Sura 8 · dakika 11 za kusoma · dakika 14 za kusikiliza
Jinsi ya Kuwashughulikia Wanaojidai Kuwa Wenye Shaka na Makafiri
Kuna aina mbalimbali za wenye shaka, na njia zilezile za kuwashughulikia hazitawafaa wote.
1. Wenye shaka ambao ni wapuuzi tu. Kwa watu kama hao tumia 1 Wakorintho 1:18. Mtu akisema kwamba Biblia ni upuzi kwake, unaweza kusema, “Ndiyo, hivyo ndivyo hasa Biblia yenyewe isemavyo.” Huenda atashangazwa na jibu hili, kisha unaweza kumwonyesha 1 Wakorintho 1:18; “neno la msalaba kwao wanaopotea ni upuzi.” Kisha unaweza kumwambia, “Unaona kwamba Biblia inasema ni upuzi kwa baadhi ya watu—wale wanaopotea—na sababu ya kuwa upuzi kwako ni kwamba wewe unapotea.” 1 Wakorintho 2:14 yaweza kutumiwa kwa namna hiyohiyo. Usiku mmoja mtendakazi mmoja alikuwa akimshughulikia mtu ambaye, alipokuwa akijaribu kumshawishi aje kwa Kristo, alimwambia, “yote unayoyasema ni upuzi kwangu.” Mtendakazi akajibu upesi, “Ndiyo, hivyo ndivyo hasa Biblia isemavyo.” Yule mtu akamtazama kwa mshangao akasema: “Nini?” “Umesema kwamba yote niliyokuwa nikikuambia ni upuzi kwako, na hivyo ndivyo hasa Biblia isemavyo.” Yule mtu akashangaa kuliko hapo kwanza, na mtendakazi akamfungulia 1 Wakorintho 2:14, “Basi mwanadamu wa tabia ya asili hayapokei mambo ya Roho wa Mungu; maana kwake huyo ni upuzi, wala hawezi kuyafahamu, kwa kuwa yatambulikana kwa jinsi ya rohoni.” Yule mtu akasema, “Sijawahi kuliona hilo kabla; sijawahi kulifikiria kwa jinsi hiyo.” 2 Wakorintho 4:3, 4 inafaa sana kumwonyesha mpuuzi kwamba amepotea, na kwamba shaka yake inatokana na ukweli kwamba “mungu wa dunia hii amepofusha fikira zake.” 2 Wathesalonike 2:10‒12 inafaa kuonyesha chanzo cha shaka, “kwa sababu hawakukubali kuipenda ile kweli” na matokeo ya shaka—upotevu na hukumu. Yohana 8:21, 24 nayo huuchunguza moyo sana katika kuwashughulikia wenye shaka wa aina hii, ikionyesha matokeo ya kutisha ya kutoamini. Yohana 5:44; 3:18, 19, 20 hufunua chanzo cha shaka. Zaburi 14:1 inafaa kwa watu wengine, ingawa mtu anahitaji kuwa mwangalifu katika kuitumia, akiitumia tu pale inapoweza kutumiwa kwa bidii na kwa upole. 2 Wathesalonike 1:7, 8 nayo yaweza kutumiwa kwa matokeo mema.
2. Wenye shaka walio na nia ya dhati. Kuna kundi kubwa la wanaume na wanawake siku zetu ambao kwa kweli wanatamani kuijua kweli, lakini wamezama kabisa katika ukungu wa shaka. Yohana 7:17 ni fungu lenye msaada mkubwa katika kuwashughulikia watu kama hao. Linaonyesha njia ya kutoka katika shaka hadi kwenye imani. Mfanye mwenye shaka atende kulingana na mstari huo. Mwulize swali hili, “Je, utayasalimisha mapenzi yako kwa Mungu na kuahidi kutafuta kwa unyoofu na kwa bidii ili ujue mapenzi ya Mungu ni nini upate kuyatenda, na kumwomba Mungu akuonyeshe kama unamhitaji Mwokozi na kama Yesu ni Mwokozi wa Kimungu, Mwana wa Mungu; na je, utaahidi kwamba, Mungu akikuonyesha kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu, utampokea kuwa Mwokozi wako na kumkiri mbele ya ulimwengu?” Mwache aifanye ahadi yake iwe dhahiri, kwa kuiandika waziwazi kwenye karatasi. Ukimfanya afanye hivi, shaka yake itapiga mbawa na kuruka mbali upesi.
Jioni moja mwishoni mwa ibada nilimwuliza bwana mmoja kwa nini hakuwa Mkristo. Akajibu: “Nitakuambia. Sipendi kulizungumzia sana; kwa maana silionei fahari kama wengine walionavyo, lakini mimi ni mwenye shaka. Nimekesha usiku mwingi nikilifikiria jambo hili.” “Je, unaamini kwamba kuna Mungu?” “Ndiyo, sijawahi kuiacha imani yangu kwamba kuna Mungu.” “Basi, ikiwa kuna Mungu, imekupasa kumtii. Je, usiku huu utasimama imara juu ya mapenzi ya Mungu, ili kuyafuata popote yatakapokupeleka, hata yakikupeleka juu ya Maporomoko ya Niagara?” “Najitahidi kutenda haki kadiri ninavyojua.” “Sivyo nilivyokuuliza; je, utasimama imara juu ya mapenzi ya Mungu, ili kuyafuata popote yatakapokupeleka?” “Sijawahi kuliweka hivyo.” “Je, utaliweka hivyo usiku huu?” “Nitaliweka.” “Je, unaamini kwamba Mungu hujibu maombi?” “Sijui; naogopa kwamba hajibu.” “Hujui kwamba hajibu?” “Sijui.” “Basi, hapa kuna dalili inayoweza kukuongoza kwenye kweli; je, utaifuata, je, utamwomba Mungu akuonyeshe kama Yesu ni Mwana wake, na wajibu wako kumhusu yeye ni nini?” “Nitafanya hivyo.” Muda mfupi baadaye mtu yule aliingia mkutanoni akiwa na sura mpya usoni. Akasimama akasema: “Nilikuwa ukunguni kabisa. Sikuamini kitu chochote.” Kisha akatueleza alichokuwa amefanya. Alikuwa amefanya hasa kama alivyoahidi. “Na sasa,” akaendelea, “mashaka yangu yote yametoweka. Sijui yamekwenda wapi, lakini yametoweka.” Ikiwa mwenye shaka hatakubali kutenda kwa njia hii, unaweza “kumfumba kinywa” kwa kumwonyesha kwamba yeye si mwenye shaka mnyoofu, na kwamba tatizo lake si shaka yake bali dhambi yake. Ikiwa mtu haamini kwamba kuna Mungu, unaweza kuanza hatua moja nyuma zaidi. Mwulize kama anaamini kwamba kuna tofauti kamili kati ya mema na mabaya (asipoamini, yeye ni mpuuzi tu). Akisema anaamini, mwulize kama atasimama imara juu ya lililo jema na kulifuata popote litakapompeleka. Huenda akajaribu kukukwepa kwa kusema, “Jema ni nini?” au kwa kusema kwamba anatenda jema kadiri anavyojua. Mfanye aahidi kwamba atasimama imara juu ya lililo jema, vyovyote atakavyoliona kuwa, na kulifuata matokeo yawe vyovyote. Kisha mwonyeshe kwamba ikiwa yu mnyoofu katika ahadi hii, atajitahidi kujua jema ni nini. Kisha mwambie, “Hujui kama Mungu hujibu maombi au la. Mimi najua kwamba hujibu, nawe utakubali kwamba hapa kuna dalili inayoweza kukuongoza kwenye maarifa. Ikiwa wewe ni mnyoofu katika kutamani kwako kuijua kweli, utaifuata dalili hii. Waweza kupiga magoti na angalau kuomba, ‘Ee Mungu wangu, ikiwa yupo Mungu, unifundishe mapenzi yako nami nitayatenda. Unionyeshe kama Yesu ni Mwana wako au la. Ukinionyesha kwamba ndiye, nitampokea kuwa Mwokozi wangu na kumkiri mbele ya ulimwengu.’” Kisha mwambie mtu yule aanze kusoma Injili ya Yohana, akisoma polepole na kwa kutafakari, mistari michache tu kwa wakati mmoja, akimwomba Mungu nuru kila mara kabla ya kusoma na kumwahidi Mungu kwamba ataifuata nuru kadiri Mungu anavyoifanya iwe wazi. Ikiwa mtu atafuata njia hii yenye busara, matokeo yake katika kila hali yatakuwa kwamba mwenye shaka atatoka na kuingia katika nuru angavu ya imani katika Biblia kama neno la Mungu, na katika Yesu Kristo kama Mwana wa Mungu. Ikiwa mtu si mwenye shaka mnyoofu, njia hii ya kumshughulikia itaufunua ukweli huo, na hapo unaweza kumwonyesha kwamba tatizo haliko katika shaka yake bali katika moyo wake wa uasi.
Ikiwa mtu anasema kwamba hajui kama kuna tofauti kamili kati ya mema na mabaya, basi unaweza kuhitimisha mara moja kwamba yeye ni mbaya, na kumgeukia kwa upole na kwa bidii na kumwambia, “Rafiki yangu, kuna jambo baya katika maisha yako; hakuna mtu anayeishi maisha yaliyo sawa anayetilia shaka kwamba kuna tofauti kati ya mema na mabaya. Sasa huenda unajua ni nini kilicho kibaya, na tatizo si shaka yako, bali dhambi yako.” Alasiri moja, baada ya kutoa mwaliko kwa mwenye shaka yeyote, au mtu mwingine yeyote aliyetaka kuzungumza nami, abaki baada ya mkutano, kijana mmoja ambaye nilikuwa nimemshughulikia miezi kadhaa kabla alibaki. Nilimwuliza tatizo lake lilikuwa nini. Akajibu, “Tatizo lilelile nililokuambia wakati wa majira ya kuchipua; siwezi kuamini kwamba kuna Mungu.” Nilimwuliza kama alikuwa amefanya kama nilivyomshauri katika mazungumzo yetu ya awali; kama alikuwa amesimama imara juu ya lililo jema ili kulifuata popote litakapompeleka. Akajibu kwamba hakujua kwamba kuna tofauti yoyote kati ya mema na mabaya. “Sijui kwamba kuna kitu kama jema.” Nilimtazama moja kwa moja machoni nikasema, “Je, kuna dhambi fulani maishani mwako?”
Akasema, “Ndiyo.” Nikasema, “ni ipi?” Akajibu, “Ileile niliyokuambia majira ya kuchipua yaliyopita.” Nikasema, “Uliahidi kuiacha; je, umeiacha?” Akasema, “La, sijaiacha.” “Basi,” nikasema, “hapo ndipo lilipo tatizo, si katika shaka yako. Iache dhambi hiyo, na shaka yako itajishughulikia yenyewe.” Kwa kuchanganyikiwa kidogo akajibu, “Nadhani hilo ndilo tatizo.”
3. Wale wanaotilia shaka kuwako kwa Mungu.
Mafungu yaliyotajwa chini ya 1 na 2 yanaweza pia kutumiwa kwa kundi hili, na kwa kawaida ni busara kuyatumia kabla ya yale yaliyotolewa chini ya kichwa hiki. Hata hivyo, kuna mafungu matatu ambayo mara nyingi huwa na nguvu kwa kundi hili hasa la wenye shaka. Zaburi 14:1; kabla ya kutumia fungu hili unaweza kumwambia mtu yule, “Nikusomee kutoka katika neno la Mungu mwenyewe anachosema juu ya wale wanaokana kuwako kwake.” Mara nyingi ni vema kuliacha fungu lifanye kazi yake lenyewe. Hata hivyo, wakati mwingine ni busara kulikazia kidogo. Mwelekeze mtu yule kwenye ukweli kwamba ni “moyoni mwake” ambamo mpumbavu husema “Hakuna Mungu.” Haamini kwamba kuna Mungu kwa sababu hataki kuamini. Unaweza kuongeza kwamba upumbavu wa kusema moyoni kwamba hakuna Mungu unaonekana katika mambo mawili: kwanza, Mungu yupo, na ni upumbavu kusema hayupo; na pili, fundisho kwamba hakuna Mungu sikuzote huleta taabu na huzuni. Mwambie mtu yule waziwazi, na umwulize kama amewahi kumjua mkanamungu mwenye furaha. Zaburi 19:1, 2; Warumi 1:19‒22 nayo ni mafungu yenye nguvu.
4. Wale wanaotilia shaka kwamba Biblia ni neno la Mungu.
Warumi 3:3, 4 inafaa kuonyesha kwamba kuuhoji ukweli hakuubadilishi ukweli. Mathayo 24:35 mara nyingi hutumiwa na Roho kuupeleka moyoni mwa mwenye shaka uhakika na kutobadilika kwa neno la Mungu. Marko 7:13; Mathayo 5:18; Yohana 10:35; Luka 24:27, 44 yanafaa kwa kuwa yanatoa ushuhuda wa Kristo kwamba Agano la Kale ni Neno la Mungu. Yanasaidia hasa katika kuwashughulikia wale wanaosema kwamba wanakubali mamlaka ya Kristo lakini si ya Agano la Kale, kwa maana ndani yake Kristo anatia muhuri wake juu ya Maandiko ya Agano la Kale, nayo yanaonyesha bila shaka yoyote kwamba tukikubali mamlaka yake ni lazima tukubali pia mamlaka ya Agano la Kale. Kwa namna hiyohiyo Yohana 14:26 na 16:12, 13 yanafaa kwa kuwa yana uthibitisho wa Kristo juu ya Agano Jipya.
1 Wathesalonike 2:13 inaweza kutumiwa kwa matokeo mazuri kujibu dai linalotolewa mara nyingi, kwamba Paulo hadai popote kwamba mafundisho yake ni neno la Mungu. 2 Petro 1:21, Yohana 8:47; Luka 16:30, 31 nayo yaweza kutumiwa katika kulishughulikia kundi hili. 1 Yohana 5:10 ina nguvu sana kuonyesha hatia ya wale wasioamini ushuhuda ambao Mungu ameutoa. Kabla ya kutumia fungu hili la mwisho unaweza kusema, “Unatilia shaka, sivyo, kwamba Biblia ni Neno la Mungu? Sasa na tuone Mungu anasema nini juu ya wale wasioamini ushuhuda wake;” kisha wafungulie fungu hilo na uwaache walisome.
5. Wale wanaotilia shaka kuwako kwa maisha yajayo.
1 Wakorintho 15:35‒36; Yohana 5:28‒29; Danieli 12:2.
6. Wale wanaotilia shaka fundisho la adhabu ijayo, au mateso ya fahamu yasiyo na mwisho ya waliopotea. Ufunuo 21:8 inafafanua maana ya “mauti” linapotumiwa katika maandiko. Ufunuo 17:8, ikilinganishwa na Ufunuo 19:20, inaonyesha maana ya upotevu au uharibifu katika maandiko. Ufunuo 19:20, ikilinganishwa na Ufunuo 20:10, inaonyesha kwamba “ziwa la moto” si mahali ambapo wale waliotupwa humo hukoma kuwako, kwa maana twaona katika fungu la pili kwamba yule mnyama na nabii wa uongo bado wako humo mwishoni mwa miaka elfu, na kwamba wao, mbali na kuangamizwa kabisa au kupoteza kuwako kwa fahamu, wanateswa mchana na usiku hata milele na milele. Ufunuo 13:7‒8 inaonyesha kwamba wale wanaopatwa na malipizi ya kutisha yanayoelezwa hapa ni wale ambao majina yao hayakuandikwa katika Kitabu cha Uzima. Mathayo 10:28 inaonyesha kwamba kuna uharibifu wa roho mbali na uharibifu wa mwili. Luka 12:5 inaonyesha kwamba baada ya mtu kuuawa, na bila shaka amekufa, kuna adhabu katika “Jehanum.” Marko 3:28‒29 inaonyesha kwamba kuna kitu kama dhambi ya milele. Luka 16:23‒26 inaonyesha kwamba hali ya waovu waliokufa ni ya mateso wanayoyafahamu. Marko 14:21 inaonyesha kwamba malipizi yanayowapata waovu ni makali kiasi kwamba ingekuwa heri kwake yeye anayepatwa nayo kama asingalizaliwa.
2 Petro 2:4; Yuda 6 zinaonyesha kwamba Jehanum si mahali ambapo wakaaji wake hukoma kuwako, bali ni mahali wanapolindwa wakiwa hai, kwa ajili ya kusudi la Mungu. Waebrania 10:28‒29 inaonyesha kwamba, ingawa adhabu ya kuivunja sheria ya Musa ilikuwa mauti, adhabu kali zaidi inawangoja wale walio kama mtu yule “aliyemkanyaga Mwana wa Mungu.” Mathayo 25:41 inatoa nuru zaidi juu ya jambo hili. Inaonyesha kwamba waovu huenda mahali palepale pamoja na Mnyama na Nabii wa Uongo na Ibilisi waliotajwa katika Ufunuo 19:20 na 20:10, na kushiriki mateso yaleyale yasiyo na mwisho, wanayoyafahamu.
7. Wale wanaotilia shaka Uungu wa Kristo.
a. Katika Matendo 10:36; 1 Wakorintho 2:8, linganisha Zaburi 24:8‒10; Waebrania 1:8; Yohana 20:28; Warumi 9:5; Ufunuo 1:17, linganisha Isaya 44:6, twaona majina kadhaa ya kimungu yakitumiwa kwa Kristo, majina yaleyale yanayotumiwa kwa Yehova katika Agano la Kale yakitumiwa kwa Kristo katika Agano Jipya.
b. Katika Waebrania 1:10, 3 twaona kazi za kimungu zikihusishwa na Kristo.
c. Katika Yohana 5:22‒23, linganisha Ufunuo 5:13; Waebrania 1:6; Wafilipi 2:10, twaona ikifundishwa kwamba Yesu Kristo anapaswa kuabudiwa kama Mungu.
d. Katika Yohana 5:22‒23 twamwona Yesu akidai heshima ileile aliyo nayo Baba yake; na ama alikuwa wa Kimungu, ama alikuwa mdanganyifu mkufuru kuliko wote waliowahi kuishi. Lisisitize jambo hili kwamba yule anayekana Uungu wa Kristo anamweka katika nafasi ya mdanganyifu mkufuru. Marko 14:61, 62 yaweza kutumiwa kwa namna hiyohiyo.
e. 1 Yohana 2:22, 23, ikilinganishwa na 1 Yohana 5:1, 5, inaonyesha kwamba yule anayekana Uungu wa Kristo, awe nani yeyote, ni mwongo na mpinga Kristo. 1 Yohana 5:10‒12 inaonyesha kwamba yeye asiyeamini kwamba Yesu ni wa Kimungu anamfanya Mungu kuwa mwongo, “kwa sababu hakuuamini ushuhuda alioutoa Mungu juu ya Mwanawe.” Waebrania 10:28‒29 inaonyesha upumbavu, hatia na adhabu ya kumkataa Kristo kama Mwana wa Mungu. Yohana 8:24 inaonyesha bila shaka yoyote kwamba hakuna asiyeamini Uungu wa Yesu Kristo atakayeokolewa. Yohana 20:31 inaonyesha kwamba tunapata uzima kwa kuamini kwamba Yesu ndiye Kristo, Mwana wa Mungu.
(Angalizo. Kwa kawaida ni bora, kabla ya kushughulikia matatizo mahususi, kumshughulikia mtafutaji kwa fungu lililo chini ya kichwa “Wenye shaka ambao ni wapuuzi,” au yale yaliyo chini ya “Wenye shaka walio na nia ya dhati.”)
Mara nyingi hakuna haja ya kushughulikia maswali mahususi, kwa mfano juu ya adhabu ijayo, mpaka mtafutaji kwanza awe amekata shauri kama atampokea Kristo kuwa Mwokozi wake.