Essuula 7 · eddakiika 9 ez’okusoma · eddakiika 11 ez’okuwuliriza
Ekitundu eky’Okuna
Okussa Ekimu Okumenyese Nate—Okuzzibwa Obuggya
Oluyimba 5:2-6:10.
Ekitundu eky’okuna kitandika n’ebigambo omugole omukazi by’agamba abawala ba Yerusaalemi, mw’annyonnyolera obumanyirivu bwe obw’ennaku obwakamutuukako, n’abeegayirira okumuyamba mu buzibu bwe. Okubeerawo n’okumuzzaamu amaanyi okw’Omugole we omusajja byongedde okumubula; omulundi guno si lwa kuddayo mu kwagala ensi, wabula lwa kwesanyusa mu bugayaavu.
Tetubuulirwa ku mitendera egyamutuusa ku kulemererwa kuno; ku ngeri nze gye yaddamu okufuna ekifo mu mutima gwe. Oboolyawo amalala ag’omwoyo olw’ebyo ekisa bye kyamusobozesa okutuukiriza ge gaali ensonga; oba, ekitali kya kubuusabuusa nnyo, okwesiima okwa kyama mu mukisa gwe yali afunye, mu kifo ky’okwesiima mu Oyo Agaba omukisa yennyini, kuyinza okuba nga kwe kwaleeta okwawukana. Kirabika nga yali tamanyi nnyo nti yali akendedde; nga yeemalidde ku nze era nga yeematidde, yali takirabye nnyo nti taliiwo; yali awummudde, awummudde yekka,—nga tabuuza n’akatono gy’agenze, oba kye yali akola. Era okusinga kino, oluggi lw’ekisenge kye terwali luggale lwokka, wabula nga lusibiddwa n’ekisiba; obujulizi nti okukomawo kwe tekwali kwegombebwa nnyo wadde okusuubirwa.
Naye omutima gwe gwali teguli wala naye; mu ddoboozi lye mwalimu ennyimba ezaazuukusanga ebiddoboozi mu mmeeme ye ebitandisisimuddwa ddoboozi ddala lyonna. Yali akyali “nnimiro esibiddwa, ensulo eyateekebwako akabonero,” ku bikwata ku nsi. Omutego omulundi guno gwali gwa bulabe era gwa lukujjukujju okusingawo kubanga tegwateeberezebwa n’akatono. Katutunuulire ebyo by’annyonnyola:—
Nnali nneebase, naye ng’omutima gwange gutunula:
Lye ddoboozi ly’Omwagalwa wange akonkona ng’agamba nti,
Nziguliraawo mwannyinaze, Owoomukwano, ejjiba lyange, owange ataliiko bbala:
Kubanga omutwe gwange gutobye omusulo,
N’enviiri zange zibisiwadde olw’obunnyogovu bw’ekiro.
Ekifo ky’Omugole omusajja nga kitera okuba eky’Omwogerezi akonkona ng’ali ebweru, nga mu bbaluwa ye eri Ekkanisa ey’e Lawodikiya: “Laba nnyimiridde ku luggi era nkonkona. Buli awulira eddoboozi lyange n’aggulawo, nnaayingira omumwe ne tuliira wamu ffembi.” Kya nnaku okuba nti ali ebweru w’oluggi oluggale—nti yeetaaga okukonkona; naye kya nnaku n’okusingawo nti akonkona, era akonkona bwereere ku luggi lw’omutima gwonna ogwafuuka ogugwe. Mu mbeera eno si kifo ky’omugole omukazi ekikyamu; singa kyali bwe kityo, ekigambo kye nga bwe kyali edda kyandibadde, “Golokoka, ojje tugende”; so nga kaakano ekigambo kye kiri nti, “Nziguliraawo mwannyinaze, Owoomukwano.” Embeera ye ey’okwematira n’okwagala okuwummula y’eyaggala oluggi.
Ebigambo bye bikwata nnyo ku mutima: “Nziguliraawo mwannyinaze” (ye mubereberye mu baganda bangi), “Owoomukwano” (oyo omutima gwange gwe gwewaddeyo okwagala), “ejjiba lyange” (oyo eyaweebwa ebirabo bingi n’ebisa bya MWOYO MUTUKUVU), “owange ataliiko bbala” (eyanaazibwa, eyazzibwa obuggya, era eyatukuzibwa ku lwange); era amwegayirira aggulewo ng’ayogera ku mbeera ye yennyini:—
Omutwe gwange gutobye omusulo,
N’enviiri zange zibisiwadde olw’obunnyogovu bw’ekiro.
Lwaki omutwe gwe gutobye omusulo? Kubanga omutima gwe mutima gwa musumba. Waliwo abo KITAFFE be yamuwa abataayaaya ku nsozi enzirugavu ez’ekibi: bangi, woowe, nga bangi, abatawulirangako ddoboozi ly’OMUSUMBA; bangi, nabo, abaali edda mu kisibo abawabye—ewala nnyo okuva mu bukuumi bwakyo. Omutima ogutayinza kwerabira n’akatono, okwagala okutayinza kuggwaawo n’akatono, kulina okunoonya endiga ewabye okutuusa eyabula lw’ezuulibwa: “Kitange bulijjo akola, nange nteekwa okukola.” Era ye, eyali ku mabbali ge gye buvuddeko, eyagumira n’essanyu empuku z’empologoma n’ensozi ez’engo, anaamuleka okunoonya yekka abataayaaya n’abaabula?
Nziguliraawo mwannyinaze, Owoomukwano, ejjiba lyange, owange ataliiko bbala:
Kubanga omutwe gwange gutobye omusulo,
N’enviiri zange zibisiwadde olw’obunnyogovu bw’ekiro.
Tetumanyi kwegayirira kulala kukwata ku mutima okusinga kuno mu Kigambo kya KATONDA, era okuddamu kw’omugole omukazi kwa nnaku ddala:—
Nziggyeko ekkooti yange; nnaagyambala ntya nate?
Nanaabye ebigere; nnaabyonoona ntya?
Nga kisoboka mu ngeri ey’ennaku okusanyukira enkuŋŋaana n’enkungaana ennene, okweyagalira mu birungi byonna ebituleetebwa mu maaso gaffe, naye ne tutaba beetegefu kuva omwo kugenda mu kufuba okw’okwefiiriza okununula abazikirira; okusanyukira okuwummula kw’okukkiriza nga twerabidde okulwana olutalo olulungi olw’okukkiriza; okwemalira ku kutukuzibwa n’obulongoofu ebiva mu kukkiriza, naye nga tetulowooza nnyo ku mmeeme enyoomebwa ezeekuba mu bitosi by’ekibi. Bwe tuba tuyinza okweyambula ekkooti yaffe nga ye ayagala tugikuume nga tugyambadde; bwe tuba tuyinza okunaaba ebigere byaffe nga ye ataayaaya yekka ku nsozi, tewali kubulwa okw’ennaku okw’okussa ekimu ne MUKAMA waffe?
Bwe yatafuna kuddibwamu kuva eri omugole omukazi omugayaavu, Omwagalwa we
Yayingiza omukono gwe mu kituli ky’oluggi,
“Omutima gwe” ne gubuukabuuka ku lulwe.
Naye, woowe, oluggi terwali lusibe na munyolo lwokka, wabula nga lusibiddwa n’ekisiba; era okufuba kwe okuyingira kwali kwa bwereere.
Ne ngolokoka okuggulirawo Omwagalwa wange;
Emikono gyange nga gitonnya mooli,
N’engalo zange nga zikulukuta mooli,
Ku minyolo gy’ekisiba.
Ne nziguliraawo Omwagalwa wange;
Naye Omwagalwa wange ng’avuddewo, yeetambulidde.
Emmeeme yange yali ezirise bwe yayogera.
Bwe kyali kiyise dda, omugole omukazi bwe yagolokoka, kirabika yafaayo nnyo okwesiiga mooli ekulukuta okusinga okwaniriza amangu MUKAMA we eyali alinda; ng’ayagala nnyo ebisa bye ye okusinga okwegomba kwe. Tewaali bigambo bya kwaniriza ebyayogerwa, wadde ng’omutima gwe gwazirika munda mu ye; era Oyo eyali anakuwadde yali avuddewo nga tannaba kwetegeka kumwaniriza. Nate (nga mu ssuula ey’okusatu) yalina okufuluma yekka okunoonya MUKAMA we; era omulundi guno obumanyirivu bwe bwali bwa bulumi nnyo okusinga ku mulundi ogwasooka.
Ne mmunoonya naye n’ambula;
Ne mmukoowoola naye nga taddamu.
Abakuumi abaali balawuna mu kibuga baansanga,
Baankuba, ne bandeetako ebinuubule;
Abakuumi ba bbugwe ne bantwalako ekyambalo kyange.
Okuddayo kwe okwasooka kwali kwa butamanyirivu; okuddayo okw’okubiri bwe kuba nga kwaleetebwa butafaayo, waakiri yandibadde mwetegefu era nga wa mangu bwe yayitibwa okugondera. Si kintu kitono okufuna empisa ey’okulwawo okugonda, ne bwe kiba eri omukkiriza: eri atali mukkiriza ekiva mu bujeemi ku nkomerero kya ntiisa etayogerekeka:—
Mukyuke olw’okunenya kwange:
Laba, ndibafukako Omwoyo wange,
Ndibategeeza ebigambo byange.
Kubanga nabayita ne mugaana;
Ne ngolola omukono gwange ne wataba n’omu afaayo;. . .
Nange ndisekerera ku lunaku olw’akabi kammwe. . .
Kale balinkoowoola, naye siriyitaba;
Balinnoonya obutaweera, naye tebalindaba.
Okuddayo emabega kw’omugole omukazi, wadde kwali kwa bulumi, tekwali kwa nkomerero; kubanga kwaddirirwa okwenenya okw’amazima. Yafuluma mu kizikiza n’amunoonya; yamukoowoola, naye n’atamuddamu, era abakuumi bwe baamusanga, baamukuba ne bamuleetako ebiwundu. Kirabika baategeera obuzito bw’okukendeera kwe mu ngeri entuufu okusinga ye bwe yakitegeera. Abakkiriza bayinza okuzibibwa amaaso ku butakwatagana bwabwe; naye abalala babulaba; era ekifo gye tuli ne MUKAMA waffe bwe kikoma okuba ekya waggulu, n’okulemererwa kwonna bwe kukoma okuleeta okuvumibwa.
Ng’alina ebiwundu, ng’aswaziddwa, nga tafunye ky’anoonya, era ng’abulako katono okuggwaamu essuubi, omugole omukazi akyukira abawala ba Yerusaalemi; era ng’annyonnyola ebyafaayo by’ennaku ze, abo abakuutira babuulire Omwagalwa we nti si mukuusa era tamwerabidde.
Mmwe abawala ba Yerusaalemi, mbakuutira nti bwe mulaba ku Mwagalwa wange,
Mumutegeeze nti okwagala kunzirisizza.
Okuddamu kw’abawala ba Yerusaalemi kulaga lwatu nnyo nti omugole omukazi alumiddwa ennaku, ataayaaya mu kizikiza, tategeerwa ng’omugole wa KABAKA, wadde ng’obulungi bwe tebubulwa kulabibwa.
Omwagalwa wo kiki ky’asinza omwagalwa omulala,
Ggwe omukazi akira abalala obulungi?
Omwagalwa wo kiki ky’asinza omwagalwa omulala,
N’otukuutira bw’otyo?
Ekibuuzo kino, ekitegeeza nti Omwagalwa we tasinga mulala yenna, kisisimula emmeeme ye okutuuka mu buziba bwayo obusingayo; era, nga yeerabidde yekka, afukumula okuva mu bujjuvu bw’omutima gwe ennyinnyonnyola esikiriza emmeeme ey’ekitiibwa n’obulungi bwa MUKAMA we.
Omwagalwa wange mweru era mumyufu,
Atabula ne mu bantu omutwalo.
(laba ennyiriri 10-16, ezikomekkerezebwa n’ebigambo bino)
Enjogera ye mpomerevu; weewaawo, wa kwagalibwa ddala ddala.
Ono ye Mwagalwa wange, era ono ye mukwano gwange,
Mmwe abawala ba Yerusaalemi.
Kinyuma okugeraageranya ennyinnyonnyola omugole omukazi gy’awa ku Mugole omusajja n’ennyinnyonnyola z’“Owedda n’Edda” mu Danyeri 7:9, 10, n’eza Mukama waffe eyazuukira mu Okubikkulirwa 1:13-16. Enjawulo za makulu nnyo.
Mu Danyeri 7. tulaba Owedda n’Edda ng’atudde ku ntebe ey’okusalirako emisango; ekyambalo kye kyali kyeru ng’omuzira, n’enviiri ez’oku mutwe gwe nga ziri ng’ebyoya by’endiga ebirongoofu; entebe ye n’ennamuziga ze byali ng’omuliro ogwaka, n’omugga gw’omuliro ne gukulukuta ne guva mu maaso ge. Omwana w’Omuntu n’aleetebwa kumpi mu maaso ge, n’afuna okuva gy’ali obufuzi, n’ekitiibwa, n’obwakabaka obutaggwaawo obutalizikirizibwa. Mu Okubikkulirwa 1. tulaba Omwana w’Omuntu yennyini ng’ayambadde ekyambalo ekituuka ku bigere, n’omutwe gwe n’enviiri ze nga byeru ng’ebyoya by’endiga, byeru ng’omuzira; naye omugole omukazi alaba Omugole we omusajja mu maanyi gonna ag’obuvubuka, n’enviiri “ezirimu amayengo, era enzirugavu nga nnamuŋŋoona.” Amaaso g’OMULOKOZI eyazuukira ganyonnyolwa nga “ennimi z’omuliro,” naye omugole we agalaba “ng’amayiba ku mabbali g’emigga egy’amazzi.” Mu Okubikkulirwa “eddoboozi lye liri ng’eddoboozi ly’amazzi amangi. . .era mu kamwa ke ne muvaamu ekitala ekyogi eky’obwogi obubiri.” Eri omugole omukazi, emimwa gye giri ng’amalanga, agatonnya mooli ekulukuta, n’akamwa ke kawoomu nnyo. Obwenyi bw’OMULOKOZI eyazuukira bwali “ng’enjuba eyakaayakana mu maanyi gaayo,” era ekyava mu kwolesebwa kuno eri Yokaana—“Bwe namulaba, ne ngwa wansi ku bigere bye ne mba ng’afudde”—tekyali kyawukana nnyo n’ekyava mu kwolesebwa okwaweebwa Sawulo bwe yali asemberera Ddamasiko. Naye eri omugole we “mu ndabika afaanana Lebanooni, omulungi ng’emivule gyayo.” EMPOLOGOMA ey’omu kika kya Yuda gy’ali omugole we yennyini ye KABAKA w’okwagala; era, n’omutima ogujjudde n’obwenyi obumasamasa, annyonnyola bw’atyo obulungi bwe n’okutuusa abawala ba Yerusaalemi ne bakwatibwa okwegomba okw’amaanyi okumunoonya awamu naye, nabo balyoke balabe obulungi bwe.
Omwagalwa wo alaze wa,
Ggwe akira abakyala bonna obulungi?
Omwagalwa wo yakutte lya wa,
Tumunoonye wamu naawe?
Omugole omukazi addamu nti:—
Omwagalwa wange aserengese mu nnimiro ye, mu misiri egy’ebirime ebyakaloosa,
Okuliira mu nnimiro, n’okunoga amalanga.
Nze ndi wa Mwagalwa wange, n’Omwagalwa wange wange:
Aliisiza ekisibo kye mu malanga.
Wadde ng’ayinza okulabika ng’alekeddwa yekka era ng’ali mu nnaku, akyamanyi nti ye gw’ayagala, era amwetwalira nga wuwe. Ekigambo kino, “Nze ndi wa Mwagalwa wange, n’Omwagalwa wange wange,” kifaanana n’ekyo ekisangibwa mu ssuula ey’okubiri, “Muganzi wange, wange nzekka, era nange ndi wuwe”; naye nga waliwo enjawulo esaanidde okwetegerezebwa. Mu kiseera ekyo ekirowoozo kye ekyasooka ku KRISTO kyali nti KRISTO wuwe: nti ye yennyini wa KRISTO kyali kya kubiri. Kaakano asooka kulowooza nti ye wa KRISTO; era oluvannyuma lwokka n’ayogera nti KRISTO wuwe. Tulaba okukula okw’ekisa okusingawo mu ssuula 7:10, omugole omukazi bw’abuusa amaaso ddala ky’amwetwalirako, n’agamba nti:—
Ndi wa Mwagalwa wange,
Era okwegomba kwe kuli ku nze.
Amangu ddala nga yakamala okwogera ebigambo bino n’okwekkiriza nti wuwe mu butuufu—ekyo kye yali agaanye mu bikolwa bwe yamusiba ebweru—Omugole we omusajja yennyini n’alabika; era awatali kigambo kya kumunenya, wabula mu kwagala okugonvu ennyo, amubuulira nga bw’ali omulungi mu maaso ge, era n’amutendereza eri abawala ba Yerusaalemi.
Gy’ali, agamba nti:—
Oli mubalagavu, ayi omwagalwa wange, nga Tiruza,
(ekibuga ekirungi eky’e Samaliya,)
Omulungi nga Yerusaalemi,
(ekibuga eky’ekitiibwa ekya Kabaka omukulu,)
Ow’entiisa (oba mu butuufu ow’okumasamasa) ng’eggye eririna ebendera.
Kyusa amaaso go ganveeko,
Kubanga gampangudde. (Laba ennyiriri 4-7).
Awo, ng’akyukira abawala ba Yerusaalemi, akaaba nti:—
Waliwo bakabaka abakazi nkaaga, n’abazaana kinaana,
N’abawala embeerera abatamanyiddwa muwendo.
Ejjiba lyange, owange atuukiridde, ali omu yekka;
Ye mwana omu yekka owa nnyina;
Ye y’alondebwa ennyo oyo eyamuzaala.
Abawala baamulaba ne bamuyita wa mukisa;
Weewaawo, bakabaka abakazi n’abazaana, ne bamutendereza nga bagamba nti,
Ani ono alabika ng’emmambya,
Omulungi ng’omwezi,
Atangalijja ng’enjuba,
Ow’okumasamasa ng’eggye eririna ebendera?
Bw’atyo ekitundu kiggalawo ng’okussa ekimu kuzziddwawo ddala; omugole omukazi ng’azziddwa mu kifo kye era ng’Omugole omusajja amwatula mu lujjudde ng’omubeezi we era mukwano gwe atalina gw’afaanana. Obumanyirivu obw’obulumi omugole omukazi bwe yayitamu bubaddemu ebirungi eby’olubeerera, era tetulina kabonero kalala ka kussa kimu okumenyese, wabula mu bitundu ebisigadde essanyu lyokka n’okubala ebibala.