Kutoka mwisho wa Shajara yake ya Hadhara, Juni 19, 1746, hadi kifo chake—kuendelea kwa kazi huko Crossweeksung na Cranberry—safari pamoja na Wahindi sita Wakristo hadi Susquehanna, na kazi huko—kurudi Crossweeksung—kulazimishwa na kudhoofika kwa afya kuwaacha Wahindi—kufungiwa na ugonjwa huko Eliz

Siku ya Bwana, Juni 29, 1746.—“Nilihubiri sehemu zote mbili za siku, kutoka Yohana 14:19. Mungu alipendezwa kunisaidia, kunijalia uhuru na nguvu, hasa kuelekea mwisho wa mahubiri yangu ya asubuhi na ya alasiri. Nguvu za Mungu zilionekana katika kusanyiko, katika mazoezi yote mawili. Idadi ya watu wa Mungu waliburudishwa na kuyeyushwa kwa mambo ya kimungu; mmoja au wawili walifarijiwa, ambao walikuwa wamekaa muda mrefu chini ya dhiki; mishtuko ya dhamiri, katika matukio mbalimbali, ilihuishwa kwa nguvu; na mtu mmoja mzee aliamshwa sana, ambaye alikuwa hajahudhuria mkutanoni mwetu kwa muda mrefu, na aliyeonekana hapo awali mjinga kama gogo. Mungu alifanya upya na kurefusha nguvu zangu kwa namna ya kushangaza. Nilikuwa nimechoka sana wakati wa adhuhuri hata nisiweze kutembea, na viungo vyangu vyote vilitetemeka hata nisiweze kuketi, wala kushika mkono wangu tuli; na hata hivyo Mungu alinitia nguvu kuhubiri kwa nguvu alasiri, ingawa nilikuwa nimewaambia watu wangu kwamba sikutegemea kuweza kuifanya. Baadaye nilitumia muda kuzungumza, hasa, na watu kadhaa, kuhusu hali yao ya kiroho; na nilipata kuridhika kiasi kuhusu mmoja au wawili. Baadaye niliomba pamoja na mtoto mgonjwa, na kutoa neno la kuonya. Nilisaidiwa katika kazi yangu yote. Ahimidiwe Mungu! Nilirudi nyumbani nikiwa na afya zaidi kuliko asubuhi, ingawa nguo zangu za kitani zilikuwa zimelowa chapachapa mwilini mwangu, tangu kidogo baada ya saa nne asubuhi, hadi baada ya saa kumi na moja alasiri. Roho yangu pia iliburudishwa kwa kiasi kikubwa; na nafsi yangu ilishangilia kwa tumaini, kwamba kwa neema nilikuwa nimefanya jambo fulani kwa ajili ya Mungu. Jioni nilitoka nje kutembea, na kufurahia kipindi kitamu cha maombi ya faraghani na sifa. Lakini Ee, niliona ukweli wa maneno ya Mtunga-Zaburi, ‘Wema wangu haukufikilii wewe!’ Sikuweza kumlipa Mungu chochote; nilitamani kuishi kwa ajili yake peke yake, na kuwa katika hali ya kumsifu na kumtumikia milele. Ee, laiti ningekuwa na hali ya kiroho na bidii takatifu, ili nitumike na kutumiwa kwa ajili ya Mungu hadi dakika yangu ya mwisho.

Julai 10.—“Nilitumia sehemu kubwa ya siku katika kuandika. Kuelekea usiku nilipanda farasi kwenda kwa Bw. Tennent; nilifurahia mazungumzo yenye kupendeza; nilirudi nyumbani jioni, katika hali ya moyo ya utulivu na utamu; niliburudishwa katika kazi za faraghani, nilitamani kuishi kikamilifu na kwa ajili ya Mungu peke yake, na niliona wazi kwamba hakukuwa na kitu duniani kinachostahili shauku yangu—moyo wangu ulikuwa umekufa kwa vitu vyote vilivyo chini; lakini si kwa sababu ya huzuni, kama nyakati nyingine, bali kutokana na mitazamo ya urithi ulio bora zaidi.

Julai 12.—“Siku hii ilitumika katika kufunga na kuomba na kusanyiko langu, kama maandalizi ya meza ya Bwana. Nilihubiri, sehemu zote mbili za siku, kutoka Warumi 4:25, ‘Aliyetolewa kwa ajili ya makosa yetu,’ n.k. Mungu alinipa msaada kiasi, na kitu fulani cha nguvu za kimungu kiliandamana na neno; hivyo hiki kilikuwa kipindi chenye kupendeza. Baadaye niliwaongoza kwenye kufanya upya kwa dhati agano lao, na kujiweka wakfu upya kwa Mungu. Hiki kilikuwa kipindi cha uzito na utamu pamoja, na Mungu alionekana kuwa ‘katikati yetu.’ Nilirudi malazini mwangu jioni, katika hali ya moyo yenye faraja.

Siku ya Bwana, Julai 13.—“Asubuhi, nilihubiri juu ya ‘mkate wa uzima,’ kutoka Yohana 6:35. Mungu alinipa msaada kiasi, hasa katika sehemu ya mahubiri yangu; na palionekana shauku nyororo fulani katika kusanyiko chini ya kweli ya kimungu; nafsi yangu pia iliburudishwa kiasi. Niliwahudumia meza ya Bwana Wahindi thelathini na mmoja. Mungu alionekana kuwapo katika ibada hii; washiriki waliyeyushwa na kuburudishwa kwa utamu. Ee, jinsi walivyoyeyuka, hata vielelezo vilipofunuliwa kwa mara ya kwanza! Hapakuwa na jicho kavu kati yao, nilipoondoa kitani, na kuwaonyesha alama za mwili uliovunjika wa Kristo. Baada ya kupumzika kidogo, baada ya kuhudumu ibada hiyo, niliwatembelea washiriki, na kuwakuta kwa jumla katika hali tamu ya upendo; si tofauti na ile iliyoonekana kati yao katika tukio la awali la sakramenti, Aprili 27. Alasiri, nilihubiri juu ya kumjia Kristo, na kuridhika kwa wale wafanyao hivyo, kutoka mstari uleule niliousisitiza asubuhi. Hiki pia kilikuwa kipindi chenye kupendeza, cha wororo mwingi, shauku, na wasaa katika utumishi wa kimungu; na Mungu, nina hakika, alilivika taji kusanyiko letu kwa uwepo wake. Nilirudi nyumbani nikiwa nimechoka sana, lakini nikishangilia wema wa Mungu.

Julai 14.—“Nilikwenda kwa watu wangu, na kuwahubiria kutoka Zaburi 119:106, ‘Nimeapa, nami nitalitimiza,’ n.k. Nilibainisha, (1.) kwamba hukumu au amri zote za Mungu ni za haki. (2.) Kwamba watu wa Mungu wameapa kuzishika; na hili wanalifanya hasa mezani pa Bwana. Palionekana kuwa na ushawishi wa kimungu wenye nguvu juu ya kusanyiko, na kuyeyuka kwa kiasi chini ya neno. Baadaye niliwaongoza kwenye kufanya upya agano lao mbele za Mungu, kwamba watajilinda wenyewe na kila mmoja mwenzake, wasije wakaanguka dhambini, na kulivunjia heshima jina la Kristo. Tendo hili liliandamana na uzito mkuu; na Mungu alionekana kulikubali kwa kuchochea ndani yao hofu na wivu juu ya nafsi zao, wasije wakamtenda Mungu dhambi; hivyo uwepo wa Mungu ulionekana kuwa kati yetu katika hitimisho hili la sherehe ya sakramenti.

Julai 21.—“Niliwahubiria Wahindi, hasa kwa ajili ya baadhi ya wageni; nilipendekeza kusudi langu la kufanya safari upesi hadi Susquehanna; niliwasihi watu wangu waniombee, kwamba Mungu awe pamoja nami katika safari hiyo; kisha nikachagua watu mbalimbali wa kusanyiko kusafiri nami. Baadaye nilitumia muda kuzungumza na wageni, na nilitiwa moyo kiasi nao. Nilishughulikia mambo ya kidunia ya watu wangu, na sikushughulishwa kidogo nayo. Nilikuwa na kiasi cha utulivu na faraja katika faragha.

Julai 22.—“Nilikuwa katika hali ya huzuni sehemu kubwa ya siku; nilitamani kuchakaza maisha, na kuyafikisha mwisho; lakini nilikuwa na baadhi ya shauku za kuishi kwa Mungu, na kuchakaza maisha kwa ajili yake. Ee, laiti ningeweza kweli kufanya hivyo!”

Julai 29.—“Akili yangu ilikuwa yenye furaha, na huru mbali na huzuni ambayo mara nyingi hunishughulisha; nilikuwa na uhuru wa kumtazama Mungu nyakati mbalimbali za siku. Jioni nilifurahia kipindi chenye faraja katika maombi ya faraghani; nilisaidiwa kumsihi Mungu kwa ajili ya watu wangu wapendwa, kwamba aendeleze kazi yake mwenyewe iliyobarikiwa kati yao; na nilisaidiwa kuomba uwepo wa kimungu uandamane nami katika safari yangu niliyokusudia kwenda Susquehanna. Sikujua jinsi ya kuiacha kiti cha enzi cha neema, na iliniuma kwamba nililazimika kwenda kulala; nilitamani kufanya jambo kwa ajili ya Mungu, lakini sikujua jinsi gani. Ahimidiwe Mungu kwa uhuru huu mbali na huzuni!

Julai 30.—“Nilikuwa na faraja isiyo ya kawaida, mwilini na akilini; asubuhi hasa, akili yangu ilikuwa na uzito; nilisaidiwa katika kazi yangu, na Mungu alionekana kuwa karibu nami; hivyo siku ilikuwa yenye faraja kama nyingi nilizofurahia kwa muda. Jioni nilijaliwa msaada katika maombi ya faraghani, na nilihisi sana kama nilivyohisi jioni iliyotangulia. Ahimidiwe Mungu kwa uhuru ule niliofurahia wakati huo katika kiti cha enzi cha neema, kwa ajili yangu, watu wangu, na rafiki zangu wapendwa!

Agosti 1.—“Jioni nilifurahia kipindi kitamu katika maombi ya faraghani; mawingu ya giza na masumbufu ya wasiwasi yalitawanywa kwa utamu, na hakuna wasiwasi uliobaki. Ee, jinsi akili yangu ilivyokuwa tulivu wakati huu! jinsi ilivyokuwa huru mbali na ile hangaiko lililonisumbua mara nyingi! ‘Mapenzi yako yatimizwe,’ lilikuwa ombi tamu kwa nafsi yangu; na kama Mungu angeniambia nijichagulie mwenyewe katika jambo lolote, ningechagua zaidi kumkabidhi yeye uchaguzi; kwa maana niliona alikuwa na hekima isiyo na kikomo, wala hangeweza kufanya jambo lolote vibaya, kama nilivyokuwa katika hatari ya kufanya. Nilisaidiwa katika maombi kwa ajili ya kundi langu pendwa, kwamba Mungu aendeleze kazi yake mwenyewe kati yao, na aende nami katika safari yangu niliyokusudia kwenda Susquehanna; nilisaidiwa kuwakumbuka rafiki zangu wapendwa huko New-England, na ndugu zangu wapendwa katika huduma. Nilipata katika kazi tamu ya maombi cha kutosha kuniweka ndani yake usiku kucha, kama hali ya mwili wangu ingeliruhusu. Ee, jinsi ilivyo tamu, kuwezeshwa kusema kwa moyo wote, ‘Bwana, si mapenzi yangu, bali yako yatimizwe.’

Agosti 2.—“Karibu na usiku, nilihubiri kutoka Mathayo 11:29. ‘Jitieni nira yangu,’ n.k. Nilisaidiwa kwa kiasi kikubwa, na uwepo wa Mungu ulionekana kuwa kwa namna fulani ya ajabu katika kusanyiko; kweli ya kimungu ilifanya mvuto wenye nguvu, juu ya watakatifu na wenye dhambi vilevile. Ahimidiwe Mungu kwa uamsho kama huo kati yetu! Jioni nilikuwa nimechoka sana, lakini nilikuta roho yangu ikitegemezwa na kuburudishwa.

Agosti 7.—“Nilipanda farasi kwenda nyumbani nilipokaa majira ya baridi yaliyopita, ili kuleta baadhi ya vitu nilivyohitaji kwa safari yangu ya Susquehanna; niliburudishwa kuona mahali pale, ambapo Mungu alipatembelea kwa namna ya ajabu kwa manyunyu ya neema yake. Ee, jinsi nguvu za Mungu zilivyoonekana mara nyingi pale! ‘Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana, wala usisahau fadhili zake zote.’

Agosti 9.—“Alasiri niliwatembelea watu wangu; niliweka mambo yao katika utaratibu kadiri iwezekanavyo, na kuwabuni jinsi ya kuendesha shughuli zao za kidunia; niliwahubiria kwa namna ya uzito, na kuhitimisha kwa maombi. Nilikuwa mtulivu na mwenye faraja jioni, na mwenye bidii kiasi katika maombi ya faraghani; nilikuwa na hisia na mtazamo fulani wa ulimwengu wa milele; na nilipata utulivu wa akili. Ee, laiti ningeweza kumtukuza Bwana kwa uhuru wowote anaonijalia katika maombi!

Siku ya Bwana, Ago. 10.—“Niliwahubiria watu wangu sehemu zote mbili za siku, kutoka Matendo 3:19, ‘Basi tubuni,’ n.k. Katika kuhubiri juu ya toba, asubuhi, Mungu alinisaidia, hata mahubiri yangu yakawa yenye kuchunguza; baadhi walikuwa katika machozi, Wahindi na watu weupe vilevile, na neno la Mungu liliandamana na nguvu fulani. Katika mapumziko nilishughulika kuzungumza juu ya hali yao ya kiroho, mmoja wao alikuwa amepata faraja hivi karibuni, baada ya taabu na dhiki ya kiroho. Alasiri nilisaidiwa tena kiasi, ingawa nikiwa dhaifu na mchovu. Watu watatu siku hii walifanya ungamo la hadhara la imani yao. Nilikuwa katika hali yenye faraja jioni, na nilifurahia kuridhika fulani katika maombi ya faraghani. Ni mara chache nimejihisi nimejaa wororo kama siku hii.

Agosti 11.—“Kwa kuwa nilikuwa karibu kuanza safari ya kwenda Susquehanna siku iliyofuata, kwa ruhusa ya Majaliwa, nilitumia muda fulani siku hii katika maombi pamoja na watu wangu, kwamba Mungu aibariki na kuifanikisha safari yangu niliyokusudia, kwamba aituma Roho yake iliyobarikiwa pamoja na neno lake, na kusimamisha ufalme wake kati ya Wahindi maskini nyikani. Nilipokuwa nikifungua na kutumia sehemu ya Zaburi ya 110 na 111, nguvu za Mungu zilionekana kushuka juu ya kusanyiko kwa kiasi fulani; na nilipokuwa nikifanya maombi ya kwanza, idadi ya watu waliyeyushwa, nami mwenyewe nilipata wasaa fulani wa nafsi wenye shauku. Nilihubiri kutoka Matendo 4:31, ‘Na walipokwisha kuomba, mahali walipokuwa wamekusanyika pakatetemeka,’ n.k. Mungu alinisaidia, na mkalimani wangu pia; kulikuwa na kutetemeka na kuyeyuka kati yetu; na kadhaa, sitilii shaka, walikuwa kwa kiasi fulani ‘wamejaa Roho Mtakatifu.’ Baadaye, Bw. Macnight aliomba; kisha nikafungua beti mbili za mwisho za Zaburi ya 72; wakati huo Mungu alikuwa pamoja nasi; hasa nilipokuwa nikisisitiza ahadi ya mataifa yote kumbariki yule Mkombozi mkuu. Nafsi yangu iliburudishwa, kufikiri kwamba siku hii, kipindi hiki kilichobarikiwa na kitukufu, hakika kingekuja; nami naamini idadi ya watu wangu wapendwa nao waliburudishwa. Baadaye niliomba; nilikuwa na uhuru fulani, lakini nilikuwa karibu kuchoka kabisa; kisha nikatoka nje kutembea, na kuwaacha watu wangu waendeshe mazoezi ya kidini wao wenyewe. Waliomba mara kwa mara, na kuimba, wakati mimi nikipumzika na kujiburudisha. Baadaye nilikwenda mkutanoni, nikaomba nao, na kukiaga kusanyiko. Ahimidiwe Mungu, hii imekuwa siku ya neema. Kulikuwa na machozi mengi na vilio vya shauku kati yetu siku hii. Jioni nafsi yangu iliburudishwa katika maombi; nilifurahia uhuru katika kiti cha enzi cha neema, katika kuwaombea watu wangu na rafiki zangu, na kanisa la Mungu kwa ujumla. ‘Ee nafsi yangu, umhimidi Bwana.’”

Siku iliyofuata alianza safari yake kuelekea Susquehanna, na Wahindi sita wa Kikristo pamoja naye, ambao alikuwa amewachagua kutoka kusanyiko lake, kama wale aliowahesabu kuwa wanaofaa zaidi kumsaidia katika shughuli aliyokuwa akiiendea. Alipita njia ya Philadelphia; akikusudia kwenda Susquehanna, mbali chini, ambako wamekaa watu weupe, chini ya nchi inayokaliwa na Wahindi; na kisha kusafiri juu ya mto hadi makazi ya Wahindi. Kwa maana ingawa hii ilikuwa mbali zaidi, hata hivyo kwa njia hii aliepuka milima na nyika ya kutisha ambayo lazima ivukwe katika njia ya karibu zaidi; ambayo zamani aliiona kuwa ngumu sana na yenye kuchosha.

Ago. 19.—“Nililala kando ya Susquehanna. Nilikuwa dhaifu na mgonjwa siku hii na iliyotangulia, na nilikuta roho yangu imepooza kwa kiasi kikubwa, kwa kutokutana na yeyote niliyemwona kuwa mtu mcha Mungu.

Ago. 20.—“Baada ya kulala katika jasho baridi usiku kucha, nilikohoa vitu vingi vyenye damu asubuhi hii, na nilikuwa katika hali mbaya ya mwili, na si kidogo katika huzuni; lakini kilichonitia moyo kiasi, ni kwamba, nilikuwa na tumaini la siri kwamba huenda ningepata upesi ruhusa ya kuiaga dunia, na taabu zake zote na huzuni zake. Nilipanda farasi siku hii hadi kwa Chambers fulani, juu ya Susquehanna, na kulala hapo. Niliteseka sana jioni kwa kundi la watu wasiomcha Mungu, wakinywa, wakiapa, n.k. Ee, jinsi ingekuwa jehanamu kama nini, kuhesabiwa pamoja na wasiomcha Mungu! Nilifurahia mazungumzo yenye kupendeza na msafiri mmoja, aliyeonekana kuwa na ladha fulani ya dini ya kweli.

Ago. 21.—“Nilipanda juu ya mto kama maili kumi na tano, na kulala hapo, katika familia iliyoonekana kuwa haina Mungu kabisa. Nilijitahidi kuzungumza na mtu yule juu ya maisha ya dini, lakini nilimkuta mjanja sana katika kuepuka mazungumzo kama hayo. Ee, jinsi ilivyo kifo kwa baadhi ya watu, kusikia habari za mambo ya Mungu! Nilikuwa nje ya mazingira yangu; lakini sikuwa na huzuni kama nyakati nyingine.

Ago. 22.—“Niliendelea na safari yangu juu ya mto; watu wangu sasa wakiwa pamoja nami, ambao awali walikuwa wametengwa nami; tulisafiri kupita makazi yote ya Kiingereza; usiku tulilala katika msitu wa wazi, na tukalala kwa faraja zaidi kuliko tulipokuwa kati ya kundi la watu weupe wasiomcha Mungu. Nilifurahia uhuru fulani katika maombi ya faraghani jioni hii; na nilisaidiwa kuwakumbuka rafiki wapendwa, pamoja na kundi langu pendwa, na kanisa la Mungu kwa ujumla.

Ago. 23.—“Nilifika katika mji wa Kihindi, uitwao Shaumoking, karibu na usiku; sikuwa na huzuni kama zamani, lakini bado nilishughulishwa kiasi. Nilihisi utulivu jioni, na nilifurahia uhuru fulani katika kumwachia Mungu vyote vyangu.

Siku ya Bwana, Ago. 24.—“Kuelekea adhuhuri, niliwatembelea baadhi ya Wadelaware, na kuzungumza nao juu ya Ukristo. Alasiri nilizungumza na Mfalme, na wengine, juu ya mambo ya kimungu; walioonekana kuwa tayari kusikiliza. Nilitumia sehemu kubwa ya siku katika mazoezi haya. Jioni nilifurahia faraja na kuridhika fulani; na hasa nilikuwa na utamu fulani katika maombi ya faraghani. Kazi hii ilifanywa kunipendeza sana, hata nikapenda kutembea nje, na kuingia ndani yake mara kwa mara. Ee, jinsi ilivyo na faraja mwanga kidogo wa Mungu!

Ago. 25.—“Nilitumia sehemu kubwa ya siku katika kuandika. Niliwatuma watu wangu waliokuwa nami, waende kuzungumza na Wahindi, na kufunga urafiki na ujuzi nao, ili nipate nafasi bora ya kushughulika nao juu ya Ukristo. Wema fulani ulionekana kufanyika kwa ziara yao siku hii, wengi walionekana tayari kusikiliza Ukristo. Roho yangu iliburudishwa kidogo jioni hii, na nilipata uhuru na kuridhika fulani katika maombi.

Ago. 26.—“Karibu na adhuhuri, nilizungumza na idadi kubwa ya Wahindi. Mungu alinisaidia, nina hakika; kwa maana niliwezeshwa kunena kwa uwazi mwingi, na joto na nguvu fulani; na mahubiri yalifanya mvuto juu ya baadhi, na kuwafanya waonekane wa dhati sana. Nilifikiri sasa mambo yalionekana yenye kutia moyo kama yalivyokuwa Crossweeks. Wakati wa ziara yangu ya kwanza kwa Wahindi hao, nilitiwa moyo kidogo; nilisisitiza mambo kwa nguvu zangu zote, na kuwaita watu wangu, waliokuwapo wakati huo, watoe ushuhuda wao kwa ajili ya Mungu; ambao waliutoa. Kuelekea usiku, niliburudishwa; nilikuwa na moyo wa kuomba kwa ajili ya kusimamishwa kwa ufalme wa Mungu hapa, pamoja na kwa ajili ya kusanyiko langu pendwa huko chini, na rafiki zangu wapendwa kwingineko.

Ago. 28.—“Asubuhi, nilikuwa na hangaiko kubwa la akili kuhusu kazi yangu. Nilitembelewa na baadhi waliotamani kunisikia nikihubiri; nilizungumza nao alasiri kwa bidii fulani, na kujitahidi kuwashawishi wamgeukie Mungu. Nilijaa hangaiko kwa ajili ya ufalme wa Kristo, na nilipata wasaa fulani wa nafsi katika maombi, katika faragha na katika familia yangu. Ni mara chache niliona wazi zaidi ya siku hii, kwamba ni kazi ya Mungu kuziongoa nafsi, na hasa wapagani maskini. Nilijua nisingeweza kuwagusa; niliona ningeweza tu kusema na mifupa mikavu, lakini nisingeweza kuwapa hisia yoyote ya niliyosema. Macho yangu yalikuwa juu kwa Mungu kwa msaada: ningeweza kusema kazi ilikuwa yake; na kama ingefanyika, utukufu ungekuwa wake.

Siku ya Bwana, Ago. 31.—“Nilitumia muda mwingi, asubuhi, katika kazi za faraghani; nilikuta uzito juu ya roho yangu, na sikuweza ila kumlilia Mungu kwa hangaiko na kujishughulisha kwa nafsi. Nilitumia muda pia katika kusoma na kufafanua neno la Mungu kwa familia yangu pendwa iliyokuwa nami, pamoja na kuimba na kuomba nao. Baadaye nilinena neno la Mungu kwa baadhi wachache wa Wahindi wa Susquehanna. Alasiri, nilijihisi dhaifu na mnyonge sana. Karibu na usiku niliburudishwa kiasi akilini, kwa mitazamo fulani ya mambo yanayohusu kazi yangu kuu. Ee, jinsi kazi yangu ilivyo nzito, wakati imani haiwezi kuushika mkono wa Mwenyezi kwa ajili ya kuitimiza! Mara nyingi nimekuwa karibu kuzama katika hali hii. Ahimidiwe Mungu, kwamba naweza kuukimbilia mfereji uliojaa!

Sep. 1.—“Nilianza safari kuelekea mahali paitwapo Kisiwa Kikuu, karibu maili hamsini kutoka Shaumoking, katika tawi la kaskazini-magharibi la Susquehanna. Nilisafiri sehemu ya njia, na usiku nikalala msituni. Nilikuwa dhaifu mno siku hii, na nilitokwa jasho jingi usiku uliofuata.

Sep. 2.—“Nilipanda farasi mbele, lakini si kwa kasi zaidi ya watu wangu waliokwenda kwa miguu. Nilikuwa dhaifu sana, siku hii kama zilizotangulia. Nilikuwa mnyonge na dhaifu hata nikahofia kuwa kulala nje hewani kungeniua; na kwa kuwa baadhi ya kundi letu walikuwa wametengwa nasi, hivyo sasa hatukuwa na shoka, sikuwa na njia ila kupanda katika mti mchanga wa msonobari, na kwa kisu changu kukata matawi, na hivyo kutengeneza kihifadhi dhidi ya umande. Lakini jioni ikiwa ya mawingu, na dalili za mvua, bado nilikuwa chini ya hofu ya kuwa katika hatari kubwa: nilitokwa jasho jingi, hata nguo zangu za kitani zikawa karibu zimelowa chapachapa usiku kucha. Ni mara chache nilikuwa dhaifu na mchovu zaidi ya jioni hii, wakati nilipoweza kukaa kabisa. Hii ilikuwa hali ya kuhuzunisha; lakini nilijitahidi kujituliza kwa mawazo ya uwezekano wa kuwa katika hali mbaya zaidi kati ya maadui, n.k.

Sep. 3.—“Nilipanda farasi hadi mji wa Kidelaware; nilikuta wengi wakinywa na wamelewa. Nilizungumza na baadhi ya Wahindi juu ya Ukristo; niliona mkalimani wangu akijishughulisha sana, na akisaidiwa katika kazi yake; watu wachache walionekana kusikiliza kwa bidii kubwa na kujishughulisha kwa nafsi. Karibu na adhuhuri, nilipanda farasi hadi mji mdogo wa Washauwaunoe, karibu maili nane mbali; nilitumia saa moja au mbili hapo, na kurudi mji wa Kidelaware, na kulala hapo. Ni mara chache nilifadhaishwa zaidi na hisia ya kutokuzaa matunda kwangu na kutokufaa kwangu kwa kazi yangu kuliko sasa. Ee, mnyonge aliyekufa, asiye na moyo, tasa, asiyefaa jinsi gani nilivyojiona kuwa sasa! Roho yangu ilikuwa chini sana, na nguvu za mwili wangu zimechakaa sana, hata nisiweze kufanya lolote kabisa. Hatimaye, nikiwa nimechoka sana, nililala juu ya ngozi ya nyati; lakini nilitokwa jasho jingi usiku kucha.

Sep. 4.—“Nilizungumza na Wahindi, asubuhi, juu ya Ukristo; mkalimani wangu, baadaye, akiendeleza mazungumzo kwa urefu wa kadiri. Wachache walionekana kuwa tayari, na wenye kuguswa kiasi. Niliondoka mahali hapa, na kurudi kuelekea Shaumoking; na usiku nikalala mahali nilipolala usiku wa Jumatatu uliopita: nilikuwa katika hali isiyo na faraja jioni, watu wangu wakiwa wamechelewa, na hawakunifikia hadi baada ya saa nne usiku; hivyo sikuwa na moto wa kupika chakula chochote, au kunipa joto, au kuzuia wanyama wa mwitu; na ni mara chache nilikuwa dhaifu na mchovu zaidi. Hata hivyo, nililala na kupata usingizi kabla ya watu wangu kufika, nikitegemea kutumia usiku kucha peke yangu, na bila moto.

Sep. 5.—“Nilikuwa dhaifu mno, hata nisiweze kupanda farasi vizuri; ilionekana wakati mwingine kana kwamba lazima nianguke kutoka kwa farasi wangu, na kulala msitu wa wazi: hata hivyo, nilifika Shaumoking kuelekea usiku: nilihisi kiasi cha roho ya shukrani, kwamba Mungu alikuwa amenirudisha hadi hapa: niliburudishwa kuona mmoja wa Wakristo wangu, niliyemwacha hapa katika mwendo wangu wa hivi karibuni.

Sep. 6.—“Nilitumia siku katika hali dhaifu sana; nikikohoa na kutema damu, na nikiwa na hamu ndogo ya chakula chochote nilichokuwa nacho; niliweza kufanya kidogo sana, isipokuwa kuzungumza kwa muda juu ya mambo ya kimungu kwa watu wangu wenyewe, na kwa wachache niliokutana nao. Kwa wakati huu, nilikuwa na uhai au moyo mdogo sana wa kusema kwa ajili ya Mungu, kwa sababu ya udhaifu wa mwili. Ni mara chache niliaibika na kufadhaika ndani yangu zaidi ya sasa. Nilitambua kwamba kulikuwa na idadi ya watu wa Mungu waliojua kwamba nilikuwa wakati huo nje kwa kusudi, au angalau kwa kisingizio, cha kufanya jambo kwa ajili ya Mungu, na katika kazi yake, kati ya Wahindi maskini; nao walikuwa tayari kudhani kwamba nilikuwa na bidii ya roho; lakini Ee, hali isiyo na moyo ya akili yangu ilinijaza fadhaa! Ee, niliwaza, kama watu wa Mungu wangenijua kama Mungu anijuavyo, wasingedhani sana juu ya bidii yangu na azimio langu kwa Mungu kama labda sasa wafanyavyo! Sikuweza ila kutamani wangeona jinsi nilivyokuwa bila moyo na bila azimio, ili wapate kutodanganyika, na ‘wasinifikirie kupita ipasavyo kunifikiria.’ Na bado nilifikiri, kama wangeona upeo wa kutokuwa mwaminifu kwangu, udogo wa ujasiri wangu na azimio langu kwa Mungu, wangekuwa tayari kunifungia nje ya milango yao, kuwa sistahili kundi au urafiki wa Wakristo.

Siku ya Bwana, Sep. 7.—“Nilikuwa katika hali ileile dhaifu ya mwili, na hali ya akili yenye taabu, kama siku iliyotangulia: nafsi yangu ilihuzunika, na kuomboleza kwamba sikuweza kufanya lolote kwa ajili ya Mungu. Nilisoma na kufafanua sehemu ya neno la Mungu kwa familia yangu pendwa mwenyewe, na kutumia muda katika maombi nao; nilizungumza pia kidogo na wapagani; lakini nilitumia Sabato kwa faraja kidogo.

Sep. 8.—“Nilitumia asubuhi kati ya Wahindi; alasiri, niliondoka Shaumoking, na kurudi chini ya mto maili chache. Nilikuwa nimependekeza kukaa muda mrefu zaidi wa kadiri kati ya Wahindi wa Susquehanna, lakini nilizuiwa kufuata kusudi langu na ugonjwa uliokithiri huko, hali dhaifu ya watu wangu waliokuwa nami, na hasa udhaifu wangu mwenyewe wa ajabu, nikiwa nimeshughulishwa na jasho kubwa la usiku, na kukohoa damu, karibu safari nzima. Sehemu kubwa ya muda nilikuwa dhaifu na mnyonge sana, hata ikaonekana kana kwamba singeweza kamwe kufika nyumbani; na wakati huohuo nikiwa nimepungukiwa sana na faraja, na hata mahitaji ya lazima ya maisha; angalau, kile kilichokuwa cha lazima kwa mtu katika hali dhaifu hivyo. Katika safari hii wakati mwingine niliwezeshwa kunena neno la Mungu kwa nguvu fulani, na kweli ya kimungu ilifanya mvuto fulani kwa wale walionisikia; hivyo kadhaa, wanaume na wanawake, wazee na vijana, walionekana kutushikilia, na kuwa tayari kupokea Ukristo; lakini wengine walidhihaki na kupiga kelele, jambo lililowapooza wale walioonekana rafiki awali, angalau baadhi yao. Hata hivyo Mungu, nyakati fulani, alikuwapo dhahiri, akinisaidia, mkalimani wangu, na rafiki wengine wapendwa waliokuwa nami. Mungu alitoa wakati mwingine kiasi kizuri cha uhuru katika maombi kwa ajili ya kuvunwa kwa nafsi huko; nami sikuweza ila kuwa na tumaini kubwa, kwamba safari hiyo isingekuwa bure kabisa. Kama matokeo yake yangekuwa kusimamishwa kwa ufalme wa Kristo huko, au tu kuvutwa kwa watu wachache chini hadi kusanyiko langu New-Jersey; au kama walikuwa sasa wanajitayarisha tu kwa majaribio zaidi ya baadaye ambayo yangeweza kufanywa kati yao, sikuamua; lakini nilisadiki safari isingepotea. Ahimidiwe Mungu, kwamba nilikuwa na kitia-moyo na tumaini lolote.

Sep. 9.—“Nilipanda farasi chini ya mto karibu maili thelathini. Nilikuwa dhaifu mno, mchovu sana, na kulowa kwa dhoruba ya radi. Nilizungumza kwa joto na ukaribu fulani na baadhi ya nafsi maskini wajinga, juu ya uhai na nguvu za dini: ni yapi, na ni yapi yasiyokuwa ushahidi wake. Walionekana kushangaa sana walipoona Wahindi wangu wakiomba baraka na kutoa shukrani chakulani, wakihitimisha hilo kuwa ushahidi wa juu sana wa neema ndani yao; lakini walishangaa vilevile nilipositisha kwamba wala hilo, wala tena maombi ya faraghani, halikuwa ushahidi wowote wa hakika wa neema. Ee, ujinga wa ulimwengu! Jinsi baadhi ya maumbo matupu ya nje, ambayo yanaweza kuwa yote ya ubinafsi kabisa, yanavyokosewa kudhaniwa kuwa dini ya kweli, ushahidi usiokosea wake! Bwana auhurumie ulimwengu uliodanganyika!

Sep. 11.—“Nilipanda farasi kuelekea nyumbani; lakini nilikuwa dhaifu sana, na wakati mwingine ni mara chache niliweza kupanda. Nilikuwa na mwaliko wa kusihi sana wa kuhubiri katika nyumba ya mkutano niliyopita, watu wakiwa wamekusanyika wakati huo, lakini sikuweza kwa sababu ya udhaifu. Nilikuwa mnyenyekevu na mtulivu chini ya udhaifu wangu; lakini nilishughulishwa sana na hangaiko kwa ajili ya wenzangu wa safari, niliowaacha kwa masikitiko mengi, baadhi vilema, na baadhi wagonjwa.

Sep. 20.—“Nilifika kati ya watu wangu mwenyewe, (karibu na Cranberry,) karibu na usiku kabisa: niliwakuta wakiomba pamoja; niliingia, na kuwapa maelezo fulani ya jinsi Mungu alivyoshughulika nami na wenzangu katika safari; jambo lililoonekana kuwagusa. Kisha nikaomba nao, na nikafikiri uwepo wa kimungu ulikuwa kati yetu; kadhaa waliyeyushwa kwa machozi, na walionekana kuwa na hisia ya mambo ya kimungu. Kwa kuwa nilikuwa dhaifu sana, nililazimika kwenda malazini mwangu upesi, na nilihisi nimechoka sana jioni. Hivyo Mungu amenipitisha katika machofu na hatari za safari nyingine ya Susquehanna, na kunirudisha tena salama, ingawa chini ya kiwango kikubwa cha udhaifu wa mwili. Ee, laiti nafsi yangu ingekuwa na shukrani kweli kwa mifano mipya ya rehema! Magumu na dhiki nyingi nilivumilia katika safari hii; lakini Bwana alinitegemeza chini yake yote.”

Hadi sasa Brainerd alikuwa ameweka shajara ya kudumu, akitoa maelezo ya yaliyotokea siku baada ya siku, kwa kukatizwa kidogo sana; lakini tangu hapa na kuendelea shajara yake inakatizwa sana na ugonjwa wake; ambao chini yake mara nyingi alishushwa chini sana, hata asiweze kuandika, au asiweze vizuri kubeba mzigo wa uangalifu wa kudumu kama uliohitajika kukumbuka kila jioni yaliyopita mchana, na kuyasaga, na kuyaweka kwenye karatasi maelezo yenye mpangilio. Hata hivyo, shajara yake haikupuuzwa kabisa; bali alijali, mara kwa mara, kutaja ndani yake baadhi ya mambo muhimu zaidi kuhusu nafsi yake na hali ya akili yake, hata hadi siku chache kabla ya kifo chake.

Siku ya Bwana, Sep. 21, 1746.—“Nilikuwa dhaifu sana hata nisiweze kuhubiri, wala kudai kuvuka hadi kwa watu wangu asubuhi. Alasiri nilitoka nje; nilikaa katika kiti changu, na kuwahubiria kutoka Warumi 14:7, 8. Nilitiwa nguvu na kusaidiwa katika mahubiri yangu, na palionekana kitu chenye kupendeza katika kusanyiko. Nilirudi malazini mwangu nikiwa nimechoka sana, lakini nikiwa na shukrani kwamba niliwezeshwa kunena neno kwa watu wangu maskini, ambao nilikuwa mbali nao kwa muda mrefu. Niliwezeshwa kulala kidogo sana usiku huu, kwa uchovu na maumivu. Ee, jinsi ningebarikiwa, kama kidogo nifanyacho kingefanyika chote kwa nia sahihi! Ee, laiti, ‘ikiwa ninaishi, ningeishi kwa Bwana; au ikiwa ninakufa, ningekufa kwa Bwana; ili, hai au mfu, niwe wa Bwana!’

Sep. 27.—“Nilitumia siku hii, pamoja na juma zima lililopita, chini ya kiwango kikubwa cha udhaifu wa mwili, nikishughulishwa na kikohozi kikali na homa ya kadiri. Sikuwa na hamu ya aina yoyote ya chakula, sikuweza kukiweka tumboni mwangu, na mara kwa mara nilikuwa na mapumziko kidogo kitandani, kwa sababu ya maumivu kifuani na mgongoni. Hata hivyo, niliweza kuvuka hadi kwa watu wangu, karibu maili mbili, kila siku, na kuwahudumia kidogo wale waliokuwa wakifanya kazi juu ya nyumba ndogo kwangu ili nikae kati ya Wahindi. Wakati mwingine sikuweza hata kutembea, na kamwe sikuweza kukaa mchana kutwa, juma zima. Nilikuwa mtulivu na mwenye utulivu, na nilishughulishwa kidogo tu na huzuni, kama nyakati za awali za udhaifu. Kama ningepona au la, ilionekana yenye shaka kubwa; lakini hii ilikuwa mara nyingi faraja kwangu, kwamba uhai na kifo havikutegemea uchaguzi wangu. Nilipendezwa kufikiri, kwamba Yeye aliye na hekima isiyo na kikomo, alikuwa na uamuzi wa jambo hili; na kwamba sikuwa na taabu ya kutafakari na kupima mambo pande zote, ili kufanya uchaguzi kama niishi au nife. Hivyo muda wangu ulitumika; nilikuwa na nguvu kidogo ya kuomba, hakuna ya kuandika au kusoma, na karibu hakuna ya kutafakari; lakini, kwa wema wa kimungu, ningeweza kwa utulivu mkuu kukitazama kifo usoni, na mara kwa mara kwa furaha inayohisika. Ee, jinsi ilivyo baraka kuwa umeandaliwa kwa mazoea kwa ajili ya kifo!

. Hii ilikuwa nyumba ya nne aliyoijenga kwa makazi yake kati ya Wahindi. Mbali na ile ya Kaunaumeek, na ile ya Forks of Delaware, na nyingine ya Crossweeksung, sasa alijenga moja huko Cranberry.

Siku ya Bwana, Sep. 28.—“Nilipanda farasi hadi kwa watu wangu, na, ingawa nikiwa dhaifu sana, nilijaribu kuhubiri kutoka 2 Wakorintho 13:5. Nilihubiri kama nusu saa, wakati huo nguvu za kimungu zilionekana kuandamana na neno; lakini nikiwa dhaifu mno, nililazimika kuacha; na baada ya kipindi cha kuzimia, kwa taabu nyingi nilipanda farasi hadi malazini mwangu, ambapo, nikijitia kitandani, nililala katika homa ya kuwaka, na karibu nikichanganyikiwa kwa saa kadhaa, hadi, kuelekea asubuhi, homa yangu ilipoisha kwa jasho kali. Mara nyingi nimekuwa na homa na kushindwa kupumzika kwa utulivu baada ya kuhubiri; lakini hii ilikuwa kipindi kikali zaidi, cha dhiki, ambacho kuhubiri kumewahi kunisababishia. Hata hivyo nilihisi utulivu kamili akilini mwangu, kwa sababu nilikuwa nimefanya majaribio yangu ya mwisho kunena kwa ajili ya Mungu, na nilijua nisingeweza kufanya zaidi.

Okt. 4.—“Nilitumia sehemu ya kwanza ya juma hili chini ya kiwango kikubwa cha udhaifu na machafuko, kama nilivyokuwa majuma kadhaa yaliyotangulia; hata hivyo, niliweza kupanda farasi kidogo kila siku, ingawa sikuweza kukaa nusu ya siku, hadi Alhamisi. Nilijali kila siku baadhi ya watu waliokuwa wakifanya kazi juu ya nyumba yangu. Ijumaa alasiri nilijikuta nimehuishwa na kutiwa nguvu kwa namna ya ajabu. Kwa kuwa muda fulani kabla nilikuwa nimewapa taarifa watu wangu, na hasa wale wa Forks of Delaware, kwamba nilikusudia, kwa ruhusa ya Majaliwa, kuhudumu meza ya Bwana katika Sabato ya kwanza ya Oktoba, Ijumaa alasiri nilihubiri kama maandalizi ya ibada, kutoka 2 Wakorintho 13:5; nikimaliza kile nilichokuwa nimekusudia kutoa juu ya somo hilo Sabato iliyotangulia. Mahubiri yalibarikiwa na Mungu kwa kuchochea shauku ya kidini na roho ya ibada katika watu wake, na kumgusa sana mmoja aliyekuwa amerudi nyuma kutoka kwa Mungu, jambo lililomfanya ajihukumu na kujilaani mwenyewe. Nilitiwa nguvu kwa namna ya kushangaza katika kazi yangu nilipokuwa nikinena; lakini nililazimika mara tu baadaye kwenda kitandani, nikiwa sasa nimehamia nyumbani mwangu mwenyewe kati ya Wahindi. Nilitumia muda kuzungumza na watu wangu juu ya mambo ya kimungu nikiwa nimelala kitandani, na nilikuta nafsi yangu imeburudishwa, ingawa mwili wangu ulikuwa dhaifu.—Kwa kuwa hii ilikuwa Jumamosi, nilizungumza hasa na washiriki mbalimbali; na alasiri hii nilihubiri kutoka Zekaria 12:10. Palionekana kuyeyuka kwa wororo na kuomboleza kwa moyo kwa ajili ya dhambi, katika idadi ya watu kusanyikoni. Nafsi yangu ilikuwa katika hali yenye faraja, na nilifurahia uhuru na msaada katika utumishi wa hadhara; nilikuwa, kama vile idadi kubwa ya kusanyiko, nimeguswa sana na ungamo la unyenyekevu na moyo uliovunjika dhahiri wa yule aliyerudi nyuma niliyemtaja, na sikuweza ila kushangilia kwamba Mungu alikuwa amempa hisia kama hiyo ya dhambi yake na kutostahili kwake. Nilikuwa nimechoka sana jioni, lakini nililala kitandani, na kuwahubiria watu wangu.

Siku ya Bwana, Okt. 5.—“Nilikuwa bado dhaifu sana; na asubuhi niliogopa kwa kiasi kwamba nisingeweza kupitia kazi ya siku; nikiwa na mengi ya kufanya, ya faragha na ya hadhara. Nilihubiri kabla ya kuhudumu meza ya Bwana, kutoka Yohana 1:29, ‘Tazama, Mwana-Kondoo wa Mungu, aichukuaye dhambi ya ulimwengu.’ Ambapo nilizingatia (1.) kwa jinsi gani Kristo aitwa ‘Mwana-Kondoo wa Mungu;’ na nikabainisha kwamba aitwa hivyo, kutokana na usafi na kutokuwa na hatia kwa asili yake—kutokana na upole wake na uvumilivu chini ya mateso—kutokana na kuwa kwake upatanisho ule ulioonyeshwa katika dhabihu ya wana-kondoo, na hasa katika mwana-kondoo wa Pasaka. (2.) Nilizingatia jinsi na kwa maana gani ‘aichukua dhambi ya ulimwengu;’ na nikabainisha, kwamba njia na namna ambayo kwayo na kwa jinsi ambavyo aichukua dhambi za watu, ilikuwa ‘kujitoa kwake kwa ajili yao,’ kutenda na kuteseka mahali pao na badala yao, n.k. Naye asemekana kuichukua dhambi ya ulimwengu, si kwa sababu ulimwengu wote utakombolewa kweli kutoka dhambini naye, bali kwa sababu ametenda na kuteseka vya kutosha kujibu dhambi za ulimwengu, na hivyo kuwakomboa wanadamu wote;—kwa hakika aichukua dhambi za ulimwengu uliochaguliwa. Na (3.) nilizingatia jinsi tunavyopaswa kumtazama, ili dhambi zetu ziondolewe. Si kwa macho yetu ya mwili; wala kwa kumfikiria juu ya msalaba, n.k.; bali kwa mtazamo wa kiroho wa utukufu na wema wake, ukiivuta nafsi kumtegemea, n.k.—Uwepo wa kimungu uliandamana na mahubiri haya; na kusanyiko liliyeyushwa kwa kiasi kikubwa kwa kweli ya kimungu. Baada ya mahubiri, wawili walifanya ungamo la hadhara, na nikawahudumia meza ya Bwana washiriki karibu arobaini wa Wahindi, mbali na Wakristo wapendwa mbalimbali wa watu weupe. Ilionekana kuwa kipindi cha nguvu na neema ya kimungu; na idadi ya watu walionekana kushangilia katika Mungu. Ee, muungano na upatano mtamu ulioonekana wakati huo kati ya watu wa dini! Nafsi yangu iliburudishwa, na rafiki zangu wa kidini wa watu weupe waliokuwa nami. Baada ya ibada, ni kwa taabu niliweza kufika nyumbani, ingawa haikuwa zaidi ya futi mia mbili; lakini nilitegemezwa na kuongozwa na rafiki zangu, na kulazwa kitandani mwangu; ambapo nililala kwa maumivu hadi wakati fulani jioni; na kisha niliweza kukaa na kuzungumza na rafiki. Ee, jinsi siku hii ilivyotumika katika maombi na sifa kati ya watu wangu wapendwa! Mtu angeweza kuwasikia, asubuhi yote kabla ya ibada ya hadhara, na jioni, hadi karibu usiku wa manane, wakiomba na kuimba sifa kwa Mungu, katika nyumba moja au nyingine yao. Nafsi yangu iliburudishwa, ingawa mwili wangu ulikuwa dhaifu.

Okt. 11.—“Kuelekea usiku nilishikwa na kutetemeka kwa homa, kulikofuatwa na homa kali na maumivu ya kadiri; nilitendewa kwa wema mkubwa; na niliona aibu kuona hangaiko kubwa hivyo juu ya kiumbe kisichostahili kama nilivyojijua kuwa. Nilikuwa katika hali yenye faraja ya akili, mtiifu kabisa, kuhusu uhai au kifo. Kwa kweli ilikuwa kuridhika kwa pekee kwangu, kufikiri kwamba haikuwa hangaiko au shughuli yangu kuamua kama niishi au nife. Vilevile nilihisi kuridhika kwa pekee, nikiwa chini ya kiwango hiki kisicho cha kawaida cha ugonjwa; nikiwa sasa nimesadiki kabisa kwamba nilikuwa dhaifu kweli, na nisiyeweza kufanya kazi yangu. Ambapo, nyakati nyingine, akili yangu ilifadhaishwa na hofu kwamba nilikuwa mpotoshaji wa wakati, kwa kudhani nilikuwa mgonjwa, wakati kwa uhalisia sikuwa hivyo. Ee, jinsi wakati ulivyo wa thamani! Na jinsi unavyonifanya nijihisi na hatia, nifikiripo kwamba nimeupoteza na kuupotosha au kupuuza kuujaza kila sehemu yake kwa wajibu, kwa upeo wa uwezo na uwezekano wangu!

Siku ya Bwana, Okt. 19.—“Ni kwa shida niliweza kufanya lolote kabisa juma lililopita, isipokuwa kwamba Alhamisi nilipanda farasi kama maili nne; wakati huo nilishikwa na baridi. Kwa kuwa niliweza kufanya kidogo au hakuna, ndivyo sikufurahia hali ya kiroho nyingi, au shauku ya kidini hai; ingawa nyakati fulani nilitamani sana kuwa mwenye kuzaa matunda zaidi na aliyejaa shauku ya kimbingu; na nilihuzunika kuona saa zikipita, wakati sikuweza kufanya lolote kwa ajili ya Mungu.—Niliweza juma hili kuhudhuria ibada ya hadhara. Nilikuwa mtulivu na mwenye faraja, tayari kufa au kuishi; lakini nilikuta ni vigumu kupatanishwa na wazo la kuishi bila manufaa. Ee, laiti nisingeishi kamwe kuwa mzigo kwa uumbaji wa Mungu; bali laiti ningeruhusiwa kurudi nyumbani, wakati kazi yangu ya kukaa ugenini itakapokwisha!”

Juma hili, alirudi kwa Wahindi wake huko Cranberry, kuwahudumia kidogo mambo yao ya kiroho na ya kidunia; na alichoka sana kwa kupanda farasi, ingawa alipanda njia fupi tu kwa siku.

Okt. 23.—“Nilikwenda nyumbani mwangu mwenyewe, na kuweka mambo katika utaratibu. Nilikuwa dhaifu sana, na mwenye huzuni kiasi; nilijitahidi kufanya jambo, lakini sikuwa na nguvu; na nililazimishwa kulala kitandani mwangu, mpweke sana.

Okt. 24.—“Nilitumia siku katika kusimamia na kuwaelekeza watu wangu, kuhusu kutengeneza uzio wao na kulinda ngano yao. Nilikuta kwamba mambo yao yote ya kidunia yalinitegemea mimi. Niliburudishwa kiasi jioni, nikiwa nimeweza kufanya jambo la thamani mchana. Ee, jinsi inavyoniumiza kuona wakati ukipita, wakati siwezi kufanya lolote lenye manufaa!

Siku ya Bwana, Okt. 26.--“Asubuhi nilikuwa dhaifu mno. Nilitumia siku, hadi karibu na usiku, kwa maumivu, kuona watu wangu maskini wakizurura ‘kama kondoo wasio na mchungaji,’ wakisubiri na kutumaini kuniona nikiweza kuwahubiria kabla ya usiku. Sikuweza ila kufadhaika kuwaona katika hali hii, na kujikuta siwezi kujaribu lolote kwa faida yao ya kiroho. Lakini kuelekea usiku, nikijikuta nimeimarika kidogo, niliwaita pamoja nyumbani mwangu, na kuketi, na kusoma na kufafanua Mathayo 5:1-16. Mahubiri haya, ingawa yalitolewa katika udhaifu mwingi, yaliandamana na nguvu kwa wengi wa wasikilizaji; hasa kile kilichonenwa juu ya mstari wa mwisho wa mistari hii; ambapo nilisisitiza juu ya dhuluma isiyo na kikomo inayofanywa kwa dini, kwa kuwa nuru yetu inakuwa giza, badala ya kuangaza mbele ya watu. Wengi kusanyikoni sasa waliguswa sana na hisia ya upungufu wao kuhusu mwenendo wa kiroho ambao ungeweza kuipendekeza dini kwa wengine, na roho ya hangaiko na uangalifu ilionekana kuchochewa ndani yao. Mmoja, hasa, aliyekuwa ameanguka katika dhambi ya ulevi muda kabla, sasa alisadikishwa sana dhambi yake, na aibu kubwa iliyofanywa kwa dini kwa mwenendo wake mbaya, na akaonyesha kiwango kikubwa cha huzuni na hangaiko kwa jambo hilo. Nafsi yangu iliburudishwa kuona hili; na ingawa sikuwa na nguvu ya kunena kadiri ningetaka, bali nililazimika kulala kitandani, hata hivyo nilishangilia kuona kuyeyuka kwa unyenyekevu kama huko kusanyikoni, na kwamba kweli za kimungu, ingawa zilitolewa kwa udhaifu, ziliandamana na ufanisi mkubwa hivyo kwa wasikilizaji.

Okt. 27.—“Nilitumia siku katika kusimamia na kuwaelekeza Wahindi kuhusu kutengeneza uzio kuzunguka ngano yao: niliweza kutembea nao, na kupanga shughuli zao, asubuhi yote. Alasiri, nilitembelewa na rafiki wawili wapendwa, na nilitumia muda katika mazungumzo nao. Kuelekea usiku niliweza kutoka nje, na kuwahudumia Wahindi tena. Jioni, nilifurahia hali yenye amani sana.

Okt. 28.—“Nilipanda farasi hadi Princeton katika hali dhaifu sana, nilikuwa na homa kali hivyo njiani, hata nikalazimika kushuka katika nyumba ya rafiki, na kulala kwa muda. Karibu na usiku, nilitembelewa na Bw. Treat, Bw. Beaty na mke wake, na rafiki mwingine. Roho yangu iliburudishwa kuwaona; lakini nilishangaa, na hata niliona aibu, kwamba walikuwa wamejitaabisha kiasi cha kupanda farasi maili thelathini au arobaini kunitembelea. Niliweza kukaa sehemu kubwa ya jioni; na nilitumia muda kwa namna yenye faraja sana pamoja na rafiki zangu.

Okt. 29.—“Nilipanda farasi kama maili kumi na rafiki zangu waliokuja jana kunitembelea; na kisha nikaachana nao wote isipokuwa mmoja, aliyebaki kwa makusudi kunifanyia kampuni, na kuchangamsha roho yangu.

Siku ya Bwana, Nov. 2.—“Sikuweza kuhubiri, na ni kwa shida niliweza kukaa siku nzima. Nilihuzunika, na karibu nikazama, kuona watu wangu maskini wamepungukiwa na njia za neema; hasa kwa kuwa hawakuweza kusoma, na hivyo walikuwa chini ya hasara kubwa ya kutumia Sabato kwa faraja. Ee, niliwaza, ningeweza kuridhika kuwa mgonjwa, kama kundi langu maskini lingekuwa na mchungaji mwaminifu wa kuwalisha maarifa ya kiroho! Mtazamo wa ukosefu wao wa hili ulinihuzunisha zaidi kuliko ugonjwa wangu wote wa mwili.

Nov. 3.—“Kwa kuwa sasa nilikuwa katika hali dhaifu na duni hivyo kwamba sikuweza kabisa kufanya kazi yangu, na nikiwa na tumaini dogo la kupona, isipokuwa kwa kupanda farasi sana, niliona ni wajibu wangu kufanya safari kwenda New-England, na kujiburudisha kati ya rafiki zangu, niliokuwa sijawaona sasa kwa muda mrefu. Ipasavyo nilikiaga kusanyiko langu siku hii. Kabla ya kuwaacha watu wangu, niliwatembelea wote katika nyumba zao husika, na kuzungumza na kila mmoja, kama nilivyoona kufaa zaidi na kulingana na hali zao, na nilipata uhuru mkubwa katika kufanya hivyo. Ni kwa shida niliacha nyumba moja bila baadhi kuwa machozini; na wengi hawakuguswa tu na kuwa karibu kuwaacha, bali pia na maneno ya uzito niliyowaambia juu ya mambo ya kimungu; kwa maana nilisaidiwa kuwa na bidii ya roho nilipokuwa nikizungumza nao. Nilipokuwa nimepitia kusanyiko langu kwa jinsi hii, kazi iliyonichukua sehemu kubwa ya siku, na nikiwa nimewaaga, na kuiaga shule, niliondoka nyumbani, na kupanda farasi kama maili mbili, hadi nyumba niliyoishi majira ya kiangazi yaliyopita, na kulala hapo. Niliburudishwa jioni hii, kwa sababu nilikuwa nimeliacha kusanyiko langu likiwa na hali njema na lililoguswa, na nilikuwa nimesaidiwa sana katika kutoa maneno yangu ya kuaga kwao.

Nov. 5.—“Nilipanda farasi hadi Elizabethtown; nikikusudia, mapema iwezekanavyo, kuendeleza safari yangu kwenda New-England; lakini, saa moja au mbili baada ya kuwasili kwangu, nilizidiwa sana. Kwa karibu juma zima nilifungiwa chumbani mwangu, na sehemu kubwa ya wakati kitandani; na kisha nikapata nafuu kiasi hata niweze kutembea nyumbani; lakini bado nilikuwa nimefungiwa ndani.

“Mwanzoni mwa mzunguko huu wa ajabu wa ugonjwa baada ya kuja kwangu Elizabethtown, niliwezeshwa, kwa rehema, kudumisha roho tulivu, yenye utaratibu, na yenye subira, kama nilivyokuwa awali tangu mwanzo wa udhaifu wangu. Baada ya kuwa Elizabethtown kama majuma mawili, na nikiwa nimepona kiasi hata niweze kutembea nyumbani, katika siku ya shukrani iliyoshikwa mahali hapa, niliwezeshwa kukumbuka rehema za Mungu kwa namna iliyonigusa sana na kunijaza shukrani na sifa. Hasa nafsi yangu ilimsifu Mungu kwa kazi yake ya neema kati ya Wahindi, na kuenea kwa ufalme wake pendwa. Nafsi yangu ilimhimidi Mungu kwa alivyo yeye mwenyewe, na kumsujudia, kwamba yeye angependa kamwe kujidhihirisha kwa viumbe. Nilishangilia kwamba yeye ni Mungu, na nilitamani kwamba wote wapate kujua, na kuhisi, na kushangilia katika hilo. ‘Bwana, jitukuze mwenyewe,’ ilikuwa shauku na kilio cha nafsi yangu. Ee, laiti watu wote wangempenda na kumsifu Mungu aliyebarikiwa; ili apate heshima na utukufu wote uwezekanao kutoka kwa ulimwengu wenye akili!

“Baada ya kipindi hiki chenye faraja cha shukrani, mara kwa mara nilifurahia uhuru, wasaa, na kujishughulisha kwa nafsi katika maombi; na niliwezeshwa kumwombea Mungu kwa ajili ya kusanyiko langu pendwa, mara nyingi sana kwa ajili ya kila familia, na kila mtu hasa. Mara nyingi ilikuwa faraja kubwa kwangu, kwamba ningeweza kumwomba Mungu kwa moyo kwa ajili ya wale ambao sikuweza kunena nao, na ambao sikuruhusiwa kuwaona. Lakini, nyakati nyingine, roho yangu ilikuwa chini sana, na nguvu za mwili wangu zilichakaa sana, hata nisiwe na shauku zozote kabisa.

“Mnamo Desemba, nilikuwa nimepona kiasi hata niweze kutembea nje na kuwatembelea rafiki zangu, na nilionekana kupata afya, kwa jumla, hadi Siku ya Bwana, Desemba 21, nilipohudhuria ibada ya hadhara, na kujitaabisha sana, mezani pa Bwana, kuutoa uovu fulani, na kuuua, kwa kuwa ni adui wa Mungu na wa nafsi yangu mwenyewe; na sikuweza ila kutumaini kwamba nilikuwa nimepata nguvu fulani dhidi ya huu, kama vile dhidi ya maovu mengine; na nilihisi kuvunjika kwa moyo kwa ajili ya dhambi yangu.

“Baada ya hili, nikiwa labda nimeshikwa na baridi fulani, nilianza kudidimia kiafya; na niliendelea kufanya hivyo hadi mwisho wa Januari, 1747. Nikiwa na kikohozi kikali, homa ya kadiri, ugonjwa wa pumu, na kutokuwa na hamu ya aina yoyote ya chakula, wala uwezo wowote wa kusaga, nilishushwa hadi hali duni hivyo, kwamba rafiki zangu, naamini, kwa jumla walikata tamaa ya uhai wangu; na baadhi yao, kwa muda wa kadiri, walidhani ni kwa shida ningeweza kuishi hata siku moja. Wakati huo sikuweza kufikiri lolote kwa umakini wowote wa akili, na nilionekana kuwa kwa kiasi kikubwa bila shauku zote, na nilishughulishwa na majaribu makubwa; lakini bado sikuwa, kwa kawaida, na hofu ya kifo.

Siku ya Bwana, Feb. 1.—“Ingawa nikiwa katika hali dhaifu na duni sana, nilifurahia kiasi kikubwa cha faraja na utamu katika mambo ya kimungu; na niliwezeshwa kusihi na kutumia hoja na Mungu katika maombi, nadhani, kwa roho ya mtoto. Fungu lile la Maandiko lilinijia akilini, na kunipa msaada mkubwa, ‘Basi, ikiwa ninyi mlio waovu mnajua kuwapa watoto wenu vipawa vyema, je! si zaidi sana Baba yenu aliye mbinguni atawapa Roho Mtakatifu wale wamwombao?’ Andiko hili nilisaidiwa kulisihi, na kulisisitiza; na niliona uaminifu wa kimungu umejifunga kunishughulikia bora kuliko mzazi yeyote wa duniani awezavyo kumshughulikia mtoto wake. Kipindi hiki kiliiburudisha nafsi yangu sana, hata mwili wangu pia ukaonekana kunufaika kwacho. Tangu wakati huu nilianza taratibu kupata nafuu. Nilipopata nguvu, uchangamfu, na roho fulani, nilikuta nyakati fulani uhuru na uhai fulani katika mazoezi ya ibada, na shauku fulani ya hali ya kiroho na maisha ya manufaa kwa maslahi ya Mkombozi mkuu. Nyakati nyingine, nilikuwa tasa na bila uhai kwa kutisha, na nje ya hali kwa mambo ya Mungu; hata nikawa tayari mara nyingi kupiga kelele, ‘Ee, laiti ingekuwa kwangu kama katika miezi iliyopita!’ Ee, laiti Mungu angeniondoa katikati ya manufaa yangu, kwa pigo la ghafla, ili nisingelazimika kupoteza wakati katika burudani! Ee, laiti nisingeishi kamwe kutumia wakati wa thamani hivyo kwa namna duni hivyo, na kwa kusudi dogo hivyo! Hivyo mara nyingi nilitafakari, nilihuzunika, niliona aibu, na hata nilifadhaika, nilizama, na nilivunjika moyo.

Feb. 24.—“Niliweza kupanda farasi hadi Newark, (nikiwa nimefungiwa Elizabethtown karibu miezi minne,) na siku iliyofuata nikarudi Elizabethtown. Roho yangu iliburudishwa kiasi kwa mwendo huo, ingawa mwili wangu ulikuwa mchovu.

Feb. 28.—“Nilitembelewa na Mhindi wa kusanyiko langu mwenyewe, aliyeniletea barua, na habari njema za mwenendo mzuri na wa kiasi wa watu wangu kwa jumla. Hili liliiburudisha nafsi yangu. Sikuweza ila kujitenga na kumhimidi Mungu kwa wema wake; na nilikuta, naamini, roho yenye shukrani kweli, kwamba Mungu alionekana kulijenga kusanyiko lile kwa ajili yake mwenyewe.

Machi 4.—“Nilikutana na karipio kutoka kwa rafiki, ambalo, ingawa nilidhani sikulistahili kutoka kwake, hata hivyo lilikuwa, naamini, limebarikiwa na Mungu kunifanya niogope dhambi kwa wororo zaidi, niwe na wivu zaidi juu ya nafsi yangu, na kujali zaidi kuutunza moyo na maisha safi na yasiyolaumika. Vilevile lilinifanya nitafakari juu ya ukosefu wangu wa uhai uliopita na ukosefu wa hali ya kiroho, na kujichukia, na kujiona kuwa sistahili kabisa. Hali hii ya akili iliendelea siku iliyofuata; na kwa siku kadhaa baadaye, nilihuzunika kufikiri kwamba katika burudani zangu za lazima sikuwa nimedumisha uzito zaidi, utaratibu, na shauku ya kimbingu na mazungumzo. Hivyo roho yangu mara nyingi ilishushwa na kuzama; na bado, naamini, karipio hilo lilifanywa kuwa la manufaa kwangu.

“Machi 11, kwa kuwa iliwekwa Elizabethtown kama siku ya kufunga na kuomba, niliweza kuhudhuria ibada ya hadhara; ambayo ilikuwa mara ya kwanza niliweza kufanya hivyo tangu Desemba 21. Ee, jinsi udhaifu na dhiki kubwa Mungu alivyonipitisha katika kipindi hiki cha muda! Lakini ‘nikiwa nimepata msaada kutoka kwake,’ bado ninaishi. Ee, laiti ningeweza kuishi zaidi kwa utukufu wake!

Siku ya Bwana, Machi 15.—“Niliweza tena kuhudhuria ibada ya hadhara, na nilihisi baadhi ya shauku za dhati za kurudishwa kwa kazi ya huduma: nilihisi, nadhani, roho na uhai fulani wa kunena kwa ajili ya Mungu.

Machi 18.—“Nilipanda farasi kwa nia ya kuwatembelea watu wangu, na siku iliyofuata nikafika kati yao; lakini nilikuwa chini ya huzuni kubwa katika safari yangu.

“Ijumaa asubuhi niliamka mapema, nilitembea kati ya watu wangu, niliuliza juu ya hali na mambo yao, na nilikuta uzito na mzigo wa ziada juu ya roho yangu, kwa kusikia mambo fulani yasiyopendeza. Nilijitahidi kwenda kwa Mungu na dhiki zangu, na nilitoa aina fulani ya lalamiko lenye kuhuzunisha, na kwa namna iliyovunjika nilieneza magumu yangu mbele za Mungu; lakini pamoja na hayo, akili yangu iliendelea kuwa na giza sana. Karibu saa nne nilikwaita watu wangu pamoja, na baada ya kufafanua na kuimba zaburi, niliomba nao. Palikuwa na shauku ya kadiri kati yao; sitilii shaka, katika matukio fulani, ile iliyokuwa zaidi ya ya kawaida tu.”

Hii ilikuwa mara ya mwisho aliyowahi kukutana na watu wake. Karibu saa tano siku ileile aliwaacha, na siku iliyofuata akaja Elizabethtown.

Machi 28.—“Nilishikwa asubuhi hii na maumivu makali ya kubana. Maumivu haya yalikuwa makali na ya kudumu kwa saa kadhaa; hata ikaonekana haiwezekani kwangu, bila muujiza, kuishi saa ishirini na nne katika dhiki kama hiyo. Nililala nimefungiwa kitandani mwangu siku nzima, na katika maumivu ya dhiki sehemu yote ya kwanza yake; lakini ilimpendeza Mungu kubariki njia kwa kupungua kwa dhiki yangu. Nilidhoofishwa sana na maumivu haya, na niliendelea hivyo kwa siku kadhaa zilizofuata; nikishughulishwa na homa, kikohozi, na jasho la usiku. Katika hali hii ya dhiki, maadamu kichwa changu kilikuwa huru na machafuko ya mvuke, kifo kilionekana chenye kupendeza kwangu. Nilikitazama kama mwisho wa taabu, na mwingilio katika mahali ‘ambapo waliochoka wako mapumzikoni;’ na nadhani nilikuwa na ladha fulani ya starehe za hali ya kimbingu; hivyo kwa hizi nilivutwa na kuvutika, kama vile nilivyosukumwa na machofu ya maisha. Ee, jinsi ilivyo furaha kuvutwa na shauku za hali ya utakatifu kamili!

Aprili 4.—“Nilikuwa nimezama na kuhuzunika, mwenye kutotulia na kutostarehe sana, kwa sababu ya kupotosha wakati; na bado sikujua la kufanya. Nilitamani kutumia wakati katika kufunga na kuomba, ili nipate kuokolewa kutoka kwa uvivu na baridi katika mambo ya Mungu; lakini, ole, sikuwa na nguvu za mwili kwa mazoezi haya! Ee, jinsi ilivyo jambo la baraka kufurahia amani ya dhamiri! lakini jinsi ilivyo ya kutisha kukosa amani ya ndani na utulivu wa nafsi! Haiwezekani, naona, kufurahia furaha hii bila kuukomboa wakati, na kudumisha hali ya kiroho ya akili.

Siku ya Bwana, Aprili 5.—“Ilinihuzunisha kujikuta tasa kwa namna isiyowazika. Nafsi yangu ilikiona kiu cha neema; lakini, ole, jinsi nilivyokuwa mbali na kupata kile kilichoonekana kwangu kuwa bora mno! Nilikuwa tayari kukata tamaa ya kuwahi kuwa kiumbe kitakatifu, na bado nafsi yangu ilitamani ‘kumfuata Mungu kwa bidii;’ lakini kamwe sikujiona mbali hivyo na ‘kuwa nimeushika, au kuwa mkamilifu tayari,’ kama wakati huu. Meza ya Bwana ikihudumiwa siku hii, nilihudhuria ibada; na ingawa niliona ndani yangu utupu wa kutisha na ukosefu wa neema, na nikajiona kana kwamba niko katika umbali usio na kikomo na usafi ule ustahilio injili, hata hivyo katika ushirika, hasa wakati wa mgawanyo wa mkate, nilifurahia joto fulani la shauku, na nilihisi upendo mnyororo kwa ndugu; na, nadhani, kwa Mkombozi mtukufu, mzaliwa wa kwanza kati yao. Nilijitahidi hapo kuwatoa nje ‘maadui’ zangu na wake, na ‘kuwaua mbele yake;’ na nilipata uhuru mkubwa katika kuomba wokovu kutoka kwa kifo hiki cha kiroho, kama vile katika kuomba fadhili za kimungu kwa ajili ya rafiki zangu na kusanyiko, na kanisa la Kristo kwa ujumla.

Aprili 10.—“Siku hii ndugu yangu John alifika Elizabethtown. Nilitumia muda katika mazungumzo naye; lakini nilikuwa dhaifu mno.”

Ndugu huyu alikuwa ameitwa na Wawasilianaji, kuhudumia na kufundisha kusanyiko la Brainerd la Wahindi; kwa kuwa yeye alilazimika kwa ugonjwa wake kuwa mbali nao. Aliendelea kuwahudumia hadi kifo cha Brainerd, na muda mfupi baadaye aliwekwa wakfu kuwa mrithi wake katika utume wake, na kwa uangalizi wa kusanyiko lake.

Aprili 17.—“Jioni, sikuweza ila kufikiri kwamba Mungu alinisaidia ‘kukikaribia kiti cha enzi cha neema,’ ingawa nisiyestahili kabisa, na akanipa hisia ya fadhili yake; jambo lililonipa tegemeo na kitia-moyo kisichoelezeka. Ingawa ni kwa shida nilithubutu kutumaini kwamba rehema hiyo ilikuwa ya kweli, ilionekana kubwa hivyo; hata hivyo sikuweza ila kushangilia kwamba Mungu angeweza kamwe kuonyesha uso wake uliopatanishwa kwa mwenye dhambi mchafu kama huyo. Aibu na fadhaa, nyakati fulani, zilinifunika; na kisha tumaini, na furaha, na kustaajabia wema wa kimungu vilipata ushindi. Wakati mwingine sikuweza ila kustaajabia wema wa kimungu, kwamba Bwana hakuniacha nianguke katika matendo yote mabaya na machafu zaidi ya dhambi.

Aprili 20.—“Nilikuwa katika hali iliyovurugika sana, na nilikaa kitandani mwangu sehemu kubwa ya siku. Nilifurahia faraja kidogo zaidi kuliko katika siku kadhaa zilizotangulia. Siku hii nilitimiza umri wa miaka ishirini na tisa.

Aprili 21.—“Nilianza safari yangu kwenda New England, ili (kama ingekuwa mapenzi ya Mungu) niipate afya yangu kwa kupanda farasi.”

Hii ilithibitika kuwa kuondoka kwake kwa mwisho kutoka New-Jersey. Alisafiri taratibu, na akafika kati ya rafiki zake huko East-Haddam, karibu mwanzo wa Mei. Kuna maelezo kidogo sana katika shajara yake, ya kipindi kilichopita tangu kuanza kwake safari hadi Mei 10. Anena juu ya nyakati fulani kukuta moyo wake ukishangilia katika ukamilifu mtukufu wa Mungu, na kutamani kuishi kwa ajili yake; lakini analalamika juu ya kutokutulia kwa mawazo yake, na kugeuzwa kwao kwa urahisi kutoka kwa masomo ya kimungu, na anapiga kelele juu ya ukondefu wake, kama unaoshuhudia dhidi yake, kwa namna ya sauti kubwa zaidi. Kuhusu zile burudani alizolazimika kutumia kwa ajili ya afya yake, anasema, kwamba wakati mwingine alikuta angeweza kutumia burudani kwa “moyo mmoja,” akilenga utukufu wa Mungu; lakini kwamba pia alikuta kulikuwa na ulazima wa uangalifu na tahadhari kubwa, asije akapoteza ile hali ya kiroho ya akili katika burudani zake, na zisije zikapotea kuwa kile kilichokuwa cha ubinafsi tu, bila lengo lolote kuu la utukufu wa Mungu ndani yake.

Siku ya Bwana, Mei 10.—“Sikuweza ila kuhisi kiasi fulani cha shukrani kwa Mungu wakati huu, kwamba yeye alikuwa amenielekeza sikuzote, katika huduma yangu, kusisitiza mafundisho makuu ya kuzaliwa upya, kiumbe kipya, imani katika Kristo, utakaso unaoendelea, upendo mkuu kwa Mungu, kuishi kabisa kwa utukufu wa Mungu, kutokuwa mali yetu wenyewe, na kadhalika. Mungu hivyo alinisaidia kuona, kwa namna ya hakika zaidi, mara kwa mara, kwamba haya, na mafundisho kama hayo yaliyounganishwa nayo kwa lazima, ndiyo msingi pekee wa usalama na wokovu kwa wenye dhambi wanaoangamia na kwamba zile hali za kimungu zilizopatana na haya, ndio ule utakatifu, ‘ambao pasipo huo hakuna mtu atakayemwona Bwana.’ Kutenda kwa hali hizi za kimungu—ambamo nafsi hutenda kwa aina ya upatano na Mungu, na ingependa kuwa na kufanya kila jambo lipendezalo kwake—niliona, kungeisimamia nafsi katika saa ya kufa; kwa maana Mungu lazima, nadhani, ajikane mwenyewe, iwapo atatupilia mbali sura yake mwenyewe, hata nafsi iliyo moja katika shauku pamoja naye.

Siku ya Bwana, Mei 17.—“Nilitumia asubuhi nyumbani, nikiwa siwezi kuhudhuria ibada ya hadhara. Wakati huu, Mungu alinipa hisia ya kuhuzunisha hivyo ya uchafu wangu mwenyewe, na udhambi mkubwa wa moyo wangu, hata ikaonekana hakukuwa na kitu ila dhambi na uovu ndani yangu. ‘Maovu yasiyohesabika yalinizunguka;’ ukosefu wangu wa hali ya kiroho na maisha matakatifu, kumpuuza kwangu Mungu, na kuishi kwa ajili yangu mwenyewe. Machukizo yote ya moyo wangu na maisha yangu yalionekana wazi mbele ya macho yangu; na sikuwa na la kusema, ila, ‘Ee Mungu, unihurumie mimi mwenye dhambi.’ Kuelekea adhuhuri, niliona kwamba neema ya Mungu katika Kristo ni ya bure isiyo na kikomo kwa wenye dhambi, wenye dhambi kama nilivyokuwa. Niliona pia kwamba Mungu ndiye wema mkuu; kwamba katika uwepo wake mna uzima; na nilianza kutamani kufa, ili niwe pamoja naye, katika hali ya uhuru kutoka kwa dhambi zote. Ee, jinsi mwanga mdogo wa ukuu wake ulivyoiburudisha nafsi yangu! Ee, jinsi Mungu aliyebarikiwa astahilivyo kupendwa, kusujudiwa, na kupendezewa, kwa ajili yake mwenyewe, kwa ukamilifu wake mtukufu mwenyewe!

“Ingawa nilihisi ubutu mwingi, na ukosefu wa roho ya maombi juma hili, hata hivyo nilikuwa na mianga fulani ya ubora wa mambo ya kimungu; na hasa asubuhi moja, katika tafakari na maombi ya faraghani, ubora na uzuri wa utakatifu, kama mfano wa Mungu mtukufu, ulidhihirishwa kwangu hivyo, hata nikaanza kutamani kwa dhati kuwa katika ulimwengu ule ambamo utakatifu hukaa katika ukamilifu. Nilionekana kutamani utakatifu huu kamili, si sana kwa ajili ya furaha yangu mwenyewe, ingawa niliona wazi kwamba huu ndio mkuu, naam, furaha pekee ya nafsi, bali ili nipate kumpendeza Mungu, kuishi kabisa kwake, na kumtukuza kwa upeo wa nguvu na uwezo wangu wa akili.

Siku ya Bwana, Mei 24.—“(Huko Long-Meadow, Massachusetts.) Sikuweza ila kufikiri, kama nilivyowahi kutaja mara nyingi kwa wengine, kwamba dini ya kweli hujumuisha zaidi sana unyenyekevu mkuu, kuvunjika kwa moyo, na hisia ya kudhalilika ya utasa na ukosefu wa neema na utakatifu, kuliko wengi waitwao Wakristo wanavyodhani; hasa wale waliohesabiwa kuwa wongofu wa siku za karibuni. Wengi wanaonekana kutojua dini nyingine ila furaha na shauku zilizoinuliwa, zinazotokana tu na miruko fulani ya fikira, au dokezo fulani lililotolewa akilini mwao, la Kristo kuwa wao, Mungu kuwapenda, na kadhalika.”

Siku ya Alhamisi, Mei 28, alitoka Long-Meadow kuja Northampton, akionekana bora zaidi kuliko, kwa maelezo yake, alivyokuwa majira ya baridi—kwa kweli vizuri hivyo, hata aliweza kupanda farasi maili ishirini na tano kwa siku, na kutembea nusu maili; na alionekana mchangamfu, na huru mbali na huzuni; lakini bila shaka alikuwa, wakati huo, katika ugonjwa wa kifua uliothibitika, usiotibika.

Nilikuwa nimepata nafasi nyingi, kabla ya hili, ya kupata habari za pekee kumhusu, kutoka kwa wengi waliomjua vizuri; na nilikuwa nimefurahia mkutano wa binafsi naye, huko New-Haven, karibu miaka minne kabla, kama ilivyokwisha tajwa; lakini sasa nilikuwa na nafasi ya ujuzi kamili zaidi. Nilimkuta mwenye ujamaa wa ajabu, mchangamfu, na mwenye kuburudisha katika mazungumzo yake; hata hivyo imara, mwenye ladha, wa kiroho, na wa manufaa sana. Alionekana mpole, mnyenyekevu, na wa hali ya chini; mbali na ugumu wowote, ukali, au upekee wa kujitakia katika usemi au tabia, na akionekana kuchukia mambo yote kama hayo. Tulifurahia si tu manufaa ya mazungumzo yake, bali tulikuwa na faraja na fursa ya kuungana naye katika maombi ya familia, mara kwa mara. Namna yake ya kuomba ilikuwa yenye kupendeza sana, ifaayo zaidi mdudu wa mavumbi na mwanafunzi wa Kristo, akihutubia Mungu mkuu asiye na kikomo na mtakatifu, Baba wa rehema; si kwa maneno ya kupamba, au ufasaha wa kujifunza; si kwa nguvu yoyote isiyo na kiasi, au ujasiri usiofaa. Ilikuwa mbali kabisa na dalili yoyote ya majivuno, na mbali na kila jambo ambalo lingeweza kuonekana kana kwamba alikusudia kujipendekeza kwa wale waliomzunguka, au kujionyesha ili wamkubali. Ilikuwa huru pia na marudio ya bure; bila mizunguko isiyofaa, au kuzidisha maneno bila haja. Alijieleza kwa usahihi kabisa, kwa uzito na ukali; na bado, kile midomo yake ilichonena kilionekana kutiririka kutoka kwa ujazo wa moyo wake, kama ulioguswa sana na hisia kubwa na ya uzito ya mahitaji yetu, kutostahili kwetu, na kutegemea kwetu, na ya ukuu wa Mungu usio na kikomo, ubora na utoshelevu wake, kuliko kutoka tu kwa ubongo wenye joto na wenye rutuba, ukimwaga maneno mazuri. Sijui kama nilipata kumsikia hata akiomba baraka au kutoa shukrani mezani, ila palikuwa na jambo la ajabu la kuonekana katika yaliyomo na namna ya utekelezaji. Katika maombi yake, alisisitiza sana juu ya kustawi kwa Sayuni, kuendelezwa kwa ufalme wa Kristo ulimwenguni, na kushamiri na kuenea kwa dini kati ya Wahindi. Naye kwa kawaida alilifanya kuwa ombi moja katika maombi yake, “kwamba tusiishi kupita manufaa yetu.”

Siku ya Bwana, Mei 31.—“(Huko Northampton.) Nilikuwa na utamu mdogo wa ndani katika dini sehemu kubwa ya juma lililopita; nisiyeutambua na kuutazama kiroho utukufu wa Mungu na Mkombozi aliyebarikiwa; ambako sikuzote hutoka faraja na furaha zangu katika dini, kama nina zozote kabisa; na kama siwezi kuutazama hivyo ubora na ukamilifu wa Mungu, kiasi cha kunifanya nishangilie ndani yake kwa alivyo yeye mwenyewe, sina msingi imara wa furaha. Kushangilia, kwa sababu tu nadhani nina fungu katika Kristo, na hatimaye nitaokolewa, ni jambo duni na dogo kwa kweli.”

Juma hili alimshauri Dkt. Mather, nyumbani mwangu, kuhusu ugonjwa wake; ambaye alimwambia wazi, kwamba kulikuwa na ushahidi mkubwa wa kuwa kwake katika ugonjwa wa kifua uliothibitika, na kwamba hakuweza kumpa kitia-moyo chochote kwamba angepona kamwe. Lakini haikuonekana kumletea hata mfadhaiko mdogo, wala kufanya mabadiliko ya aina yoyote kuhusu uchangamfu na utulivu wa akili yake, au uhuru na uzuri wa mazungumzo yake.

Siku ya Bwana, Juni 7.—“Uangalifu wangu ulivutwa sana, na nafsi yangu ikatolewa hivyo siku hii, na kile nilichosikia cha ‘uthamani mkuu wa neema iokoayo ya Roho wa Mungu,’ hata karibu kuushinda mwili wangu, katika hali yangu dhaifu. Niliona kwamba neema ya kweli ni ya thamani mno kwa kweli; kwamba ni adimu sana; na kwamba mna kiwango kidogo tu chake, hata pale uhalisia wake unapopatikana; angalau niliona hii kuwa hali yangu.

“Katika juma lililotangulia, nilifurahia baadhi ya nyakati zenye faraja za tafakari. Asubuhi moja, kazi ya Mungu ilionekana kuwa ya thamani mno kwangu. Ufalme wa Mkombozi ndio pekee wa thamani duniani, na sikuweza ila kutamani kuendelezwa kwake ulimwenguni. Niliona pia, kwamba kazi hii ni ya Mungu; kwamba yeye ana kujali na hangaiko kubwa lisilo na kikomo kwake kuliko ningeweza kuwa nalo; kwamba kama nina upendo wowote wa kweli kwa maslahi haya yaliyobarikiwa, ni tone tu litokanalo na bahari hiyo. Kwa hiyo nilikuwa tayari ‘kuinua kichwa changu kwa furaha,’ na kuhitimisha, ‘Vema, kama kazi ya Mungu ni ya thamani na pendwa hivyo kwake, ataiendeleza.’ Hivyo, kwa kusema, nilipumzika juu ya Mungu kwamba hakika angeliendeleza lile lililopatana na mapenzi yake mwenyewe; ingawa wakati wa lini, bado ulipaswa kuachwa kwa mapenzi yake mwenyewe.”

Alishauriwa na waganga aendelee bado kupanda farasi, kama jambo ambalo lingesaidia, zaidi ya njia nyingine yoyote, kuurefusha uhai wake. Alikuwa katika shaka, kwa muda, kuelekeza njia yake wapi; lakini hatimaye aliamua kupanda farasi kutoka hapa hadi Boston; sisi tukiwa tumeazimia kwamba mmoja wa familia yetu aende naye, na kumsaidia katika hali yake dhaifu na duni.

Juni 9.—“Nilianza safari kutoka Northampton kwenda Boston. Nilisafiri taratibu, na nikapata ujuzi fulani na idadi ya wachungaji njiani.

“Nikiwa sasa nimeendelea kupanda farasi kwa muda wa kadiri, nilihisi vizuri zaidi kuliko nilivyokuwa awali, na nilikuta, kwamba kwa kadiri ya matumaini niliyokuwa nayo ya kurudishwa katika hali ya manufaa, nilitamani kuendelea kuishi; lakini sasa kifo kilionekana chenye kuhitajika kwa namna isiyowazika zaidi kwangu kuliko maisha yasiyo na manufaa; hata hivyo, ahimidiwe Mungu, nilikuta moyo wangu, nyakati fulani, umetiiwa kabisa na kupatanishwa na dhiki hii kuu, iwapo Mungu aliona vyema kunishughulikia hivyo.

Juni 12.—“Nilifika Boston siku hii, nikiwa nimechoka kiasi kwa safari yangu. Nilibaini kwamba hakuna pumziko ila katika Mungu; machofu ya mwili, na masumbufu ya akili, hutuandama mjini na mashambani vilevile: hakuna mahali palipo huru.

Siku ya Bwana, Juni 14.—“Nilifurahia wasaa na utamu fulani katika maombi ya familia, kama vile katika kazi za faraghani; Mungu alionekana bora, njia zake zimejaa furaha na amani, na yote niliyohitaji ilikuwa roho ya bidii takatifu ya kuishi kwake.

Juni 17.—“Siku hii na siku mbili zilizotangulia nilizitumia hasa katika kuwatembelea wachungaji wa mji, na nilitendewa kwa heshima kubwa nao.

Juni 18.—“Niliugua sana mno, na nikafikishwa kwenye malango ya mauti, kwa kupasuka kwa vidonda vidogo katika mapafu yangu, kama mganga wangu alivyodhani. Katika hali hii dhaifu mno niliendelea kwa majuma kadhaa; na mara kwa mara nilishushwa chini sana hata kushindwa kabisa kunena, wala hata kunong'ona neno. Hata baada ya kupata nafuu kiasi cha kutembea nyumbani, na kutoka nje ya mlango, nilishughulishwa kila siku na kipindi cha kuzimia, kilichodumu kwa kawaida saa nne au tano; wakati ambao, ingawa sikuwa bubu kabisa hata nisiweze kusema ndiyo au hapana, hata hivyo sikuweza kuzungumza kabisa, wala kunena sentensi moja, bila kusimama ili kupumua; na mara kadhaa rafiki zangu walikusanyika kuzunguka kitanda changu, kuniona nikitoa pumzi yangu ya mwisho, ambayo waliitegemea kila dakika, kama mimi mwenyewe pia nilivyoitegemea.

“Jinsi nilivyokuwa, siku moja au mbili za kwanza za ugonjwa wangu, kuhusu utumizi wa akili, ni kwa shida najua. Naamini niliyumbishwa kiasi na ukali wa homa nyakati fulani; lakini siku ya tatu ya ugonjwa wangu, na daima baadaye, kwa majuma manne au matano mfululizo, nilifurahia utulivu wa akili, na uwazi wa fikira, kama labda kamwe maishani mwangu. Nadhani akili yangu haikuwahi kupenya kwa urahisi na uhuru hivyo katika mambo ya kimungu, kama wakati huu; na kamwe sikuhisi nikiweza hivyo kuthibitisha ukweli wa mafundisho mengi muhimu ya Injili kama sasa. Kama nilivyoona wazi ukweli wa mafundisho yale makuu, ambayo kwa haki yaitwa mafundisho ya neema; ndivyo nilivyoona kwa uwazi usio pungua, kwamba kiini cha dini hujumuisha katika ufanano wa nafsi na Mungu, na kutenda juu ya mitazamo yote ya ubinafsi kwa ajili ya utukufu wake, ikitamani kuwa kwa ajili yake, kuishi kwake, na kumpendeza na kumheshimu yeye katika mambo yote: na hii kutokana na mtazamo wazi wa ubora wake usio na kikomo na ustahili wake ndani yake mwenyewe, kupendwa, kusujudiwa, kuabudiwa, na kutumikiwa na viumbe vyote vyenye akili. Hivyo niliona, kwamba nafsi impendapo Mungu kwa upendo mkuu, hapo hutenda kama Mungu mwenyewe aliyebarikiwa, ambaye kwa haki kabisa hujipenda mwenyewe kwa namna hiyo. Vivyo hivyo maslahi ya Mungu na yake yanapokuwa moja, naye hutamani kwamba Mungu atukuzwe, na kufurahi kufikiri kwamba yeye anamiliki bila kubadilika utukufu na baraka ya juu kabisa, hapa pia hutenda kwa ufanano na Mungu. Vivyo hivyo, nafsi inapotiiwa kabisa kwa, na kupumzika ikiwa imeridhika na kutosheka na mapenzi ya kimungu, hapa pia imefananishwa na Mungu.

“Niliona zaidi, kwamba kama vile hali hii ya kimungu, ambayo kwayo nafsi humwinua Mungu na kujikanyaga yenyewe mavumbini, inavyofanywa ndani ya nafsi na Mungu kwa kudhihirisha ukamilifu wake mwenyewe mtukufu katika uso wa Yesu Kristo kwake kwa nguvu za pekee za Roho Mtakatifu, ndivyo yeye asiwezavyo ila kuwa na kuijali kama kazi yake mwenyewe; na kwa kuwa ni sura yake ndani ya nafsi yake, hawezi ila kuipata furaha ndani yake. Kisha niliona tena, kwamba kama Mungu angeidharau na kuikataa sura yake mwenyewe ya kimaadili, angelazimika kujikana mwenyewe; jambo asiloliweza. Na hivyo niliona uthabiti na kutokosea kwa dini hii; na kwamba wale walio kweli nayo, wana ushahidi kamili na wenye kutosheleza zaidi wa kuwa na fungu katika faida zote za ukombozi wa Kristo, mioyo yao ikiwa imefananishwa naye; na kwamba hawa, na hawa peke yao, ndio wanaostahili kazi na starehe za ufalme wa utukufu wa Mungu; kwani hakuna ila hawa aliye na ladha ya shughuli ya mbinguni, ambayo ni kumpa Mungu utukufu, si wao wenyewe; na kwamba Mungu (ingawa ningelinena kwa heshima kubwa ya jina lake na ukamilifu wake) hawezi, bila kujikana mwenyewe, hatimaye kuwatupilia mbali hao.

“Jambo la pili nililokuwa nalo la kufanya, lilikuwa kuuliza kama hii ilikuwa dini yangu; na hapa Mungu alipendezwa kunisaidia katika kumbukumbu rahisi zaidi na mapitio ya makini ya yale yaliyopita, ya asili ya kidini, katika baadhi ya miaka ya mwisho ya maisha yangu. Ingawa ningeweza kugundua uovu mwingi ukiandamana na wajibu wangu bora, mitazamo mingi ya ubinafsi na malengo ya kimwili, kiburi kingi cha kiroho na kujiinua, na maovu mengine yasiyohesabika yaliyonizunguka, hata hivyo Mungu alipendezwa, nilipokuwa nikipitia, kuliondoa upesi swali hili katika shaka, kwa kunionyesha kwamba nilikuwa, mara kwa mara, nimetenda juu ya ushawishi wa upeo wa upendo-nafsi tu; kwamba nilikuwa nimetamani kumpendeza na kumtukuza yeye, kama furaha yangu ya juu kabisa, n.k. Mapitio haya yaliambatana, kwa neema, na hisia ya sasa ya hali ileile ya kimungu ya akili. Nilihisi sasa nimefurahishwa kufikiri utukufu wa Mungu, na nikatamani mbingu, kama hali ambamo ningeweza kumtukuza kikamilifu, badala ya mahali pa furaha kwa ajili yangu mwenyewe. Hisia hii ya upendo wa Mungu moyoni mwangu, ambayo naamini Roho wa Mungu aliichochea ndani yangu upya, ilitosha kunipa kuridhika kamili, na kunifanya nitamani, kama nilivyofanya mara nyingi awali, kuwa pamoja na Kristo.

“Kama vile Mungu alivyopendezwa kunijalia uwazi wa fikira, na utulivu wa akili, karibu daima kwa majuma kadhaa, chini ya udhaifu wangu mkuu; ndivyo alivyoniwezesha, kwa kiasi fulani, kutumia vyema wakati wangu, kama natumaini, kwa makusudi ya thamani. Niliwezeshwa kuandika idadi ya barua muhimu kwa rafiki katika sehemu za mbali; na wakati mwingine niliandika nilipokuwa bubu, yaani, nisiyeweza kudumisha mazungumzo na yeyote; ingawa labda niliweza kunena neno moja au mawili kiasi cha kusikika.

“Wakati huu pia, nilipokuwa nimefungiwa Boston, nilisoma kwa uangalifu na makini baadhi ya karatasi za Bw. Shepard wa zamani, zilizotokea hivi karibuni, na zilizokusudiwa kuchapishwa; na, nilipoombwa na kusihiwa sana, nilifanya masahihisho fulani mahali ambapo maana ilikuwa imebaki giza kwa kukosa neno moja au mawili. Mbali na hili, nilikuwa na wageni wengi, ambao, nilipoweza kunena, sikuzote nilizungumza nao juu ya mambo ya dini, na nilisaidiwa kwa pekee katika kutofautisha kati ya dini ya kweli na ya uongo ya nyakati hizi. Karibu hakuna somo lililokuwa suala la mabishano hivi karibuni, ambalo mimi sikulazimika wakati mmoja au mwingine kulijadili na kuonyesha maoni yangu juu yake, na hilo mara nyingi mbele ya idadi za watu. Hasa, nilinena mara kwa mara juu ya asili na ulazima wa ule unyenyekevu, kujitupu-nafsi, au usadikisho kamili wa mtu kuwa ameharibika kabisa ndani yake mwenyewe, ambao ni wa lazima ili kuwe na imani iokoayo; na ugumu mkubwa wa kufikishwa kwa hili, na hatari kubwa iliyopo ya watu kuridhika na baadhi ya maonyesho ya kujihesabia haki ya hilo. Hatari ya hili nilisisitiza hasa, nikisadiki kwamba idadi kubwa huangamia katika njia hii iliyofichika; na kwa sababu ni kidogo sana kinachonenwa kutoka kwa mimbari nyingi kudhihirisha hatari yoyote hapa; hivyo watu wasipoletwa kamwe kwa ufanisi kufa ndani yao wenyewe, hawaunganishwi kamwe kweli na Kristo, na hivyo huangamia. Nilinena pia sana juu ya kile ninachokiona kuwa kiini cha dini ya kweli; nikijitahidi kuelezea wazi ile hali na mwelekeo wa kimungu wa nafsi, na ule mwenendo na tabia takatifu, ambao kwa haki waweza kudai heshima ya kuwa na Mungu kuwa asili na mlinzi wake. Nina sababu ya kutumaini Mungu alibariki namna yangu ya kunena na kutofautisha kwa baadhi, wachungaji na watu; hivyo wakati wangu haukupotea kabisa.”

Alitembelewa alipokuwa Boston na wengi, walioonyesha heshima isiyo ya kawaida kwake, na walioonekana kufurahishwa na kuburudishwa sana na mazungumzo yake. Mbali na kuheshimiwa kwa kampuni na heshima ya wachungaji wa mji, alitembelewa na wachungaji kadhaa kutoka sehemu mbalimbali za nchi. Alitumia kila fursa kunena juu ya asili ya pekee na sifa bainifu za dini ya kweli, ya kiroho, na yenye uhai; na kutoa ushuhuda wake dhidi ya maonyesho mbalimbali ya uongo wake, yaliyojumuisha katika, au yaliyotokana na mvuto juu ya fikira, madokezo ya ghafla na yanayodhaniwa ya papo hapo ya kweli isiyomo katika Maandiko, na ile imani inayojumuisha hasa katika mtu kuamini kwamba Kristo alikufa kwa ajili yake yeye binafsi, n.k. Kile alichonena kilikuwa, kwa sehemu kubwa, kikisikilizwa kwa uangalifu na heshima isiyo ya kawaida; na mahubiri yake na hoja zake zilionekana dhahiri kuwa na uzito na mvuto mkubwa kwa wengi aliozungumza nao, wachungaji na wengineo.

Wajumbe wa Boston, wa Shirika la London la kueneza Injili katika New-England na sehemu za jirani, wakiwa wamepokea urithi wa marehemu Mch. Dkt. Daniel Williams, wa London, kwa ajili ya kuwasaidia wamisionari wawili kwa wapagani, walipendezwa, alipokuwa Boston, kumshauri juu ya utume kwa Wahindi wale waitwao Mataifa Sita, hasa kuhusu sifa zinazohitajika kwa mmisionari kwa Wahindi hao. Waliridhika sana na maoni yake juu ya jambo hili, na walikuwa na imani kubwa hivyo katika uaminifu wake, hukumu na busara yake katika mambo ya asili hii, hata wakamtaka achukue jukumu la kupata na kupendekeza watu wawili wanaofaa kuajiriwa katika shughuli hii; na wakaliacha jambo hilo mikononi mwake kwa kiasi kikubwa.

Kurudishwa kwa Brainerd kutoka hali yake duni mno huko Boston, hata aweze kutoka nje tena, na kusafiri, kulikuwa jambo lisilotarajiwa kwake na kwa rafiki zake. Binti yangu, aliyekuwa naye, aandika hivi kumhusu, katika barua ya tarehe Juni 23:

“Siku ya Alhamisi, aliugua sana kwa homa kali, na maumivu makali kichwani na kifuani, na nyakati fulani akichanganyikiwa. Hivyo aliendelea hadi jioni ya Jumamosi, alipoonekana kuwa katika uchungu wa mauti; familia ilikaa naye macho hadi saa saba au nane usiku, ikitegemea kwamba kila saa ingekuwa yake ya mwisho. Siku ya Sabato alihuika kidogo, kichwa chake kilikuwa bora, lakini alijaa maumivu sana, aliuma sana kifuani, na alikuwa na ugumu mkubwa wa kupumua. Jana alikuwa bora. Usiku uliopita alilala kidogo tu. Asubuhi hii alikuwa mbaya zaidi sana. Dkt. Pynchon asema, hana tumaini la uhai wake; wala hafikirii kuwa inawezekana kwamba atawahi kutoka chumbani; ingawa asema huenda aweze kuja Northampton.”

Katika barua nyingine, ya tarehe Juni 29, asema:—“Bw. Brainerd hana maumivu mengi, wala homa, tangu nilipoandika mwisho, kama awali; hata hivyo yu dhaifu na duni mno, na anazimia sana, akitegemea kila siku itakuwa yake ya mwisho. Asema haiwezekani kwake kuishi, kwa maana hana nguvu za kutosha hata kuvuta pumzi yake. Nilikwenda asubuhi hii mjini, na niliporudi nyumbani, Bw. Bromfield alisema hakuwahi kutegemea kwamba ningemwona hai, kwa maana alilala saa mbili, kama walivyodhani, akifa; mtu asingeweza kutambua vizuri kama alikuwa hai au la; hakuweza kunena kwa muda; lakini sasa yu kama alivyokuwa awali. Mganga adhani atadidimia katika kipindi kama hicho. Bw. Brainerd asema, kamwe hakuhisi kitu chochote kama kufumuka kwa uhai kama alichohisi leo; na asema, kamwe hakuwa na wazo la kuwa inawezekana kwa kiumbe chochote kuwa hai, na bado kuwa dhaifu kama alivyo siku baada ya siku. Dkt. Pynchon asema, hangeshangaa kama angepona kiasi cha kuishi nusu mwaka; wala hangeshangaa kama angekufa katika nusu siku. Tangu nilipoanza kuandika, hayuko vizuri, akiwa amepata kipindi cha kuzimia tena: hata hivyo ni mvumilivu na mtiifu, bila hofu za kuhuzunisha, bali kinyume chake.”

Alijieleza kwa mmoja wa majirani zangu, aliyemwona wakati huo Boston, kwamba alikuwa hakika mtu aliyekufa, kana kwamba amepigwa risasi moyoni. Lakini iliagizwa hivyo katika Majaliwa ya kimungu, kwamba nguvu za asili zilivumilia, naye akahuika, kwa mshangao wa wote waliojua hali yake.

Baada ya kuanza kuhuika, alitembelewa na ndugu yake mdogo zaidi, Israel, mwanafunzi katika Chuo cha Yale; ambaye akiwa amesikia habari za ugonjwa wake mkali, alitoka huko kwenda Boston, ili amwone; kama angemkuta hai, jambo ambalo hakulitegemea sana. Brainerd alifurahi sana kumwona ndugu yake, hasa kwa sababu alikuwa ametamani nafasi ya mazungumzo fulani ya kidini naye kabla ya kufa. Lakini mkutano huu uliandamana na huzuni, kwani ndugu yake alimletea habari za kifo cha dada yake Spencer, huko Haddam; dada, ambaye kati yake na yeye kwa muda mrefu ulikuwepo upendo wa pekee pendwa, na ukaribu mwingi katika mambo ya kiroho, na ambaye nyumba yake alikuwa akiifanya yake mwenyewe alipokwenda Haddam, mahali pake pa kuzaliwa. Lakini alikuwa na hakika ya yeye kwenda mbinguni, na matumaini ya kukutana naye huko upesi. Ndugu yake aliendelea kuwa naye hadi alipoondoka mjini, na akaja naye kutoka huko hadi Northampton. Kuhusu Sabato ya mwisho aliyoitumia Brainerd huko Boston, aandika katika shajara yake kama ifuatavyo:

Siku ya Bwana, Julai 19.—“Niliweza tu kuhudhuria ibada ya hadhara, nikiwa nimebebwa hadi nyumba ya Mungu katika gari. Nilimsikia Dkt. Sewall akihubiri asubuhi: nilishiriki meza ya Bwana wakati huu. Katika ibada hii niliona hekima ya kimungu ya kushangaza ikidhihirishwa, hekima kiasi kwamba dhahiri ilihitaji ndimi za malaika na watakatifu waliotukuzwa kuiadhimisha. Ilionekana kwangu kwamba kamwe nisingefanya lolote katika kuisujudia hekima ya Mungu isiyo na kikomo, iliyodhihirishwa katika mpango wa ukombozi wa mwanadamu, hadi nitakapofika katika ulimwengu wa ukamilifu; hata hivyo sikuweza ila kujitahidi ‘kuiita nafsi yangu, na vyote vilivyo ndani yangu, vilihimidi jina la Mungu.’ Alasiri, nilimsikia Bw. Prince akihubiri. Niliona zaidi ya Mungu katika hekima iliyodhihirishwa katika mpango wa ukombozi wa mwanadamu, kuliko nilivyoona kwa ukamilifu wake mwingine wowote, siku nzima.”

Siku iliyofuata, akiwa amewaaga rafiki zake kwa upendo, alianza safari katika ubaridi wa alasiri, kwenda Northampton, akifuatana na ndugu yake na binti yangu, aliyekwenda naye hadi Boston; na angelisindikizwa nje ya mji na idadi ya waungwana, mbali na yule mtu aliyeheshimiwa aliyempa kampuni yake kwa maili kadhaa katika tukio hilo, kama ushuhuda wa heshima na staha yao, kama chuki yake kwa jambo lolote la fahari na maonyesho isingelizuia.

Julai 25.—“Nilifika hapa, Northampton; nikiwa nimeanza kutoka Boston siku ya Jumatatu, karibu saa kumi alasiri. Katika safari hii kwa kawaida nilipanda farasi kama maili kumi na sita kwa siku. Wakati mwingine nilikuwa mchovu sana na mnyonge njiani, hata ikaonekana haiwezekani kwangu kuendelea zaidi; nyakati nyingine nilikuwa bora kiasi, na nikahisi uhuru fulani wa mwili na wa akili.

Siku ya Bwana, Julai 26.—“Siku hii niliona wazi kwamba kamwe nisingekuwa na furaha; naam, kwamba Mungu mwenyewe asingeweza kunifanya niwe na furaha, isipokuwa ningekuwa katika hali ya kuweza ‘kumpendeza na kumtukuza milele.’ Ondoa hili, na uniweke katika mbingu zote nzuri zinazoweza kuwaziwa na wanadamu au malaika, na bado ningekuwa mnyonge milele.”

Ingawa alikuwa amehuika kiasi cha kuweza kusafiri hadi hapa, hata hivyo hakuonyesha matumaini yoyote ya kupona. Alidhani, kama mganga wake alivyodhani, kwamba kufikishwa kwake karibu na kifo huko Boston, kulitokana na kupasuka kwa vidonda katika mapafu yake. Aliniambia kwamba alikuwa amepata vipindi vibaya kadhaa kama hivyo awali, ila si kwa kiwango cha juu hivyo, lakini, kama alivyodhani, vikitokana na sababu ileile, yaani kupasuka kwa vidonda; kwamba alishushwa chini zaidi na zaidi kila mara; kwamba ilionekana kwake, kwamba katika ugonjwa wake wa mwisho alishushwa chini kadiri alivyoweza, na bado kuishi; na kwamba hakuwa na matumaini hata kidogo ya kunusurika kurudi kwingine kwa kupasuka huku kwa vidonda; bado alionekana mtulivu kabisa katika mtazamo wa kifo.

Asubuhi ya Jumatano, juma baada ya kuja kwake Northampton, ndugu yake Israel alituacha kwenda New-Haven, naye akamwaga, bila kutegemea kumwona tena katika ulimwengu huu.

Brainerd alipokuja hapa, alikuwa na nguvu za kutosha kuweza, siku baada ya siku, kupanda farasi nje maili mbili au tatu, na wakati mwingine kuomba katika familia; lakini tangu wakati huu alididimia taratibu, akizidi kuwa dhaifu na dhaifu. Maadamu aliishi, alinena sana juu ya ule ustawi ujao wa Sayuni ambao mara nyingi umetabiriwa na kuahidiwa katika Maandiko; ulikuwa mada aliyopenda kukaa juu yake; na akili yake ilionekana kuchukuliwa na hangaiko la dhati juu yake, na shauku kali kwamba dini ipate kuhuika na kushamiri upesi na kwa wingi; naam, kadiri kifo kilivyosonga karibu, na kadiri dalili za kukaribia kwake zilivyozidi, ndivyo akili yake ilivyozidi kuonekana kuchukuliwa na somo hili. Aliniambia, alipokuwa karibu na mwisho wake, kwamba “kamwe, katika maisha yake yote, akili yake haikuwahi kutolewa hivyo katika shauku na maombi ya dhati kwa ajili ya kushamiri kwa ufalme wa Kristo duniani, kama tangu alipofikishwa chini sana huko Boston.” Alionekana kushangaa sana kwamba hapakuonekana mwelekeo zaidi katika wachungaji na watu wa kuomba kwa ajili ya kushamiri kwa dini ulimwenguni; kwamba sehemu ndogo hivyo ya maombi yao kwa kawaida ilichukuliwa juu yake, katika familia zao na kwingineko. Hasa, mara kadhaa alieleza mshangao wake kwamba hapakuonekana wepesi zaidi wa kutii pendekezo lililotolewa hivi karibuni, katika Waraka kutoka kwa idadi ya wachungaji wa Skotlandi, na kutumwa hadi Amerika, wa maombi ya pekee ya pamoja, kati ya wachungaji na watu wa Kristo, kwa ajili ya kuja kwa ufalme wa Kristo: na alilituma kama shauri lake la kufa kwa kusanyiko lake mwenyewe, kwamba wapaswe kutenda kulingana na pendekezo hilo.

Ingawa alikuwa daima dhaifu mno, hata hivyo palionekana ndani yake uangalifu wa kudumu kuutumia vyema wakati, na kuujaza kwa kitu ambacho kingeweza kuwa cha manufaa, na kwa namna fulani kwa utukufu wa Mungu au wema wa watu; ama mazungumzo yenye manufaa, au kuandika barua kwa rafiki wasiokuwapo; au kuandika kitu katika shajara yake; au kupitia maandishi yake ya awali, kuyasahihisha, na kuyaandaa kuachwa mikononi mwa wengine wakati wa kufa kwake; au kutoa maelekezo fulani kuhusu uendeshaji ujao wa watu wake; au katika ibada za faraghani. Hakuonekana kamwe kuwa na starehe, hata akiwa mgonjwa kiasi gani, kama hakuwa akifanya jambo kwa ajili ya Mungu, au katika utumishi wake. Baada ya kuja hapa, aliandika utangulizi wa shajara ya Bw. Shepard, iliyokuwa katika karatasi zilizotajwa hapo juu, ambao tangu wakati huo umechapishwa.

Katika shajara yake ya Siku ya Bwana, Agosti 9, anena juu ya shauku za kutamani kifo, kwa hisia ya ubora wa hali ya ukamilifu. Katika shajara yake ya Siku ya Bwana, Agosti 16, anena juu ya kuwa kwake na burudisho jingi hivyo la nafsi katika nyumba ya Mungu hata ikaonekana kuuburudisha pia mwili wake. Na hili halikuandikwa tu katika shajara yake, bali lilionekana wazi sana na wengine; ilikuwa dhahiri, si tu kwamba akili yake ilichangamshwa kwa faraja ya ndani, bali pia kwamba roho zake za kimwili na nguvu za mwili zilionekana kurudishwa kwa namna ya ajabu, kana kwamba alikuwa amesahau ugonjwa wake. Lakini hii ilikuwa mara ya mwisho aliyowahi kuhudhuria ibada ya hadhara siku ya Sabato.

Asubuhi ya Jumanne juma hilo, kwa kuwa nilikuwa mbali safarini, aliomba na familia yangu, lakini si bila taabu nyingi, kwa kukosa nguvu za mwili; na haya yalikuwa maombi ya mwisho ya familia aliyowahi kuyafanya. Alikuwa amezoea, hadi sasa, kupanda farasi nje mara kwa mara, maili mbili au tatu: lakini juma hili, siku ya Alhamisi, ilikuwa mara ya mwisho aliyowahi kufanya hivyo.

Siku ya Bwana, Ago. 23.—“Asubuhi hii niliburudishwa kwa kiasi kikubwa na wazo, naam, tumaini na matarajio ya kuenea kwa ufalme wa Kristo; na sikuweza ila kutumaini kwamba wakati ulikuwa karibu, ambapo Babeli kuu ingeanguka, na ‘kutoinuka tena.’ Hili lilinipeleka kwenye tafakari fulani za kiroho, zilizokuwa za kuburudisha sana kwangu. Sikuweza kuhudhuria ibada ya hadhara sehemu yoyote ya siku; lakini Mungu alipendezwa kunijalia utulivu na kuridhika katika mawazo ya kimungu. Hakuna kinachoiburudisha nafsi yangu, kama ninapoweza kwenda kwa Mungu, naam, ‘kwa Mungu furaha yangu tele Anapokuwa hivyo kwa nafsi yangu, Ee, jinsi hii isivyoelezeka kwa kupendeza!

“Katika juma lililopita nilikuwa na vipindi mbalimbali vya burudisho la ndani, ingawa mwili wangu ulikuwa dhaifu kwa namna isiyoelezeka, ukifuatwa daima na kutetemeka na homa. Wakati mwingine nafsi yangu ilijikita katika Mungu, kama fungu langu pekee; na nilihisi kwamba ningekuwa mnyonge milele, kama yeye asingetawala. Niliona utamu na furaha ya kuwa mtiwa wake, chini ya uongozi wake. Hili lilifanya magumu yangu yote kutoweka upesi.”

Hadi juma hili alikuwa amezoea kulala katika chumba cha ghorofani, lakini sasa alizidi kuwa dhaifu, hata asiweze tena kupanda na kushuka ngazi. Ijumaa, Agosti 28, ilikuwa mara ya mwisho aliyowahi kupanda ghorofani; tangu hapo alijitwalia chumba cha chini.

Siku ya Jumatano, Sep. 2, ikiwa siku ya hotuba yetu ya hadhara, alionekana kuburudishwa kwa kuwaona wachungaji jirani waliokuja hapa kwa hotuba, na akaeleza shauku kubwa ya kwenda tena nyumba ya Mungu siku hiyo; na ipasavyo alipanda farasi hadi mkutanoni, na kuhudhuria ibada ya kimungu, wakati Mch. Bw. Woodbridge, wa Hatfield, alipohubiri. Alidokeza kwamba alidhani ilikuwa mara ya mwisho angeliwahi kuhudhuria ibada ya hadhara; kama ilivyothibitika. Kwa kweli ilikuwa mara ya mwisho aliyowahi kutoka nje ya lango letu.

Jioni ya Jumamosi iliyofuata, alitembelewa bila kutegemea na ndugu yake, Bw. John Brainerd, aliyekuja kumwona kutoka New-Jersey. Aliburudishwa sana na ziara hii isiyotegemewa, ndugu huyu akiwa pendwa kwa pekee kwake; na alionekana kufurahi kwa namna ya ibada na uzito, kumwona, na kusikia habari zenye faraja alizozileta kuhusu hali ya kusanyiko lake pendwa la Wahindi Wakristo. Jambo la ziara hii ambalo alifurahi sana kwalo, lilikuwa, kwamba ndugu yake alimletea baadhi ya maandishi yake ya faragha kutoka New-Jersey, na hasa shajara yake, aliyokuwa ameiweka kwa miaka mingi iliyopita.

Siku ya Bwana, Sep. 6.—“Nilianza kusoma baadhi ya maandishi yangu ya faragha ambayo ndugu yangu aliniletea, na niliburudishwa kwa kiasi kikubwa na kile nilichokikuta ndani yake.

Sep. 7.—“Niliendelea zaidi katika kusoma maandishi yangu ya zamani ya faragha, na nilikuta kwamba yalikuwa na athari ileile kwangu kama awali. Sikuweza ila kushangilia na kumhimidi Mungu kwa yaliyopita zamani, ambayo, bila kuandikwa, yangepotea kabisa.

“Jioni hii, nilipokuwa katika dhiki kubwa ya mwili, nafsi yangu ilitamani kwamba Mungu atukuzwe. Ee, laiti ningeweza kuishi milele kwa Mungu! Siku, naamini, iko karibu, ile siku kamilifu. Ee, siku ya ukombozi kutoka kwa dhambi zote!

Siku ya Bwana, Sep. 13.—“Niliburudishwa sana na kujishughulisha katika tafakari na kuandika, na nilikuta moyo wa kutenda kwa ajili ya Mungu. Roho yangu iliburudishwa, na nafsi yangu ilifurahia kufanya jambo kwa ajili ya Mungu.”

Jioni ya Siku hiyo ya Bwana, miguu yake ilianza kuvimba; na tangu hapo ilizidi kuvimba zaidi na zaidi: dalili ya kufumuka kwa uhai wake kunakokuja. Siku iliyofuata, ndugu yake John alimwacha, akilazimika kurudi New-Jersey kwa shughuli fulani ya umuhimu na ulazima mkubwa; akikusudia kurudi tena kwa upesi wote uwezekanao, akitumaini kumwona ndugu yake tena mara moja katika nchi ya walio hai.

Brainerd, akiwa sasa, kwa kufikiri kwa makini, ameuzingatia ule mada uliokabidhiwa kwake na wajumbe wa Shirika la kueneza Injili katika New-England na sehemu za jirani, aliwaandikia karibu wakati huu, akipendekeza waungwana wawili vijana wa ujuzi wake, Bw. Elihu Spencer, wa East Haddam, na Bw. Job Strong, wa Northampton, kama wamisionari wanaofaa kwa Mataifa Sita. Wajumbe, waliyopokea barua hii, kwa furaha na kwa kauli moja walikubali kuwapokea na kuwaajiri wale watu aliowapendekeza.

Siku ya Jumatano, Sep. 16, aliwaandikia baadhi ya waungwana wafadhili huko Boston kwa niaba ya shule ya Wahindi, akionyesha uhitaji wa mwalimu mwingine, au mtu fulani wa kumsaidia mwalimu katika kufundisha watoto wa Kihindi. Waungwana hawa, waliyopokea barua yake, walikuwa na mkutano, na wakakubali kwa furaha kubwa kutoa pauni 200 (kwa hati za sarafu ya zamani) kwa ajili ya kumtegemeza mwalimu mwingine; na wakamtaka Mch. Bw. Pemberton, wa New-York, (aliyekuwa wakati huo Boston, na alikuwa pia kwa ombi lao, hadhirini katika mkutano,) mapema iwezekanavyo kumpata mtu anayefaa kwa utumishi huo; na wakakubali pia, kulingana na dokezo kutoka kwa Brainerd, kutoa pauni 74 kulipia gharama fulani za pekee zilizohitajika kutia moyo utume kwa Mataifa Sita.

Brainerd alijichakaza sana katika kuandika barua hizo, akiwa dhaifu mno; lakini ilionekana kuwa kwa kuridhika kwake kwamba alikuwa amewezeshwa kufanya hivyo, akitumaini kwamba ilikuwa jambo lililofanywa kwa ajili ya Mungu, na ambalo lingeweza kuwa kwa kuendelezwa kwa ufalme na utukufu wa Kristo. Katika kuandika ya mwisho ya barua hizi, alilazimika kutumia mkono wa mtu mwingine.

Siku ya Alhamisi ya juma hili, (Sep. 17,) alipotoka nje ya chumba chake cha kulala kwa mara ya mwisho, alitembelewa tena na ndugu yake Israel, aliyeendelea kuwa naye hadi kifo chake. Jioni hiyo alishikwa na kitu kama kuhara, ambako alikuona kama dalili nyingine ya kifo chake kinachokaribia; ambapo alijieleza hivi: “Ee, wakati mtukufu sasa unakuja! Nimetamani kumtumikia Mungu kikamilifu: sasa Mungu atatimiza shauku hizo!” Na mara kwa mara, katika hatua kadhaa na dalili mpya za kukaribia kwa kuhisika kwa kufumuka kwa uhai wake, alikuwa mbali hivyo na kuzama au kushushwa rohoni, hata alionekana kuwa ameamshwa na kufanywa mchangamfu zaidi, kama aliyefurahi kwa kuonekana kwa kukaribia kwa kifo. Mara nyingi alitumia neno mtukufu, aliponena juu ya siku ya kifo chake, akiiita ile siku tukufu. Na kadiri alivyoona kufumuka kwa uhai wake kukisogea taratibu, alinena sana juu yake; na kwa utulivu kamili alinena juu ya hali ijayo. Pia aliweka sawa mambo yake yote, akitoa maelekezo kwa upekee na kwa undani sana kuhusu kile angelipenda kifanyike kwa namna moja na nyingine baada ya kufa kwake. Na kadiri kifo kilivyokaribia, ndivyo alivyoonekana kutamani zaidi kuondoka. Mara kadhaa alinena juu ya aina tofauti za utayari wa kufa; na aliuwakilisha kama aina duni na ya chini, kuwa tayari kuuacha mwili ili tu kuepuka maumivu; au kwenda mbinguni ili tu kupata heshima na kupandishwa cheo huko.

Sep. 19.—“Karibu na usiku, nilipojaribu kutembea kidogo, mawazo yangu yaligeuka hivi: ‘Ee, jinsi ilivyo tamu isivyo na kikomo kumpenda Mungu, na kuwa wote kwake!’ Ndipo nilipodokezwa, ‘Wewe si malaika, si mchangamfu wala mwenye bidii.’ Ambapo nafsi yangu nzima ilijibu mara moja, ‘Natamani kwa dhati kumpenda na kumtukuza Mungu kama malaika yeyote mbinguni.’ Ndipo nilipodokezwa tena, ‘Lakini wewe u mchafu, hufai kwa mbingu.’ Ndipo mara moja zikatokea zile kanzu zilizobarikiwa za haki ya Kristo, ambamo sikuweza ila kufurahi na kushangilia; nami nikautazama ubora usio na kikomo wa Mungu, na nafsi yangu ikakaribia kuvunjika kwa shauku kwamba Mungu atukuzwe. Nilifikiri juu ya heshima mbinguni, lakini mara moja wazo lilirudi, ‘Siendi mbinguni kupata heshima, bali kutoa utukufu na sifa yote iwezekanayo.’ Ee, jinsi nilivyotamani kwamba Mungu atukuzwe duniani pia! Ee, niliumbwa kwa ajili ya milele, kama Mungu angetukuzwa! Maumivu ya mwili sikuyajali; ingawa nilikuwa wakati huo katika hali mbaya kabisa, kamwe sikuhisi kwa urahisi zaidi. Nilihisi tayari kumtukuza Mungu katika hali hiyo ya dhiki ya mwili maadamu apendavyo niendelee ndani yake. Kaburi lilionekana kweli tamu, na nilitamani kulaza mifupa yangu iliyochoka ndani yake; lakini ee, laiti Mungu atukuzwe! hii ilikuwa mzigo wa kilio changu chote. Ee, nilijua kwamba ningekuwa mchangamfu kama malaika mbinguni, na kwamba ningevuliwa mavazi yangu machafu! hivyo hakukuwa na pingamizi. Lakini, ee, kumpenda na kumsifu Mungu zaidi, kumpendeza milele! hili nafsi yangu ilitamani, na hata sasa inatamani, ninapoandika. Ee, laiti Mungu atukuzwe katika dunia nzima! ‘Bwana, ufalme wako uje.’ Nilitamani roho ya kuhubiri ishuke na kukaa juu ya wachungaji, ili wapate kuhutubia dhamiri za watu kwa ukaribu na nguvu. Niliona kwamba Mungu alikuwa na masalio ya Roho, na nafsi yangu ilitamani kwamba imwagwe ‘kutoka juu.’ Sikuweza ila kumsihi Mungu kwa ajili ya kusanyiko langu pendwa, kwamba alilinde, na asiruhusu jina lake kuu kupoteza utukufu wake katika kazi ile; nafsi yangu ikiendelea kutamani kwamba Mungu atukuzwe.”

Hali ya ajabu aliyokuwa nayo jioni hiyo haikuweza kufichwa. “Kinywa chake kilinena kwa wingi wa moyo wake,” kikieleza kwa namna ya kugusa sana mambo yaleyale yaliyoandikwa katika shajara yake. Kati ya maneno mengine mengi ya ajabu aliyoyanena wakati huo, yalikuwa kama haya: “Mbingu yangu ni kumpendeza Mungu, na kumtukuza, na kumpa vyote, na kuwa nimejitolea kabisa kwa utukufu wake; hiyo ndiyo mbingu ninayoitamani; hiyo ndiyo dini yangu, na hiyo ndiyo furaha yangu, na sikuzote imekuwa hivyo, tangu nadhani nilipopata dini yoyote ya kweli; na wote walio wa dini hiyo watakutana nami mbinguni. Siendi mbinguni ili kupandishwa cheo, bali kumpa Mungu heshima. Haijalishi nitawekwa wapi mbinguni, kama nina kiti cha juu au cha chini huko; bali kumpenda, na kumpendeza, na kumtukuza Mungu ndilo lote. Kama ningekuwa na nafsi elfu, kama zingekuwa na thamani yoyote, ningempa Mungu zote; lakini sina cha kutoa yote yakiisha. Haiwezekani kwa kiumbe chochote chenye akili kuwa na furaha bila kutenda yote kwa ajili ya Mungu; Mungu mwenyewe asingeweza kumfanya awe na furaha kwa njia nyingine yoyote. Natamani kuwa mbinguni, nikimsifu na kumtukuza Mungu pamoja na malaika watakatifu; shauku yangu yote ni kumtukuza Mungu. Moyo wangu unaenda kwenye mahali pa kuzikia; panaonekana kwangu mahali pa kutamanika: lakini ee, kumtukuza Mungu! hilo ndilo; hilo liko juu ya yote. Ni faraja kubwa kwangu kufikiri kwamba nimefanya kidogo kwa ajili ya Mungu duniani; ee! ni jambo dogo sana, lakini nimefanya kidogo, na naomboleza kwamba sikufanya zaidi kwa ajili yake. Hakuna kitu duniani chenye thamani ya kuishi kwa ajili yake, ila kutenda mema, na kumaliza kazi ya Mungu, kufanya kazi ile Kristo aliyoifanya. Sioni kitu kingine chochote duniani kiwezacho kutoa kuridhika chochote isipokuwa kuishi kwa Mungu, kumpendeza, na kufanya mapenzi yake yote. Furaha na faraja yangu kubwa imekuwa kufanya jambo kwa ajili ya kuendeleza maslahi ya dini na nafsi za watu binafsi; na sasa, katika ugonjwa wangu, ninapojaa maumivu na dhiki siku baada ya siku, faraja yote niliyo nayo ni kuweza kufanya utumishi kidogo kwa ajili ya Mungu, ama kwa kitu ninachosema, au kwa kuandika, au kwa njia nyingine.”

Alichanganya na haya, na maneno mengine kama hayo, mashauri mengi yenye kugusa kwa wale waliokuwa karibu naye, hasa kwa watoto na watumishi wangu. Alijielekeza kwa baadhi ya watoto wangu wadogo wakati huu; akiwaita kwake, na kunena nao mmoja mmoja; akiweka mbele yao, kwa namna wazi sana, asili na kiini cha uchaji wa kweli, na umuhimu wake mkubwa na ulazima; akiwaonya kwa dhati wasitulie katika lolote lisilofikia mabadiliko ya kweli na kamili ya moyo, na maisha yaliyowekwa wakfu kwa Mungu. Aliwashauri wasilegee katika shughuli kuu ya dini, wala kuiahirisha hata kidogo; akiimarisha mashauri yake kwa hili, kwamba maneno yake yalikuwa maneno ya mtu anayekufa. Alisema, “Nitakufa hapa, na hapa nitazikwa, na hapa mtaliona kaburi langu, nami nataka mkumbuke niliyowaambia. Ninakwenda katika umilele; na ni tamu kwangu kufikiri juu ya umilele; kutokuwa na mwisho kwake hulifanya kuwa tamu: lakini ee, niseme nini juu ya umilele wa waovu! Siwezi kuutaja, wala kuufikiria; wazo ni la kutisha mno. Mtakapoona kaburi langu, ndipo kumbukeni niliyowaambia nilipokuwa hai; ndipo fikirini jinsi mtu alalaye katika kaburi lile alivyowashauri na kuwaonya mjiandae kwa kifo.”

Mwili wake ulionekana kutiwa nguvu kwa namna ya ajabu, kwa uchangamfu na burudisho la ndani la akili yake; hata, ingawa awali alikuwa dhaifu hivyo hata asiweze kutamka sentensi, sasa aliendelea na mazungumzo yake yenye kugusa na yenye manufaa zaidi kwetu kwa zaidi ya saa moja, bila karibu kukatiza kokote; na alisema juu yake alipomaliza, “yalikuwa mahubiri ya mwisho aliyowahi kuyahubiri.” Hali hii ya ajabu ya akili iliendelea siku iliyofuata, ambayo anena juu yake katika shajara yake kama ifuatavyo:

Siku ya Bwana, Sep. 20.—“Nilikuwa bado katika hali tamu na yenye faraja, na nikayeyushwa tena na shauku kwamba Mungu atukuzwe, na kwa kutamani kumpenda na kuishi kwake. Nilitamani mvuto wa Roho wa kimungu ushuke juu ya wachungaji kwa namna ya pekee. Na ee, nilitamani kuwa pamoja na Mungu, kuutazama utukufu wake, na kuinama mbele ya uwepo wake.”

Yaonekana kwa kile kilichoandikwa katika shajara yake, ya siku hii na ya jioni iliyotangulia, kwamba akili yake wakati huu iliguswa sana na hisia ya umuhimu wa kazi ya huduma, na uhitaji wa neema ya Mungu, na msaada wake wa pekee wa kiroho katika kazi hii; ilionekana pia katika kile alichoeleza katika mazungumzo, hasa katika hotuba yake kwa ndugu yake Israel, aliyekuwa wakati huo mwanachama wa Chuo cha Yale huko New-Haven, akiendeleza masomo yake kwa ajili ya kazi ya huduma. Sasa, na mara kwa mara, katika hali hii yake ya kufa, alimpendekeza ndugu yake maisha ya kujikana nafsi, ya kutengwa na ulimwengu na kujitoa kwa Mungu, na jitihada ya dhati ya kupata neema nyingi ya Roho wa Mungu, na mvuto wa neema wa Mungu juu ya moyo wake; akiwakilisha uhitaji mkubwa ambao wachungaji wanao kwao, na manufaa yasiyoelezeka yao, kutokana na uzoefu wake mwenyewe. Kati ya maneno mengine mengi, alisema hivi: “Wachungaji wanapohisi mivuto hii ya pekee ya neema mioyoni mwao, huwasaidia kwa ajabu kufikia dhamiri za watu, na kana kwamba kuwashika kwa mikono; ambapo, bila hiyo, ijapokuwa akili na ufasaha tuutumiao, twatumia visiki tu, badala ya mikono.”

. Ndugu huyu alikuwa mwerevu, wa dhati, mwenye bidii ya kusoma, na wa kutumainiwa kuwa mcha Mungu; palionekana ndani yake sifa nyingi zilizotoa tumaini la yeye kuwa baraka kubwa katika siku zake. Lakini ilimpendeza Mungu, muda mfupi baada ya kifo cha ndugu yake, kumchukua yeye pia. Alikufa majira ya baridi huko New-Haven, Januari 6, 1748, kwa homa ya neva, baada ya ugonjwa wa kama majuma mawili.

Sep. 21.—“Nilianza kusahihisha kijitabu kidogo cha maandishi yangu ya faragha. Mungu, naamini, alinisaidia kwa namna ya ajabu ndani yake; nguvu zangu zilirefushwa kwa kushangaza, mawazo yangu yalikuwa mepesi na hai, na nafsi yangu ikaburudishwa, nikitumaini kwamba yaweza kuwa kazi kwa ajili ya Mungu. Ee, jinsi ilivyo vyema, jinsi ilivyo tamu kufanya kazi kwa ajili ya Mungu!

Sep. 22.—“Niliajiriwa tena katika kusoma na kusahihisha, na nikapata mafanikio yaleyale kama siku iliyotangulia. Nilikuwa dhaifu mno, lakini ilionekana kuiburudisha nafsi yangu kutumia wakati hivyo.

Sep. 23.—“Nilimaliza masahihisho yangu ya kijitabu kidogo kilichotajwa awali, na nikahisi amani isiyo ya kawaida; ilionekana kana kwamba sasa nimefanya kazi yangu yote katika ulimwengu huu, na nikasimama tayari kwa mwito wangu kwenda ulio bora zaidi. Maadamu ninaona jambo lolote la kufanywa kwa ajili ya Mungu, maisha yana thamani ya kuwa nayo; lakini ee, jinsi ilivyo bure na kutostahili kuishi kwa lengo lolote la chini zaidi! Siku hii niliandika barua, nadhani, ya umuhimu mkubwa, kwa Mch. Bw. Byram, huko New-Jersey. Ee, laiti Mungu angeibariki na kuifanikisha barua ile, iliyoandikwa kwa faida ya kanisa lake! Ee, laiti Mungu ‘angewatakasa wana wa Lawi,’ ili utukufu wake upate kuendelezwa! Usiku huu nilivumilia kipindi cha kutisha, ambamo uhai wangu ulitegemewa ni kwa shida saa au dakika moja. Lakini, ahimidiwe Mungu, nimefurahia utamu wa kadiri katika mambo ya kimungu juma hili, usiku na mchana.

. Ilihusu sifa za wachungaji, na uchunguzi na utoaji leseni kwa watahiniwa wa kazi ya huduma.

Sep. 24.—“Nguvu zangu zilianza kupungua mno; jambo lililoonekana, zaidi, kana kwamba nimefanya kazi yangu yote: hata hivyo nilikuwa na nguvu ya kukunja na kuandika anwani ya barua yangu. Karibu saa nane nilikwenda kitandani, nikiwa dhaifu na mgonjwa sana, na nililala katika homa ya kuwaka hadi usiku, bila mapumziko yoyote yanayostahili. Jioni niliinuka, nikiwa nimelala nikiwa na baadhi ya nguo zangu; lakini nilikuwa katika dhiki kubwa kabisa, nikiwa na aina isiyo ya kawaida ya kikwapuo; kilichonisonga, au kunitupa katika kujikaza kutapika, kikiandamana na maumivu mengine ya kubana. Ee, dhiki ya jioni hii! Nilikuwa na matarajio kidogo ya kuishi usiku kucha, wala kwa kweli hakukuwa na yeyote karibu nami aliyekuwa nayo; nami nilitamani dakika ya kumaliza! Nililazimika kwenda kitandani ifikapo saa kumi na mbili; na kwa rehema nilifurahia mapumziko kidogo; lakini nilikuwa katika dhiki kubwa nyakati fulani kwa kikwapuo. Nafsi yangu ilipumua kumtafuta Mungu, ‘Nitakuja lini kwa Mungu, naam kwa Mungu, furaha yangu tele?’ Ee, laiti nipate mfano wake uliobarikiwa!

Sep. 25.—“Nilikuwa dhaifu kwa namna isiyoelezeka, na si bora kuliko bubu siku nzima; hata hivyo, niliweza kuandika kidogo, na sehemu fulani ya siku ilikuwa ya faraja. Ee, iliiburudisha nafsi yangu kufikiri mambo ya awali, ya shauku za kumtukuza Mungu, ya furaha za kuishi kwake! Ee, Mungu uliyebarikiwa, ninakuja kwako upesi, natumaini. Uihimize siku, Ee Bwana, kama ni mapenzi yako uliyobarikiwa. Ee njoo, Bwana Yesu, njoo upesi. Amina.

. Hii ilikuwa mara ya mwisho aliyowahi kuandika katika shajara yake kwa mkono wake mwenyewe; ingawa inaendelea kidogo zaidi, kwa namna iliyovunjika; iliyoandikwa na ndugu yake Israel, lakini ikiandikwa kwa kinywa chake, katika hali hii yake dhaifu na ya kufa.

Sep. 26.—“Nilihisi utamu wa mambo ya kimungu asubuhi hii, na nilikuwa na faraja ya kutambua kwamba nilikuwa nikifanya jambo kwa ajili ya Mungu.

Siku ya Bwana, Sep. 27.—“Hii ilikuwa siku yenye faraja sana kwa nafsi yangu; nadhani, niliamka na Mungu. Niliwezeshwa kuinua nafsi yangu kwa Mungu, mapema asubuhi hii; na ingawa nilikuwa na nguvu ndogo ya mwili, nilikuta uhuru wa kuinua moyo wangu kwa Mungu kwa ajili yangu na kwa ajili ya wengine. Baadaye, nilifurahishwa na mawazo ya kuingia upesi katika ulimwengu usioonekana.”

Alihisi asubuhi hii hamu isiyo ya kawaida ya chakula, ambayo akili yake ilionekana kuchangamshwa kwayo, akiiona kama dalili ya kukaribia sana kwa kifo. Wakati huu pia alisema, “Nilizaliwa siku ya Sabato, na nina sababu ya kufikiri kwamba nilizaliwa upya siku ya Sabato; nami natumaini nitakufa siku hii ya Sabato. Nitaiona kuwa fadhili, kama ikiwa mapenzi ya Mungu iwe hivyo: naitamani sana saa hiyo. Ee, kwa nini gari lake linakawia hivyo kuja? kwa nini magurudumu ya gari lake yanakawia? Niko tayari kabisa kuachana na vyote: niko tayari kuachana na ndugu yangu pendwa John, na kutomwona tena kamwe, ili niende kuwa milele pamoja na Bwana. Ee, nitakapofika huko, jinsi kanisa pendwa la Mungu duniani litakavyokuwa akilini mwangu!”

. Alikuwa, kabla ya hili, ameeleza shauku, kama ingekuwa mapenzi ya Mungu, ya kuishi hadi ndugu yake atakaporudi kutoka New-Jersey: ambaye, alipoondoka, alikusudia, kama ingewezekana, kufanya safari yake, na kurudi ndani ya majuma mawili; akitumaini kukutana tena na ndugu yake mara moja katika nchi ya walio hai. Majuma mawili sasa yalikuwa karibu kwisha.

Baadaye, asubuhi ileile, alipoulizwa hali yake, alijibu, “Nakaribia umilele; natamani kuwa huko. Kazi yangu imekwisha; nimemaliza na rafiki zangu wote: ulimwengu wote si kitu kwangu. Natamani kuwa mbinguni, nikimsifu na kumtukuza Mungu pamoja na malaika watakatifu. Shauku yangu yote ni kumtukuza Mungu.”

Nyumba ya Rais Edwards, Northampton, Massachusetts.

Katika muda wote wa majuma haya mawili ya mwisho ya maisha yake, alionekana kuendelea katika hali hii ya moyo, kama aliyemaliza kazi yake, na kumaliza na vitu vyote hapa chini. Sasa hakuwa na la kufanya ila kufa, na kudumu katika shauku ya dhati na matarajio ya ile dakika ya furaha, ambapo nafsi yake ingeruka kwenda hali ya utakatifu kamili, ambamo angepatikana akimtukuza na kumfurahia Mungu kikamilifu. Alisema, “tafakari ya siku ya kifo, na siku ya hukumu, kwa muda mrefu imekuwa tamu kwa pekee kwake.” Mara kwa mara alinena juu ya kuwa kwake tayari kuuacha mwili na ulimwengu mara moja—siku hiyo, usiku huo, dakika hiyo—kama ingekuwa mapenzi ya Mungu. Pia alijishughulisha sana katika kueleza shauku zake kwamba Kanisa la Kristo duniani lipate kushamiri, na ufalme wa Kristo hapa uendelezwe, ijapokuwa alikuwa karibu kuiacha dunia, na asingeliona kwa macho yake tukio hilo la kutamanika, wala kuwa chombo cha kulieneza. Aliniambia, asubuhi moja, nilipoingia chumbani mwake, “Mawazo yangu yamekuwa yakishughulikia ile mada pendwa ya zamani, ustawi wa kanisa la Mungu duniani. Nilipoamka usingizini, niliongozwa kulilia kumwagwa kwa Roho wa Mungu, na kuendelezwa kwa ufalme wa Kristo, ambao kwa ajili yake Mkombozi alitenda na kuteseka sana. Ni hilo hasa linalonifanya niutamani.” Alieleza tumaini kubwa kwamba kuendelezwa kwa utukufu kwa ufalme wa Kristo kulikuwa karibu.

Aliniambia mara moja, kwamba “awali alikuwa ametamani kumwagwa kwa Roho wa Mungu, na zile nyakati tukufu za kanisa, na alitumaini zilikuwa zinakuja; na kwamba angekuwa tayari kuishi ili kuendeleza dini wakati huo kama hilo lingekuwa mapenzi ya Mungu: lakini,” asema, “niko tayari iwe kama ilivyo; nisingelipenda kuwa na uchaguzi wa kujiamulia mwenyewe, kwa ajili ya dunia elfu kumi.” Alieleza kwenye kitanda chake cha kufa usadikisho kamili kwamba angeuona mbinguni ustawi wa kanisa duniani, na angeshangilia pamoja na Kristo ndani yake; na tafakari yake ilionekana kupendeza na kuridhisha sana akili yake.

Pia bado alikaa sana juu ya umuhimu mkubwa wa kazi ya wachungaji wa injili, na akaeleza shauku zake kwamba wapate kujazwa Roho wa Mungu. Alionyesha shauku kubwa ya kuwaona baadhi ya wachungaji jirani ambao alikuwa na ujuzi nao, na ambao alikuwa na hakika ya urafiki wao wa dhati, ili apate kuzungumza nao kwa uhuru juu ya somo hilo kabla ya kufa. Na ikatokea hivyo, kwamba alipata nafasi na baadhi yao kulingana na shauku yake.

Jambo lingine lililokuwa moyoni mwake sana mara kwa mara, katika kukaribia huku kwa kifo, lilikuwa ustawi wa kiroho wa kusanyiko lake mwenyewe la Wahindi Wakristo huko New-Jersey; aliponena juu yao, ilikuwa kwa wororo wa pekee, hata usemi wake ungekatizwa mara moja na kuzamishwa na machozi.

Pia alieleza kuridhika kwingi katika uamuzi wa Majaliwa kuhusu mazingira ya kifo chake; hasa kwamba Mungu, kabla ya kifo chake, alikuwa amempa nafasi huko Boston, na watu wengi mashuhuri, wachungaji na wengineo, kutoa ushuhuda wake kwa ajili ya Mungu dhidi ya dini ya uongo, na makosa mengi yaongozayo kwayo na kuiendeleza. Alifurahi sana kwamba alikuwa amepata nafasi huko kuweka mbele ya waungwana wacha Mungu na wafadhili hali ya Wahindi, na mahitaji yao, kwa matokeo mazuri hivyo; na kwamba Mungu tangu hapo alikuwa amemwezesha kuwaandikia zaidi kuhusu mambo haya; na kuandika barua nyingine za umuhimu, ambazo alitumaini zingekuwa na mvuto mzuri kuhusu hali ya dini kati ya Wahindi, na kwingineko, baada ya kufa kwake. Alieleza shukrani kubwa kwa Mungu kwa rehema yake katika mambo haya. Alitaja pia kama jambo alilolihesabu kuwa hali ya rehema ya kifo chake, kwamba angelikufa hapa. Akinena juu ya mambo haya, alisema, “Mungu alikuwa amempa shauku yake yote;” na akadokeza kwamba sasa angeweza kuuacha ulimwengu kwa furaha.

Sep. 28.—“Niliweza kusoma na kufanya masahihisho machache katika maandishi yangu ya faragha, lakini nilikuta sikuweza kuandika kama nilivyokuwa nikifanya; nilijikuta nimedidimia kwa dhahiri katika mambo yote. Ni kutoka muda mfupi kabla ya adhuhuri tu hadi karibu saa saba au nane ndipo nimeweza kufanya lolote kwa muda uliopita; hata hivyo iliuburudisha moyo wangu kwamba ningeweza kufanya lolote, la hadhara au la faragha, ambalo nilitumaini lilikuwa kwa ajili ya Mungu.”

Jioni hii alidhaniwa kuwa anakufa, na yeye mwenyewe na wale waliokuwa karibu naye. Alionekana kufurahi kwa kuonekana kwa kukaribia kwa kifo. Alikuwa karibu bubu, lakini midomo yake ilionekana kutikisika, na mmoja aliyekaa karibu naye sana alimsikia akitamka maneno kama haya: “Njoo, Bwana Yesu, njoo upesi. Ee, kwa nini gari lake linakawia hivyo kuja?” Baada ya kuhuika, alijilaumu kwa kuwa na haraka mno ya kuondoka. Na katika kueleza hali ya akili yake wakati huo, alisema kwamba wakati huo alikuta upendo mtamu usioelezeka kwa wale aliowaona kuwa wa Kristo, zaidi ya karibu vyote alivyowahi kuhisi awali; hata ikaonekana, kwa maneno yake mwenyewe, “kama kipande kidogo cha mbingu kuwa na mmoja wao karibu naye.” Na alipoulizwa kama alisikia yale maombi yaliyofanywa naye, kwa shauku yake, alisema, “Ndiyo, alisikia kila neno, na alikuwa na hisia isiyo ya kawaida ya mambo yaliyonenwa katika maombi yale, na kwamba kila neno lilifikia moyo wake.”

Jioni ya Jumanne Sep. 29, alipolala kitandani mwake, alionekana kuwa katika hali ya ajabu; akili yake ikijishughulisha sana katika tafakari tamu kuhusu ustawi wa Sayuni. Wakiwapo hapa, wakati huo, waungwana wawili vijana wa ujuzi wake, waliokuwa watahiniwa wa huduma, alitutaka sisi sote tuungane katika kuimba zaburi juu ya somo hilo, naam ustawi wa Sayuni. Na kwa shauku yake tuliimba sehemu ya zaburi ya 102. Hii ilionekana kumburudisha na kumhuisha sana, na kumpa nguvu mpya; hata ingawa awali, ni kwa shida angeweza kunena kabisa, sasa aliendelea, kwa uhuru fulani wa usemi, kutoa mashauri yake ya kufa kwa waungwana hawa vijana kuhusu maandalizi yao kwa kazi kuu ya huduma; na hasa, aliwapendekeza kwa dhati kufunga na kuomba faraghani mara kwa mara; na akaimarisha shauri lake kuhusu hili, kutokana na uzoefu wake mwenyewe wa faraja na manufaa yake makubwa; “ambalo,” alisema, “nisingelitaja, kama isingekuwa kwamba mimi ni mtu anayekufa.” Baada ya kumaliza shauri lake, alifanya maombi tukiwapo sisi sote; ambamo, mbali na kuomba kwa ajili ya familia hii, kwa ajili ya ndugu zake, na wale watahiniwa wa huduma, na kwa ajili ya kusanyiko lake mwenyewe, aliomba kwa dhati kwa ajili ya kuhuishwa na kushamiri kwa dini ulimwenguni.—Hadi sasa, kila siku alikuwa amekaa sehemu ya siku; lakini baada ya hili hakuinuka tena kamwe kutoka kitandani.

Sep. 30.—“Nililazimika kukaa kitandani siku nzima, kwa udhaifu. Hata hivyo, niliokoa muda kidogo, na, kwa msaada wa ndugu yangu, nilisoma na kusahihisha kama kurasa kumi na mbili katika hati yangu, zikitoa maelezo ya wongofu wangu.

Okt. 1.—“Nilijitahidi tena kufanya jambo kwa njia ya kuandika, lakini punde nilikuta nguvu zangu za mwili na akili zimeshindwa kabisa. Sikuhisi utamu kama nilipoweza kufanya jambo ambalo nilitumaini lingefanya wema fulani. Jioni, nilivurugika na kuchanganyikiwa kabisa; lakini haikuchukua muda kabla Mungu hajapendezwa kunipa usingizi fulani, na kuituliza akili yangu kabisa. Ee, ahimidiwe Mungu kwa wema wake mkubwa kwangu, tangu nilipokuwa chini sana kwa Bw. Bloomfield Alhamisi, Juni 18. Amenipa, isipokuwa dakika zile chache, matumizi wazi ya akili yangu, na kuniwezesha kufanya kazi nyingi kwa ajili yake katika mambo ya hadhara na ya faragha, na labda kufanya wema zaidi kuliko ningefanya kama ningekuwa mzima; mbali na mivuto yenye faraja ya Roho wake uliyebarikiwa, ambao kwao amependezwa kuiburudisha nafsi yangu. Jina lake na lipate utukufu wote milele na milele. Amina.

. Tangu wakati huu na kuendelea alikuwa na matumizi huru ya akili yake hadi siku kabla ya kifo chake; isipokuwa kwamba nyakati fulani alionekana amepotea kidogo kwa muda alipoamka usingizini kwa mara ya kwanza.

Okt. 2.—“Nafsi yangu ilikuwa siku hii, nyakati fulani, imewekwa kwa utamu juu ya Mungu: nilitamani kuwa pamoja naye, ili nipate kuutazama utukufu wake. Nilihisi nimeelekea kwa utamu kumkabidhi yote, hata rafiki zangu wapendwa zaidi, kundi langu pendwa zaidi, ndugu yangu asiyekuwapo, na hangaiko langu lote kwa wakati na milele. Ee, laiti ufalme wake upate kuja ulimwenguni; ili wote wapate kumpenda na kumtukuza kwa alivyo yeye mwenyewe; na ili Mkombozi aliyebarikiwa apate ‘kuyaona mazao ya taabu ya nafsi yake, na kuridhika!’ Ee njoo, Bwana Yesu, njoo upesi! Amina.”

Hapa yanaisha shajara yake. Haya ndiyo maneno ya mwisho yaliyoandikwa ndani yake, ama kwa mkono wake mwenyewe, au kwa mtu mwingine yeyote kutoka kwa kinywa chake.

Jioni iliyofuata tulimtegemea sana ndugu yake John kutoka New-Jersey; ikiwa kama juma moja baada ya wakati aliokuwa amependekeza kwa kurudi kwake, alipoondoka. Ingawa matarajio yetu yaliangushwa tena, hata hivyo Brainerd alionekana kuendelea bila kuyumbishwa, katika ile hali tulivu na yenye amani aliyokuwa ameonyesha awali; kama aliyemkabidhi Mungu yote, na aliyemaliza na rafiki zake, na na vitu vyote hapa chini.

Asubuhi ya siku iliyofuata, ikiwa Siku ya Bwana, Okt. 4, binti yangu Jerusha, aliyemhudumia hasa, alipoingia chumbani, alimtazama kwa furaha sana, na akasema, “Jerusha mpendwa, u tayari kuachana nami?”—“Niko tayari kabisa kuachana nawe: niko tayari kuachana na rafiki zangu wote: niko tayari kuachana na ndugu yangu pendwa John, ingawa nampenda kuliko kiumbe chochote kilicho hai: nimemkabidhi yeye na rafiki zangu wote kwa Mungu, na naweza kuwaacha na Mungu. Ingawa, kama ningefikiri kwamba sitakuona, na kuwa na furaha nawe katika ulimwengu mwingine, nisingeweza kuvumilia kuachana nawe. Lakini tutatumia umilele wa furaha pamoja!” Jioni, mmoja alipoingia chumbani na Biblia mkononi mwake, alijieleza hivi: “Ee, kitabu kile pendwa—kitabu kile chenye kupendeza! Karibu nitakiona kikifunguliwa! Siri zilizomo ndani yake, na siri za Majaliwa ya Mungu, zote zitafunuliwa!”

. Ndani ya kama miezi minne, ilimpendeza Mungu mtakatifu na mwenye enzi kumchukua kwa kifo huyu mtoto wangu mpendwa, tarehe 14 ya Februari, baada ya ugonjwa mfupi wa siku tano, katika mwaka wa kumi na nane wa umri wake. Alikuwa mtu wa roho karibu sawa na Brainerd. Alikuwa daima amemhudumia, na kumtunza katika ugonjwa wake, kwa majuma kumi na tisa kabla ya kifo chake; akijitolea kwake kwa furaha kubwa, kwa sababu alimwona kama mtumishi mashuhuri wa Yesu Kristo. Katika kipindi hiki alikuwa na mazungumzo mengi naye juu ya mambo ya dini; na katika hali yake ya kufa, mara nyingi alieleza kwetu, wazazi wake, kuridhika kwake kukubwa kuhusu uchaji wake wa kweli, na hakika yake kwamba angekutana naye mbinguni. Alikuwa ameonyesha moyo uliojitoa kwa Mungu kwa namna isiyo ya kawaida; na alisema kwenye kitanda chake cha kufa, kwamba “hakuona wakati wowote kwa miaka kadhaa, alipotamani kuishi dakika moja zaidi, kwa ajili ya wema mwingine wowote wa maisha, ila kutenda mema, kuishi kwa Mungu, na kufanya kile ambacho kingekuwa kwa utukufu wake.”

Siku ya Jumanne, Okt. 6, alilala kwa muda wa kadiri kana kwamba anakufa; wakati huo alisikika akitamka, kwa minong'ono iliyovunjika, maneno kama haya: “Atakuja, hatakawia. Karibu nitakuwa katika utukufu. Karibu nitamtukuza Mungu pamoja na malaika.”—Lakini baada ya muda alihuika.

Siku iliyofuata, Jumatano, Okt. 7, ndugu yake John alifika kutoka New-Jersey; ambako alikuwa amecheleweshwa muda mrefu zaidi kuliko alivyokusudia, na ugonjwa hatari uliokithiri kati ya Wahindi Wakristo, na na mazingira mengine yaliyofanya kukaa kwake nao kuwa lazima. Brainerd aliguswa na kuburudishwa kwa kumwona, na akaonekana kuridhika kabisa na sababu za kuchelewa kwake; akiona kwamba maslahi ya dini na nafsi za watu wake yaliyahitaji.

Siku iliyofuata, Alhamisi, Okt. 8, alikuwa katika dhiki kubwa na uchungu wa mwili; na kwa sehemu kubwa ya siku alivurugika sana kuhusu matumizi ya akili yake. Jioni alikuwa mtulivu, na alikuwa na matumizi ya akili yake; lakini maumivu ya mwili wake yaliendelea na kuongezeka. Aliniambia kwamba haikuwezekana kwa yeyote kufikiria dhiki aliyoihisi kifuani mwake. Alionyesha hangaiko kubwa asije akamvunjia Mungu heshima kwa kukosa subira chini ya uchungu wake mkali; ambao ulikuwa mkali hivyo, hata alisema wazo la kuuvumilia dakika moja zaidi lilikuwa karibu lisilovumilika. Alitamani wengine wawe wengi katika kuinua mioyo yao daima kwa Mungu kwa ajili yake, kwamba Mungu amtegemeze, na kumpa subira. Alidokeza kwamba alitegemea kufa usiku huo; lakini alionekana kuogopa kucheleweshwa zaidi; na mwelekeo wa akili yake kuhusu kifo, ulionekana bado uleule uliokuwa daima. Na ijapokuwa uchungu wa mwili wake, hata hivyo maslahi ya Sayuni yaliendelea kukaa kwa uzito mkubwa akilini mwake. Jioni hiyo alikuwa na mazungumzo ya kadiri na Mch. Bw. Billing, mmoja wa wachungaji jirani, kuhusu umuhimu mkubwa wa kazi ya huduma. Baadaye, usiku wa manane, alikuwa na mazungumzo mengi yafaayo na yenye manufaa na ndugu yake John, kuhusu kusanyiko lake huko New-Jersey, na maslahi ya dini kati ya Wahindi. Katika sehemu ya mwisho ya usiku dhiki ya mwili wake ilionekana kupanda hadi kilele kikubwa kuliko wakati wowote. Kuelekea mchana macho yake yakawa yametulia; na aliendelea kulala bila kusonga hadi karibu saa kumi na mbili asubuhi ya Ijumaa, Okt. 9, 1747, ambapo nafsi yake, kama tuwezavyo kuhitimisha vyema, ilipokelewa na Bwana na Bwana wake mpendwa katika ile hali ya ukamilifu wa utakatifu, na furaha ya Mungu, ambayo kwa ajili yake alikuwa ametamani mara nyingi na kwa bidii hivyo; na akakaribishwa na kusanyiko tukufu katika ulimwengu wa juu, kama mmoja aliyefaa kwa pekee kuungana nao katika kazi na furaha yao iliyobarikiwa.

Heshima kubwa ilionyeshwa kwa kumbukumbu yake katika maziko yake; yaliyokuwa siku ya Jumatatu iliyofuata, baada ya mahubiri kuhubiriwa katika tukio hilo la uzito. Maziko yake yalihudhuriwa na wachungaji nane jirani, na umati mkubwa wa watu.