Utakatifu na Ukombozi

‘Takaseni kwa ajili yangu wazaliwa wa kwanza wote.’—Kutoka 13:2.

‘Wazaliwa wa kwanza wote ni wangu; kwa maana siku ile nilipowapiga wazaliwa wa kwanza wote katika nchi ya Misri niliwatakasa kwa ajili yangu wazaliwa wa kwanza wote katika Israeli: wangu watakuwa: mimi ni Bwana.’—Hesabu 3:13, 8:17.

‘Kwa maana mimi ni Bwana, Mungu wenu, niwapandishaye kutoka nchi ya Misri ili niwe Mungu wenu: basi mtakuwa watakatifu, kwa kuwa mimi ni mtakatifu.’—Mambo ya Walawi 11:45.

‘Nimekukomboa; wewe u wangu.’—Isaya 43:1.

Huko Horebu tuliona jinsi kutajwa kwa mara ya kwanza kwa neno takatifu katika historia ya mwanadamu aliyeanguka kulivyohusiana na kuanzishwa kwa kipindi kipya katika ufunuo wa Mungu, yaani kipindi cha Ukombozi. Katika Pasaka tunapata dhihirisho la kwanza la Ukombozi ni nini; na hapa ndipo matumizi ya mara kwa mara zaidi ya neno takatifu yanapoanza. Katika sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu tunapata ishara ya kuvua ya kale na kuvaa mapya, ambako ukombozi kwa njia ya damu unapaswa kuongoza. Kuhusu zile siku saba twasoma: ‘Siku ya kwanza kutakuwa na kusanyiko takatifu, na siku ya saba kutakuwa na kusanyiko takatifu;’ kukutana kwa watu waliokombolewa ili kukumbuka wokovu wao ni kusanyiko takatifu; hukutana chini ya kifuniko cha Mkombozi wao, yeye Mtakatifu. Mara tu watu walipokombolewa kutoka Misri, neno la kwanza kabisa la Mungu kwao lilikuwa, ‘Takaseni—nifanyieni takatifu wazaliwa wa kwanza wote: ni wangu.’ (Tazama Kutoka 13:2.) Neno hili hufunua jinsi umiliki ulivyo mojawapo ya mawazo makuu katika ukombozi na katika utakaso, kifungo kinachoviunganisha pamoja. Na ingawa neno hili hapa latumika kwa wazaliwa wa kwanza tu, wao huhesabiwa kuwa kielelezo cha taifa lote. Twajua jinsi ukuaji wote na mpangilio unavyoanzia katika kitovu, ambacho kandokando yake, katika miduara inayozidi kupanuka, uhai wa kiumbe huenea. Ikiwa utakatifu katika wanadamu utakuwa wa kweli na halisi, huru kama ule wa Mungu, ni lazima uwe tunda la maendeleo ya kujitwalia mwenyewe. Na hivyo wazaliwa wa kwanza wanatakaswa, na baadaye makuhani mahali pao, kama kielelezo cha kile ambacho taifa lote linapaswa kuwa kama mzaliwa wa kwanza wa Mungu kati ya mataifa, hazina yake ya pekee, ‘taifa takatifu.’ Wazo hili la umiliki kama linavyohusiana na ukombozi na utakaso hujitokeza kwa uwazi wa pekee Mungu asemapo juu ya kubadilishwa kwa makuhani badala ya wazaliwa wa kwanza (Hesabu 3:12, 13, 8:16, 17): ‘Walawi wametolewa kwangu kabisa; badala ya wazaliwa wa kwanza nimewatwaa wawe wangu; kwa maana wazaliwa wa kwanza wote ni wangu; siku ile nilipowapiga kila mzaliwa wa kwanza katika nchi ya Misri niliwatakasa wawe wangu.’

Na tujaribu kutambua uhusiano uliopo kati ya ukombozi na utakatifu. Katika Paradiso tuliona Mungu kuitakasa siku ya saba kulikuwa nini: aliimiliki, akaibariki, akapumzika ndani yake na kujiburudisha. Pale Mungu aingiapo na kupumzika, ndipo penye utakatifu: kadiri kitu kinavyofaa kwa ukamilifu zaidi kwa yeye kuingia na kukaa, ndivyo utakatifu unavyokuwa mkamilifu zaidi. Siku ya saba ilitakaswa kuwa kipindi cha utakaso wa mwanadamu. Katika hatua ya kwanza kabisa Mungu aliyoichukua ili kumwongoza kwenye Utakatifu wake—amri ya kutokula matunda ya mti—mwanadamu alianguka. Mungu hakuachana na mpango wake, bali sasa ilimbidi kufuata njia tofauti na ya polepole zaidi. Baada ya maandalizi ya polepole lakini ya lazima ya karne ishirini na tano, sasa anajifunua kuwa Mkombozi. Watu ambao alikuwa amewachagua na kuwaumba kwa ajili yake mwenyewe anawaacha waingie katika dhuluma na utumwa, ili mioyo yao itayarishwe kumtamani na kumkaribisha Mwokozi. Katika mfululizo wa maajabu makuu anajidhihirisha kuwa Mshindi wa adui zao, kisha, katika damu ya Mwana-Kondoo wa Pasaka juu ya milango yao, anawafundisha ukombozi ni nini, si kutoka kwa mdhalimu asiye haki hapa duniani tu, bali kutoka katika hukumu ya haki ambayo dhambi zao zilistahili. Pasaka itakuwa kwao kuvuka kutoka katika yanayoonekana na ya muda hadi yasiyoonekana na ya kiroho, ikimfunua Mungu si kama Mwenye Nguvu tu bali kama Mtakatifu, ikiwaweka huru si kutoka katika nyumba ya utumwa tu bali kutoka kwa Malaika Mwangamizi.

Na baada ya kuwakomboa hivyo, anawaambia kwamba sasa ni wake mwenyewe. Wakati wa kukaa kwao Sinai na jangwani, wazo hili husisitizwa kwao daima kwamba sasa ni watu wa Bwana, ambao amewafanya wawe wake kwa nguvu za mkono wake, ili awafanye watakatifu kwa ajili yake mwenyewe, kama vile yeye alivyo mtakatifu. Kusudi la ukombozi ni Umiliki, na kusudi la Umiliki ni kufanana na yeye aliye Mkombozi na Mwenye-mali, ndio Utakatifu.

Kuhusu Utakatifu huu, na jinsi utakavyopatikana kama tunda la ukombozi, kuna zaidi ya somo moja ambalo kutakaswa kwa wazaliwa wa kwanza kutatufundisha.

Kwanza kabisa, twataka kutambua jinsi ukombozi na utakatifu visivyoweza kutenganishwa. Hakuna kimoja kiwezacho kuwako pasipo kingine. Ukombozi peke yake ndio uongozao kwenye utakatifu. Ikiwa natafuta utakatifu, ni lazima nikae katika uzoefu ulio wazi na kamili wa kuwa mtu aliyekombolewa, na hivyo wa kumilikiwa na kuwa mali ya Mungu. Ukombozi mara nyingi mno hutazamwa kwa upande wake hasi kama kuokolewa kutoka: utukufu wake halisi ni kile kipengele chanya cha kukombolewa kwa ajili yake mwenyewe. Umiliki kamili wa nyumba humaanisha kuikaa: nikimiliki nyumba bila kuikaa, yaweza kuwa makao ya kila kilicho kichafu na kiovu. Mungu amenikomboa na kunifanya niwe wake kwa nia ya kunimiliki kabisa. Husema juu ya nafsi yangu, ‘Ni yangu,’ na hutafuta haki yake ya umiliki ikubaliwe na idhihirishwe kikamilifu. Huo utakuwa utakatifu mkamilifu, pale Mungu aingiapo na kutwaa umiliki kamili na wote. Ni ukombozi umpao Mungu haki yake na nguvu juu yangu; ni ukombozi unaoniweka huru ili Mungu sasa animiliki na kunibariki: ni ukombozi uliotambulika na kuijaza nafsi yangu, ndio utakaoniletea uhakika na uzoefu wa yote ambayo nguvu zake zitatenda ndani yangu. Katika Mungu, ukombozi na utakaso ni kitu kimoja: kadiri ukombozi kama uhalisia wa Kimungu unavyonimiliki, ndivyo ninavyounganishwa kwa ukaribu zaidi na Mungu-Mkombozi, yeye Mtakatifu.

Na vivyo hivyo, utakatifu peke yake ndio uletao uhakika na furaha ya ukombozi. Ikiwa natafuta kushika ukombozi kwa msingi wa chini zaidi, naweza kudanganyika. Ikiwa nimekuwa si mwangalifu au mzembe, ningetetemeka kwa wazo lenyewe la kuutumainia ukombozi mbali na utakatifu kuwa lengo lake. Kwa Israeli Mungu alinena, ‘Niliwapandisha kutoka nchi ya Misri: kwa hiyo mtakuwa watakatifu, kwa kuwa mimi ni mtakatifu.’ Ni Mungu Mkombozi aliyetufanya tuwe wake, ndiye anayetuita sisi pia tuwe watakatifu: Utakatifu na uwe kwetu sehemu ya lazima kuliko zote, sehemu ya thamani kuliko zote ya ukombozi: kujisalimisha kwetu kwake yeye aliyetutwaa tuwe wake, na aliyejitolea kutufanya tuwe wake kabisa.

Somo la pili linalodokezwa ni uhusiano kati ya kutenda kwa Mungu na kwa mwanadamu katika utakaso. Kwa Musa Bwana asema, ‘Takaseni kwa ajili yangu wazaliwa wa kwanza wote.’ Baadaye asema, ‘Niliwatakasa wazaliwa wa kwanza wote kwa ajili yangu mwenyewe.’ Kile Mungu akitendacho hukitenda ili kitekelezwe na kutwaliwa kupitia sisi. Anapotuambia kwamba tumefanywa watakatifu katika Kristo Yesu, kwamba sisi ni watakatifu wake, hasemi juu ya kusudi lake tu, bali juu ya kile alichokitenda kweli; tumetakaswa katika sadaka moja ya Kristo, na katika kuumbwa kwetu upya ndani yake. Lakini kazi hii ina upande wa kibinadamu. Kwetu huja wito wa kuwa watakatifu, wa kuufuatia utakatifu, wa kuukamilisha utakatifu. Mungu ametufanya tuwe wake, na hutuacha tuseme kwamba sisi ni wake: lakini sasa hutungoja tumpe mahali pa kuingilia palipopanuliwa katika sehemu za siri za utu wetu wa ndani, ili aijaze yote kwa utimilifu wake. Utakatifu si kitu tumletacho Mungu au tumtendeacho. Utakatifu ni kile kilichopo cha Mungu ndani yetu. Mungu ametufanya tuwe wake katika ukombozi, ili ajifanye yeye mwenyewe kuwa wetu katika utakaso. Na kazi yetu katika kuwa watakatifu ni kuuleta uzima wetu wote, na kila sehemu yake, chini ya utawala wa huyu Mungu mtakatifu, tukiweka kila kiungo na kila nguvu juu ya madhabahu yake.

Na hili latufundisha jibu la swali kuhusu uhusiano kati ya la ghafula na la taratibu katika utakaso: kati ya kuwa kwake jambo lililokamilika mara moja kwa yote, na hata hivyo lisilo kamili na linalohitaji kukamilishwa. Kile Mungu akitakasacho ni kitakatifu kwa utakatifu wa Kimungu na ulio kamili kama zawadi yake: mwanadamu yampasa kutakasa kwa kukubali na kudumisha na kutekeleza utakatifu huo kuhusiana na kile Mungu alichokifanya kitakatifu. Mungu aliitakasa siku ya Sabato: mwanadamu yampasa kuitakasa, yaani, kuiweka takatifu. Mungu aliwatakasa wazaliwa wa kwanza wawe wake: Israeli iliwapasa kuwatakasa, kuwatendea na kuwatoa kwa Mungu kama watakatifu. Mungu ni mtakatifu: yatupasa kumtakasa kwa kukubali na kuabudu na kuheshimu utakatifu huo. Mungu ameitakasa jina lake kuu, jina lake ni Takatifu: twalitakasa au kulitukuza jina hilo tunapoliogopa na kulitumainia na kulitumia kama ufunuo wa Utakatifu wake. Mungu alimtakasa Kristo: Kristo alijitakasa mwenyewe, akidhihirisha katika mapenzi na matendo yake binafsi kufuatana kikamilifu na Utakatifu ambao Mungu alikuwa amemfanya nao mtakatifu. Mungu ametutakasa katika Kristo Yesu: yatupasa kuwa watakatifu kwa kujisalimisha kwa nguvu za utakatifu huo, kwa kuutenda, na kuudhihirisha katika maisha yetu yote na mwenendo wetu. Ile zawadi ya Kimungu ya nje, itolewayo mara moja kwa yote na kikamilifu, ni lazima itwaliwe kama mali binafsi ya ndani; ni lazima tujitakase wenyewe, tukiukamilisha utakatifu. Tumekombolewa kwa ajili ya utakatifu: kama vile mawazo haya mawili yalivyounganishwa katika nia na kazi ya Mungu, ni lazima yaunganishwe katika moyo na maisha yetu.

Isaya alipotangaza ukombozi wa pili, ukombozi wa kweli, alipewa, hata kwa uwazi na ukamilifu zaidi kuliko Musa, kulifunua jina la Mungu kuwa ‘Mkombozi, Mtakatifu wa Israeli.’ Kadiri tunavyolichunguza jina hili, na kulitukuza, na kumwabudu Mungu kwalo, ndivyo maneno haya yatakavyounganishwa bila kutenganishwa, nasi tutaona jinsi, kama Mkombozi alivyo Mtakatifu, waliokombolewa nao ni watakatifu pia. Isaya asema juu ya ‘njia ya utakatifu,’ kwamba ‘waliokombolewa watakwenda humo.’ Ukombozi utokao katika Utakatifu wa Mungu ni lazima uongoze juu ndani yake pia. Tutaelewa kwamba kukombolewa katika Kristo ni kuwa mtakatifu katika Kristo, na wito wa Mungu wetu atukomboaye utapata maana mpya: ‘Mimi ni mtakatifu: kuweni watakatifu.’

Kuweni watakatifu, kwa kuwa mimi ni mtakatifu.

Ee Bwana Mungu! Mtakatifu wa Israeli na Mkombozi wake! Naabudu mbele zako kwa unyenyekevu mkubwa. Naungama kwa haya kwamba kwa muda mrefu nilikutafuta zaidi kama Mkombozi kuliko kama Mtakatifu. Sikujua kwamba ni kama Mtakatifu ulivyokomboa, kwamba ukombozi ulikuwa matokeo na tunda la Utakatifu wako; kwamba kushiriki katika Utakatifu wako ndilo lilikuwa kusudi lake pekee na uzuri wake wa juu kabisa. Nilifikiri tu juu ya kukombolewa kutoka utumwani na mautini: kama Israeli, sikuelewa kwamba pasipo ushirika na kufanana nawe ukombozi ungepoteza thamani yake.

Ee Mungu mtakatifu kupita yote! Nakusifu kwa uvumilivu ambao kwao wachukuliana na ubinafsi na uzito wa waliokombolewa wako. Nakusifu kwa ufundishaji wa Roho wa Utakatifu wako, akiwaongoza watakatifu wako, na mimi pia, kuona jinsi ni Utakatifu wako, na wito wa kuwa mshiriki wake, unaompa ukombozi thamani yake; jinsi ni kwa ajili yako mwenyewe kama Mtakatifu, ili tuwe wako, tumilikiwe na kutakaswa nawe, ndipo tumekombolewa.

Ee Mungu wangu! kwa upendo na furaha na shukrani zisizoweza kunenwa, nakusifu kwa ajili ya Kristo, aliyefanywa kwetu na wewe kuwa utakaso na ukombozi. Ndani yake wewe ndiwe Mkombozi wangu, Mtakatifu wangu. Ndani yake mimi ni mkombolewa wako, mtakatifu wako. Ee Mungu! katika ibada isiyo na maneno naanguka chini kuabudu upendo upitao ufahamu, uliotutendea haya, na kuamini kwamba katika mmoja aliye sasa mbele zako, mtakatifu katika Kristo, utatimiza makusudi yako yote matukufu sawasawa na ukuu wa nguvu zako. Amina.

1. ‘Ukombozi kwa njia ya damu yake.’ Damu tunayoikuta katika kizingiti cha njia ya Utakatifu. Kwa maana ni damu ya dhabihu ambayo moto wa Mungu uliiteketeza, na hata hivyo haukuweza kuiteketeza. Damu hiyo ina nguvu ya utakatifu ndani yake kiasi kwamba twasoma, ‘Aliyetakaswa kwa damu yake mwenyewe.’ Sikuzote fikiria juu ya utakatifu, au omba kwa ajili yake, kama mtu aliyekombolewa kwa damu. Ishi chini ya kifuniko cha damu katika nguvu yake ya kila siku ya kusafisha.

2. Ni pale tu tunapouijua Utakatifu wa Mungu kama Moto, na kuinama mbele ya hukumu yake ya haki, ndipo tuwezapo kuthamini uthamani wa damu au uhalisia wa ukombozi. Maadamu twafikiria upendo wa Mungu kama wema tu, twaweza kulenga kuwa wema; imani katika Mungu akomboaye itaamsha ndani yetu haja na furaha ya kuwa mtakatifu katika Kristo.

3. Je, umeelewa haki ya umiliki aliyo nayo Mungu juu ya kile alichokikomboa? Je, umesikia sauti ikisema, Ni wangu. Wewe u wangu. Mwombe Mungu kwa unyenyekevu mkubwa akuambie hilo. Sikiliza kwa upole mkubwa uisikie.

4. Utakatifu wa kiumbe una asili yake katika mapenzi ya Kimungu, katika uteule wa Kimungu, ukombozi, na umiliki. Jisalimishe kwa mapenzi haya ya Mungu na uyafurahie.

5. Kama vile Mungu alivyoumba, ndivyo alivyokomboa, ili kutakasa. Uwe na imani kuu kwake kwa ajili ya hili.

6. Mruhusu Mungu awe na umiliki kamili na mamlaka yote juu yako. Utakatifu ni wake; utakatifu wetu ni kumruhusu yeye, Mtakatifu, awe yote.

Siku ya Sita.

---