani katika nyumba yangu mwenyewe, ambayo nimeipata na kuhamia karibuni; nikizingatia kwamba sasa ni muda mrefu tangu niweze, ama kwa sababu ya udhaifu wa mwili au kwa kukosa faraghani, au ugumu mwingine, kutumia muda wowote katika kufunga na kuomba faraghani; nikizingatia pia ukubwa wa kazi yangu, matatizo yaliyopita kiasi yanayoiandama, na kwamba Wahindi wangu maskini sasa wanaabudu mashetani, licha ya jitihada zote nilizozifanya nao, jambo linaloilemea roho yangu karibu kabisa; zaidi ya hayo, nikizingatia utasa wangu uliopita kiasi, ukavu wa kiroho na huzuni, siku za karibuni; na pia nguvu ya baadhi ya uovu fulani; niliitenga siku hii kwa ajili ya maombi ya faraghani na kufunga, ili kusihi baraka ya Mungu juu yangu mwenyewe, juu ya watu wangu maskini, juu ya rafiki zangu, na juu ya kanisa la Mungu. Mwanzoni nilihisi kusita kukubwa kwa wajibu wa siku hiyo kwa sababu ya kutowezekana kwa kuutimiza kunakoonekana: lakini Bwana alinisaidia kuvunja ugumu huu. Ilimpendeza Mungu, kwa njia ya kutumia njia, kunipa hakika iliyo wazi ya udhambi wangu, na ugunduzi wa pigo la moyo wangu mwenyewe, wenye kugusa zaidi kuliko nilioupata siku za karibuni. Na hasa niliona udhambi wangu katika hili, kwamba Mungu alipojiondoa, ndipo, badala ya kuishi na kufa katika kumtafuta, nimekuwa na mwelekeo wa mojawapo ya mambo haya mawili: ama kutoa heshima isiyofaa kwa vitu fulani vya kidunia, kana kwamba furaha ingetokana navyo; au kuwa kwa siri mkaidi na mkosa saburi, na kutamani kifo isivyofaa, hata nyakati fulani nimedhani sikuweza kuvumilia kufikiri kwamba maisha yangu lazima yarefushwe. Kile kilichonisukuma mara kwa mara kwenye tamaa hii ya kukosa saburi ya kifo, kilikuwa kukata tamaa kwa kufanya jema lolote maishani: nami nilichagua kifo kuliko maisha yaliyotumika bure. Lakini sasa Mungu alinifanya kuhisi dhambi yangu katika mambo haya, na kaniwezesha kumlilia msamaha. Lakini hili halikuwa yote niliyoyahitaji, kwa maana nafsi yangu ilionekana kuwa najisi sana, moyo wangu ulionekana kama kiota cha nyoka, au tundu la ndege wachafu na wachukizao; na kwa hiyo nilitaka kutakaswa ‘kwa damu ya kunyunyiza, itakasayo dhambi zote.’ Hili, natumaini, niliwezeshwa kuliombea kwa imani. Nilifurahia bidii, moto, na hali ya kiroho nyingi zaidi kuliko nilivyotarajia; Mungu alikuwa mwema kwangu kuliko hofu zangu. Kuelekea usiku, nilihisi nafsi yangu ikifurahi, kwamba Mungu ana furaha na utukufu usiobadilika; na kwamba atatukuzwa, viwe vyovyote vitakavyokuwa viumbe vyake. Niliwezeshwa kudumu katika maombi hadi wakati fulani jioni; wakati ambao niliona uhitaji mwingi wa msaada wa kimungu, katika kila hali, hata sikujua jinsi ya kuacha, na nikawa nimesahau kwamba nilihitaji chakula. Ahimidiwe Bwana kwa msaada wowote katika siku iliyopita.

Desemba 7.—“Nilitumia muda katika maombi, asubuhi; nilifurahia wasaa na upendo fulani katika wajibu huo, na nilikuwa na tamaa za shauku za kufanywa ‘mwaminifu hata kufa.’ Nilitumia muda kidogo katika kuandika juu ya somo la kimungu; kisha nikawatembelea Wahindi, na kuwahubiria; lakini sikuwa na moyo wa kusema nao, wala sikuweza kufanya hivyo, ila kwa kujilazimisha: nilijua lazima wachukie kunisikia, kwa kuwa walikuwa wamerudi tu nyumbani kutoka kwa karamu yao ya ibada ya sanamu na ibada ya shetani. Jioni, nilikuwa na wasaa fulani katika maombi na kutafakari.

Desemba 12.—“Nilikuwa dhaifu sana; lakini nilipata msaada kiasi katika maombi ya faraghani, na niliwezeshwa kwa furaha na utamu kulia, ‘Njoo, Bwana Yesu! njoo, Bwana Yesu! njoo hima.’ Nafsi yangu ‘ilimwonea kiu Mungu, Mungu aliye hai.’ Ee jinsi ilivyo furaha kuomba chini ya mvuto mtamu kama huu! Ee jinsi hili lilivyo bora kuliko chakula cha lazima cha mtu! Wakati huu sikuwa na hamu ya kula, (ingawa ilikuwa asubuhi ya kuchelewa,) kwa maana chakula cha kidunia kilionekana kisicho na ladha kabisa. Ee jinsi ‘pendo lako lilivyo bora kuliko divai,’ kuliko divai iliyo tamu zaidi!—Niliwatembelea na kuwahubiria Wahindi alasiri; lakini nikiwa na huzuni nyingi. Nilimkuta Mkalimani wangu akiwa na wasiwasi fulani kwa nafsi yake; jambo lililokuwa faraja kwangu; na hali likanijaza wasiwasi mpya. Nilitamani sana wongofu wake; nikauinua moyo wangu kwa Mungu kwa ajili yake, nilipokuwa nikizungumza naye; nikarudi nyumbani, na kuimimina nafsi yangu kwa Mungu kwa ajili yake; nikafurahia wasaa fulani katika maombi, na niliwezeshwa, nadhani, kumwachia Mungu yote.

Desemba 18.—“Nilikwenda kwa Wahindi, na kuzungumza nao karibu saa moja, bila nguvu yoyote ya kufika karibu na mioyo yao. Lakini mwishowe nilihisi bidii fulani, na Mungu akanisaidia kusema kwa uchangamfu. Mkalimani wangu pia alisaidiwa kwa namna ya kushangaza; na papo hapo wengi wa watu wazima waliguswa sana, na machozi yakawatiririka mashavuni. Mzee mmoja, nadhani mwenye miaka mia moja, aliguswa sana hata akalia, na akaonekana kusadikishwa juu ya umuhimu wa yale niliyowafundisha. Nilikaa nao muda mrefu kiasi, nikiwasihi na kuwaelekeza; na nikaondoka, nikiuinua moyo wangu kwa Mungu katika maombi na sifa, na nikamtia moyo na kumsihi Mkalimani wangu ‘ajitahidi kuingia katika mlango ulio mwembamba.’ Nikarudi nyumbani, na kutumia sehemu kubwa ya jioni katika maombi na shukrani; na nikajiona nikiwa na wasaa mwingi na uchangamfu. Nilijishughulisha sana kwamba kazi ya Bwana, iliyoonekana kuwa imeanza, ipate kuendelezwa kwa nguvu, kwa wongofu wa nafsi maskini, na utukufu wa neema ya kimungu.

Desemba 19.—“Nilitumia sehemu kubwa ya siku katika maombi kwa Mungu kwa ajili ya kumiminwa kwa Roho wake juu ya watu wangu maskini; na pia kulihimidi jina lake kwa kumwamsha Mkalimani wangu na wengine, na kutupa dalili fulani za uwepo wake jana. Na ahimidiwe Mungu, nilikuwa na wasaa mwingi, mara tano au sita kwa siku, katika maombi na sifa, na nikahisi wasiwasi mzito juu ya roho yangu kwa ajili ya wokovu wa nafsi zile za thamani, na kuenezwa kwa ufalme wa Mkombozi miongoni mwao. Nafsi yangu ilitumaini katika Mungu kwa mafanikio fulani katika huduma yangu: lihimidiwe jina lake kwa tumaini kubwa hivi.

Desemba 21.—“Niliwezeshwa tena kuomba kwa uhuru, uchangamfu, na tumaini. Ilimpendeza Mungu kuufanya wajibu huo kuwa wa faraja na wa kupendeza kwangu; hata nikafurahia kudumu, na kujishughulisha nao mara kwa mara. Kuelekea adhuhuri niliwatembelea watu wangu, na kutumia muda wote wa njia kuwaendea katika maombi, nikitamani kuiona nguvu ya Mungu miongoni mwao, kama vile kilivyoonekana kiasi chake Jumanne iliyopita; na niliona ni tamu kupumzika na kutumaini katika Mungu. Niliwahubiria mara mbili, na katika sehemu mbili tofauti: nilikuwa na wasaa mkubwa kila mara, na vivyo hivyo Mkalimani wangu. Baadhi yao walinifuata kutoka sehemu moja hadi nyingine; nami nikadhani palikuwa na mvuto fulani wa kimungu uliodhihirika miongoni mwao. Jioni nilisaidiwa katika maombi tena. Ahimidiwe Bwana.

Desemba 25.—“Nilifurahia usingizi kidogo sana wa utulivu usiku uliopita, kwa sababu ya udhaifu wa mwili, na ukaribu wa masomo yangu jana; lakini moyo wangu ulikuwa hai kiasi katika maombi na sifa. Nilifurahishwa na utukufu na furaha ya kimungu, na nikafurahi kwamba Mungu alikuwa Mungu, na kwamba alikuwa na utukufu na baraka isiyobadilika. Ingawa Mungu aliyashika macho yangu yasilale, hata hivyo alinisaidia kuutumia wakati wangu kwa faida katikati ya maumivu na udhaifu wangu, katika kutafakari mfululizo juu ya Luka 13:7. ‘Tazama, miaka mitatu hii naja nikitafuta matunda.’ n.k. Kutafakari kwangu kulikuwa kutamu; nami nilitaka kuwaonyesha watenda dhambi dhambi yao na hatari yao.”

Aliendelea katika hali ya chini sana, kuhusu afya yake ya mwili, kwa siku kadhaa, jambo linaloonekana kuwa lilikuwa kizuizi kikubwa kwake katika mazoezi na jitihada zake za kidini. Lakini hata hivyo anaeleza kiasi fulani cha msaada wa kimungu, siku baada ya siku, katika sehemu iliyobaki ya juma hili. Aliwahubiria Wahindi wake mara kadhaa juma hili; na palionekana bado wasiwasi fulani miongoni mwao kwa ajili ya nafsi zao.

Januari 9, 1745.—“Asubuhi ilimpendeza Mungu kuiondoa ile huzuni iliyoilemea akili yangu siku za karibuni, na akanipa uhuru na utamu katika maombi; nilitiwa moyo, nikatiwa nguvu, na niliwezeshwa kusihi neema kwa ajili yangu mwenyewe, na rehema kwa ajili ya Wahindi wangu maskini; na nikasaidiwa kwa utamu katika maombezi yangu kwa Mungu kwa ajili ya wengine. Lihimidiwe jina lake takatifu milele na milele. Amina, na Amina. Yale mambo ambayo siku za karibuni yalionekana magumu zaidi na karibu yasiyowezekana, sasa yalionekana si tu yanayowezekana, bali rahisi. Nafsi yangu ilifurahia sana kudumu katika maombi, katika kipindi hiki kilichobarikiwa, hata sikuwa na hamu ya chakula changu cha lazima: hata niliogopa kuacha kuomba kabisa, nisije nikapoteza hali hii ya kiroho, na shukrani hii iliyobarikiwa kwa Mungu niliyoihisi wakati huo. Sasa nilihisi tayari kabisa kuishi, na kuvumilia majaribu yote yatakayonibakia katika ulimwengu wa huzuni; lakini bado nilitamani mbingu, ili nipate kumtukuza Mungu kwa namna kamili. ‘Ee njoo, Bwana Yesu, njoo hima.’

Siku ya Bwana, Februari 3.—“Asubuhi nilipata nafuu kiasi kutoka kwa ile huzuni na kuchanganyikiwa ambako akili yangu imesumbuliwa sana nako siku za karibuni; na niliwezeshwa kuomba kwa utulivu na faraja fulani. Bado nilikwenda kwa Wahindi wangu nikitetemeka; lakini ilimpendeza Mungu kusikia kilio changu, na kunipa msaada mkubwa; hata nikahisi amani nafsini mwangu mwenyewe; na nikaridhika, kwamba hata kama hakuna Mhindi hata mmoja atakayenufaika na mahubiri yangu, bali wote wangehukumiwa, hata hivyo mimi ningekubaliwa na kupewa thawabu kama mwaminifu; kwa maana nina hakika, Mungu aliniwezesha kuwa hivyo. Nilikuwa na kiasi kizuri cha msaada baadaye mahali pengine; na nilitamani sana wongofu wa Wahindi maskini.”

Sabato iliyofuata alihubiri huko Greenwich, katika New-Jersey. Jioni alipanda maili nane kumtembelea mtu mgonjwa aliyekuwa karibu ya kufa, na akamkuta hana la kusema wala fahamu.

Februari 11.—“Karibu na mapambazuko mtu yule mgonjwa alikufa. Niliguswa na mandhari hayo; nilitumia asubuhi na waombolezaji; na baada ya maombi na mazungumzo fulani nao, nilirudi Greenwich, na kuhubiri tena kutoka Zaburi 89:15. Bwana alinipa msaada fulani; nilihisi upendo mtamu kwa nafsi na kwa ufalme wa Kristo; na nilitamani kwamba watenda dhambi maskini wapate ‘kuijua sauti ya shangwe.’ Watu kadhaa waliguswa sana. Baada ya mkutano, niliwezeshwa kuzungumza, kwa uhuru na wasiwasi, na watu fulani walioniendea wakiwa katika taabu ya kiroho. Niliondoka mahali pale, nikiwa nimetulizwa kwa utamu, na nikapanda kwenda nyumbani kwangu umbali wa maili nane hivi. Nilizungumza na rafiki, na kupandikiza kweli za kimungu kwa baadhi. Jioni nilikuwa katika hali ya utulivu mkubwa zaidi ambao karibu sikumbuki kuwahi kuupitia. Sijui kama kifo kimewahi kuonekana halisi zaidi kwangu, au kama nimewahi kujiona katika hali ya maiti iliyokufa, iliyolazwa, na kuvikwa kwa ajili ya kukaa katika kaburi lililo kimya, kwa uwazi kama wakati huu. Na hali nilihisi utulivu mkubwa mno; akili yangu ilikuwa tulivu na shwari, na kifo kilionekana bila uchungu wake. Nadhani sijawahi kuhisi kufa hivi kwa jumla kwa vitu vyote vilivyoumbwa kama sasa. Ee, jambo kuu na zito jinsi gani ilivyoonekana kufa! Ee, jinsi kunavyoweka heshima kuu zaidi mavumbini! Na Ee, jinsi utajiri, heshima, na anasa za ulimwengu zilivyoonekana batili na duni! Sikuweza, sithubutu hata kufikiria lolote kati yake; kwa maana kifo, kifo kilionekana mlangoni. Ee, ningeweza kujiona nikiwa nimekufa, na kulazwa, na kufungiwa katika jeneza langu, na kushushwa katika kaburi baridi, kwa utulivu mkubwa zaidi, lakini bila hofu! Nilitumia sehemu kubwa ya jioni katika kuzungumza na rafiki mpendwa Mkristo. Ahimidiwe Mungu kwa faraja za siku iliyopita.

Februari 15.—“Nilijishughulisha na kuandika karibu siku nzima. Jioni nilipata msaada mwingi katika kutafakari juu ya andiko lile la thamani, Yohana 7:37. ‘Yesu alisimama, akalia,’ n.k. Ndipo nilipokuwa na hisia tamu ya neema ya bure ya injili; nafsi yangu ilitiwa moyo, ikapashwa moto, na kuchangamshwa. Tamaa zangu zilivutwa nje kumwelekea Mungu katika maombi; na nafsi yangu ilikuwa mwenye kukesha, ikiogopa kumpoteza mgeni kama yule niliyemkaribisha wakati huo. Niliendelea kwa muda mrefu katika maombi na kutafakari, nikichanganya mojawapo na jingine; na sikupenda kugeuzwa na kitu chochote kabisa kutoka kwa zoezi tamu kama hilo. Nilitamani kuitangaza neema niliyoitafakari wakati huo, kwa ulimwengu wa watenda dhambi. Ee jinsi lilivyo hai na lenye nguvu neno la Mungu aliyebarikiwa.

Siku ya Bwana, Februari 17.—“Niliwahubiria watu weupe [mkalimani wangu akiwa hayupo,] nyikani, upande wa jua wa kilima; nilikuwa na kusanyiko kubwa kiasi, lililokuwa na watu walioishi, angalau wengi wao, si chini ya maili thelathini mbalimbali; baadhi yao walikuja karibu maili ishirini. Niliwazungumzia siku nzima, kutoka Yohana 7:37. ‘Yesu alisimama, akalia, akisema, mtu awaye yote akiona kiu,’ n.k. Alasiri, ilimpendeza Mungu kunipa uhuru na bidii kubwa katika mahubiri yangu na niliwezeshwa kuiga mfano wa Kristo katika andiko, aliyesimama na kulia. Nadhani sijawahi karibu kuwezeshwa kudhihirisha neema ya bure ya Mungu kwa watenda dhambi wanaoangamia kwa uhuru na uwazi zaidi maishani mwangu. Baadaye, niliwezeshwa kwa bidii kuwaalika watoto wa Mungu waje upya, na kunywa kutoka chemchemi hii ya maji ya uzima, ambayo kutoka kwayo wamepata kwisha kuridhika kusikoelezeka. Ilikuwa wakati wa faraja sana kwangu. Palikuwa na machozi mengi katika kusanyiko; nami sitilii shaka kwamba Roho wa Mungu alikuwepo, akiwasadikisha watenda dhambi maskini uhitaji wao wa Kristo. Jioni nilihisi utulivu na faraja, ingawa nilikuwa nimechoka sana. Nilikuwa na hisia tamu fulani ya ubora na utukufu wa Mungu; nafsi yangu ilifurahi kwamba yeye ni ‘aliye juu ya yote, Mungu mwenye kuhimidiwa milele;’ lakini nilizongwa mno na wageni na mazungumzo, na nikatamani kuwa peke yangu zaidi na Mungu. Ee laiti ningeweza kumhimidi Mungu milele kwa rehema ya siku hii, aliye‘nijibu katika furaha ya moyo wangu.’

Siku ya Bwana, Februari 24.—“Asubuhi nilikuwa na fadhaa nyingi. Mkalimani wangu akiwa hayupo, sikujua jinsi ya kuifanya kazi yangu miongoni mwa Wahindi. Hata hivyo, nilipanda kwenda kwao, nikampata Mholanzi anitafsirie, ingawa hakuwa na sifa za kutosha kwa kazi hiyo. Baadaye nikaja na kuwahubiria watu weupe wachache, kutoka Yohana 6:67. Hapa Bwana alionekana kuniondolea mzigo kwa kiasi fulani, hasa kuelekea mwisho wa mahubiri yangu: nilihisi uhuru wa kufunua upendo wa Kristo kwa wanafunzi wake wapendwa mwenyewe. Ulimwengu mwingine unapomwacha, na kuachwa naye, ndipo huwageukia walio wake mwenyewe, na kusema, Je! ninyi nanyi mwataka kuondoka? Nilikuwa na hisia ya neema ya bure ya Kristo kwa watu wake mwenyewe, katika nyakati hizo za uasi wa jumla, na wao wenyewe wanapoasi kiasi fulani pamoja na ulimwengu. Ee neema ya bure ya Kristo, kwamba huwakumbusha watu wake kwa wakati unaofaa hatari yao ya kuasi, na kuwaalika wadumu katika kushikamana kwao naye! Niliona kwamba nafsi zilizoasi, zilizoonekana kama ziko karibu kuondoka pamoja na ulimwengu, zingeweza kurudi, na kukaribishwa, kwake mara moja; bila kitu chochote cha kuzipendekeza; licha ya maasi yao yote ya awali. Hivyo mahubiri yangu yalilingana na hali ya nafsi yangu mwenyewe; kwa maana siku za karibuni, nimeona uhitaji mkubwa wa hisia hii na ufahamu huu wa neema ya kimungu; na mara nyingi nimeteswa sana nafsini mwangu, kwa sababu sikuifahamu ipasavyo chemchemi hii iliyofunguliwa ya kuondoa dhambi; na nimekuwa nikijishughulisha mno kwa ajili ya uzima wa kiroho, amani ya dhamiri, na utakatifu unaoendelea, kwa nguvu zangu mwenyewe. Sasa Mungu alinionyesha, kwa kiasi fulani, mkono wa nguvu zote, na chemchemi ya neema yote. Jioni, nilihisi utulivu, nikitegemea neema ya bure kwa ajili ya msaada, kukubaliwa, na amani ya dhamiri.

Machi 6.—“Nilitumia sehemu kubwa ya siku katika kujiandaa kwa safari kwenda New-England; na muda fulani katika maombi nikiwa na rejea maalum kwayo. Niliogopa nisije nikaiacha Chemchemi ya maji ya uzima, na kujaribu kupata kuridhika kutoka kwa visima vilivyovunjika, rafiki na watu wangu ninaowafahamu, ambao ningeweza kukutana nao katika safari yangu. Nilimtazamia Mungu anilinde na ubatili huu kama vile wengine. Kuelekea usiku, na jioni, nilitembelewa na rafiki wachache, ambao baadhi yao natumaini walikuwa Wakristo wa kweli; walioonyesha upendo kwangu, na kuonekana kuhuzunika kwamba nilikuwa karibu kuwaacha; hasa kwa kuwa sikutarajia kukaa kwa muda mrefu miongoni mwao, kama ningeishi kurudi. Ee jinsi Mungu alivyokuwa mwenye fadhili kwangu! jinsi alivyoinua rafiki kila mahali ambapo majaliwa yake yameniita! Rafiki ni faraja kubwa; na ni Mungu awapaye; ni Yeye awafanyaye kuwa rafiki kwangu. ‘Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana, wala usisahau fadhili zake zote.’”

. Inaonekana kwa yale yanayodhihirika baadaye, kwamba alikuwa na kusudi la kuhama na kuishi miongoni mwa Wahindi kwenye mto Susquehanna.

Siku iliyofuata alianza safari yake; na ilikuwa karibu majuma matano kabla ya kurudi kwake. Kusudi maalum la safari hii, yeye mwenyewe analitangaza baadaye, katika shajara yake ya Machi 21, ambapo, akizungumzia mazungumzo yake na mhudumu fulani huko New-England, asema, “Nilibuni pamoja naye jinsi ya kuchangisha fedha kiasi miongoni mwa rafiki Wakristo, ili kumtegemeza mwenzangu pamoja nami nyikani, (mimi nikiwa sasa nimetumia miaka miwili kwa namna ya upweke mno,) ili tuwe pamoja: kama vile Kristo alivyowatuma wanafunzi wake wawili wawili; na kwa kuwa hii ndiyo iliyokuwa shughuli kuu niliyoiwaza, katika kufanya safari hii, hivyo nilijitahidi ndani yake, na natumaini Mungu ataifanikisha, ikiwa kwa utukufu wake.” Kwanza alikwenda sehemu mbalimbali za New-Jersey, na kuwatembelea wahudumu kadhaa huko; kisha akaenda New-York; na kutoka huko akaingia New-England, akienda sehemu mbalimbali za Connecticut. Kisha akarudi New-Jersey, na kukutana na idadi ya wahudumu huko Woodbridge, “ambao,” asema “walikutana huko kushauriana juu ya mambo ya ufalme wa Kristo.” Anaonekana, kwa sehemu kubwa, kuwa alikuwa huru na huzuni katika safari hii; na mara nyingi kuwa na msaada wa ajabu katika huduma za hadhara, na mahubiri yake wakati mwingine yaliandamana na dalili za matumaini makubwa za matokeo mema kwa wasikilizaji. Pia alikuwa na nyakati nyingi za faraja ya pekee na maburudisho ya kiroho, katika mazungumzo na wahudumu na rafiki wengine Wakristo, na pia katika kutafakari na maombi alipokuwa peke yake.

Aprili 13.—“Nilipanda kurudi nyumbani kwangu mwenyewe kwenye Forks of Delaware; niliwezeshwa kukumbuka wema wa Bwana, aliyenihifadhi sasa nilipopanda maili mia sita kamili katika safari hii; na akanilinda hata hakuna hata fupa langu lililovunjika. Ahimidiwe Bwana, aliyenihifadhi katika safari hii yenye machofu, na kunirudisha salama nyumbani kwangu mwenyewe. Kwa kweli ni Mungu aliyeniunga mkono, na kulinda kwenda kwangu.

Siku ya Bwana, Aprili 14.—“Nilikuwa nimefadhaika mwilini kwa machofu ya safari ya karibuni; lakini hata hivyo niliwezeshwa kuhubiria kusanyiko kubwa kiasi la watu weupe, waliokusanyika kutoka pande zote za jirani, kwa uhuru fulani, kutoka Ezekieli 33:11. ‘Kama niishivyo, asema Bwana,’ n.k. Nilikuwa na msaada mwingi zaidi kuliko nilivyotarajia.”

Juma hili alifanya safari kwenda Philadelphia, ili kumshawishi Gavana atumie ushawishi wake kwa mkuu wa Mataifa Sita, ambaye alidumisha naye urafiki wa dhati, ili ampe ruhusa ya kuishi Susquehanna, na kuwafundisha Wahindi walio ndani ya maeneo yao.

Aprili 26.—“Nilizungumza na rafiki Mkristo kwa uchangamfu fulani; na nikahisi roho ya kufa kwa ulimwengu, kwa kiwango kikubwa sana. Baadaye, niliwezeshwa kuomba kwa bidii, na kumtegemea Mungu kwa utamu, kwa ajili ya ‘mambo yote yapasayo uzima na utauwa.’ Jioni tu, nilitembelewa na rafiki mpendwa Mkristo, ambaye nilitumia saa moja au mbili naye katika mazungumzo, juu ya nafsi hasa ya dini. Kuna wengi ambao naweza kuzungumza nao kuhusu dini; lakini ole wangu! nakuta wachache ambao naweza kuzungumza nao dini yenyewe; lakini, ahimidiwe Bwana kuna baadhi wanaopenda kula punje, badala ya ganda.

Aprili 30.—“Nilikaribia kushindwa kutembea, na nikalazimika kujilaza kitandani sehemu kubwa ya siku; na nikautumia wakati kwa namna ya upweke mno; nisiweze kusoma, kutafakari, wala kuomba, na sikuwa na yeyote wa kuzungumza naye katika nyika hii. Ee jinsi wakati unavyopita kwa uzito ninaposhindwa kufanya lolote kwa kusudi jema; bali naonekana kulazimika kupoteza wakati wa thamani bure! Lakini siku za karibuni nimeona ni wajibu wangu kujiburudisha kwa njia zote halali, ili niwe tayari, angalau sehemu ndogo ya wakati wangu, kufanya kazi kwa ajili ya Mungu. Na hapa ndipo penye tofauti kati ya maburudisho yangu ya sasa, na yale niliyoyafuata zamani, nilipokuwa katika hali ya asili. Wakati ule niliyafanya maburudisho yangu kuwa Mungu, nikayafurahia huku nikimpuuza Mungu, na nikapata kuridhika kwangu kukubwa zaidi kutoka kwayo. Sasa nayatumia kama njia za kunisaidia katika kuishi kwa ajili ya Mungu; nikifurahia kwa uthabiti ndani yake, si ndani yao, nikipata kuridhika kwangu kukubwa zaidi kutoka kwake. Wakati ule yalikuwa yote yangu; sasa ni njia tu ziongozazo kwa yote yangu. Na vitu vile vilivyo maburudisho makubwa zaidi, vinapofuatwa kwa mtazamo huu, havielekei kuzuia, bali kuendeleza hali yangu ya kiroho; nami naona sasa, zaidi ya wakati wowote, kwamba ni vya lazima kabisa.

Mei 2.—“Jioni, nikiwa katika afya bora kidogo, nilitembea kuingia nyikani, na nikafurahia kipindi kitamu cha kutafakari na maombi. Mawazo yangu yalikaa juu ya Zaburi 17:15. ‘Nitakaposhtuka nitashiba kwa mfano wako.’ Na kwa kweli lilikuwa andiko la thamani kwangu. Nilitamani kuuhubiria ulimwengu wote; na ilionekana kwangu kwamba lazima wote wangeyeyuka kwa kusikia kweli za kimungu za thamani kama zile nilizozipata kuziona wakati huo. Mawazo yangu yalikuwa mangavu mno, na nafsi yangu ikaburudishwa. Ahimidiwe Bwana, kwamba katika udhaifu wangu wa karibuni na wa sasa, sasa kwa siku nyingi mfululizo, akili yangu haina huzuni, kama nyakati nyingine.

Mei 7.—“Nilitumia siku hasa katika kufanya matayarisho kwa safari ya kuingia nyikani. Nilikuwa bado dhaifu, na nikijishughulisha jinsi ningeifanya safari ngumu hivyo; lakini nilikosa nguvu za mwili za kutumia siku katika kufunga na kuomba.”

Siku iliyofuata alianza safari yake kwenda Susquehanna, pamoja na mkalimani wake. Alivumilia tabu na machofu makubwa njiani kuelekea huko kupitia nyikani; ambako, baada ya kulala usiku mmoja katika msitu wa wazi, alipatwa na dhoruba ya kaskazini-mashariki, ambayo ndani yake alikuwa karibu ya kuangamia. Kwa kuwa hakuwa na aina yoyote ya kifuniko, na kwa kushindwa kuwasha moto katika mvua kubwa kiasi hicho, hangeweza kuwa na faraja yoyote kama angesimama; kwa hiyo aliamua kuendelea mbele kwa tumaini la kukutana na kifuniko fulani, ambacho bila hicho alidhani haiwezekani kuishi usiku mzima; lakini farasi wao wakabahatika kula sumu, kwa kukosa chakula kingine, mahali walipolala usiku uliopita, hata wakawa wagonjwa kiasi kwamba hawakuweza kuwapanda wala kuwaongoza, bali walilazimika kuwafukuza na kusafiri kwa miguu; hadi, kwa rehema ya Mungu, wakati wa giza tu wakafika kibanda cha magome, ambako walilala usiku ule. Baada ya kufika Susquehanna alisafiri karibu maili mia moja mtoni, na kutembelea miji na makazi mengi ya Wahindi; aliona baadhi ya makabila saba au nane, na kuwahubiria mataifa mbalimbali, kwa wakalimani mbalimbali. Wakati mwingine alikatishwa tamaa sana, na kuzama moyoni mwake, kwa sababu ya upinzani ulioonekana miongoni mwa Wahindi dhidi ya Ukristo. Nyakati nyingine alitiwa moyo na mwelekeo ambao baadhi ya watu hawa walionyesha wa kusikiliza, na utayari wao wa kufundishwa. Hapa alikutana na baadhi waliokuwa zamani wasikilizaji wake huko Kaunaumeek, na walikuwa wamehamia huku; ambao walimwona na kumsikia tena kwa furaha kubwa. Alitumia juma mbili miongoni mwa Wahindi kwenye mto huu, na akapitia kazi na tabu nyingi, akilala chini kwa majuma kadhaa, na wakati mwingine katika hewa ya wazi. Hatimaye aliugua sana, alipokuwa akipanda nyikani, akikamatwa na homa ya baridi, iliyofuatiwa na homa kali na maumivu makali kichwani na matumboni mwake, yakiandamana na kutokwa damu nyingi; hata akadhani kwamba lazima angeangamia nyikani. Lakini mwishowe alipofika kibanda cha mfanyabiashara Mhindi, alipata ruhusa ya kukaa hapo; na ingawa hakuwa na dawa wala chakula kinachomfaa, ilimpendeza Mungu, baada ya dhiki ya karibu juma moja, kumpa nafuu kiasi kwamba akaweza kupanda. Alirudi kuelekea nyumbani kutoka Juncauta, kisiwa kilicho mbali chini ya mto, ambako palikuwa na idadi kubwa kiasi ya Wahindi, walioonekana kuwa huru zaidi na chuki dhidi ya Ukristo kuliko Wahindi wengine wengi; na akafika Forks of Delaware siku ya Alhamisi, Mei 30, baada ya kupanda katika safari hii karibu maili mia tatu na arobaini. Alifika nyumbani katika hali dhaifu sana, na chini ya huzuni ya akili; ambayo ilikuwa kizuizi kikubwa kwake katika mazoezi ya kidini. Hata hivyo, siku ya Sabato, baada ya kuwahubiria Wahindi, aliwahubiria watu weupe kwa mafanikio fulani, kutoka Isaya 53:10. “Lakini ilimpendeza Bwana kumchubua,” n.k. baadhi wakiamshwa na mahubiri yake. Siku iliyofuata alisumbuliwa sana kwa kukosa uzima na bidii ya kiroho.

Juni 5.—“Nilihisi tamaa za kumwonea Mungu kiu, asubuhi. Jioni, nilifurahia kipindi cha thamani cha faraghani: nilijaliwa kutafakari kwa uwazi na utamu juu ya andiko takatifu; mambo ya kimungu yakafunuliwa kwa uwazi na uhakika, na yalikuwa na chapa ya kimungu juu yake. Nafsi yangu pia ilipata wasaa na kuburudishwa katika maombi; nilifurahia kudumu katika wajibu huo; na nikasaidiwa kwa utamu katika kuomba kwa ajili ya wenzangu Wakristo, na ndugu wapendwa katika huduma. Ahimidiwe Bwana mpendwa kwa furaha kama hizi. Ee jinsi ilivyo tamu na ya thamani kuwa na ufahamu ulio wazi na hisia ya wororo ya siri ya utauwa, ya utakatifu wa kweli, na ya kufanana na aliye bora kuliko viumbe vyote! Ee ni baraka jinsi gani kuwa kama Mungu kadiri iwezekanavyo kiumbe kufanana na Muumba wake mkuu! Bwana nipe zaidi ya mfano wako; ‘nitakaposhtuka, nitashiba kwa huo.’”

Ijumaa, Juni 7, alifanya safari ya karibu maili hamsini, hadi Neshaminy, kusaidia katika tukio la sakramenti, lililopaswa kufanyika kwenye nyumba ya mkutano ya Bw. Beatty; akiwa amealikwa huko na yeye na watu wake.

Juni 8.—“Nilikuwa dhaifu mno na mchovu kwa kupanda katika joto jana; lakini nilipoombwa, nilihubiri alasiri, kwa hadhira iliyojaa, kutoka Isaya 40:1. ‘Farijini, farijini watu wangu, asema Mungu wenu.’ Ilimpendeza Mungu kunipa uhuru mkubwa, katika kufunua huzuni za watu wake, na katika kuwawekea mbele mambo ya kufariji. Na, ahimidiwe Bwana, ilikuwa kipindi tamu cha kuyeyusha nyoyo katika kusanyiko.

Siku ya Bwana, Juni 9.—“Nilihisi tamaa fulani za uwepo wa Mungu kuwa pamoja na watu wake katika tukio zito la siku. Sehemu ya kwanza ya mchana Bw. Beatty alihubiri; na palionekana uchangamfu fulani katika kusanyiko. Baadaye, nilisaidia katika kuadhimisha meza ya Bwana: na kuelekea mwisho wake, niliwazungumzia umati papo hapo bila matayarisho, nikiwa na rejea fulani kwa fungu lile takatifu, Isaya 53:10. ‘Lakini ilimpendeza Bwana kumchubua.’ Hapa Mungu alinipa msaada mkubwa katika kuwahutubia watenda dhambi: na neno liliandamana na nguvu ya kushangaza: makumi mengi, kama si mamia, katika kusanyiko lile kubwa, lililokuwa na watu elfu tatu au nne, waliguswa sana; hata kukawa na ‘maombolezo makuu, kama maombolezo ya Hadad-rimoni.’

Juni 10.—“Nilihubiri kwa kiasi kizuri cha uwazi na uchangamfu mtamu fulani kutoka Zaburi 17:15. ‘Nitakaposhtuka nitashiba kwa mfano wako.’ Na ahimidiwe Mungu, palikuwa na utulivu mkuu, na usikivu katika kusanyiko, na maburudisho matamu miongoni mwa watu wa Mungu; kama ilivyodhihirika wakati huo na baadaye.

Juni 11.—“Nilitumia siku hasa katika mazungumzo na rafiki wapendwa Wakristo; na nikafurahia hisia tamu fulani ya mambo ya kimungu. Ee jinsi inavyotamanika kuwa na ushirika na watoto wapendwa wa Mungu! ‘Hao ndio watu wa fahari walioko duniani,’ ambao, naweza kusema kwa kweli ‘ndio furaha yangu yote.’ Ee furaha jinsi gani itakayoletwa, kukutana nao wote katika hali ya ukamilifu! Bwana niandae kwa hali hiyo.

Juni 18.—“Nilianza kutoka New-Brunswick nikiwa na kusudi la kutembelea baadhi ya Wahindi mahali paitwapo Crossweeksung, katika New-Jersey, kuelekea baharini. Alasiri, nilifika mahali paitwapo Cranberry, na nikikutana na mhudumu mwenye dhati, Bw. Macknight, nikalala huko naye. Nilikuwa na wasaa na uhuru fulani katika maombi na idadi ya watu.”

Mandhari ya Kijito na Kijiji cha Crosswicks, New Jersey, Julai, 1833.