Essuula 8 · eddakiika 47 ez’okusoma · essaawa 1 eddakiika 1 ez’okuwuliriza
Obubaka bw’Okusiibula
2 Abakkolinso 1:14.—Era nga bwe mwamanyako ekitundu nti muli kya kwenyumiriza gye tuli nga naffe bwe tuli eky’okwenyumiriza gye muli ku lunaku lwa Mukama waffe Yesu.
Omutume, mu kitundu ky’essuula ekisooka, alangirira ebizibu ebinene bye yasisinkana mu kutambula kw’obuweereza bwe. Mu kyawandiikibwa ne mu nnyiriri ebbiri ezikikulembera, alangirira ebyali okubudaabudibwa kwe n’ebyali bimuwanirira wansi w’ebizibu bye yasisinkana. Waliwo ebintu bina mu ngeri ey’enjawulo.
1. Nti yali yeerazeeko eri omwoyo gwe ogw’omunda, olunyiriri 12: “Tulina okwenyumiriza ng’omwoyo gwaffe gutujulira kubanga twatambulira mu buwombeefu ne mu mazima ga Katonda, so si mu magezi ag’omubiri, naye mu kisa kya Katonda nga tuli mu nsi n’okusingira ddala gye muli.”
2. Ekintu ekirala ky’ayogerako ng’ensonga y’okubudaabudibwa kwe nti, nga bwe yali yeerazeeko eri omwoyo gwe ogw’omunda, bwe kityo bwe yali yeerazeeko n’eri emyoyo gy’abo abaamuwuliranga, Abakkolinso, be yali awandiikira kaakano, era nti bandimusiimye ku lunaku olw’okusalirako omusango.
3. Essuubi lye yalina ery’okulaba ebibala eby’omukisa eby’emirimu gye n’okubonaabona kwe mu buweereza, mu ssanyu lyabwe n’ekitiibwa kyabwe, ku lunaku olwo olukulu olw’okubalirirwa.
4. Nti, mu buweereza bwe mu Bakkolinso, yali yeerazeeko eri Omulamuzi we, eyandisiimye era n’asasula obwesigwa bwe ku lunaku olwo.
Ebintu bino ebisatu ebisembayo bitegeezebwa mu kyawandiikibwa kyange ne mu lunyiriri olusooka; era mazima, ebina byonna biri mu kyawandiikibwa mu ngeri etayogeddwa butereevu. Kitegeezebwa nti Abakkolinso baali bamukkirizza nga kitaabwe ow’omwoyo era ng’oyo eyali omwesigwa mu bo, era ng’ekyali kibaleetera essanyu lyabwe n’ekitiibwa kyabwe ebiri mu maaso ku lunaku olw’okusalirako omusango, era ng’oyo gwe bandirabye mu kiseera ekyo, ne basisinkana naye mu ssanyu nga bwe kiri. Kitegeezebwa nti omutume yali asuubira mu kiseera ekyo okusisinkana nabo mu ssanyu mu maaso g’Omulamuzi, n’okulaba n’essanyu ekitiibwa kyabwe, ng’ekibala ky’emirimu gye; era bwe batyo bandibadde kye yeenyumiririzaamu. Kitegeezebwa nate nti yali asuubira mu kiseera ekyo okusiimibwa Omulamuzi omukulu, ye nabo bwe bandisisinkanye wamu mu maaso ge; era nti yandikkirizza obwesigwa bwe, era nti obwo bwe bwali buleese ekitiibwa kyabwe; era nti bw’atyo yandibamuwadde, ng’olubeerera, ng’engule ye ey’essanyu. Naye kino omutume teyandisobodde kukisuubira, okuggyako nga yalina obujulirwa bw’omwoyo gwe ogw’omunda nga bumuwagira. N’olwekyo ebigambo bitegeeza, mu ngeri esinga amaanyi, nti yali yeerazeeko eri omwoyo gwe ogw’omunda.
Waliwo ekintu kimu ekitegeezebwa mu buli kimu ku bintu bino, ne mu buli kitundu ky’ekyawandiikibwa, era kye kigambo kye ndifuula omulamwa gw’okwogera kwange kaakano, kwe kugamba:
ENJIGIRIZA
Abaweereza, n’abantu abali wansi w’okulabirira kwabwe, kibagwanidde okusisinkana mu maaso g’entebe ya Kristo ey’okusalirako emisango ku lunaku olw’okusalirako omusango.
Abaweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, kibagwanidde okwawukana mu nsi eno, ne bwe babadde nga bagattiddwa bulungi batya: bwe batasooka kwawukana, kibagwanidde okwawulwa okufa; era bayinza okwawukana nga bakyali balamu. Tuli mu nsi ey’enkyukakyuka, omutali kintu kikakafu oba ekinywevu; era ebbanga ettono, enjuba bw’etambula emirundi mitono, bireeta ebintu ebyewuunyisa, enkyukakyuka ezitali za bulijjo, mu bantu ab’enjawulo, mu maka, mu bibuga ne mu kkanisa, mu nsi ne mu mawanga. Emirundi mingi kibaawo nti abo abalabika ng’abasinga okuba obumu, mu bbanga ttono be basinga okwawukana, era nga be bali ewala ennyo. Bwe batyo abaweereza n’abantu, abaabaddemu okussaŋŋanamu ekitiibwa okusinga obunene n’obumu obusinga obunywevu, bayinza obutakoma ku kwawukana mu ndowooza zaabwe n’okusenguka mu kwagala, wabula omu ayinza okwekutula ku munne, n’enkolagana yonna wakati waabwe n’esaanawo; omuweereza ayinza okuggibwa n’atwalibwa mu kifo eky’ewala, era bayinza obutaddamu kukolagana mu nsi eno. Naye bwe kiba bwe kityo, waliwo okusisinkana okumu nate kwe kibagwanidde okuba nakwo, era okwo kuliba ku lunaku olusembayo olukulu olw’okubalirirwa.
Wano nandyagadde okulaga,
I. Mu ngeri ki abaweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, gye balisisinkana ku lunaku olw’okusalirako omusango.
II. Olw’ebigendererwa ki.
III. Olw’ensonga ki Katonda kyeyava ateekateeka bw’atyo, abaweereza n’abantu baabwe okusisinkana wamu mu kiseera ekyo mu ngeri eyo, era olw’ebigendererwa ebyo.
I. Nandyagadde okulaga, mu bintu ebimu, mu ngeri ki abaweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, gye balisisinkana ku lunaku olw’okusalirako omusango. Ku kino nandyagadde okulaga ebintu bibiri mu bufunze.
1. Nti tebalisisinkana nga abantu bonna bwe kibagwanidde okusisinkana mu kiseera ekyo kyokka, wabula walibaawo ekintu eky’enjawulo mu ngeri y’okusisinkana kwabwe.
2. Nti okusisinkana kwabwe wamu mu kiseera ekyo kulibeera kwa njawulo nnyo ku ekyo ekyabangawo mu nnyumba ya Katonda mu nsi eno.
1. Tebalisisinkana ku lunaku olwo ng’ensi yonna bw’erisisinkana wamu mu kiseera ekyo. Nandyagadde okulaga enjawulo mu bintu bibiri.
(1) Ku kulabagana okutangaavu okwa ddala, n’okumanyagana okw’enjawulo n’okufaayo omu ku munne.
Newakubadde ng’ensi yonna eriba awo mu kiseera ekyo, abantu bonna ab’emirembe gyonna nga bakuŋŋaanyiziddwa mu kibiina kimu ekinene ennyo, wamu ne bonna ab’obutonde bwa bamalayika, bamalayika abalonde n’abaagwa; naye tetwetaaga kulowooza nti buli muntu aliba n’okumanya okw’enjawulo era okw’omu buziba okwa buli omu ku kibiina ekyo kyonna ekikuŋŋaanye, ekiribaamu awatali kubuusabuusa obukadde n’obukadde bw’obukadde. Newakubadde nga kiyinzika obusobozi bw’abantu okuba obunene ennyo okusinga mu mbeera eno ey’akaseera kano, naye tebulibeera butaliiko kkomo; newakubadde nga okutegeera kwabwe n’okumanya kwabwe birigaziwa nnyo, naye abantu tebalifuulibwa bakatonda. Kiyinzika nti abantu ab’enjawulo baliba n’okulaba okugaziye ennyo okw’ebitundu eby’enjawulo n’ab’omu kibiina ekyo ekinene ennyo, era bwe kityo n’okw’ebyo ebinaakolebwa ku lunaku olwo olukulu; naye kiteekwa okubeera nti, okusinziira ku butonde bw’emitima egiriko ekkomo, abantu abamu n’ebintu ebimu ku lunaku olwo birisinga okulabibwa abantu ab’enjawulo okusinga ebirala; era kino (nga bwe tuyinza okulowooza obulungi) kirisinziira ku kuba nti balina enkolagana ey’okumpi n’abamu okusinga abalala, mu bintu ebikolebwa ku lunaku olwo. Waliba ensonga ey’enjawulo lwaki abo ababadde n’ensonga ez’enjawulo wamu mu nsi eno, mu mbeera yaabwe ey’okugezesebwa, era ng’ensonga zaabwe zombi ziribeera ez’okukeberebwa n’okusalirwa omusango mu kiseera ekyo, basaanidde okusingira ddala okuteekebwa mu maaso g’omu ku munne. Bwe tutyo tuyinza okulowooza nti abafuzi n’abafugibwa, abalamuzi ab’ensi n’abo be baasalira emisango, baliraanwa ababadde n’okunyumya, enkolagana n’ennyombo, abakulu b’amaka n’abaana baabwe n’abaddu baabwe, balisisinkana mu kiseera ekyo, era baliteekebwa wamu mu ngeri ey’enjawulo. Era naddala bwe kiriba bwe kityo eri abaweereza n’abantu baabwe. Kyeyoleka mu kyawandiikibwa nti bano baliba mu maaso g’omu ku munne, balimanyagana mu ngeri ey’enjawulo, era balifaayo omu ku munne mu ngeri ey’enjawulo mu kiseera ekyo.
(2) Balisisinkana wamu, nga balina ensonga ey’enjawulo omu ku munne mu bintu ebikulu ebirikolebwa ku lunaku olwo.
Newakubadde nga balisisinkana ensi yonna mu kiseera ekyo, naye tebaliba na nsonga ya butereevu era ey’enjawulo na bonna. Weewaawo, abasinga obungi ennyo ku abo abalikuŋŋaanyizibwa wamu mu kiseera ekyo baliba abo be bataakolagana nabo mu mbeera yaabwe ey’okugezesebwa, era bwe batyo tebaliba na nsonga za wamu ez’okusalirwa. Naye ku baweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, baliba abo ababadde n’ensonga nnyingi eza butereevu omu ku munne, mu bintu ebisinga obukulu, abantu bye baali bakolaganyeemu omu ku munne. N’olwekyo bo naddala kibagwanidde okusisinkana n’okuleetebwa wamu mu maaso g’omulamuzi, nga balina ensonga ey’enjawulo omu ku munne mu kigendererwa n’omulimu gw’olunaku olwo olukulu olw’okubalirirwa.
Bwe kityo okusisinkana kwabwe, ku ngeri yaakwo, kuliba kwa njawulo ku kusisinkana kw’abantu bonna okutwalira awamu.
2. Okusisinkana kwabwe ku lunaku olw’okusalirako omusango kuliba kwa njawulo nnyo ku kusisinkana kwabwe omu ku munne mu nsi eno.
Abaweereza n’abantu baabwe, enkolagana yaabwe nga bw’ekyaliwo, batera okusisinkana wamu mu nsi eno. Batera okusisinkana okuva ku Ssabbiiti okutuuka ku Ssabbiiti, ne mu biseera ebirala, olw’okusinza Katonda okw’olwatu, n’okugaba amateeka ag’ekkanisa, n’emirimu egy’ekitiibwa egy’ennyumba ya Katonda. Era ng’oggyeeko okusisinkana kuno, balina n’emikisa egy’okusisinkana okusalawo n’okuddukanya ensonga zaabwe ez’ekkanisa, olw’okukangavvula mu kkanisa, n’okutereeza n’okulongoosa ebintu ebikwata ku bulongoofu n’entegeka ennungi ey’emirimu egy’olwatu. Naye okusisinkana kwabwe ku lunaku olw’okusalirako omusango kuliba kwa njawulo nnyo ddala, mu ngeri yaakwo ne mu mbeera yaakwo, ku kusisinkana kwonna okw’engeri eyo n’okulabagana kwe balina omu ku munne mu mbeera eno ey’akaseera kano. Nandyagadde okulaga engeri, mu bintu bitono.
(1) Kaakano basisinkana wamu mu mbeera ey’okwetegeka ekyukakyuka, naye mu kiseera ekyo mu mbeera etakyuka.
Kaakano aboonoonyi abali mu kibiina basisinkana omuweereza waabwe mu mbeera mwe bayinza okukyusibwa okw’obulokozi, mwe bayinza okukyusibwa, olw’omukisa gwa Katonda ku buweereza n’emirimu gy’omusumba waabwe, okuva mu buyinza bwa Setaani okudda eri Katonda; n’okuggibwa mu mbeera ey’omusango, okusalirwa omusango n’obusungu, okutuuka mu mbeera ey’emirembe n’okusiimibwa Katonda, okweyagalira mu birabo by’abaana be, n’obwannannyini ku busika bwabwe obutaggwaawo. Era abatukuvu kaakano basisinkana omuweereza waabwe nga bakyalina obubi bungi obusigaddewo, era oluusi nga bali wansi w’ebizibu ebinene eby’omwoyo n’okubonaabona: era n’olwekyo bakyasaanidde okufuna ebyo ebireeta enkyukakyuka ey’essanyu mu mbeera yaabwe, nga kwe kusumululwa okusingawo okuva mu bintu bino, kye balina ensonga okusuubira mu kkubo ery’okubeerangawo mu mateeka ag’ekkanisa, era Katonda bw’atera okusiima okufuula abaweereza be ebikozesebwa mu kyo. Era abaweereza n’abantu baabwe kaakano basisinkana okusobola okuleeta enkyukakyuka ez’essanyu ng’ezo; ze migaso eminene egyenoonyezebwa mu kusisinkana kwabwe okw’ekitiibwa mu nsi eno.
Naye bwe balisisinkana wamu ku lunaku olw’okusalirako omusango, kiriba kya njawulo nnyo. Tebalisisinkana mu kiseera ekyo olw’okukozesa amakubo ag’okuleeta enkyukakyuka yonna ng’ezo; kubanga bonna balisisinkana mu mbeera etakyuka. Aboonoonyi baliba mu mbeera etakyuka: abo abaliba mu kiseera ekyo wansi w’omusango n’obuyinza bw’ekibi, nga n’obusungu bwa Katonda bubabeeraako, baliba wala w’eddagala lyonna oba w’essuubi lyonna ery’okukyuka, era balisisinkana abaweereza baabwe awatali ssuubi lyonna ery’okuweerezebwa obuyambi oba eddagala, oba okufuna ekirungi kyonna okuyita mu bo. Era ku batukuvu, baliba baamaze okununulibwa ddala okuva mu bubi bwabwe bwonna obwali busigaddewo, okugezesebwa, n’ebibonyoobonyo aba buli ngeri, ne bateekebwa emirembe gyonna wala w’ebyo; era tewaliba kununulibwa, tewaliba nkyukakyuka ya ssanyu, ebiriba bisigadde okutuukirizibwa mu kkubo ery’okukozesa amakubo ag’ekisa, wansi w’obuweereza bw’abaweereza. Mu kiseera ekyo kirirangirirwa nti, “Akola ebitali bya butuukirivu, yeeyongere okukola ebitali bya butuukirivu; n’omugwagwa, yeeyongere okugwagwawala; n’omutuukirivu, yeeyongere okuba omutuukirivu; n’omutukuvu, yeeyongere okuba omutukuvu.”
(2) Mu kiseera ekyo balisisinkana wamu mu mbeera ey’ekitangaala ekitangaavu, ekikakafu era ekitasobya.
Abaweereza bateekebwawo ng’abalungamya n’abayigiriza, era boogerwako mu Byawandiikibwa ng’ebitangaala ebiteekebwa mu kkanisa; era mu mbeera eno ey’akaseera kano basisinkana abantu baabwe emirundi n’emirundi okusobola okubayigiriza n’okubatangaaza, okutereeza ensobi zaabwe, n’okubeera eddoboozi emabega waabwe, bwe bakyama ku mukono ogwa ddyo oba ku gwa kkono, nga ligamba nti, “Lino ly’ekkubo, litambuliremu;” okulaga n’okunyweza amazima nga balaga obukakafu bwago obusaanidde, n’okuwakanya ensobi n’endowooza ezoonoonese, okukakasa abakyamu n’okunyweza abo ababuusabuusa. Naye Kristo bw’alijja okusala omusango, buli nsobi n’endowooza ey’obulimba birizuulibwa; obulimba bwonna n’okulimbibwa birigwaawo mu maaso g’ekitangaala ky’olunaku olwo, ng’ekizikiza ky’ekiro bwe kigwaawo enjuba bw’evaayo; era buli njigiriza ey’ekigambo kya Katonda mu kiseera ekyo erirabikira mu bukakafu obujjuvu, era tewaliba alisigala nga tannakakasibwa; bonna balimanya amazima mu bukakafu obusingayo, era tewaliba nsobi za kutereeza.
Kaakano abaweereza n’abantu baabwe bayinza obutakkiriziganya mu ndowooza zaabwe ku nsonga ezimu ez’eddiini, era bayinza oluusi okusisinkana okwebuuzaganya ku bintu ebyo mwe bawukana, n’okuwulira ensonga eziyinza okuleetebwa ku ludda olumu n’olulala; era byonna biyinza obutaleeta kukakasibwa kwonna kwa mazima: bayinza okusisinkana ne baawukana nate, nga tebakkiriziganyizza kusinga bwe baali edda; n’oludda olwali mu nsobi luyinza okusigala bwe lutyo; oluusi okusisinkana kw’abaweereza n’abantu baabwe mu mbeera ng’eyo ey’endowooza ezaawukana kubaamu empaka n’okukaayana okw’ennaku, nga bikolebwa n’obusosozi bungi n’obutaba na mutima mulongoofu; nga tebireeta kitangaala na kukakasibwa, wabula nga binyweza era byongera ekizikiza, ne binyweza okuwakanya amazima n’okusenguka kw’okwagala omu ku munne. Naye bwe balisisinkana wamu oluvannyuma, ku lunaku olw’okusalirako omusango, mu maaso g’entebe y’Omulamuzi omukulu, ekirowoozo n’okwagala kwa Kristo birimanyibwa; era tewaliba nate mpaka zonna oba enjawukana mu ndowooza; obukakafu bw’amazima bulirabika awatali kuwakanya kwonna, era empaka zonna ziryoka zisalibwawo ddala emirembe gyonna.
Kaakano abaweereza basisinkana abantu baabwe okusobola okutangaaza n’okuzuukusa emyoyo gy’aboonoonyi egy’omunda: nga babateeka mu maaso obubi obunene n’akabi k’ekibi, obukakanyavu bw’etteeka lya Katonda, obubi bw’emitima gyabwe n’ebikolwa byabwe, omusango omunene gwe bali wansi waagwo, obusungu obubabeeraako, n’obutaba na maanyi kwabwe, obuzibe bw’amaaso, obwavu, n’embeera yaabwe etaliiko buyambi era ey’okuzikirira: naye byonna bitera okuba bya bwereere; basigala, newakubadde nga abaweereza baabwe boogera byonna bye basobola, nga bakakanyavu era nga tebazuukusiddwa, n’emyoyo gyabwe egy’omunda nga tegikakasiddwa. Naye tekiriba bwe kityo mu kusisinkana kwabwe okusembayo ku lunaku olw’okusalirako omusango; aboonoonyi, bwe balisisinkana omuweereza waabwe mu maaso g’Omulamuzi waabwe omukulu, tebalimusisinkana n’omwoyo ogw’omunda omukakanyavu: mu kiseera ekyo balikakasibwa ddala amazima g’ebintu ebyo bye baawulira edda okuva gy’ali, ku bukulu n’obwakabaka obw’entiisa obwa Katonda, obutukuvu bwe, n’okukyawa kwe ekibi, n’obwenkanya bwe obw’entiisa mu kukibonereza, obukakanyavu bw’etteeka lye, n’entiisa n’amazima g’okulabula kwe, n’omusango gwabwe n’obunaku bwabwe obutayogerekeka: era tebaliddamu nate kubeera nga tebawulira bintu bino: amaaso g’omwoyo ogw’omunda mu kiseera ekyo galiba gatangaaziddwa ddala, era tegaliddamu kuzibibwa nate: akamwa k’omwoyo ogw’omunda mu kiseera ekyo kaliba kaggulwawo, era tekaliddamu kuggalwa nate.
Kaakano abaweereza basisinkana abantu baabwe, mu lwatu ne mu kyama, okusobola okubatangaaza ku mbeera y’emmeeme zaabwe; okubaggulira n’okubassaako amateeka g’ekigambo kya Katonda, basobole okukebera emitima gyabwe, n’okwawula embeera mwe bali. Naye kaakano abaweereza tebalina kwawula okutasobya okw’embeera y’emmeeme z’abantu baabwe; era abasinga obukugu mu bo bayinza okusobya, era emirundi mingi basobya mu bintu eby’engeri eno. So n’abantu tebasobola kumanya mu bukakafu embeera y’omuweereza waabwe, oba embeera y’omu ku munne; emirundi mingi nnyo abo abatwalibwa mu bo ng’abatukuvu, era oboolyawo ng’abatukuvu ab’enjawulo, be bannanfuusi abakulu; era ku ludda olulala, abo oluusi abavumirirwa, oba abakkirizibwa mu kwagala kwabwe nga kizibu, be bamu ku mayinja ag’omuwendo aga Katonda mazima ddala. Era tewali kintu kisinga kubeerawo ng’abantu okusobya ku mbeera yaabwe: bangi abali eky’omuzizo eri Katonda, era abaana b’obusungu bwe, beetwala nnyo, ng’abatukuvu be ab’omuwendo n’abaana be abaagalwa. Weewaawo, waliwo ensonga okulowooza nti emirundi mingi abamu abasinga obuvumu mu kwekakasa embeera yaabwe ey’obukuumi n’essanyu, era abeetwala okuba si batukuvu ba ddala bokka, wabula abatukuvu abasinga mu kibiina, bali mu ngeri ey’enjawulo omukka mu nnyindo za Katonda. Era bwe kityo awatali kubuusabuusa bwe kitera okuba mu bibiina ebyo ekigambo kya Katonda mwe kisinga okugabibwa n’obwesigwa, newakubadde nga abaweereza boogera byonna bye basobola mu kunnyonnyola kwabwe okusinga obutangaavu n’okussa ku mmeeme z’abawulize baabwe enjigiriza n’amateeka g’ekigambo kya Katonda mu ngeri esinga okukebera, mu kusisinkana kwabwe omu ku munne. Naye ku lunaku olw’okusalirako omusango baliba n’okusisinkana okw’engeri endala; mu kiseera ekyo ebyama bya buli mutima birirabisibwa, era embeera ya buli muntu erimanyibwa ddala: 1 Abakkolinso 4:5, “Noolwekyo temusalanga musango ekiseera nga tekinnatuuka okutuusa Mukama waffe lw’alijja, alimulisa ebyakwekebwa eby’ekizikiza, n’ayolesa n’ebigendererwa by’omutima, buli muntu n’alyoka atendebwa Katonda.” Mu kiseera ekyo tewaliba alimbibwa ku mbeera ye, so taliddamu kubuusabuusa ku yo. Waliba enkomerero etaggwaawo ey’okwegulumiza kwonna okubi n’essuubi ery’obwereere ery’abannanfuusi abaalimbibwa, n’okubuusabuusa kwonna n’okutya okw’Abakristaayo ab’amazima. Era mu kiseera ekyo bonna balimanya embeera y’emmeeme z’omu ku munne: abantu balimanya oba omuweereza waabwe abadde wa mazima era mwesigwa, n’abaweereza balimanya embeera ya buli omu ku bantu baabwe, n’abo ekigambo n’amateeka ga Katonda be byabadde akawoowo ak’obulamu akatuusa mu bulamu, n’abo be byabadde akawoowo ak’okufa akatuusa mu kufa.
Kaakano mu mbeera eno ey’akaseera kano kitera okubaawo nti abaweereza n’abantu bwe basisinkana wamu okukubaganya ebirowoozo n’okuddukanya ensonga zaabwe ez’ekkanisa, naddala mu mbeera ey’empaka, baba beetegefu okusalira omu ku munne omusango n’okuvumirira ku bikwata ku ndowooza n’ebigendererwa bya buli omu, n’emisingi n’ebiruubirirwa buli omu by’agoberera; era basobya nnyo mu kusala kwabwe, era bakola obubi omu ku munne mu kuvumirira kwabwe. Naye mu kusisinkana okwo okugenda okujja, ebintu biriteekebwa mu kitangaala ekya mazima era ekijjuvu, n’emisingi n’ebigendererwa buli muntu by’abadde akoleramu birimanyibwa mu bukakafu; era waliba enkomerero y’ensobi zonna ez’engeri eno, n’okuvumirira kwonna okutali kwa butuukirivu.
(3) Mu nsi eno, abaweereza n’abantu baabwe batera okusisinkana wamu okuwulira ebikwata ku Mukama atalabika n’okumulindirira; naye ku lunaku olw’okusalirako omusango balisisinkana mu maaso ge ddala era agalabika.
Abaweereza, kaakano abatera okusisinkana abantu baabwe okubabuulira Kabaka ow’olubeerera, atafa era atalabika, okubakakasa nti waliwo Katonda, n’okubabuulira aba Katonda wa ngeri ki, n’okubakakasa nti afuga era alisalira ensi omusango, era nti waliwo embeera egenda okujja ey’empeera n’ebibonerezo, n’okubabuulira Kristo ali mu ggulu era ku mukono ogwa ddyo ogwa Katonda mu nsi etalabika, mu kiseera ekyo balisisinkana abantu baabwe mu maaso ddala agategeerekeka aga Katonda ono omukulu, Omulokozi era Omulamuzi, ng’alabika mu ngeri esinga obutangaavu, erabika era ey’olwatu, n’ekitiibwa kinene, ne bamalayika be bonna abatukuvu, mu maaso gaabwe ne mu maaso g’ensi yonna. Tebalibasisinkana okuwulira ebikwata ku Kristo atali wano, Mukama atalabika era Omulamuzi alijja; wabula okulabika mu maaso g’Omulamuzi oyo, era nga bateekeddwa wamu mu maaso ga Mukama oyo asingayo, mu kitiibwa kye ekitaliiko kkomo n’obwakabaka bwe obw’entiisa, gwe baawuliranga ennyo mu kusisinkana kwabwe wamu ku nsi.
(4) Okusisinkana, ku lunaku olusembayo, okw’abaweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, tekuliba na muntu n’omu aliyingiramu n’omutima omulagajjavu, ogutafaayo.
N’omutima ogw’engeri eyo okusisinkana kwabwe kutera okujjibwamu abantu bangi mu nsi eno, nga tebafaayo nnyo ku oyo gwe beefuula okusinza obumu mu mirimu egy’ekitiibwa egy’okusinza kwe okw’olwatu, nga tebafaayo nnyo ku birowoozo byabwe oba ku mbeera y’emitima gyabwe, nga tebassaayo mwoyo ku mulimu gwe bakola, oba nga tebalowooza ku kigendererwa kye bazze olw’akyo wamu. Naye okusisinkana ku lunaku olwo olukulu kuliba kwa njawulo nnyo: tewaliba mutima n’ogumu ogulagajjavu, tewaliba kwebaka, tewaliba kuwuguka kw’ebirowoozo okuva ku nsonga enkulu ey’okusisinkana, tewaliba butassaayo mwoyo ku mulimu gw’olunaku, tewaliba butafaayo ku maaso ge baliko, oba ku bintu ebyo ebinene bye baliwulira okuva eri Kristo mu kusisinkana okwo, oba bye baawulira edda okuva gy’ali ne ku ye okuyita mu baweereza baabwe, mu kusisinkana kwabwe mu mbeera ey’okugezesebwa, oba bye baliwulira kaakano abaweereza baabwe nga babyogera ku bo mu maaso g’omulamuzi waabwe.
Bwe mmaze okulaga ebintu bino ebikwata ku ngeri n’embeera y’okusisinkana kuno okugenda okujja okw’abaweereza n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, mu maaso g’entebe ya Kristo ey’okusalirako emisango ku lunaku olw’okusalirako omusango, kaakano neeyongerayo,
II. Okulaga olw’ebigendererwa ki gye balisisinkana mu kiseera ekyo.
1. Okubala embalirira, mu maaso g’Omulamuzi omukulu, ey’enneeyisa yaabwe omu eri munne mu nkolagana gye baalimu omu ku munne mu nsi eno.
Abaweereza batumibwa Kristo eri abantu baabwe ku mulimu gwe, be baddu be era ababaka be; era, bwe bamala omulimu gwabwe, kibagwanidde okudda eri mukama waabwe okumubalira ebyo bye bakoze, n’engeri gye baayanirizibwamu mu kukola obuweereza bwabwe. Bwe tutyo tulaba, mu Lukka 14:16-21, nti omuddu eyatumibwa okuyita abagenyi ku mbaga ennene bwe yamala omulimu gwe, n’amaliriza obuweereza bwe obwamulagirwa, n’akomawo eri mukama we, n’amubuulira bye yali akoze, n’engeri gye yali ayanirizibwamu. Era mukama we bwe yanyiiga, n’atuma omuddu we eri abalala, akomawo nate, n’abuulira mukama we enneeyisa ye n’obuwanguzi bwe. Bwe tutyo tusoma, mu Abaebbulaniya 13:17, ku baweereza nga be bafuzi mu nnyumba ya Katonda, “abatunuulira emyoyo, ng’abo abaliwoza.” Era tulaba mu Lukka 14 eyogeddwako, nti abaweereza kibagwanidde okubala embalirira eri mukama waabwe, si ku nneeyisa yaabwe yokka mu kutuukiriza omulimu gwabwe, wabula ne ku ngeri abantu baabwe gye babaanirizzaamu, ne ku ngeri gye bakwatiddwamu mu bo.
Era n’olwekyo, nga bwe baliyitibwa okubala embalirira ku byombi, balibala embalirira ku lunaku olukulu olw’okubalirirwa mu maaso g’abantu baabwe; bo n’abantu baabwe nga bombi bali mu maaso g’Omulamuzi waabwe.
Abaweereza abeesigwa mu kiseera ekyo balibala embalirira n’essanyu, ku abo ababaanirizza obulungi era abaakozesa obulungi obuweereza bwabwe; era abo baliweebwa gye bali, ku lunaku olwo, ng’engule yaabwe ey’essanyu. Era, mu kiseera kye kimu, balibala embalirira ku kukwatibwa obubi okw’abo abatabaaniriza bulungi n’obubaka bwabwe okuva eri Kristo: balisisinkana abo, si nga bwe baakolanga mu nsi eno, okubabuulirira n’okubalabula, wabula okubajulira, era ng’abalamuzi baabwe n’abatuula ne Kristo mu kusala omusango, okubasalira omusango. Era ku ludda olulala, abantu, ku lunaku olwo, baliyimirira mu kusala omusango ku baweereza ababi era abatali beesigwa abaanoonya ebyagalo byabwe eby’ensi okusinga obulungi bw’emmeeme z’ekisibo kyabwe.
2. Mu kiseera ekyo abaweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, balisisinkana wamu mu maaso ga Kristo, alyoke abasalire omusango, ku mpaka zonna ezaabaddewo wakati waabwe mu nsi eno.
Bwe kityo kitera nnyo okubaawo mu nsi eno embi, nti enjawukana ennene n’empaka bivaayo wakati w’abaweereza n’abantu abali wansi w’okulabirira kwabwe okw’obusumba. Newakubadde nga bali wansi w’obuvunaanyizibwa obusingayo okubeera mu mirembe, okusinga abantu abali mu nkolagana yonna kumpi; era newakubadde nga empaka n’enjawukana wakati w’abantu abali mu nkolagana eyo ze zisinga obunaku n’entiisa mu ebyo ebiva mu zo, olw’ensonga nnyingi, mu ngeri zonna ez’okuyomba; naye nga okuyomba ng’okwo kubaddewo emirundi mingi! Oluusi abantu bawakana n’abaweereza baabwe ku njigiriza yaabwe, oluusi ku buweereza bwabwe n’enneeyisa yaabwe, era oluusi ku kubalabirira kwabwe; era oluusi empaka ng’ezo zimala ebbanga ddene; era oluusi zisalibwawo mu nsi eno okusinziira ku maanyi g’oludda olumu oba olulala agasinga, okusinga ekigambo kya Katonda n’ensonga ez’ebintu; era oluusi empaka ng’ezo tezisalibwawo bulungi mu nsi eno n’akatono.
Naye ku lunaku olw’okusalirako omusango ziriba n’okusalibwawo okujjuvu, okutuukiridde era okutaggwaawo. Omulamuzi atasobya, ensulo etaliiko kkomo ey’ekitangaala, amazima n’obwenkanya, alisala omusango wakati w’enjuyi eziwakana, era alirangirira amazima kye ki, ani ali mu butuufu, era kiki ekikwatagana n’ekirowoozo kye n’okwagala kwe. Era olw’ekyo enjuyi kizigwanidde okuyimirira wamu mu maaso ge ku lunaku olusembayo; olunaku olwo luliba lunaku lukulu olw’okumaliriza n’okusalawo empaka zonna, okutereeza ensobi zonna n’okuggyawo okusala kwonna okutali kwa butuukirivu, ensobi n’okutabulwa, ebyabaddewo edda mu nsi y’abantu.
3. Abaweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, kibagwanidde okusisinkana wamu mu kiseera ekyo okufuna okusalirwa omusango okutaggwaawo n’empeera okuva eri omulamuzi, mu maaso g’omu ku munne, okusinziira ku nneeyisa yaabwe mu nkolagana gye baalimu omu ku munne mu mbeera eno ey’akaseera kano.
Omulamuzi talirangirira bwenkanya kyokka, wabula alikola obwenkanya wakati w’abaweereza n’abantu baabwe. Alirangirira ekituufu wakati waabwe, ng’asiima oyo abadde omwenkanya era omwesigwa, era ng’asalira omusango atali mwenkanya; era amazima n’obwenkanya obutuukiridde biriba mu musango gw’alisala, mu mpeera z’aligaba ne mu bibonerezo by’aliteeka. Waliba empeera ey’ekitiibwa eri abaweereza abeesigwa: eri abo abaawangula: Danyeri 12:3, “Abo abalina okutegeera balyakaayakana ng’okumasamasa kw’omu bbanga; n’abo abakyusa abangi okudda eri obutuukirivu, balyakaayakana ng’emmunyeenye emirembe n’emirembe;” era n’eri abo abaabadde abeesigwa, naye nga tebaawangula: Isaaya 49:4, “Naye ne njogera nti, Nteganidde bwereere, amaanyi gange ng’amalidde bwereere era gafudde busa. Kyokka ate Mukama yannamula, n’empeera yange eri ne Katonda wange!” Era abo ababaaniriza obulungi ne babasembeza balisasulwa mu ngeri ey’ekitiibwa: Matayo 10:40, 41, “Buli abasembeza, aba asembezezza Nze, ate asembeza Nze aba asembezezza oyo eyantuma. Oyo asembeza nnabbi mu linnya lya nnabbi, alifuna empeera y’emu nga nnabbi. Era buli anaasembezanga omuntu omutuukirivu mu linnya ly’omuntu omutuukirivu, alifuna empeera y’emu ng’ey’omutuukirivu.” Abantu ng’abo, n’abaweereza baabwe abeesigwa, baliba engule ey’essanyu ey’omu ku munne: 1 Abasessaloniika 2:19, 20, “Kale Mukama waffe Yesu bw’alijja, si mmwe mulibeera essuubi n’essanyu lyaffe, n’engule ey’okwenyumiriza kwaffe? Kubanga mmwe kitiibwa kyaffe era essanyu lyaffe.” Era mu kyawandiikibwa, Tuli kya kwenyumiriza gye muli, nga nammwe bwe muli eky’okwenyumiriza gye tuli, ku lunaku lwa Mukama waffe Yesu. Naye abo abakwata obubi abaweereza ba Kristo abeesigwa, naddala mu ekyo mwe babeera abeesigwa, balibonerezebwa nnyo: Matayo 10:14, 15, “Buli atabasembezenga wadde okuwuliriza ebigambo byammwe, bwe mubanga muva mu kibuga ekyo oba mu nnyumba eyo, mukunkumulanga enfuufu ey’oku bigere byammwe. Ddala ddala mbagamba nti ensi ya Sodomu ne Ggomola ziriweebwa ekibonerezo ku lunaku olw’okusalirako omusango ekirigumiikirizika okukira ekibuga ekyo.” Ekyamateeka Olwokubiri 33:8-11, “Bino bye yayogera ku Leevi: Sumimu wo ne Ulimu wo biwe omusajja oyo gw’oyagala ennyo.... Banaayigirizanga Yakobo ebiragiro byo ne Isirayiri amateeka go.... Ayi Mukama Katonda owe omukisa byonna by’akola, era okkirize emirimu gy’emikono gye. Okubirenga ddala abo abamugolokokerako okubenga abalabe be balemenga kwongera kumulumbanga.” Ku ludda olulala, abaweereza abo abalisangibwa nga tebaabadde beesigwa baliweebwa ekibonerezo eky’entiisa ennyo. Laba Ezeekyeri 33:6; Matayo 23:1-33.
Bwe kityo obwenkanya bulikolebwa ku lunaku olukulu eri abaweereza n’abantu baabwe. Era olw’ekyo balisisinkana wamu, baleme kufuna bwenkanya bokka, wabula balabe n’obwenkanya nga bukolebwa eri oludda olulala: kubanga kino kye kigendererwa ky’olunaku olwo olukulu, okubikkula oba okulangirira okusala omusango okw’obutuukirivu okwa Katonda, Abaruumi 2:5. Abaweereza balikolerwa obwenkanya, era baliraba obwenkanya nga bukolebwa eri abantu baabwe: n’abantu balifuna obwenkanya era baliraba obwenkanya nga bukolebwa eri omuweereza waabwe. Era bwe kityo ebintu byonna birigololwa ne bitereezebwa emirembe gyonna wakati waabwe; buli muntu ng’asalirwa omusango era ng’asasulwa ng’ebikolwa bye bwe biri, oba mu kufuna n’okwambala engule ey’essanyu n’ekitiibwa ebitaggwaawo, oba mu kubonaabona mu nsonyi n’obulumi obutaggwaawo.
Kaakano nzija ku kintu ekiddako kye nnategeka, kwe kugamba,
III. Okuwa ensonga ezimu lwaki tuyinza okulowooza nti Katonda yateekateeka bw’atyo, abaweereza, n’abantu ababadde wansi w’okulabirira kwabwe, okusisinkana wamu ku lunaku olw’okusalirako omusango, mu ngeri eyo era olw’ebigendererwa ebyo.
Waliwo ebintu bibiri bye nandyagadde okulaga kaakano:
1. Ensonga z’abaweereza n’abantu baabwe ze bagabana za bukulu obusingayo.
Ebyawandiikibwa birangirira nti Katonda alisala omusango olwa buli kikolwa, ne buli kyakwekebwa, nga kirungi oba nga kibi. Kisaanidde ensonga zonna n’enneeyisa yonna ey’abantu, ey’olwatu n’ey’ekyama, okuleetebwa ku nkomerero mu maaso g’entebe ya Katonda ey’okusalirako emisango, ne zisalibwawo ddala Omulamuzi atasobya: naye kyetaagisa nnyo kibeere bwe kityo, ku nsonga ez’obukulu obunene ennyo.
Kaakano ensonga ezigabanibwa omuweereza Omukristaayo n’ekkanisa ye n’ekibiina kye za bukulu obusingira ddala: mu ngeri nnyingi, nkulu nnyo okusinga ensonga ez’ensi ez’abakabaka abasinga obukulu ku nsi n’obwakabaka bwabwe oba amatwale gaabwe. Kya bukulu nnyo engeri abaweereza gye batuukirizaamu omulimu gwabwe, n’engeri gye beeyisaamu eri abantu baabwe mu mulimu gw’obuweereza, ne mu nsonga ezigukwatako. Era nsonga ya bukulu nnyo, engeri abantu gye bayanirizaamu era gye basembezaamu omuweereza wa Kristo omwesigwa, n’engeri gye bakozesaamu obuweereza bwe. Ebintu bino bikwatagana butereevu nnyo n’ekigendererwa ekikulu era ekisembayo omuntu kye yatondebwa olw’akyo, n’obulungi obutaggwaawo obw’abantu, okusinga ensonga zonna ez’ensi ez’abantu, ez’olwatu oba ez’ekyama. N’olwekyo kisaanidde nnyo ensonga zino okuleetebwa mu kusala omusango ne zisalibwawo mu lwatu era ne zitereezebwa mu mazima n’obutuukirivu; era nti olw’ekyo, abaweereza n’abantu baabwe basaanidde okusisinkana wamu mu maaso g’Omulamuzi amanyi byonna era atasobya.
2. Ensonga ezigabanibwa abaweereza n’abantu baabwe zirina enkolagana ey’enjawulo n’ebintu ebikulu ebikwata ku lunaku olw’okusalirako omusango.
Zirina enkolagana ey’enjawulo n’omuntu oyo omukulu era ow’obwakatonda alirabika mu kiseera ekyo ng’Omulamuzi. Abaweereza be babaka be, abatumibwa ye; era, mu mulimu gwabwe n’obuweereza bwabwe mu bantu baabwe, bakiikirira omuntu we, bayimirira mu kifo kye, ng’abo abatumibwa okulangirira ekirowoozo kye, okukola omulimu gwe n’okwogera n’okukola mu linnya lye. N’olwekyo kisaanidde nnyo okudda gy’ali, okubala embalirira y’omulimu gwabwe n’obuwanguzi bwabwe. Kabaka ye mulamuzi w’abafugibwa be bonna, bonna bavunaanyizibwa gy’ali. Naye kyetaagisa nnyo okusingawo abaweereza ba kabaka, abakwasibwa mu ngeri ey’enjawulo obufuzi bw’obwakabaka bwe, era abatumibwa ku nsonga ey’enjawulo ey’okuteesa, okudda gy’ali, okubala embalirira ku bo bennyini, n’engeri gye baatuukiriza obwesige bwe baaweebwa, n’engeri gye baayanirizibwamu.
Abaweereza si babaka ba muntu oyo yekka alirabika ku lunaku olusembayo ng’Omulamuzi, wabula omulimu gwe batumibwa, n’ensonga ze baakwasibwa ng’abaweereza be, zikwata butereevu nnyo ku kitiibwa kye n’obulungi bw’obwakabaka bwe. Omulimu gwe batumibwa kwe kukuza ebigendererwa by’obufuzi bwe n’okufuga kwe; era n’olwekyo omulimu gwabwe n’abantu baabwe gulina enkolagana ey’okumpi n’olunaku olw’okusalirako omusango; kubanga ekigendererwa ekikulu eky’olunaku olwo kwe kutereeza ddala n’okunyweza ensonga z’obwakabaka bwe, okugolola ebintu byonna ebibukwatako, buli kintu ekikontana n’obulungi bw’obwakabaka bwe kiggibwewo, era buli kintu ekiyamba okutuukirira kwabwo n’ekitiibwa kyabwo kituukirizibwe era kinywezebwe, Kabaka ono omukulu afune ekitiibwa kye n’ettendo bye bimusaanira.
Nate, ensonga ezigabanibwa abaweereza n’abantu baabwe zirina enkolagana ya butereevu n’ensonga z’olunaku olw’okusalirako omusango, kubanga omulimu gw’abaweereza n’abantu baabwe kwe kukuza obulokozi obutaggwaawo obw’emmeeme z’abantu n’okuwona kwabwe okuva mu kuzikirira okutaggwaawo; era olunaku olw’okusalirako omusango lwe lunaku olwalondebwa olw’ekyo, okusalawo mu lwatu n’okunyweza embeera y’abantu etaggwaawo, okuteeka abamu mu mbeera ey’obulokozi obutaggwaawo n’okutuusa obulokozi bwabwe ku ntikko yaabwo esingayo, n’okuteeka abalala mu mbeera ey’okuzikirira okutaggwaawo n’obunaku obutuukiridde ennyo. Ensonga ezigabanibwa abaweereza n’abantu zirina enkolagana esinga obutereevu n’olunaku olw’okusalirako omusango, kubanga ekigendererwa kyennyini eky’omulimu gw’obuweereza kwe kwetegekera kw’abantu olunaku olwo. Abaweereza batumibwa okubalabula ku kusembera kw’olunaku olwo, okubalabula nga bukyali ku musango ogw’entiisa ogulisalirwa ababi mu kiseera ekyo, n’okubalangirira omusango ogw’omukisa ogulisalirwa abatuukirivu mu kiseera ekyo, n’okukozesa amakubo nabo basobole okuwona obusungu obulijja ku batatya Katonda mu kiseera ekyo, n’okufuna empeera eriweebwa abatukuvu mu kiseera ekyo.
Era nga ensonga ezigabanibwa abaweereza n’abantu baabwe bwe zirina enkolagana ey’okumpi bw’etyo era eya butereevu n’olunaku olwo, kisaanidde nnyo ensonga ezo okuleetebwa ku lunaku olwo, ne zitereezebwa eyo ne zimalirizibwa; era nti olw’ekyo, abaweereza n’abantu baabwe basaanidde okusisinkana n’okulabika wamu mu maaso g’Omulamuzi omukulu ku lunaku olwo.
OKUSSA MU NKOLA
Engeri gye nandyagadde okukozesaamu ebintu ebyogeddwako, kwe kuleetera abantu abali wano ababadde wansi w’okulabirira kwange okw’obusumba okufumiitiriza ku bintu ebimu, n’okubawa okubuulirira okumu okusaanira embeera yaffe eya kaakano; okukwata ku ebyo ebikoleddwa gye buvuddeko okutwawula, ku nkolagana gye tubaddemu edda omu ku munne; naye nga tusuubira okusisinkana omu ku munne mu maaso g’entebe enkulu ey’okusalirako emisango ku lunaku olw’okusalirako omusango.
Okulowooza ennyo n’obwegendereza ku kusisinkana kwaffe okwo okugenda okujja okusinga obukulu mazima kwe kusinga okusaanira mu kiseera nga kino; nga gye buvuddeko waliwo ekyakoleddwa, ekiyinzika ennyo, (ku nkolagana gye tubaddemu edda) okuddirirwa okwawukana okutaggwaawo.
Nga tusisinkanye wamu emirundi emeka mu nnyumba ya Katonda mu nkolagana eno! Nga njogedde nammwe emirundi emeka, ne mbayigiriza, ne mbabuulirira, ne mbalabula, ne mbalungamya era ne mbaliisa, era ne ngaba amateeka ag’ekkanisa mu mmwe, ng’abantu abaakwasibwa okulabirira kwange, era ng’emmeeme zammwe ez’omuwendo nnali nzirabirira! Naye kiyinzika ennyo nti kino tekiriddamu kubaawo nate.
Nnabbi Yeremiya (essuula 25:3), ajjukiza abantu ebbanga lye yali amaze ng’ateganira mu bo mu mulimu gw’obuweereza: “Okuva mu mwaka ogw’ekkumi n’esatu ogw’obufuzi bwa Yosiya mutabani wa Amoni kabaka wa Yuda, gy’emyaka amakumi abiri mu esatu okutuusa leero, ekigambo kya Mukama kizze gye ndi era njogedde gye muli, nga nzuukuka mu makya ne njogera.” Sigenda kwegeraageranya ne nnabbi Yeremiya; naye mu kino nsobola okwogera nga bwe yayogera, nti “Mbabuulidde ekigambo kya Katonda okumala emyaka amakumi abiri mu esatu, nga nzuukuka mu makya ne njogera.” Emyaka amakumi abiri mu esatu gyaweera, ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano ogwa Febwali ewedde, okuva lwe nnatandika okutegana mu mulimu gw’obuweereza, mu nkolagana ey’omusumba eri ekkanisa eno n’ekibiina kino. Era newakubadde nga amaanyi gange gabadde bunafu, nga bulijjo nteganidde wansi w’obunafu bw’omubiri obunene, ng’oggyeeko obutasaanira bwange obw’omulimu omunene bwe gutyo mu ngeri endala, naye ssirekedde maanyi gange amanafu, wabula ngakozesezza olw’obulungi bw’emmeeme zammwe. Nsobola okubajulizaako nga omutume bw’ajuliza abawulize be, Abaggalatiya 4:13, “Mumanyi nga mu bunafu obw’omubiri, mmwe be nasooka okubuulira Enjiri.” Mmaze ekiseera ekisinga obulungi eky’obulamu bwange n’amaanyi gange mu kutegana olw’obulungi bwammwe obutaggwaawo. Muli bajulirwa bange, nti amaanyi ge mbadde nago sigalagajjalidde mu bugayaavu, so sigakozesezza mu kugoberera enteekateeka ez’ensi n’okuddukanya ensonga ez’ensi, olw’okukuza ebintu byange eby’ebweru, n’okwegulumiza nze n’amaka gange; wabula neewaddeyo ddala eri omulimu gw’obuweereza, nga nteganira mu gwo emisana n’ekiro, nga nzuukuka mu makya era nga nteeka omutima gwange ku mulimu guno omunene Kristo gwe yanteekamu. Nzudde omulimu gw’obuweereza mu mmwe nga mulimu munene ddala, omulimu ogw’okufaayo okungi ennyo, okutegana n’obuzibu: byabadde bingi ebizito bye nneetisse mu gwo, amaanyi gange bye gaabadde tegasobola bulungi. Katonda yampita okwetikka ebizito bino; era neebaza erinnya lye, nti yanwanirira bw’atyo okunkuuma obutabbira wansi waabyo, era nti amaanyi ge mu kino geeyolese mu bunafu bwange; ne kiba nti newakubadde nga emirundi mingi nnyigirizibwa erudda n’erudda, naye sibetentese; neeraliikirira, naye sizirise; nsuuliddwa wansi, naye sibetentuse.
Naye kaakano nnina ensonga okulowooza nti omulimu gwange gwe nnalina okukola ng’omuweereza wammwe guwedde: mungaanye mu lwatu, n’emikisa gyange gikomye.
N’olwekyo kaakano nga kitusaanidde nnyo okulowooza ku kiseera ekyo lwe kirituteekwa okusisinkana omu ku munne mu maaso g’Omusumba omukulu! Lwe kirinteekwa okubala embalirira ey’obuwanika bwange, ey’obuweereza bwe nkoze, n’engeri gye nnayanirizibwamu era gye nnakwatibwamu, mu bantu be yantumira: era nammwe kibagwanidde okubala embalirira ey’enneeyisa yammwe gye ndi, n’engeri gye mukozesezzaamu emyaka gino amakumi abiri mu esatu egy’obuweereza bwange. Kubanga mu kiseera ekyo mmwe nange kitugwanidde okulabika wamu, era ffembi kitugwanidde okubala embalirira, olw’okusalirwa omusango okutasobya, okw’obutuukirivu era okutaggwaawo oyo alitusalira omusango ku byonna bye twayogera oba bye twakola mu kusisinkana kwaffe wano, enneeyisa yaffe yonna omu eri munne, mu nnyumba ya Katonda ne mu bifo ebirala, ku Ssabbiiti ne ku nnaku endala; oyo alikebera emitima gyaffe n’ayolesa ebirowoozo byaffe, n’emisingi n’embeera z’emitima gyaffe, alitusalira omusango ku mpaka zonna ezaabaddewo wakati waffe, mu butasosola obusingayo, era alikebera engeri gye twakwatanamu omu ku munne mu mpaka ezo. Teri kyakisibwa ekitalibikkulwa, era tewali kyakwekebwa ekitalimanyibwa; byonna birikeberebwa mu kitangaala ekikebera era ekiyingira ennyo eky’okumanya byonna kwa Katonda n’ekitiibwa kye, n’oyo amaaso ge agali ng’ennimi z’omuliro; era amazima n’obutuufu birirabisibwa mu lwatu, nga biggiddwako buli kibikka; era ensobi yonna, obulimba, obutali butuukirivu n’okukola obubi biribikkulwa, nga biggiddwako buli kibikka; buli kyekwaso ekiwulikika obulungi, buli kwemulugunya n’empaka zonna ez’obulimba birigwaawo mu kaseera katono, nga tebisobola kugumira kitangaala kya lunaku olwo. Era mu kiseera ekyo emitima gyaffe girikyusibwa ne gissibwa ebweru, n’ebyama byagyo birirabisibwa mu lwatu okusinga ebikolwa byaffe eby’ebweru bwe birabika kaakano. Mu kiseera ekyo kirirabika ebigendererwa bye tubaddenga tutunuulira, emisingi egibadde gitufuga gye tubaddenga tukoleramu, n’embeera gye tubaddenga tulaga mu mpaka zaffe ez’ekkanisa n’okuyomba. Mu kiseera ekyo kirirabika oba nnakola mu bwesimbu, era olw’okufaayo okw’omuntu ow’omunda okwa ddala era okw’obwegendereza ku buvunaanyizibwa bwange eri Mukama wange omukulu era Mukama wange, mu mpaka ezimu ez’ekkanisa ez’edda, ezaabaddemu embeera n’ebivaamu eby’ennaku ennyo: kirirabika oba waaliwo ensonga yonna ey’obwenkanya olw’obusungu obwalagibwa ku mikolo egyo. Era mu kiseera ekyo empaka zaffe ennene ezaakayita, ku bisaanyizo ebyetaagisa okukkirizibwa mu birabo by’abammemba abajjuvu mu kkanisa ya Kristo erabika, zirikeberebwa era zirisalirwa omusango mu bitundu byazo byonna n’embeera zaazo, era byonna biriteekebwa mu kitangaala ekitangaavu, ekikakafu era ekituukiridde. Mu kiseera ekyo kirirabika oba enjigiriza gye mbuulidde era gye nfulumizza ku nsonga eno y’enjigiriza ya Kristo yennyini, oba taligikkiriza ng’emu ku mazima ag’omuwendo agavudde mu kamwa ke yennyini, n’agiwolereza era n’agissaamu ekitiibwa nga bw’eri mu maaso g’obutonde bwonna. Mu kiseera ekyo kirirabika ekitegeezebwa “omuntu ajja nga talina kyambalo kya mbaga”; kubanga olwo lwe lunaku olwogerwako, Matayo 22:13, omuntu ng’oyo lw’alisibibwa emikono n’amagulu, n’akasukibwa ebweru mu kizikiza, eri okukaaba n’okuluma obujiji. Era mu kiseera ekyo kirirabika oba, mu kulangirira enjigiriza eno, n’okukola nga bw’egamba, ne mu nneeyisa yange yonna mu nsonga eno, nnakwatibwako okufaayo kwonna ku byagalo byange eby’ensi oba ekitiibwa, oba okwegomba okulabika nga ndi mugezi okusinga abalala; oba nnakola olw’endowooza yonna embi, ey’ensi yonna; era oba ebyo bye nkoze tebyavudde mu kufaayo okw’obwegendereza, okukakafu era okw’obukkakkamu ku kwagala kwa Mukama wange era Mukama wange, era kubanga sigumanga kumunyiiza, nga ndi mumativu ku kwagala kwe kye kyali, oluvannyuma lw’okunoonyereza okw’ebbanga eddene, okw’obunyiikivu, okutasosola era okw’okusaba; nga kino nkirina bulijjo mu maaso gange okunneetaaza okwegendereza ennyo obutasalawo mu bwangu nti amazima gali ku ludda luno olw’ensonga, kwe nkakasiddwa kaakano nti gye gali, nti okusalawo okwo tekwandibadde kwa magoba gange ag’ensi, wabula kwandigakontanye mu buli ngeri, ne kundeetera omuddiring’anwa omuwanvu ogw’ebizibu ebinene ennyo era ne kunsuula mu bunnya obw’ebizibu n’ennaku. Era mu kiseera ekyo kirirabika oba abantu bange bakoze obuvunaanyizibwa bwabwe eri omusumba waabwe ku nsonga eno; oba balaze embeera n’omwoyo ebituufu ku mukolo guno; oba bankoledde obwenkanya mu kuwulira, mu kussaayo omwoyo n’okulowooza ku ebyo bye nnalina okwogera ng’obukakafu bw’ebyo bye nnakkiriza era bye nnayigiriza ng’ekitundu ky’okuteesa kwa Katonda; oba nkwatiddwa n’obutasosola, omutima omulongoofu n’okufaayo Omulamuzi omwenkanya bye yalaba nga binsaanira; era oba, mu bikolwa bingi ebikoleddwa n’ebintu bingi ebyogeddwa n’ebikoleddwa mu kutambula kw’empaka zino, obutuukirivu n’okwagala n’empisa ennungi ez’Ekikristaayo bikuumiddwa; oba, bwe kiba nga si bwe kityo, ebintu bino bimenyeddwa ku ddaala ki. Mu kiseera ekyo buli kikolwa eky’enneeyisa ya buli omu ku ffe mu nsonga eno, okuva ku lubereberye okutuuka ku nkomerero, n’omwoyo gwe twalaga mu byonna birikeberebwa era birirabisibwa, era emyoyo gyaffe egy’omunda girinyumya mu lwatu era mu ddoboozi ddene, era buli omu ku ffe alikakasibwa, n’ensi erimanya; era tewaliddamu kubaawo nate nsobi, kunnyonnyola bubi oba kutegeera bubi ku nsonga eno emirembe n’emirembe.
Empaka zino kaakano kiyinzika nti zituusiddwa ku nkomerero wakati wammwe nange ku bikwata ku nsi eno; zaakoma mu ekyo ekyabaawo mu wiiki eyasooka ku ewedde: naye kizigwanidde okusalibwawo omulundi omulala ku lunaku olwo olukulu, olujja okutuuka mazima, mmwe nange lwe tulisisinkana wamu mu maaso g’entebe enkulu ey’okusalirako emisango: era n’olwekyo nzireka okutuusa mu kiseera ekyo, era sijja kwongera kuzoogerako kaakano.
Naye kaakano nandyagadde okweyongerayo okwogera mu ngeri ey’enjawulo eri abantu ab’engeri ez’enjawulo.
I. Eri abo abeeyatula okutya Katonda mu ffe.
Kaakano nandyagadde okubakoowoola okulowooza ennyo ku lunaku olwo olukulu lwe kirikugwanira okusisinkana oyo abadde omusumba wammwe edda, mu maaso g’Omulamuzi amaaso ge agali ng’ennimi z’omuliro.
Ngezezzaako, okusinziira ku busobozi bwange bwonna, okunoonya mu kigambo kya Katonda, ku bubonero obwawula okutya Katonda okwa ddala, obwo abantu bwe bayinza okusinga okuzuulamu embeera yaabwe, n’okwesalira omusango mu ngeri esinga obukakafu n’obutangaavu. Era amateeka gano n’obubonero buno mbisizza ku mmwe emirundi n’emirundi mu kubuulira ekigambo okusinziira ku bukugu bwange bwonna, era mu ngeri esinga obwangu n’okukebera gye nsobodde, okusobola okuzuula omunnanfuusi alimbiddwa n’okunyweza essuubi n’okubudaabudibwa kw’ab’amazima. Naye kityibwa nti, oluvannyuma lw’ebyo byonna bye nkoze, kaakano ndeka abamu ku mmwe mu mbeera ey’okulimbibwa era ey’okubuzibwa; kubanga tekisaanidde kulowooza nti mu beeyatuzi ebikumi n’ebikumi, tewali n’omu alimbiddwa.
Okuva kaakano kirabika sijja kuddamu kufuna mukisa okulabirira n’okukuuma emmeeme zammwe, okuzikebera n’okuzinoonyaamu. Naye nkyabeegayirira okujjukira n’okulowooza ku mateeka ge nnabateerangawo emirundi mingi mu buweereza bwange, nga mufaayo nnyo ku lunaku olujja mmwe nange lwe kirituteekwa okusisinkana wamu mu maaso g’Omulamuzi waffe; amagezi ag’okwekebera ge mwawulira okuva gye ndi lwe galiddibwamu nate mu maaso gammwe, n’amateeka ago ag’okugezesa lwe galigezesebwa, era kirirabika oba gabadde malungi oba nedda; era kirirabika n’oba mwagawulira awatali kusosola, ne mwegezesa nago; era Omulamuzi yennyini, atasobya, aligezesa mmwe nange: era oluvannyuma lw’ekyo tewaliba alimbibwa ku mbeera y’emmeeme ye.
Emirundi mingi mbajjukiza nti, ne bwe mwandibadde mwekwasa obumanyirivu, okubikkulirwa, okubudaabudibwa n’essanyu bwe biti, ku lunaku olwo buli muntu alisalirwa omusango ng’ebikolwa bye bwe biri; era mu kiseera ekyo mulikisanga bwe kiri.
Mufune omuweereza ow’okumanya okusingawo okw’ekigambo kya Katonda n’okutegeera okusingawo okw’ensonga z’emmeeme, era ow’obukugu obusingawo mu kwetereeza eri emmeeme, okwogera kwe kuyinza okusinga okukebera n’okukakasa; abo ku mmwe abaanywerera ku bulimba wansi w’okubuulira kwange, amaaso gaabwe gaggulwe olw’okubuulira kwe; mulyoke muggibwe mu bulimba ng’olunaku olwo olukulu terunnatuuka.
Amakubo n’obuyambi obw’okuyigirizibwa n’okwekebera bye muyinza okufuna oluvannyuma tebimanyiddwa; naye ekintu kimu kikakafu, nti ekiseera kitono, omukisa gwammwe ogw’okutereeza ensobi mu nsonga enkulu bw’etyo gujja kukoma mangu. Tuli mu nsi ey’enkyukakyuka ennene. Kaakano wazzeewo enkyukakyuka ennene; mwevudde mu buweereza bwange bwe mubaddemu okumala emyaka emingi bwe gityo: naye ekiseera kijja, era kijja kutuuka mangu, lwe muliva mu biseera ne muyingira mu mirembe egitaggwaawo; era bwe mutyo muliva wansi w’amakubo gonna ag’ekisa.
Abasinga obungi ku mmwe abeeyatula okutya Katonda (okukozesa ekigambo ky’omutume) “mwamanyako ekitundu” nti ndi wammwe: edda mwakkiriza nti ndi kitammwe ow’omwoyo, ekikozesebwa eky’obulungi obusinga obunene gye muli obwali bufunye oba obuyinza okufunibwa omuntu yenna ku baana b’abantu. Mulowooze ku lunaku olwo mmwe nange lwe tulisisinkana mu maaso g’Omulamuzi waffe, lwe kirikeberebwa oba mwafuna gye ndi okukwatibwa okusaanira abaana ab’omwoyo, era oba mwankwata nga bwe mwali musaanidde okukwata kitammwe ow’omwoyo. Ng’enkolagana ey’omuzadde ow’omubiri bw’eteeka obuvunaanyizibwa obunene ku baana mu maaso ga Katonda; bwe kityo okusingawo ennyo, mu ngeri nnyingi, enkolagana ey’omuzadde ow’omwoyo bw’eteeka obuvunaanyizibwa obunene ku abo be balowooza nti Katonda yabafuula ekikozesebwa eky’okukyuka kwabwe n’obulokozi bwabwe obutaggwaawo: 1 Abakkolinso 4:15, “Kubanga newaakubadde mulina abalala nkumi na nkumi ababayigiriza ebya Kristo, naye mujjukirenga nga mulina bakitammwe batono. Kubanga nze mbazaala mu Kristo olw’enjiri.”
II. Kaakano nga nsiibula abantu bano nandyagadde okwogera eri abo mu bo be ndeka mu mbeera etaliimu Kristo era etaliimu kisa; era nandyagadde okukoowoola abo okulowooza ennyo ku lunaku olwo olw’ekitiibwa bo nange lwe kirituteekwa okusisinkana mu maaso g’Omulamuzi w’ensi.
Okwawukana kwange nammwe mu ngeri ezimu kwa nnaku mu ngeri ey’enjawulo; kubanga mbaleka mu mbeera esinga obunaku; kubanga mbaleka mu kukaawa kw’obusungu n’enjegere z’obutali butuukirivu, nga obusungu bwa Katonda bubabeeraako, era nga mukyali wansi w’okusalirwa omusango okw’obunaku obutaggwaawo n’okuzikirira. Nga bwe kingwanidde okubaleka, kyandibadde kya kubudaabuda era kya ssanyu mu kwawukana kwaffe singa nnabaleka mu Kristo, nga muli bakuume era ba mukisa mu kiddukiro ekyo ekikakafu n’ekiwummulo eky’ekitiibwa eky’abatukuvu. Naye si bwe kiri. Mbaleka nga muli wala, nga muli bannamawanga era abagenyi, abafugibwa ab’ennaku era abasibe b’ekibi ne Setaani era abasibe b’obwenkanya obuwoolera eggwanga; nga temulina Kristo era nga temulina Katonda mu nsi.
Emyoyo gyammwe egy’omunda gimpa obujulirwa, nti bwe nnali nkyalina omukisa, ssirekanga kubalabula n’okubateeka mu maaso akabi kammwe. Nfubye okulaga obunaku n’obwetaavu bw’embeera yammwe mu ngeri esinga obutangaavu. Ngezezzaako amakubo gonna ge nsobodde okulowooza agaali gayinza okuzuukusa emyoyo gyammwe egy’omunda, n’okubategeeza obwetaavu bw’okukozesa obulungi ekiseera kyammwe, n’okwanguwa okudduka obusungu obujja n’okunyiikira mu kukozesa amakubo ag’okuwona kwammwe n’obukuumi bwammwe. Nfubye n’obunyiikivu okunoonya n’okukozesa ensonga ezisinga amaanyi okubasendasenda okufaayo ku bulungi bwammwe n’obulokozi bwammwe. Sifubye kubazuukusa kyokka, mulyoke mukwatibwe okutya, wabula nkozesezza amaanyi gange gonna okubawangula: nnoonyezza ebigambo ebisanyusa, bwe kiba kisoboka mbasendesende okuleka ekibi, n’okukyukira Katonda, n’okukkiriza Kristo ng’Omulokozi wammwe era Mukama wammwe. Ngakozesezza nnyo amaanyi gange mu bintu bino. Naye, ku mmwe be njogera nabo kaakano, sisobodde kuwangula: naye leero nnina ensonga okwemulugunya mu bigambo bino, Yeremiya 6:29: “Emivubo bagifukuta n’amaanyi, omuliro gumalawo essasi, naye balongoosereza bwereere kubanga ababi tebaggyibwamu.” Kityibwa nti emirimu gyange gyonna, eri bangi ku mmwe, tegirina kirala kye gikoze wabula okubakakanyaza; era nti ekigambo kye mbuulidde, mu kifo ky’okuba akawoowo ak’obulamu akatuusa mu bulamu, kibadde akawoowo ak’okufa akatuusa mu kufa. Newakubadde nga sigenda kubala mbalirira mu biseera ebijja ku abo abagaanye obuweereza bwange mu lwatu era mu kumalirira, ng’ekintu ekyankwasibwa: naye mujjukire nti kibagwanidde okwebalira mmwe bennyini embalirira ey’okufaayo kwammwe ku mmeeme zammwe, n’engeri gye mukozesezzaamu amakubo gonna agayise n’agagenda okujja, mu bulamu bwammwe bwonna. Katonda yekka y’amanyi ekiriba ku mmeeme zammwe ennaku ezizikirira, amakubo ki ge muyinza okufuna oluvannyuma, oba ebizibu n’okugezesebwa ki bye muyinza okubaamu. Katonda mu kusaasira kwe abawe nti, newakubadde nga amakubo gonna agayise tegaavaamu kantu, mufune amakubo mu biseera ebijja agaliba n’ekiva mu go ekiggya; era nti ekigambo kya Katonda, nga bwe kiribagabirwa oluvannyuma, kibeere ng’omuliro n’ennyondo eyasaayasa olwazi. Naye, ka mbakubirize kaakano nga twawukana era mbeegayirire obutayabulira ddala kulabula kwe mwafuna nga muli wansi w’obuweereza bwange. Mmwe nange bwe tulisisinkana ku lunaku olw’okusalirako omusango, mu kiseera ekyo mulikujjukira: okundaba, omuweereza wammwe ow’edda, ku mukolo ogwo, kujja kukuzuukiza mangu mu birowoozo byammwe; era ekyo mu ngeri ekwata ennyo ku mutima. Ayi, ekyo kireme kuba kiseera kisooka kwe kizuukiziddwa bwe kityo.
Mmwe nange kaakano twawukana omu ku munne ku bikwata ku nsi eno; ka tufube tuleme kwawukana oluvannyuma lw’okusisinkana kwaffe ku lunaku olusembayo. Bwe mba nga mbadde omusumba wammwe omwesigwa (ekirirabika ku lunaku olwo, oba bwe kiri oba nedda), mu kiseera ekyo ndyejjeerezebwa, era ndirinnya ne Kristo. Ayi mukole ekitundu kyammwe, mu mbeera eyo kireme kubeera bwe kityo, nti mukakibwa okwawukana nange emirembe gyonna n’abo bonna ababadde abeesigwa mu Kristo Yesu. Kuno kwawukana kwa nnaku okuliwo kaakano wakati wammwe nange, naye okwo kwandibadde kwawukana kwa nnaku nnyo gye muli okusinga kuno. Kuno muyinza oboolyawo okukugumira nga temukwatiddwako nnyo, bwe muba nga temukusanyukidde; naye okwawukana ng’okwo ku lunaku olwo kujja kubakwatako mu ngeri esinga obuziba, ey’okuwulira, era ey’entiisa.
III. Nandyagadde okwogera eri abo abali mu kuzuukusibwa okumu.
Katonda yeebazibwe nti waliwo abali bwe batyo, era nti (newakubadde nga nnina ensonga okutya nti ndeka bangi nnyo mu kibiina kino ekinene mu mbeera etaliimu Kristo) naye sibaleka bonna mu kukakanyala kwonna n’obutafaayo ku mmeeme zaabwe. Abamu ku mmwe be nnina ensonga okusuubira nti bali mu kuzuukusibwa okumu, bambuulidde embeera zammwe; ekiyinza okundeetera, kaakano nga mbaleka, okubasiibula nga nfaayo ku mmwe mu ngeri ey’enjawulo. Ekiriva mu kulwana kw’omutima gwammwe okwa kaakano sikimanyi: naye kirimanyibwa ku lunaku olwo, mmwe nange lwe tulisisinkana mu maaso g’entebe ya Kristo ey’okusalirako emisango. N’olwekyo kaakano mulowooze nnyo ku lunaku olwo.
Kaakano nga nnawukana n’ekisibo kino, nandyagadde omulundi omulala okubakubiriza okubuulirira kwe nnabawa edda, okwegendereza obutalagajjala mu nsonga enkulu bw’etyo, okunyiikira n’okuba ab’amazima mu nsonga eno, n’okwegendereza okudda emabega, okunywerera n’okugumiikiriza okutuuka ku nkomerero. Era mukaabire Katonda n’amaanyi, enkyukakyuka zino ennene eziyita ku kkanisa eno n’ekibiina kino zireme kubeera kugwa kwammwe. Mu zo mulimu okugezesebwa okunene; era Setaani awatali kubuusabuusa ajja kunoonya okuzeeyambisa, bwe kiba kisoboka okuleetera okukakasibwa kwammwe okwa kaakano n’okufuba kwammwe okufa nga tebinnaba kubala bibala. Kibeetaagisa okwongera obunyiikivu bwammwe emirundi ebiri, n’okutunula n’okusaba, mulemenga kuwangulwa kugezesebwa.
Ne bw’alibeera ani alibeera n’enkolagana nammwe oluvannyuma ng’omulungamya wammwe ow’omwoyo, okwagala kwange n’okusaba kwange kwe kuno, nti Omusumba omukulu ow’endiga abafeeko mu ngeri ey’enjawulo, era abeere omulungamya wammwe (kubanga tewali ayigiriza nga ye), era nti oyo, ensulo etaliiko kkomo ey’ekitangaala, “abazibule amaaso gammwe, mukyuke muve mu kizikiza mudde eri omusana, n’okuva mu buyinza bwa Setaani, mudde eri Katonda, mulyoke musonyiyibwe ebibi, mufune omugabo wamu n’abo abatukuzibwa olw’okukkiriza okuli mu Kristo;” bwe kityo, ku lunaku olwo olukulu, bwe ndibasisinkana nate mu maaso g’Omulamuzi wammwe era owange, tulyoke tusisinkane mu mbeera ey’essanyu era ey’ekitiibwa, obutaddamu kwawukana nate.
IV. Nandyagadde okwogera eri abavubuka ab’ekibiina.
Okuva lwe nnateekebwa mu mulimu gw’obuweereza mu kifo kino bulijjo mbadde nfaayo mu ngeri ey’enjawulo ku mmeeme z’abavubuka, era nga njagala eddiini ekulaakulane mu bo: era nfubye nnyo okutuuka ku kino; kubanga nnali mmanyi omukisa ogw’enjawulo gwe baalina okusinga abalala, era nti ebiseera ebisinga abo Katonda be yali agenderera okusaasira, baaleetebwanga okumutya n’okumwagala mu buvubuka bwabwe. Era bulijjo kirabise gye ndi nga kintu kya kwagalibwa mu ngeri ey’enjawulo, okulaba abavubuka nga batambulira mu makubo g’empisa ennungi n’okutya Katonda okw’Ekikristaayo, nga emitima gyabwe girongooseddwa era nga giwoomezeddwa n’omusingi gw’okwagala okw’obwakatonda. Era kirabise nga kintu kirungi nnyo ddala, era ekyandiyonjezza ennyo n’okusanyusa ekibuga, singa abavubuka bandisendeddwasendeddwa bwe basisinkana wamu, okunyumya ng’Abakristaayo, era ng’abaana ba Katonda; nga beewala obugwagwa, eby’obusirusiru n’okweyisa obubi; nga banywerera ddala ku mateeka g’empisa ennungi, era nga banyumya wamu ku bintu bya Katonda ne Kristo n’eggulu. Kino kye mbadde neegomba: era kibadde kinnakuwaza nnyo bwe mbadde mpulira ku bubi, obutaliimu n’obutali butebenkevu mu bavubuka baffe. Era nga bwe mmanyi omutima gwange, kyava wano edda lwe nnakulembera ekkanisa eno okukola ebimu okuziyiza obubi mu bavubuka baffe, ebyanyiiza ennyo bwe bityo, era olw’ebyo ne nfuuka omukyayibwa bwe ntyo. Nnoonyezza obulungi, so si kabi, bw’abavubuka baffe. Nnyagadde ekitiibwa kyabwe eky’amazima n’essanyu lyabwe, so si kuvumibwa kwabwe; nga mmanyi nti empisa ennungi ey’amazima n’eddiini tebiretera bavubuka kitiibwa n’essanyu mu nsi endala kyokka, wabula n’emirembe gyabwe egisingayo n’okukulaakulana, n’obukulu bwabwe obusingayo n’ekitiibwa, mu nsi eno; era okusinga byonna okuwoomya n’okufuula ennaku ez’obuvubuka zennyini ez’essanyu era ez’okwesiima.
Naye oba mbaagadde era nga nnoonyeza obulungi bwammwe nnyo oba kitono, naye Katonda mu bulabirizi bwe kaakano bw’ampita okwawukana nammwe, nga nkwasa emmeeme zammwe oyo eyali ankwasizza edda okuzirabirira ng’omusumba, tewali kisigaddeyo wabula (nga kaakano bwe mbasiibula) okubeegayirira n’amaanyi, olw’okwagala kwe mwerina, bwe muba nga temunjagala, obutanyooma era obutayabulira kulabula n’okubuulirira kwe mbawadde emirundi mingi bwe gityo; nga mujjukira olunaku mmwe nange lwe kirituteekwa okusisinkana nate mu maaso g’Omulamuzi omukulu ow’abalamu n’abafu; lwe kirirabika oba ebintu bye nnabayigiriza byali bya mazima, oba okubuulirira kwe nnabawa kwali kulungi, era oba nnanoonyanga ddala obulungi bwammwe, era oba mwakozesa bulungi okufuba kwange.
Emirundi n’emirundi mbalabudde n’amaanyi ku kuzannya okw’obwereere (nga bwe kuyitibwa), n’eddembe eddala abavubuka lye batera okwetwalira mu nsi. Era ne bwe wabaawo abamu aboogera bye boogera okuwolereza eddembe eryo n’empisa ezo, era ne basekerera okulabula okubiwakanya, kaakano mbaleka obujulirwa bwange obw’okusiibula obuwakanya ebintu ng’ebyo; nga sibuusabuusa nti Katonda alibusiima era alibunyweza ku lunaku olwo lwe tulisisinkana mu maaso ge.
V. Nandyagadde okwogera eri abaana ab’ekibiina, abaana b’endiga ab’ekisibo kino, ababadde wansi w’okulabirira kwange ebbanga eddene bwe lityo.
Nnaakamala okwogera nti mbadde nfaayo mu ngeri ey’enjawulo ku bavubuka; era bwe nnayogera bwe ntyo saagenderera kubaggyamu mmwe. Muli mu buvubuka, era mu buvubuka obusooka ennyo: era n’olwekyo mbadde mmanyi nti abo abaali abato bwe baalina omukisa ogw’omuwendo olw’obulungi bw’emmeeme zaabwe, mmwe abato ennyo mwalina, mu ngeri nnyingi, omukisa ogw’omuwendo mu ngeri ey’enjawulo. Era bwe ntyo sibalagajjalidde: ngezezzaako okukola ekitundu ky’omusumba omwesigwa, mu kuliisa abaana b’endiga wamu n’endiga. Kristo yankwasa edda okulabirira emmeeme zammwe ng’omuweereza wammwe; era mumanyi, abaana abaagalwa, nga bwe mbayigirizza, era nga bwe mbalabudde emirundi n’emirundi; mumanyi nga bwe mbayise emirundi mingi okukuŋŋaana olw’ekigendererwa ekyo; era abamu ku mmwe, oluusi, mulabise nga mukwatiddwako ebyo bye nnabagamba. Naye ntya nti tebiryaleese kirungi kya bulokozi eri bangi ku mmwe; wabula nti mukyasigadde mu mbeera etali nkyuke, awatali mulimu gwa bulokozi ogwa ddala ogukoleddwa mu mmeeme zammwe, ogubakakasa ddala ekibi kyammwe n’obunaku bwammwe, ogubaleetera okulaba obubi obunene obw’ekibi, n’okukikungubagira, n’okukikyawa okusinga ebintu byonna, era ogubawa okutegeera obulungi obw’ekitalo obwa Mukama Yesu Kristo, ogubaleeta n’emitima gyammwe gyonna okumwekwatako ng’Omulokozi wammwe, ogwawula emitima gyammwe ku nsi, era ogubaleetera okwagala Katonda okusinga byonna, n’okusanyukira obutukuvu okusinga ebintu byonna ebisanyusa eby’ensi eno; era bwe kityo nti kaakano mbaleka mu mbeera ey’ennaku, nga temulina mugabo mu Kristo, era bwe kityo nga muli wansi w’obutasiima obw’entiisa n’obusungu bwa Katonda, era mu kabi k’okukka mu kinnya eky’obunaku obutaggwaawo.
Naye kaakano kiŋŋwanidde okubasiibula: kiŋŋwanidde okubaleka mu mikono gya Katonda; sisobola kubakolera kirala kyonna okuggyako okubasabira. Kyokka mbegayirira obutayabulira, wabula okulowoozanga emirundi mingi ku kubuulirira n’okulabula kwe nnabawa, n’okufuba kwe nnakozesa, emmeeme zammwe zirokolebwe okuva mu kuzikirira okutaggwaawo.
Abaana abaagalwa, mbaleka mu nsi embi, ejjudde emitego n’okugezesebwa. Katonda yekka y’amanyi ekiriba ku mmwe. Kino Ebyawandiikibwa bitubuulidde, nti abalokolebwa batono; era tulina obukakafu bungi obw’ekyo mu bye tulaba. Kino tukiraba, nti abaana bafa ng’abalala: bangi nnyo bafa nga tebannakula; era ku abo abakula, batono nnyo bw’ogeraageranya abalaga obukakafu obulungi obw’okukyuka okw’obulokozi okudda eri Katonda. Nsaba Katonda abasaasire, era abalabirire, era abawe amakubo agasinga obulungi olw’obulungi bw’emmeeme zammwe; era nti Katonda yennyini yeetwalire okubeera Kitammwe ow’omu ggulu era Omununuzi ow’amaanyi ow’emmeeme zammwe ezitafa. Temulagajjalanga kwesabira: mwegenderezenga muleme kubeera mu muwendo gw’abo abasuula eri okutya era abaziyiza okusaba mu maaso ga Katonda. Musabenga Katonda bulijjo mu kyama; era mujjukirenga emirundi mingi olunaku olwo olukulu lwe kiribagwanira okulabika mu maaso g’entebe ya Kristo ey’okusalirako emisango, ne musisinkana eyo omuweereza wammwe, eyababuulirira era n’abalabula emirundi mingi bwe gityo.
Nkomekkereza n’ebigambo bitono eby’okubuulirira eri bonna okutwalira awamu, mu nsonga ezimu, ezikulu ennyo olw’obulungi n’okukulaakulana kw’ekkanisa eno n’ekibiina kino.
1. Ekintu kimu ekibakwatako ennyo, nga bwe mwandyagadde okuba abantu abasanyufu, kwe kukuuma entegeka ennungi mu maka.
Tubadde n’empaka ennene ku ngeri ekkanisa gy’esaanidde okutegekebwamu; era mazima omulamwa gw’empaka zino gwali gwa bukulu bunene: naye okutegeka obulungi amaka gammwe si kwa bukulu butono, era, mu ngeri ezimu, kwa bukulu bunene nnyo okusingawo. Buli maka ag’Ekikristaayo gasaanidde okuba, ng’olubeerera, ekkanisa entono, eyawuliddwa eri Kristo, era efugibwa era erungamizibwa ddala amateeka ge. Era okuyigiriza mu maka n’entegeka ennungi bye bimu ku makubo ag’ekisa agasinga obukulu. Bino bwe bigwa, amakubo amalala gonna kirabika tegajja kuvaamu kantu. Bino bwe bikuumibwa obulungi, amakubo gonna ag’ekisa kirabika gajja kukulaakulana era gavemu ebirungi.
N’olwekyo ka mmale kaakano, omulundi omulala, nga sinnalekera ddala kwogera eri ekibiina kino, okuddamu n’okukubiriza n’amaanyi okubuulirira kwe nnakubirizanga emirundi mingi abakulu b’amaka wano, bwe nnali omusumba waabwe, okufuba ennyo mu kuyigiriza, okulabula n’okulungamya abaana baabwe; nga babakuza nga babagunjula era nga babayigiriza ebya Mukama waffe; nga batandika mangu, awakyali omukisa, era nga bakuuma obunyiikivu obutakyuka mu mirimu egy’engeri eno; nga bajjukira nti, nga bwe mutandyagadde kuyigiriza kwammwe kwonna n’okubuulirira okuba okw’obwereere, kiteekwa okubaawo okufuga wamu n’okuyigiriza, okuteekwa okukuumibwa n’omukono ogwenkanya n’okumalirira okunywevu, ng’omukuumi w’eddiini n’empisa z’amaka n’ekiwanirira entegeka yaago ennungi. Mwegendereze kireme kubeera eri omu ku mmwe nga bwe kyali eri Eri ow’edda, eyanenya abaana be naye n’atabaziyiza; era nti, olw’ekyo, muleme kuleeta kikolimo kye kimu ku maka gammwe nga ye bwe yakireeta ku ge.
Era abaana bagonderenga bazadde baabwe, bakkirize okuyigiriza kwabwe, era bagondere ebiragiro byabwe, nga bwe bandyagadde okusikira omukisa so si kikolimo. Kubanga tulina ensonga okulowooza, olw’ebintu bingi mu kigambo kya Katonda, nti tewali kintu kisinga kuleeta kikolimo ku bantu mu nsi eno, ne ku nsonga zaabwe zonna ez’ensi, okusinga enneeyisa y’abaana etali ya buwulize, etali ya kugonda, era etali nteefu eri bazadde baabwe.
2. Nga bwe mwandinoonyezza okukulaakulana kw’ekibiina kino mu biseera ebijja, kya bukulu nnyo okwewala okuyomba.
Abantu abayombi baliba bantu ba nnaku. Okuyomba okubaddewo mu mmwe, okuva lwe nnasooka okufuuka omusumba wammwe, kubadde kimu ku bizito ebisinga obunene bye nneetisse mu kutambula kw’obuweereza bwange: si kuyomba kwe mubadde nakwo nange kwokka, wabula n’okwo kwe mubadde nakwo omu ku munne ku ttaka lyammwe n’ensonga endala: kubanga nnali mmanyi nti okuyomba, ebbugumu ly’omwoyo, okwogera obubi, n’ebintu eby’engeri eyo, bikontana butereevu n’omwoyo gw’Ekikristaayo, era bigoba, mu ngeri ey’enjawulo, Omwoyo wa Katonda okuva mu bantu ne bifuula amakubo gonna ag’ekisa ag’obwereere, era ne bizikiriza n’okubudaabudibwa kw’abantu okw’ebweru n’obulungi bwabwe.
N’olwekyo ka mbakubirize n’amaanyi, nga bwe mwandinoonyezza obulungi bwammwe mu biseera ebijja, okwekuuma omwoyo ogw’okuyomba. Bwe muba mwagala okulaba ennaku ennungi, munoonyenga emirembe era mugigobererenga, 1 Peetero 3:10, 11. Okuyomba okubaddewo gye buvuddeko ku bisaanyizo by’okussa ekimu okw’Ekikristaayo, nga bwe kubadde okusinga obunene mu kuyomba kwammwe, kubeere n’okusembayo. Nandyagadde, kaakano nga mbuulira obubaka bwange obw’okusiibula, okubagamba, ng’Omutume bwe yagamba Abakkolinso, 2 Abakkolinso 13:11, 12: “Ebisigadde abooluganda, mweraba. Mutuukirire, mulowooze bumu, mubeere n’emirembe; Katonda ow’okwagala n’emirembe anaabeeranga nammwe.”
Era wano nandyagadde okubuulirira mu ngeri ey’enjawulo abo abannywereddeko mu mpaka ezaakayita, okukuuma emyoyo gyabwe n’okwewala obukaawu bwonna eri abalala. Okugezesebwa kwammwe, mu ngeri ezimu, kwe kusinga obunene; kubanga ebyakoleddwa gye buvuddeko bibanakuwaza. Naye ne bwe mulowooza nti abalala bakoze bubi batya, mukuume, n’obunyiikivu obunene n’okutunula, obuwombeefu obw’Ekikristaayo n’obukkakkamu bw’omwoyo; era mufube, mu kino, okusinga abalala abali ku ludda olulala. Era kino kye kiriba obuwanguzi obusinga obulungi: kubanga “oyo afuga omwoyo gwe akira awamba ekibuga.” N’olwekyo temukolanga kintu na kimu olw’okuvuganya wadde okwewaana okutaliimu. Temukkirizanga mwoyo gwa kuwoolera ggwanga mu ngeri yonna; wabula mukuumenga era musabenga okuguwakanya; era, mu makubo gonna ge musobola, munoonye okukulaakulana kw’ekibuga: era temulowoozanga nti mweyisa nga bwe kisaanira Abakristaayo, okuggyako nga mwagala abantu bonna mu mazima, mu kuwulira era n’ebbugumu, ab’ekibiina kyonna oba ab’endowooza yonna, era ne bwe baba ab’omukwano oba abatali ba kisa, abenkanya oba abakola obubi, gye muli oba eri mikwano gyammwe, oba eri ensonga n’obwakabaka bwa Kristo.
3. Ekintu ekirala ekikwata ennyo ku kukulaakulana kw’ekibuga kino mu biseera ebijja, kwe kuba nti mwekuuma okuyingirira kw’ensobi; naddala enjigiriza ya Arminius n’enjigiriza ezirina ekigendererwa ekifaanana.
Mwali, bangi ku mmwe, nga bwe nzijukira obulungi, abaatiisibwa ennyo olw’okulowooza ku kabi k’okubuna kw’emisingi gino egyoonoonese kumpi emyaka kkumi na mukaaga egiyise. Naye akabi mu kiseera ekyo kaali katono bw’ogeraageranya n’ekyo ekirabika kaakano. Enjigiriza zino leero zibunye nnyo okusinga bwe zaali mu kiseera ekyo: okweyongerayo kwe zikoze mu nsi, mu myaka gino omusanvu, kirabika kubadde kunene nnyo okusinga mu kiseera kyonna eky’ebbanga eryenkana awo emabega: era zikyabuna era zikyayingirira kumpi mu bitundu byonna eby’ensi, nga ziteeka mu kabi okuzikirira ddala kw’okussibwamu ekitiibwa kw’enjigiriza ezo ze kitiibwa eky’enjawulo eky’enjiri, n’obulungi bw’okutya Katonda okulamu. Era gye buvuddeko ndabye ebintu ebimu mu mmwe bennyini ebiraga nti muli wala nnyo okuba ebweru w’akabi, wabula ku ludda olulala muli mu kabi mu ngeri ey’enjawulo. Abantu abakulu oboolyawo bayinza okulowooza nti beekuumye ekimala okuva mu kusiigibwa; naye kisaanidde bonna okwegendereza okwekakasa n’obukuumi obw’omubiri, era okujjukira okulabula okwo okwetaagisa okw’ebyawandiikibwa ebitukuvu, “Teweenyumirizanga, naye otyanga;” era “alowooza ng’ayimiridde, yeekuumenga aleme okugwa.” Naye embeera y’abantu abakulu k’ebeere nga bw’eri, omulembe ogukula awatali kubuusabuusa guli mu kabi nnyo. Emisingi gino gisikiriza nnyo obutonde obwoonoonese, era abavubuka, waakiri abo abatalina mitima gyabwe eminywevu mu kisa, basendebwasendebwa mangu nagyo.
Era emisingi gino singa gibuna nnyo mu kibuga kino, nga gye buvuddeko ennyo bwe gizze gikola mu kibuga ekirala ekinene kye nsobola okulonnya, ekyali edda kimanyiddwa nnyo olw’eddiini, era okumala ebbanga ddene, kijja kuteeka mu kabi okuzikirira okw’omwoyo era okutaggwaawo okw’abantu bano mu mulembe guno ne mu gigenda okujja. N’olwekyo mwetaaga okufaayo n’okutunula okusingayo era okw’obunyiikivu ennyo ku nsonga eno.
4. Ekintu ekirala kye nandibabuulidde, mulyoke mubeere abantu abakulaakulana mu biseera ebijja, kwe kuba nti mwewaayo nnyo mu kusaba.
Katonda ye nsulo y’omukisa gwonna n’okukulaakulana, era ayagala okunoonyezebwa olw’omukisa gwe. N’olwekyo nandibabuulidde obutakoma ku kunywerera mu kusaba okw’omu kyama n’okw’omu maka, ne mu kusinza Katonda okw’olwatu mu nnyumba ye, wabula n’okukuŋŋaananga emirundi mingi mu bibiina ebitono eby’okusaba. Nandibabuulidde bonna abanakuwala olw’okubonaabona kwa Yusufu, era abakwatiddwako nnyo ebibonyoobonyo by’ekibuga kino, ne bwe baba ab’endowooza ki ku mulamwa gw’empaka zaffe ezaakayita, okusisinkananga wamu emirundi mingi olw’okusaba, n’okukaabirira Katonda olw’okusaasira kwe gye bali, n’okusaasira eri ekibuga kino, n’okusaasira eri Sayuuni n’abantu ba Katonda okutwalira awamu mu nsi yonna.
5. Ekisembayo ku kubuulirira kwe nandibawadde (ekikwata ennyo ddala awatali kubuusabuusa ku kukulaakulana kwammwe), kwe kuba nti mufaayo nnyo ku kulonda omuweereza, okwetegereza ani, oba muntu wa ngeri ki gwe mussaawo; naddala mu ngeri zino ebbiri:
(1) Abeere muntu ow’emisingi emirungi ddala mu nteekateeka y’enjigiriza gy’akuuma.
Kino mujja kukyetaaga nnyo okusinga byonna, naddala mu biseera eby’obwonoonefu nga bino. Era okusobola okufuna omuntu ng’oyo, kibeetaagisa okufaayo n’okwegendereza okw’enjawulo. Mmanyi akabi. Mmanyi empisa z’abaami abavubuka bangi ab’emisingi egyoonoonese, engeri zaabwe ez’okwekweka, ebibikka eby’endabika ennungi era ebiwulikika obulungi bye batera okwambala, mwe balimbira abalala, okukuuma erinnya lyabwe, n’okwefunira obwesige bw’abalala n’okukuzibwa, n’okunyweza n’okukakasa ebyagalo byabwe, okutuusa lwe balaba omukisa omulungi okutandika okwasanguza mu lwatu ennyo n’okubunyisa enjigiriza zaabwe ezoonoonese.
(2) Mufube okufuna omuntu alina erinnya erinywevu, ng’omuntu ow’eddiini ey’amazima n’okutya Katonda okw’ebbugumu.
Kya bukulu nnyo abo abateekebwa mu mulimu guno okuba abantu ab’okutya Katonda okwa ddala, mu biseera byonna, ne mu bifo byonna; naye naddala mu biseera ebimu, ne mu bibuga ebimu ne mu kkanisa ezimu. Era ekiseera kino ekya kaakano, ekiseera eddiini mw’eri mu kabi, olw’obwonoonefu bungi bwe butyo mu njigiriza ne mu bikolwa, kye kiseera mu ngeri ey’enjawulo abaweereza ng’abo mwe beetaagisa. Tewali kirala wabula okutya Katonda okw’amazima okw’omutima ekiyinza okwesigibwa n’akatono, mu kiseera nga kino, ng’obukuumi eri omuvubuka, nga yaakayingira mu nsi, okuva mu kusiigibwa okubunye, oba okumuleetera ddala okufuba okutuufu era okuvaamu ebirungi okuziyiza n’okuwakanya amataba g’ensobi n’obusosozi ebiwakanya enjigiriza ez’enjiri ez’ekitiibwa, ez’ekyama, ez’eddiini ya Yesu Kristo, n’ebivaamu byazo ebya ddala mu ddiini ey’obumanyirivu ey’amazima. Era ekifo kino kifo ekyetaaga mu ngeri ey’enjawulo omuweereza ng’oyo, olw’ensonga eziri mu lwatu eri bonna.
Singa mubeera mussaawo omuweereza atamanyi kintu kyonna mu mazima ku Kristo n’ekkubo ery’obulokozi okuyita mu ye, atamanyi kintu kyonna mu bumanyirivu ku butonde bw’eddiini ennamu; zitusanze, nga mulibeera mu kabi ng’endiga ezitaliiko musumba! Wano wetaaga omuntu mu kifo kino, aliba asaanidde ddala okuyimirira mu kituli n’okuzimba olukomera, era aliba ng’amagaali ga Isirayiri n’abeebagala embalaasi baayo. Mwetaaga omuntu aliyimirira ng’omuzira mu nsonga y’amazima n’amaanyi g’okutya Katonda.
Bwe mmaze okwogera mu bufunze ku nsonga zino enkulu ez’okubuulirira, tewali kisigaddeyo wabula kaakano okubasiibula, n’okubagamba mwenna nti mweraba; nga mbagaliza era nga mbasabira okukulaakulana okusinga obulungi. Kaakano nandyagadde okukwasa emmeeme zammwe ezitafa oyo eyazinkwasa edda, nga nsuubira olunaku, lwe kirinteekwa okubasisinkana nate mu maaso ge, oyo ye Mulamuzi w’abalamu n’abafu. Njagala obuteerabira n’akatono abantu bano, ababadde abange abaakwasibwa mu ngeri ey’enjawulo okumala ebbanga eddene bwe lityo, era obutalekera ddala kusaba n’ebbugumu olw’okukulaakulana kwammwe. Katonda abawe omukisa ogw’omusumba omwesigwa, oyo amanyi obulungi ekirowoozo kye n’okwagala kwe, alabula ddala aboonoonyi, akebera abeeyatuzi mu magezi n’obukugu, era abakulembera mu kkubo erituusa mu mukisa ogutaggwaawo. Mufune ddala ettaala eyaka era emasamasa eteekeddwa mu kikondo kino; era mubeere, si akaseera kokka, wabula mu bulamu bwe bwonna, era obwo obulamu obuwanvu, nga mwetegefu okusanyukira ekitangaala kye.
Era nzijukirwenga mu kusaba kw’abantu ba Katonda bonna ab’omwoyo omukkakkamu, ab’emirembe era abeesigwa mu Isirayiri, ne bwe baba ab’endowooza ki ku bisaanyizo by’okussa ekimu mu kkanisa.
Era ffenna ka tujjukirenga era tuleme kwerabira n’akatono okusisinkana kwaffe okw’ekitiibwa okugenda okujja ku lunaku olwo olukulu olwa Mukama; olunaku olw’okusalawo okutasobya n’okusalirwa omusango okutaggwaawo era okutakyuka. Amiina.