Utakatifu na Kutengwa

‘Mimi ni Bwana, Mungu wenu, niliyewatenga ninyi na mataifa mengine. Nanyi mtakuwa watakatifu kwangu, kwa maana mimi Bwana ni mtakatifu, nami nimewatenga ninyi na mataifa mengine ili mwe wangu.’—Law. xx. 24, 26.

‘Hata siku zitakapotimia, ambazo hujitenga kwa ajili ya Bwana, atakuwa mtakatifu…. Siku zote za kujitenga kwake yeye ni mtakatifu kwa Bwana.’—Hes. vi. 5, 8.

‘Kwa hiyo Yesu naye, ili awatakase watu kwa damu yake mwenyewe, aliteswa nje ya lango. Basi na tumwendee, nje ya kambi, tukichukua shutuma zake.’—Ebr. xiii. 12, 13.

Kutengwa si utakatifu, bali ni njia ya kuufikia. Ijapokuwa hakuwezi kuwapo utakatifu pasipo kutengwa, kunaweza kuwapo kutengwa kusikoongoza kwenye utakatifu. Ni jambo la maana sana kuelewa tofauti hiyo na uhusiano huo pia, ili tuepushwe na kosa la mkono wa kuume la kuhesabu kutengwa peke yake kuwa ndio utakatifu, vilevile na kosa la mkono wa kushoto la kutafuta utakatifu pasipo kutengwa.

Neno la Kiebrania la utakatifu yamkini latokana na shina lenye maana ya kutenga. Lakini pale tunapokuwa na neno ‘tenga’ au ‘tenganisha’ au ‘weka kando’ katika tafsiri yetu, tunakuwa na maneno tofauti kabisa. Neno la mtakatifu latumika kwa pekee kuelezea wazo lile maalum. Na ijapokuwa wazo la utakatifu sikuzote lajumuisha lile la kutengwa, lenyewe ni jambo lililo juu mno bila kikomo. Ni jambo la maana kubwa kulielewa hili vizuri, kwa sababu kule kutengwa kwa ajili ya Mungu, kule kujisalimisha kwa madai yake, kule kujitoa au kuwekwa wakfu kwa utumishi wake, mara nyingi husemwa kana kwamba haya ndiyo yenye kufanya utakatifu. Hatuwezi kusisitiza kwa dhati ya kutosha wazo hili kwamba haya ni mwanzo tu, ni sharti la awali: utakatifu wenyewe ni zaidi sana bila kikomo; si kile nilicho, au nifanyacho, au nitoacho, ndicho utakatifu, bali ni kile Mungu alicho, na akitoacho, na anifanyiacho. Ni kule Mungu kunimiliki mimi ndiko kunifanyako mtakatifu; ni ile Uwepo na utukufu wa Mungu ndio hasa ufanyao mtu awe mtakatifu. Kuchunguza kwa uangalifu maneno ya Mungu kwa Israeli kutatufanya tuone hili wazi. Mara nane twapata usemi huu katika Mambo ya Walawi, ‘Kuweni watakatifu, kwa kuwa mimi ni mtakatifu.’ Utakatifu ni sifa iliyo kuu kuliko zote ya Mungu, uelezao si tu uhusiano wake na Israeli, bali nafsi yake hasa na asili yake, ukamilifu wake usio na mwisho wa kimaadili. Na ijapokuwa ni kwa hatua za polepole sana na za taratibu ndipo aweza kuufundisha ule moyo wa mwilini uliotiwa giza wa mwanadamu maana ya hili, lakini tangu mwanzo kabisa awaambia watu wake kwamba kusudi lake ni kwamba wawe kama yeye mwenyewe—watakatifu kwa sababu na kwa jinsi yeye alivyo mtakatifu. Kuniambia kwamba Mungu huwatenga watu kwa ajili yake wawe wake, kama vile ajitoavyo mwenyewe awe wao, kwaniambia juu ya uhusiano uliopo, lakini hakuniambii lolote juu ya asili halisi ya Mtakatifu huyu, wala juu ya thamani ya msingi ya ule utakatifu atakaonipa. Kutengwa ni kule kuweka kando tu na kukimiliki chombo ili kisafishwe na kitumiwe; ni kule kukijaza kwa vile vilivyomo vya thamani tunavyokiaminia ndiko kukipavyo thamani yake halisi. Utakatifu ni ule ujazo wa Kimungu ambao pasipo huo kutengwa kwatuacha tukiwa watupu. Kutengwa si utakatifu.

Lakini kutengwa ni jambo la lazima kwa utakatifu. ‘Nimewatenga ninyi na mataifa mengine, nanyi mtakuwa watakatifu.’ Hata niwe nimekichagua na kukitenga chombo na vile vilivyokizunguka, na, ikibidi, nimekisafisha, siwezi kukijaza wala kukitumia. Sharti niwe nacho mkononi mwangu, nikiwa na mamlaka kamili na ya pekee juu yake kwa wakati huo, la sivyo sitamimina ndani yake maziwa au divai ya thamani. Na kwa jinsi iyo hiyo Mungu aliwatenga watu wake alipowapandisha kutoka Misri, akawatenga kwake mwenyewe alipowapa agano lake na sheria yake, ili awe nao chini ya uongozi na uwezo wake, atimize kusudi lake la kuwafanya watakatifu. Hili hakuweza kulifanya hata alipokuwa amewatenga, na ameamsha ndani yao ufahamu kwamba wao ni watu wake wa pekee, wote na wake peke yake, hata alipokuwa amewafundisha vivyo hivyo wajitenge wenyewe kwake. Kutengwa ni jambo la lazima kwa utakatifu.

Agizo la Mnadhiri litathibitisha hili, na pia litadhihirisha wazi sana maana ya kutengwa. Israeli ilikusudiwa kuwa taifa takatifu. Utakatifu wake ulionyeshwa hasa kwa kielelezo katika makuhani wake. Kuhusu Mwisraeli mmoja mmoja, hatusomi popote katika vitabu vya Musa juu ya yeye kuwa mtakatifu. Lakini kulikuwa na amri ambazo kwazo Mwisraeli, aliyependa kuonyesha shauku yake ya kuwa mtakatifu kabisa, angeweza kufanya hivyo. Angeweza kujitenga na maisha ya kawaida ya taifa lililomzunguka, na kuishi maisha ya Mnadhiri, mtu aliyetengwa. Kutengwa huku kulikubaliwa, katika siku zile za kivuli na mfano, kuwa ndio utakatifu. ‘Siku zote za kujitenga kwake yeye ni mtakatifu kwa Bwana.’

Kutengwa huku kulihusu hasa mambo matatu—kiasi, katika kujiepusha na tunda la mzabibu; unyenyekevu, katika kutokata wala kunyoa nywele zake (‘ni aibu kwa mwanamume akiwa na nywele ndefu’); kujitoa sadaka, katika kutojinajisi hata kwa baba au mama, wafapo. Jambo tunalopaswa kulizingatia hasa ni kwamba kutengwa huku hakukuwa na mambo yasiyo halali, bali mambo yaliyo halali. Hakukuwa na dhambi yoyote yenyewe katika Ibrahimu kuishi nyumbani mwa baba yake, au katika Israeli kukaa Misri. Ni katika kuacha, si tu kile kiwezacho kuthibitishwa kuwa dhambi, bali yote yawezayo kuzuia ukamilifu wa nguvu za kujisalimisha kwetu mikononi mwa Mungu ili atufanye watakatifu, ndipo roho ya kutengwa hudhihirika.

Na tujifunze mafunzo ambayo kweli hii yaonyesha. Ni lazima tulijue hitaji la kutengwa. Si takwa la kiholela la Mungu, bali lina msingi wake katika asili yenyewe ya mambo. Kutenga kitu ni kukiweka huru kwa matumizi au kusudi moja maalum, ili kiweze kwa nguvu isiyogawanyika kutimiza mapenzi ya yule aliyekichagua, na hivyo kutimiza hatima yake. Ni kanuni iliyo katika shina la mgawanyo wote wa kazi; kutengwa kamili kwa tawi moja la mafunzo au kazi ni njia ya mafanikio na ukamilifu. Ninao mbele yangu msitu wa mialoni ukiwa na miti yote ikichipuka wima na kwa kukaribiana. Kandokando kuna mti mmoja uliotengwa na wenzake; shina lake zito na matawi yake yaenezayo kwa upana yathibitisha jinsi kule kutengwa kwake, na kuwa na kipande kikubwa cha ardhi kilichotengwa kwa matumizi yake mwenyewe, ambapo mizizi na matawi vyaweza kutanda, ndiko siri ya kukua na ukuu. Nguvu zetu za kibinadamu zina mipaka; kama Mungu atamiliki kikamilifu, kama sisi tutamfurahia kwa ukamilifu, kutengwa kwake si kitu ila ni sharti rahisi, la kiasili, lisiloepukika. Mungu atutaka sisi sote kwake mwenyewe, ili aweze kujitoa mwenyewe wote kwetu.

Ni lazima tujue kusudi la kutengwa. Lapatikana katika kile Mungu alichokisema, ‘Mtakuwa watakatifu kwangu, kwa maana mimi Bwana ni mtakatifu, nami nimewatenga ninyi na mataifa ili mwe wangu.’ Mungu ametutenga kwa ajili yake mwenyewe katika maana ya ndani kabisa ya neno hilo; ili aweze kuingia ndani yetu, na kujidhihirisha mwenyewe ndani yetu. Utakatifu wake ni jumla na kitovu cha ukamilifu wake wote; ni ili aweze kutufanya watakatifu kama yeye mwenyewe ndipo ametutenga. Kutengwa hakuna thamani yoyote chenyewe; kwaweza kuwa kubaya mno au chenye kudhuru; kila kitu chategemea lengo lililokusudiwa. Ni kadiri Mungu atupatavyo na kutumiliki kikamilifu, kadiri uzima wa milele ulio katika Kristo uumilikivyo utu wetu wote, kadiri Roho Mtakatifu atiririkavyo ndani yetu kwa ukamilifu na kwa uhuru, hata tukae ndani ya Mungu, na Mungu ndani yetu, ndipo kutengwa kutakapokuwa, si jambo la amri na taratibu, bali uhalisia wa kiroho. Na ni kadiri kusudi hili la Mungu lionekanavyo na kukubaliwa na kufuatwa, ndipo maswali magumu juu ya kile tunachopaswa kutengwa nacho, na kiasi gani cha sadaka kutengwa kwadai, yatakapopata jibu rahisi. Mungu hututenga na yote yasiyotuongoza kuingia katika utakatifu na ushirika wake.

Zaidi ya yote, twahitaji kujua nguvu ya kutengwa, ile nguvu itwongozayo kuingia humo katika roho ya shauku na ya furaha, ya uhuru na ya upendo. Neno kuu litengalo katika lugha ya wanadamu ni neno Wangu. Katika hili twana chemchemi kuu ya juhudi na ya furaha: katika mtoto na vitu vyake vya kuchezea, katika kazi na faida na thawabu zake, katika mzalendo afaye kwa ajili ya nchi yake, ni Wangu huu uwekao mkono wake juu ya kile ukitengacho na vyote vinginevyo. Ni neno kuu litumiwalo na upendo. Awe ni mtoto amwambiaye mama yake, Mama yangu mwenyewe, na kuamsha jibu, Mwanangu mwenyewe; bwana harusi amvutaye binti kutoka nyumbani na kwa wazazi wapendwa ili awe wake; au Mungu Mtakatifu asemaye: ‘Nimewatenga ninyi na mataifa, ili mwe Wangu;’ sikuzote ni kwa Wangu huo ndipo upendo hutumia nguvu zake kuu, na kuvuta kutoka vyote vinginevyo kwake wenyewe. Mungu mwenyewe hajui hoja yenye nguvu zaidi, hawezi kutoa mvuto wenye nguvu zaidi kuliko huu, ‘ili mwe Wangu.’ Na nguvu ya kutengwa itatujia, na kutenda kazi ndani yetu, kadiri tu tunavyojisalimisha kulisoma na kulitambua kusudi hilo takatifu, kulisikiliza na kulipokea Wangu ule wa ajabu, kuvutwa na kumilikiwa na Upendo huo Mwenyezi.

Na tuchunguze hatua kwa hatua ile njia ya ajabu ambamo Upendo wa Kimungu hufanya kazi yake ya kutenga. Katika ukombozi hutengeneza njia. Israeli hutengwa na Misri kwa damu ya Mwana-Kondoo na nguzo ya moto iongozayo. Katika amri yake, ‘Tokeni na mkatengwe,’ humwamsha mwanadamu kutenda; katika ahadi zake, ‘Nitakuwa Mungu wenu,’ huchochea shauku na kuimarisha imani. Katika watakatifu wote na watumishi wa Mungu, na mwishoni katika Yeye aliyekuwa mtakatifu, asiye na hatia, asiyetiwa unajisi, aliyetengwa na wenye dhambi, huonyesha njia. Katika nguvu ya Roho Mtakatifu, Roho wa Utakatifu, hutia muhuri kutengwa kwa Uwepo wa Mungu akaaye ndani. Hii ndiyo kweli nguvu ya kutengwa. Nguvu itengayo ya Uwepo wa Mungu; hii ndiyo tunayohitaji kuijua. ‘Itajulikanaje sasa ya kuwa mimi nimepata neema mbele zako, mimi na watu wako?’ Musa alisema: ‘Je! si katika hilo kwamba wewe waenda pamoja nasi? ndivyo sisi tutakavyokuwa tumetengwa, mimi na watu wako, na watu wote walioko juu ya uso wa nchi.’ Ni ule ufahamu wa Uwepo wa Mungu akaaye ndani, utufanyao na kutuhifadhi kuwa wake hasa, ndio utendao kazi ile hali ya kutengwa halisi na ulimwengu na roho yake, na sisi wenyewe na mapenzi yetu wenyewe. Na ni kadiri kutengwa huku kunavyokubaliwa na kuthaminiwa na kudumiwa nasi, ndipo utakatifu wa Mungu utakapoingia na kumiliki. Nasi tutatambua kwamba kuwa mali ya Bwana, watu wake mwenyewe, ni zaidi sana bila kikomo kuliko kuhesabiwa au kukiriwa tu kuwa wake, kwamba humaanisha si chochote pungufu ya kwamba Mungu, katika nguvu na kukaa ndani kwa Roho Mtakatifu, hujaza utu wetu, hisia zetu, na mapenzi yetu kwa uzima wake mwenyewe na utakatifu. Hututenga kwa ajili yake mwenyewe, na kututakasa tuwe makao yake. Huja mwenyewe kuchukua umiliki binafsi kwa kukaa ndani kwa Kristo moyoni. Nasi ndipo tuwapo kweli tumetengwa, na kutunzwa tukiwa tumetengwa, kwa uwepo wa Mungu ndani yetu.

Kuweni watakatifu, kwa kuwa mimi ni mtakatifu.

Ee Mungu wangu! uliyenitenga kwa ajili yako mwenyewe, nakusihi, kwa nguvu zako kuu, ufanye kutengwa huku kwa Kimungu kuwe tendo na kweli kwangu. Na ndani, katika vilindi vya roho yangu mwenyewe, na nje, katika mahusiano yangu yote, taji ya kutengwa ya Mungu wangu na iwe juu yangu.

Nakuomba hasa, Ee Mungu wangu, uukamilishe kwa nguvu ule kutengwa na nafsi! Uwepo wako katika kukaa ndani kwa Bwana wangu Yesu na uwe ndio nguvu ifukuzayo nafsi kutoka kwenye kiti cha enzi. Nimeigeuzia kisogo kwa chuki; ee, Baba yangu, mdhihirishe Mwana wako kwa ukamilifu ndani yangu! ni kutawazwa kwake moyoni mwangu kuwezako kunitunza niwe wako, kadiri yeye mwenyewe achukuavyo mahali pa nafsi yangu.

Nami nipe neema, Bwana, katika maisha yangu ya nje niingoje hekima ya Kimungu, ili nipate kujua kushuhudia, kwa utukufu wako na kwa yale watu wako wayahitajiyo, juu ya baraka ya kuacha kabisa kila kitu kwa ajili ya Mungu, kutengwa kusikozuia chochote, kuwa wake na wake peke yake.

Ee Bwana Mungu Mtakatifu! wajilie watu wako. Ee, waondoe kutoka ulimwenguni na kufanana nao. Watenge, Bwana, watenge walio wako kwa ajili yako mwenyewe. Tenga, Bwana, ngano na makapi; tenga, kama kwa moto, dhahabu na takataka; ili ipate kuonekana ni nani walio wa Bwana, naam, watakatifu wake. Amina.

1. Upendo hutenga kwa uthabiti. Kwa wivu ulioje mume humdai mkewe, mama huwadai watoto wake, mchoyo humdai mali zake! Omba kwamba Roho Mtakatifu apate kukuonyesha jinsi Mungu alivyokuleta kwake mwenyewe, ili uwe wake. ‘Yeye ni Mungu mtakatifu; yeye ni Mungu mwenye wivu.’ Upendo wa Mungu uliomiminwa moyoni hufanya kutengwa kuwa rahisi.

2. Mauti hutenga kwa uthabiti. Nikijihesabu kuwa kweli nimekufa katika Kristo, nimetengwa na nafsi kwa nguvu ya mauti ya Kristo. Uzima hutenga kwa nguvu zaidi tena. Nisemapo, ‘Si mimi tena, bali Kristo yu hai ndani yangu,’ nainuliwa juu kutoka katika maisha ya nafsi.

3. Kutengwa lazima kudhihirike; kumekusudiwa kuwa ushuhuda kwa wengine na kwetu wenyewe; lazima kupate kujidhihirisha katika mambo ya nje, ikiwa ndani kutakuwa halisi na imara. Ni tabia ya tendo la kiishara kwamba halielezi hisia tu, bali hulisha na kuimarisha hisia lile linalolingana nalo. Nafsi iingiapo katika ushirika wa Mungu, huhisi hitaji la kutengwa kwa nje, wakati mwingine hata kutoka katika kile kionekanacho kwa wengine kuwa hakina madhara. Ikiwa imechochewa na roho ya kujiweka wakfu kwa unyenyekevu kwa Mungu, mambo ya nje yaweza kuwa nguvu kubwa ya ile hali ya kutengwa halisi.

4. Kutengwa kwa ajili ya Mungu na kumilikiwa naye huenda pamoja. Hii imekuwa ndiyo baraka iliyowajia mashahidi, waungamaji, wamisionari,—wote waliotoa udhihirisho dhahiri wa kuacha vyote.

5. Kutengwa huanzia katika upendo, na huishia katika upendo. Roho ya kutengwa ni roho ya kujitoa sadaka, ya kujisalimisha kwa upendo wa Mungu; yeye aliyetengwa kweli atakuwa mwenye upendo mkubwa zaidi na avutaye upendo, aliyejitoa kumtumikia Mungu na mwanadamu. Je, kile kitengacho, kile kimtofautishacho Yesu na wote wengine, si upendo wake wa kujitoa sadaka? Hii ndiyo hali yake ya kutengwa, ambayo katika hiyo tutafanywa kama yeye.

6. Utakatifu wa Mungu ni hali yake ya kutengwa; na tuingie katika hali Yake ya kutengwa na ulimwengu; hiyo itakuwa utakatifu wetu. Jiunge na Mungu. Ndipo utakapokuwa umetengwa na mtakatifu. Mungu hutenga kwa ajili yake mwenyewe, si kwa tendo litokalo nje, bali kadiri Mapenzi yake na Uwepo wake vitumilikivyo.

Siku ya Kumi na Moja.