Kazi Huko Uingereza, na Kurudi Nyumbani

Kazi yangu ya kwanza huko Uingereza, baada ya kurudi kutoka Afrika, ilikuwa katika Gordon Hall, nyumbani kwa Bi Stephen Menzies, Liverpool, ambapo nilizungumza katika mkutano mkubwa na kuimba, na Bwana alinibariki sana. Kazi yangu iliyofuata ilikuwa Fleshfield, nyumbani kwa Bw. Radcliff. Nilianza usiku wa mkesha, nikakaa juma moja. Sikuwa mzima, lakini kwa namna fulani Bwana alinisaidia kuzungumza na kusanyiko kubwa katika kanisa lile dogo. Kutoka huko nilikwenda Southport, nikasaidia katika mikutano kadhaa iliyoongozwa na Mch. D. F. Sanford, wa Boston, Marekani.

Muda wote huo nilikuwa taabani, lakini nilikuwa nikiomba kwa bidii na kumwomba Bwana anitie nguvu, naye alifanya hivyo daima; lakini sasa naona kwamba jambo la hekima lingekuwa kwangu kupumzika kabisa, kwa maana hiyo ndiyo iliyokuwa haja yangu halisi, na nguvu nilizotumia katika kuomba ningalizitumia katika kupumzika. Naamini jambo hilo lingempendeza Mungu. Lo, jinsi nilivyokuwa mwanafunzi mzito katika shule yake, na bado amekuwa mvumilivu kwangu kiasi hicho!

Kisha nilifanya mikutano kadhaa huko Liverpool; kisha nikaendelea hadi Doncaster, nikakaribishwa nyumbani kwa Bi Morris, Chequer House. Sitausahau kamwe wema wake kwa Bob na mimi. Hapa nilipata pumziko kidogo, lakini nilifanya mikutano kadhaa, mingine katika ukumbi wa Y. M.C. A., na mikutano ya akina mama, na mikutano kadhaa ya sebuleni nyumbani kwa Bi Richard Norris; na mikutano mingine mbalimbali. Kutoka Doncaster tulikwenda London tukiwa njiani kuelekea Folkston. Rafiki yangu mpendwa, Bi D. Bordman, wa London, alikuwa amenialika kwa wema nipite kwake njiani. Pia alikuwa ameandaa kwa wema mkusanyiko mdogo wa kimya wa kunipokea. Marafiki kadhaa walialikwa, na miongoni mwa waliohudhuria walikuwa Bi Hannah Whitehall Smith, Bi Mark Guy Pierce, na

wengine. Jambo hili lilinishangaza, lakini ulikuwa mkutano wenye baraka, nao ulikuwa na maana kwangu kuliko maneno yangu yawezavyo kueleza.

Kutoka London niliendelea hadi Folkston, ambako nilikuwa nimeitwa kuendesha ibada maalum katika Misheni ya Reli (Railway Mission). Hapa Bob nami tuliandaliwa makao mazuri; na ni hapa ambapo Bob mdogo aliokoka, asubuhi moja baada tu ya kifungua kinywa tulipopiga magoti pamoja kwa ibada yetu ya asubuhi. Bwana asifiwe!

Sitaisahau kamwe baraka ambayo Bwana alitupa katika kanisa la Bw. Tokes. Yeye ni mtu mkuu wa Mungu, mshiriki imara wa Kanisa (la Kianglikana), lakini wa kile kiitwacho Kanisa la Chini (low Church); mwenye moyo mpana, lakini mwenye imani sahihi, kiasi kwamba alimwalika mwanamke kuendesha ibada katika kanisa lake, na Mungu aliibariki kwa ajabu kazi yake na watu wake. Mwanamke mmoja mpendwa aliniambia kwamba alikuwa ameitafuta baraka ya usafi wa moyo kwa miaka kadhaa, lakini alisema kwamba kwa namna fulani Bwana alinisaidia kuifanya njia iwe rahisi kiasi kwamba aliiona, akaamini, akaingia rahani. Uso wake uling'aa kwa furaha. Utukufu uwe kwake yeye peke yake milele.

Kisha Jumapili usiku mhudumu wa Kanisa la Kikongregesheni aliualika mkutano wa Misheni ya Reli uhamie katika kanisa lake zuri, lililokuwa ng'ambo tu ya barabara, kwa kuwa umati ulikuwa mkubwa mno tusiweze kuwaketisha wote ukumbini. Alilifungua mimbari yake; ingawa lilikuwa jambo jipya chini ya jua mwanamke kusimama katika mimbari ya Kanisa la Kikongregesheni; nami lazima nikiri kwamba mimi mwenyewe nilitetemeka kidogo kuwa juu pale peke yangu; lakini nilimlilia Bwana kwa nguvu anisaidie, na, kama aliwahi kunisaidia kamwe, alinisaidia Jumapili ile usiku, akalibariki Neno lake mwenyewe mioyoni mwa watu, na kadhaa waliingia na kupata raha ya nafsi. Bwana asifiwe!

Kisha nilizungumza katika mikutano mingine kadhaa, ukiwemo mmoja wa Jeshi la Wokovu (Salvation Army), waliokuwa wakifanya kazi kubwa huko Folkston. Walikuwa wamenipa mwaliko wa kusisitiza wa kuzungumza kwa ajili yao. Nilikuwa na usiku mmoja tu ambao ningeweza kuutoa kwa vyovyote, kwa hiyo nilikwenda kwa jina la Bwana nikafanya nilichoweza.

Kutoka Folkston nilikwenda London, nikakaa siku chache na Bi Finch White, mke wa Kanali, huko Louishem Hill. Hapa nilifanya mikutano kadhaa, ukiwemo mkutano wa sebuleni nyumbani kwa Bi Finch White. Mikutano ya sebuleni si jambo adimu huko kama ilivyo Marekani, nadhani, kwa maana sijawahi kufanya mkutano wo wote wa namna hiyo hapa, lakini niliifanya mara nyingi huko Uingereza, na mara nyingi kwa faida kubwa, natumaini.

Alhamisi, tarehe 3 Aprili, naondoka London kwenda Southport, na kukaa katika Berachia Home ya Bi Stavely. Jumatatu, tarehe 10 Aprili, nampeleka Bob kwenye shule ya Bi Hobb, ambako yuko sasa, na amekuwako tangu wakati huo.

Jinsi Bwana alivyokuwa mwema kumfungulia kijana huyu mpendwa mlango huu wa rehema; hivyo ahadi ni ya kweli, "Mkiniomba neno lolote kwa jina langu, nitalifanya." Tarehe 16 naenda kwenye mkutano huko Manchester, Star Hall ya Bw. Crossley. Huu ulikuwa mkutano wenye baraka, ulioongozwa na Mch. D. F. Sanford, ambao nilialikwa, nikakaribishwa nyumbani kwa Bw. Crossley pamoja na Bw. na Bi Sanford; na ingawa nilifanya kidogo tu, Bwana alinibariki. Na nilipokuwa nikiondoka, Bw. C. alinikabidhi hundi ya, nadhani, pauni kumi— sina hakika kabisa juu ya kiasi—lakini katika mahali pote walinilipa vizuri.

Mbali na mikutano ya Star Hall, niliendesha mkutano katika ukumbi mkubwa wa misheni ulioendeshwa na Chama cha Marafiki (Waquaker). Hapa Bwana alilibariki Neno.

Tarehe 23 Aprili, naondoka Manchester kwenda Southport, nashughulikia mambo madogo madogo kwa ajili ya Bob, kisha, Ijumaa, tarehe 25 Aprili, naondoka Southport kwenda London, nakaa kwa Bi Isabella Walker, ambaye alikuwa amenipa mwaliko wa moyo mkunjufu sana wa kukaa nyumbani kwake kwa muda. Bibi huyu alitamani sana niende kwenye baadhi ya mikutano iliyofanyika katika makao makuu ya Jeshi la Wokovu, Congress Hall.

Jambo hilo sikuweza kulifanya, lakini nilikaa majuma mawili ya kupendeza sana na Bi Walker huko Clapham. Jinsi neema ya Mungu ilivyotukuzwa katika maisha ya nyumbani ya bibi huyu, bibi wa cheo na elimu na hadhi, lakini aliyejiweka wakfu kwa Mungu kikamilifu kiasi hicho. Alikuwa rafiki wa karibu kabisa wa Bi Booth, naye alikuwa pamoja naye katika ugonjwa wake mkali wa mwisho. Ni hapa nilipopata furaha ya kukutana na Kanali Clibborn na Bi Clibborn, wa Jeshi la Wokovu, ambao kazi yao iko Paris. Bwana na awabariki.

Tarehe 1 Mei, nilialikwa na Bw. Reader Harris na Mch. D. F. Sanford kuhudhuria mkutano wao wa kumbukumbu ya mwaka, katika Speak Hall, Clapham. Huu ni mkutano mkubwa, unaofanyika kila mwaka, nao umekuwa baraka kubwa kwa roho nyingi mno kutoka sehemu zote za Uingereza.

Tarehe 7 Mei, kwa mwaliko wa Bw. Clifford, Mweka Hazina wa Heshima wa Great Church Army, nazungumza katika mkutano wa kumbukumbu ya mwaka huko Piccadilly. Umati ulikuwa mkubwa sana, lakini Bwana alitoa baraka yake; kisha nilihutubia mikutano kadhaa katika Nyumba ya Mapumziko ya Bi Mason, Cambridge Gardens, London Magharibi.

Jumamosi, tarehe 10 Mei, huko Woodgreen, Bw. Morgan, mhariri wa "The Christian," alinialika kuendesha ibada kadhaa katika ukumbi wake siku ya Sabato na jioni kadhaa za katikati ya juma. Hapa tena Bwana alipendezwa kutoa ishara za kibali chake, na watu kadhaa walikiri kwamba wamepata amani katika kuamini.

Tarehe 24, naondoka London kwenda Uskoti, nakaa Carlisle, kwa dada yake Bi Walker, Bi Johnston. Lo, ni nyumba ya kupendeza kama nini! Nilikuwa nimechoka sana na ningalipenda sana kupumzika, lakini sikuwa nimekaa ndani muda mrefu kabla marafiki kadhaa wapendwa hawajakusanyika, nami ikanilazimu kufanya mkutano. Mwanzoni niliona kwamba kweli siwezi, lakini nilimwomba Bwana anisaidie, naye alinisaidia, jina lake lisifiwe. Jumatatu, tarehe 26, naondoka Carlisle kwenda Alloa, Uskoti. Bi Patten, wa Morris Hill House, kupitia rafiki yangu mpendwa, Bi Lisle, alikuwa amenialika kwa wema niende Alloa nipate pumziko kidogo; Mungu ambariki, sitausahau kamwe wema wake kwangu kwa kila namna. Kabla sijamwona kamwe aliniandikia na kunitumia pauni tano, zilizofika wakati ule hasa nilipozihitaji. Neno la ahadi ya Mungu halikushindwa. (Wafilipi 4:19).

Baada ya pumziko kidogo, nilifanya mikutano kadhaa katika mahali mbalimbali huko Uskoti, Alloa na kisha Crief. Hapa Bi Patten alinipeleka kwenye taasisi kubwa ya matibabu kwa maji (Hydropathic), kwa gharama yake mwenyewe, ambako ningeweza kukaa mwezi mzima vizuri, lakini kwa sababu ya ahadi ya mikutano kadhaa huko Edinburgh, niliweza kukaa juma moja tu. Jinsi watu walivyokuwa wema, na kuoga na matibabu niliyopata katika kukaa kwangu kwa muda mfupi kulinifaa mno. Nitamsifu Mungu daima kwa ajili ya Bi Patten, na kwa wema niliotendewa katika taasisi hii nzuri. Niliombwa kutoa mazungumzo mafupi juu ya misheni asubuhi moja katika kanisa dogo la taasisi, nayo yalionekana kuthaminiwa sana.

Kutoka Crief nilikwenda Edinburgh, baada ya kufanya mikutano kwa juma moja, iliyoandaliwa na Bw. Govern, ambaye pia alikuwa ameandaa mfululizo wa mikutano huko Peble's, kando ya Mto Clide, na katika mahali pengine kadhaa. Kisha, nikiondoka huko, nilikwenda Blaine O'Chile, Dunblain. Nilikwenda Ijumaa ili kukaa hadi Jumatatu. Bibi huyu, Bi Chapman, alikuwa rafiki mpendwa sana wa Bi Lisle, aliyekuwa amekaa miaka kadhaa Afrika huko Kongo na Old Calabar, ambako nilikutana naye kwa mara ya kwanza, na kufanya kazi pamoja naye kwa muda kidogo huko. Ni kupitia kwake nilipomfahamu Bi Chapman; tangu wakati huo yeye ameenda kupokea thawabu yake. Mungu aibariki kumbukumbu yake.

Bi Chapman ni bibi mwenye mali nyingi, nami nadhani sijawahi kumwona mtu ambaye mali yake na vyote alivyo navyo vimewekwa wakfu kwa Mungu kikamilifu kiasi hicho. Ni vijana wangapi wa kiume aliowasomesha kwa ajili ya kazi ya ng'ambo, wazungu na weusi pia, naye pia amekuwa msaada kwa wengine wengi. Kumbukumbu yake iko mbinguni.

Alinialika niende kumwona kabla sijaondoka Uskoti. Nilikuwa nikijiandaa kurudi nyumbani, nami niliona kwamba nilihitaji fedha, hata hivyo

nilitaka kwenda kumwona bibi huyu, kwa hiyo nilimwambia Bwana kwamba kama alitaka niende, asiniache nihangaike juu ya fedha, bali anifungulie njia. Nilikuwa na Jumamosi nzuri ya utulivu, na Jumapili kulikuwa na dhoruba na mvua nyingi, kiasi kwamba Bi S. alisema hatungekwenda kanisani asubuhi. Alasiri aliniuliza kama ningeendesha ibada na kuzungumza na watumishi katika jiko lile kubwa. Nilifanya hivyo, nikazungumza kwa uhuru mkubwa kutoka sura ya 15 ya Yohana. Tulikuwa na mkutano wa kuvutia sana. Mwishoni Bi S. alisema, nadhani mkutano umekuwa wa faida sana. Alifurahi sana, na tulipokuwa tukienda kwenye chumba kilichofuata alisema, "Nataka kukupa mchango mdogo," basi akanikabidhi pauni sita. Nikasema, jinsi Bwana alivyojibu maombi!

Jumatatu asubuhi nilipokuwa nikiondoka alisema, "Nadhani ni afadhali nikupe pauni nyingine moja." Nilimshukuru na kumsifu Bwana.

Kutoka hapa niliendelea hadi Grenock, nikalala usiku mmoja na kuzungumza na kusanyiko kubwa katika ukumbi mmoja. Tarehe 15 niliondoka kwenda Belfast, nikakaa siku chache Neury; nikafanya mikutano kadhaa huko. Tarehe 18 naondoka Neury kwenda Fox Rock, Dublin; nilikaa kwa rafiki yangu Bi Margaret Davis, ambaye Mungu alimwinua anisaidie sana nilipokuwa Afrika; Mungu ambariki milele.

Wakati wa kukaa kwangu katika nyumba hii ya kupendeza sana huko Ireland nilifanya mikutano kadhaa katika Nyumba ya Mikutano ya Waquaker, Monkstown, kisha katika mahali mbalimbali huko Dublin, katika Kanisa la Kiwesley, n.k., n.k.

Kisha, tarehe 30 Julai naondoka Dublin kwenda Leeds, Uingereza. Namshukuru Mungu kwamba amenipa nguvu na ishara kwamba naweza kuanza safari ya kurudi nyumbani. Jina lake lisifiwe. Jinsi nilivyoweza kuimaliza kazi niliyoifanya, siwezi kusema, kwa maana sikuweza hata kufikiria kukusanya vitu vyangu hadi Jumatatu iliyopita, tarehe 28. Asubuhi nilipoamka wazo lilinijia jinsi ningeweza kukusanya vitu vyangu, na nilipokwisha kulifikiria lote nikaona kwamba ule udhaifu mbaya haukunishinda kama ulivyokuwa ukinishinda hapo awali. Nikasema, Bwana asifiwe, naweza kurudi nyumbani.

Niliamka nikamwandikia Bw. Stavely, huko Liverpool, anipatie tiketi; jambo hili hakuweza kulifanya, kwa kuwa nafasi zote zilikuwa zimekwisha kuchukuliwa. Kwa hiyo ikanilazimu kungoja hadi tarehe 26 Agosti, nilipoondoka kwa meli Gallier kwenda New York, nikafika Ijumaa, tarehe 5 Septemba 1890.

Katika safari ya kuvuka bahari kutoka Uingereza kulikuwa na wahudumu wa Injili kadhaa melini na makasisi wanne au watano wa Kikatoliki. Wote walikuwa na ibada siku ya Sabato. Wakatoliki katika chumba cha chini, na Waprotestanti katika ukumbi mkuu wa juu wa meli.

Alasiri kulikuwa na mkutano miongoni mwa abiria wa daraja la chini kabisa. Nilikwenda nikamsikiliza kijana mmoja akizungumza kwa Kiingereza kibovu sana; lakini, lo! kwa bidii kiasi gani. Alikuwa mgeni, naye alikuwa akizungumza kutoka sura ya kumi na nne ya Yohana.

Kulikuwa na Ndugu wa Plymouth (Plymouth Brethren) kadhaa miongoni mwao, nao walionekana kuwa na haki ya kutangulia, kiasi kwamba yule kijana maskini alikuwa peke yake; kwa maana, kwa kawaida, wao huwa na huruma au ushirika mdogo tu kwa mtu ye yote asiyesema kama wasemavyo na kufundisha kweli kama wao wanavyoifundisha. Wote niliowahi kukutana nao walionekana kufikiri, na kujitahidi kukusisitizia, kwamba wao tu ndio wayajuao Maandiko, na mafundisho yote yaliyo nje yao wenyewe—Ndugu wa Plymouth halisi—si salama, wala hayapaswi kutegemewa. Kwa hiyo wote walimwondokea mgeni huyu maskini isipokuwa wachache. Alipoacha kuzungumza Bwana aliniambia kama alivyomwambia Filipo, "Sogea karibu, ukashikamane naye." Kwa hiyo nikasema, "Nataka kuimba." Nikaanzisha wimbo:

"Namsifu Bwana kwamba hata mimi,
Kwa Yesu naweza kukimbilia rehema.
Asema kwamba ye yote atakaye
Bado aweza kutafuta na kupata wokovu."

Na kisha kiitikio:

"Ahadi ya Mwokozi wangu haishindwi kamwe;
Ananihesabu mimi kati ya 'ye yote.' "

Niliimba kwa sauti kuu kwa nguvu zangu zote zilizokombolewa, na watu walikuja kutoka sehemu zote za meli. Kulikuwa na umati mkubwa. Yule msemaji alionekana kushangaa kidogo, lakini alisema, "Haleluya. Amina."

Nilipomaliza wimbo wangu nilianza kuzungumza. Lo, jinsi Bwana alivyonisaidia. Kisha watu walitaka nizungumze katika ukumbi mkuu wa meli Jumapili jioni. Niliona kwamba Mungu alitaka nifanye hivyo, na mlango ulikuwa wazi; sasa naliona hilo. Mimi ni mwangalifu, na sipendi kamwe kuzidisha jambo lo lote—sipendi kamwe kufanya jambo lo lote lionekanalo kama kwamba nataka kujisukuma mbele, kwa hiyo Ibilisi alitumia nafasi hiyo, na nilipofikiri, nitafanya hivyo, alisema:

"Sasa, ni afadhali uache mambo yalivyo mazuri, yametosha kwa leo, na kesho hakutakuwa na kitu; kwa nini usifanye hivyo kesho?"

"Ndiyo," nilisema, "labda hilo ndilo bora." Lakini, hapana; halikuwa bora. Nilipaswa kufanya hivyo Bwana aliponiamuru.

Jumatatu ukumbi mkuu wa meli ulijaa, nao waliimba na kucheza

karata na michezo mingine. Hapakuwa na dalili yo yote ya nafasi kwa mtu ye yote kuzungumza isipokuwa aingilie kati tu katika mambo yote hayo.

"Haya," nilisema, "nitazungumza Jumanne," lakini hapana, hapakuwa na nafasi.

Kisha nikasema, "Nitazungumza usiku wa mwisho," kwa maana walisema kwamba huenda tusingefika hadi Ijumaa.

"Lo," nilisema, "nitajiandaa na kufanya hivyo Alhamisi;" lakini niliona kwamba hata hivyo nilipaswa kuzungumza Jumatano usiku.

Abiria kadhaa, wanawake na marafiki, walitaka nizungumze, lakini nilisema, "Alhamisi usiku, bila kukosa, nitazungumza na kuimba."

Lakini, lo, lilikuwa kosa kubwa kama nini! Tulifika Alhamisi alasiri, saa kumi, badala ya Ijumaa. Jinsi nilivyoona aibu na kusikitika kwamba sikuwa nimezungumza Jumatano usiku, kama Bwana alivyokuwa amenionyesha.

Hii si mara pekee ambapo ujasiri wangu umeniangusha katika hali zinazofanana kwa kiasi fulani. Wakati mmoja, nilipokuwa njiani kutoka Calcutta, India, kwenda Burma ya Uingereza, kulikuwa na abiria kadhaa Waingereza, na ingawa walikuwa watu wa heshima na wema kwa kadiri ninavyojua, hawakuwa wa aina bora ya mabibi na mabwana wa Kiingereza. Walikuwa wa tabia ya 'kujivuna', na watu wa tabaka hilo, Waingereza au Wamarekani, hasa wanaposafiri, si watu ambao ladha njema ingeelekea kuwapendeza au kuwapenda; na kutimiza wajibu wako licha ya mazingira hayo kunahitaji ujasiri mwingi, hasa kwa mwanamke mweusi.

Kulikuwa na mwanamume mmoja, mkewe na mtoto wao mchanga, na ndugu yake, kutoka San Francisco, California. Mtoto huyo alikuwa mtoto mwenye kununa kuliko wote niliowahi kuwaona kweli. Alilia usiku na mchana kwa kujifurahisha tu, ilionekana, kama si kwa sababu nyingine. Kila mtu alikuwa amechoshwa naye kabisa.

Wakalifornia hawa walionekana kuepuka utauwa wote. Walicheka na kudhihaki kila jambo lililosemwa juu ya dini; lakini walitamani sana nizungumze Jumapili asubuhi walipogundua kwamba mimi ni mwinjilisti; nami nilimwomba Mungu kwa kweli aufanye wajibu wangu uwe wazi kwangu; nami nadhani alinionyesha waziwazi kabisa kwamba nilipaswa kuzungumza Jumapili.

Waliendelea kucheka na kufanya mzaha juu ya jambo hilo Jumamosi nzima, na Jumapili asubuhi mezani wakati wa kifungua kinywa, na abiria wote wa daraja la chini kabisa walikuwa wamelisikia, nao walionekana kana kwamba walikuwa wakingojea kuona maonyesho ya wanyama. Nilipoona hivyo, nilianza kuwa na mashaka, na Ibilisi akanisaidia.

"Wajua kwamba hupaswi kuzitupa lulu zako mbele ya nguruwe," alisema.

Mtu angeweza kudhani kwamba yeye alikuwa mwangalifu juu ya lulu za Mungu. Kwa hiyo sikufanya hivyo. Sikuona kwamba nilitenda haki, lakini hata hivyo sikufanya.

Naamini Mungu angalibariki roho za watu katika meli ile kama ningalitimiza wajibu wangu tu. Kisha wale Wakalifornia, hata hivyo, walionekana kukatishwa tamaa, wakazidi kunidhihaki na kunibeza kuliko hapo awali. Lo, jinsi nilivyoliona kosa langu; nililia mbele za Bwana, nikatafuta tena rehema yake ya kusamehe. Makosa ya maisha yangu yamekuwa mengi.

Lo, uvumilivu na fadhili za upendo za Bwana, aliye na uweza na nguvu zisizo na mwisho, kuwavumilia waoga kama hao. Jinsi yalivyo kweli maneno ya wimbo huu:—

"Kama si upendo na rehema kukaa kwa Bwana wangu,
Dhamiri yangu inaponikamata, ningejificha wapi?
Ningewezaje kuishi bila Wewe, Mwokozi na rafiki,
Wewe ndiwe kimbilio langu pekee, nimeokolewa hata mwisho."

Tulipofika New York nilialikwa kwa wema nyumbani kwa Bw. na Bi Gibson katika makao yao mazuri, 384 Union street, Brooklyn. Bi Gibson alikuwa mgonjwa kitandani, lakini Bw. Gibson alinilaki gatini akanipeleka nyumbani kwake, ambako nilikaa majuma mawili. Kisha nilipanga chumba, kile pekee nilichoweza kupata; kilikuwa dola kumi kwa mwezi; lakini hiki kilinipa nafasi kidogo ya kuangalia huku na huku; kisha rafiki yangu, Bi Mary R. Denman, wa Newark, N. J., kwa wema alinipa chumba katika mojawapo ya nyumba zake ndogo, ambako ndiko nyumbani kwangu tangu wakati huo hadi Oktoba iliyopita, nilipokuja Chicago. Tangu hapo nimeamua kufanya hapa kuwa nyumbani kwangu siku zijazo, lakini kwa kutii kabisa maelekezo na uongozi wa Mungu.

Na sasa nafunga sura ya mwisho ya kitabu hiki kidogo, ambacho kimekuwa kazi ngumu kama nini kwa mtu asiye na ustadi katika kazi ya namna hii. Hapakuwa na jaribio la kuonyesha madoido ya ufasaha au uwezo wa kiakili, bali hadithi rahisi tu ya jinsi Mungu alivyoshughulika na mdudu. Kama, baada ya yote, hakuna mtu ye yote atakayeletwa karibu zaidi na Mungu, na kwenye kujiweka wakfu kwa kina zaidi, nitakatishwa tamaa kwa huzuni; kwa maana kusudi langu lote na tamaa yangu ni kwamba Mungu atakifanya kuwa baraka kwa wote watakaokisoma; na kwa tamaa na maombi haya nakituma ulimwenguni. Na hasa naomba kwamba wengi wa watu wa jamii yangu wataongozwa kwenye kujiweka wakfu kikamilifu zaidi, na kwamba Roho wa

Bwana aje juu ya baadhi ya wanawake vijana walio na vipawa, na ambao wamepata nafasi bora kuliko nilizowahi kupata mimi, na kwa hiyo wanapaswa kufanya kazi bora zaidi kwa ajili ya Bwana; ili nitakapoanguka vitani, nisiweze kufanya zaidi, wao waichukue bendera na kuiendeleza mbele, ikiwa na maandishi yaliyochorwa kwa kina moyoni na maishani, "Pasipo utakatifu, hapana mtu atakayemwona Bwana."

MWISHO.