Essuula 5 · eddakiika 21 ez’okusoma · eddakiika 27 ez’okuwuliriza
Omusomo III. Engeri y’Okutumbula Okuzuukuka
OMUSOMO III.
ENGERI Y’OKUTUMBULA OKUZUUKUKA.
Ekyawandiikibwa.—Mukabale ettaka lyammwe eritali ddime, kubanga ekiseera kituuse okunoonya Mukama, okutuusa lw’alidda n’abafukako obutuukirivu.—Koseya 10:12.
ABAYUDAAYA baali ggwanga lya balimi, era n’olwekyo kya bulijjo mu Byawandiikibwa okwogera ku mulimu gwabwe ng’ebyokulabirako, n’ebyo abalimi n’abasumba bye bamanyi. Nnabbi Koseya abogerako ng’eggwanga ly’abaddira emabega, n’abanenya olw’okusinza ebifaananyi, n’abatiisa n’emisango gya Katonda. Mu musomo gwange ogwasooka nabalaga okuzuukuka kye kitali—kye kiri—n’abakozi abalina okukozesebwa mu kukutumbula; ate mu gw’okubiri, ddi lwe kwetaagibwa—obukulu bwakwo—era ddi lwe kuyinza okusuubirwa. Ekigendererwa kyange mu musomo guno kwe kulaga,
ENGERI OKUZUUKUKA GYE KUSAANIDDE OKUTUMBULWAMU.
Okuzuukuka kulina ebitundu bibiri; nga bwe kukwata ku kkanisa, era nga bwe kukwata ku batatya Katonda. Ekiro kya leero nja kwogera ku kuzuukuka mu kkanisa. Ettaka eritali ddime lye ttaka eryali lyalimibwako edda, naye kaakano nga lyalekebwa awo, era nga lyetaaga okukabalwa n’okugonzebwa, nga terinnaba kusaanira kusigibwamu mpeke. Nja kulaga, nga bwe kikwata ku kuzuukuka mu kkanisa,
1. Okukabala ettaka eritali ddime kye ki, mu makulu g’ekyawandiikibwa.
2. Engeri gye kusaanidde okukolebwamu.
I. OKUKABALA ETTAKA ERITALI DDIME KYE KI?
Okukabala ettaka eritali ddime kwe kukabala emitima gyammwe—okuteekateeka amagezi gammwe okubala ebibala eri Katonda. Mu Bayibuli endowooza y’omuntu etera okugeraageranyizibwa ku ttaka, n’ekigambo kya Katonda ku nsigo esigibwa mu yo, n’ebibala bikiikirira ebikolwa n’enneewulira z’abo abakifuna. N’olwekyo, okukabala ettaka eritali ddime kwe kuleeta endowooza mu mbeera ng’eyo, n’esaanira okufuna ekigambo kya Katonda. Oluusi emitima gyammwe gikakanyala ne gyasibagana ne gikala, ne gyonna gizika, okutuusa nga tewakyali ngeri ya kugifunamu bibala okuggyako nga gyonna gikabaddwa, ne gigonzebwa, ne gisaanyizibwa okufuna ekigambo kya Katonda. Kuno kwe kugonza omutima, gusobole okuwulira amazima, nnabbi kw’ayita okukabala ettaka lyammwe eritali ddime.
II. ETTAKA ERITALI DDIME LIKABALWA LITYA?
1. Tekiri mu kufuba kwonna okw’obutereevu okuwulira. Abantu bagwa mu nsobi ku nsonga eno, olw’obutalowooza ku mateeka g’endowooza. Waliwo ensobi nnene ku nsonga y’amateeka agafuga endowooza. Abantu boogera ku nneewulira ey’eddiini, ng’abalowooza nti basobola, mu kufuba okw’obutereevu, okuleeta enneewulira ey’eddiini. Naye si bw’etyo endowooza bw’ekola. Tewali muntu ayinza kwereetera kuwulira mu ngeri eno, ng’agezaako obugezaako okuwulira. Enneewulira z’endowooza tezifugibwa ffe butereevu. Tetuyinza, mu kwagala oba mu kusalawo okw’obutereevu, okuleeta enneewulira ez’eddiini. Kyandibadde kye kimu n’okulowooza okuyita emyoyo okuva mu buziba. Mbeera za ndowooza ezijja awatali kwagala kwaffe. Zibaawo mu ngeri ey’obutonde era mu bwetaavu mu ndowooza mu mbeera ezimu ezisaanira okuzizuukusa. Naye ziyinza okufugibwa mu ngeri etali ya butereevu. Bwe kitandibadde bwe kityo tewandibaddewo mpisa mu nneewulira zaffe, singa tewaaliwo ngeri ya kuzifuga. Tetuyinza kugamba nti, “Kaakano nja kuwulira bwe nti na bwe nti eri ekintu kino.” Naye tusobola okulagira ebirowoozo byaffe okukitunuulira, n’okukitunuulira n’obwegendereza, okutuusa enneewulira lwe zisituka awatali kwagala kwaffe. Omusajja ali ewala n’ab’omu maka ge ka abaleete mu birowoozo bye, aleme kuwulira? Naye si lwa kwegamba nti, “Kaakano nja kuwulira nnyo olw’ab’omu maka gange.” Omuntu asobola okutunuulira ekintu kyonna, ky’asaanidde okuwulira era ky’ayagala okuwulira, era mu ngeri eyo ajja kuleeta enneewulira ezisaanidde. Omuntu ka aleete omulabe we mu birowoozo bye, n’obulabe bwe bujja kusituka. Bwe kityo omuntu bw’alowooza ku Katonda, n’anyweza ebirowoozo bye ku bitundu byonna eby’empisa za Katonda, ajja kuwulira—enneewulira zijja kujja, olw’amateeka g’endowooza gennyini. Bw’aba mukwano gwa Katonda, ka afumiitirize ku Katonda ng’omulungi ow’ekisa era omutukuvu, era ajja kuba n’enneewulira ez’omukwano nga zikoleezeddwa mu ndowooza ye. Bw’aba mulabe wa Katonda, ka aleete bwereete empisa za Katonda ez’amazima mu birowoozo bye, azitunuulire, anyweze ebirowoozo bye ku zo, era obulabe bwe bujja kusituka eri Katonda, oba ajja kumenyeka awe Katonda omutima gwe.
Bwe muba mwagala okukabala ettaka eritali ddime ery’emitima gyammwe, n’okuleetera endowooza zammwe okuwulira ku nsonga y’eddiini, mulina okukola nga bwe mwandikoze okuwulira ku nsonga endala yonna. Mu kifo ky’okukuuma ebirowoozo byammwe ku buli kintu ekirala, olwo ne mulowooza nti olw’okugenda mu nkuŋŋaana ntono mujja kufuna enneewulira zammwe, mukole mu ngeri ey’amagezi aga bulijjo, nga bwe mwandikoze ku nsonga endala yonna. Kyangu okuleetera endowooza zammwe okuwulira ku nsonga y’eddiini nga bwe kiri ku nsonga endala yonna. Katonda yateeka embeera zino ez’endowooza mu buyinza bwammwe. Singa abantu baali tebalina magezi mu kutambuza emikono n’amagulu gaabwe, nga bwe batalina mu kufuga enneewulira zaabwe, temwanditutte kutuuka wano mu lukuŋŋaana ekiro kya leero.
Bwe muba mugenderera okukabala ettaka eritali ddime ery’emitima gyammwe, mulina okutandika nga mutunuulira emitima gyammwe—mwekebere mutegeere embeera y’endowooza zammwe, mulabe we muli. Bangi tebalabika nga balowooza ku kino n’akatono. Tebafaayo ku mitima gyabwe, era tebamanya oba bakola bulungi mu ddiini oba nedda—oba beeyongera mu maaso oba badda emabega—oba babala ebibala, oba bazise ng’ettaka eritali ddime. Kaakano mulina okuggya ebirowoozo byammwe ku bintu ebirala, mutunuulire kino. Mukifuule omulimu. Temwanguyiriza. Mwekebere bulungi embeera y’emitima gyammwe, mulabe we muli—oba mutambula ne Katonda buli lunaku, oba mutambula ne Setaani—oba muweereza Katonda oba Setaani okusingawo—oba muli wansi w’obufuzi bw’omulangira w’ekizikiza, oba bwa Mukama Yesu Kristo.
Okukola bino byonna, mulina okwemalirira okulowooza ku bibi byammwe. Mulina okwekebera. Era kino sitegeeza nti mulina okuyimirira ne mutunula butereevu munda okulaba embeera y’enneewulira zammwe kaakano. Eyo y’engeri ddala ey’okukomya enneewulira zonna. Kino kya busirusiru nga bwe kyandibadde omuntu okuziba amaaso ge ku ttaala, n’agezaako okukyusa amaaso ge munda okuzuula oba waliwo ekifaananyi ekiteekeddwa mu liiso munda. Omuntu yeemulugunya nti talaba kintu kyonna! Era lwaki? Kubanga akyusizza amaaso ge okuva ku bintu ebirabibwa. Amazima gali nti enneewulira zaffe ez’empisa zimanyibwa omutima gwaffe nga bwe gumanya ebyo bye tuwulira mu mubiri. Era engeri ey’okuzizuukusa kwe kugenda mu maaso nga tukola, era nga tukozesa endowooza zaffe. Olwo tusobola okumanya enneewulira zaffe ez’empisa mu kumanya kw’omunda, nga bwe nnandimanye enneewulira zange ez’omubiri, singa nnateeka omukono gwange mu muliro.
Okwekebera kuli mu kutunuulira obulamu bwammwe, mu kulowooza ku bikolwa byammwe, mu kujjukira ebyayita, n’okutegeera empisa yaabyo ey’amazima. Mutunuulire emabega mu byafaayo byammwe. Mutwale ebibi byammwe kinnakimu, mubitunuulire. Sitegeeza nti mulina okutunuulira obutunuulizi obulamu bwammwe obwayita, ne mulaba nti bubadde bujjudde ebibi, olwo ne mugenda eri Katonda ne mwatula mu ngeri ey’awamu, ne musaba okusonyiyibwa. Eyo si ngeri. Mulina okubitwala kinnakimu. Kijja kuba kirungi okukwata ekkalaamu n’olupapula, nga bwe mubiyitamu, ne mubiwandiika nga bwe bijja mu birowoozo byammwe. Mubiyitemu n’obwegendereza nga omusuubuzi bw’ayita mu bitabo bye eby’okubala; era buli kibi lwe kijja mu kujjukira kwammwe, mukyongere ku lukalala. Okwatula ebibi mu ngeri ey’awamu tekujja kugasa n’akatono. Ebibi byammwe byakolebwa kinnakimu; era nga bwe musobola okubituukako, bisaanidde okwekenneenyezebwa n’okubyenenyezebwa kinnakimu. Kaakano mutandike; mutwale okusooka ebyo ebitera okuyitibwa, naye mu ngeri etali ntuufu,
EBIBI EBY’OBUTAKOLA.
1. Obutasiima. Mutwale ekibi kino, ng’ekyokulabirako, muwandiike wansi waakyo buli kyokulabirako kye musobola okujjukira, mwe mwafunira ebirungi okuva eri Katonda, bye mutasiimanga n’akatono. Ebyokulabirako bimeka bye musobola okujjukira? Enteekateeka ya Katonda ey’ekitalo, enkyukakyuka ey’ekitalo mu bintu ebyabaawo, eyabawonya okuzikirira. Muwandiike ebyokulabirako eby’obulungi bwa Katonda gye muli nga mukyali mu kibi, nga temunnakyuka. Olwo okusaasira kwa Katonda mu mbeera ey’okukyuka kwammwe, kwe mutasiimanga wadde ekitundu ky’okusiima okumala. Okusaasira okungi kwe mufunye okuva olwo. Olukalala lw’ebyokulabirako nga luwanvu nnyo, obutasiima bwammwe we buddugaladde ennyo ne mukakibwa okukweka amaaso gammwe olw’ensonyi! Kaakano mufukamire, mubyatule kinnakimu eri Katonda, musabe okusonyiyibwa. Ekikolwa ky’okwatula kyokka, olw’amateeka g’okujjukiza, kijja kuleeta ebirala mu kujjukira kwammwe. Mubiwandiike. Mubiyitemu emirundi esatu oba ena mu ngeri eno, era mujja kusanga okusaasira kungi nnyo okw’ekitalo, kwe mutasiimiranga Katonda. Olwo mutwale ekibi ekirala. Kibe,
2. Obutaagala Katonda kimala. Mukiwandiike, muyite mu byokulabirako byonna bye musobola okujjukira, bwe mutaawa Katonda ow’omukisa okwagala okw’omutima gwonna kwe mwali musaanidde.
Mulowooze nga bwe mwandinakuwadde era ne mutya, singa mwazuula okwagala kwonna gye muli nga kukendeera mu mukazi wo, mu bba wo, oba mu baana bo; singa mwalaba omuntu omulala ng’atwala emitima gyabwe, n’ebirowoozo byabwe, n’obudde bwabwe. Oboolyawo, mu mbeera ng’eyo, mwandifudde bufi olw’obuggya obw’obwenkanya era obulungi. Kaakano, Katonda yeeyita Katonda ow’obuggya; era temuwadde mitima gyammwe eri abalala be mwagala: ne mukola obwenzi, ne mumunyiiza awatali kkomo?
3. Okulagajjalira Bayibuli. Muwandiike ebyokulabirako, okumala ennaku, era oboolyawo wiiki—weewaawo, kiyinza okuba, n’emyezi gyonna—bwe mwali temulina ssanyu mu kigambo kya Katonda. Oboolyawo temwasoma ssuula, oba bwe mwagisoma, mwagisoma mu ngeri eyeeyongera okunyiiza Katonda. Abantu bangi basoma essuula yonna mu ngeri nti, singa balayizibwa nga bamaze, tebandisobodde kugamba kye babadde basoma. Basoma n’obwegendereza butono nnyo, ne kiba nti tebasobola kujjukira we basomye okuva ku makya okutuusa akawungeezi, okuggyako nga bateekamu akaguwa oba nga bafunya olupapula. Kino kikakasa nti tebaateeka ku mutima kye baasoma, era nti tebakifuula nsonga ya kufumiitirizaako. Singa mwali musoma engano, oba ekintu ekirala kyonna eky’amawulire ekyabasanyusa ennyo, temwandijjukidde kye mwasoma ku nkomerero? Era ensonga nti mufunya olupapula oba muteekamu akaguwa, ekakasa nti musoma ng’abatuukiriza omulimu ogubaweereddwa, okusinga olw’okwagala oba okussa ekitiibwa mu kigambo kya Katonda. Ekigambo kya Katonda kye kiragiro ky’obuvunaanyizibwa bwammwe. Era mukissaamu ekitiibwa kitono nnyo bwe kityo ne mutajjukira kye musoma? Bwe kiba bwe kityo, tekyewuunyisa nti mubeera mu bulamu obutaliiko ntegeka, era nti eddiini yammwe eremeddwa mu ngeri ey’ennaku bwe etyo.
4. Obutakkiriza. Ebyokulabirako mwe mwalumiriza Katonda ow’amazima nti alimba, olw’obutakkiriza bwammwe mu bisuubizo bye n’ebigambo bye ebyogeddwa mu lwatu. Katonda yasuubiza okuwa Omwoyo Omutukuvu abo abamusaba. Kaakano, ekyo mukikkirizza? Mubadde musuubira nti ajja kuddamu? Temugambye mu mitima gyammwe, bwe mwasaba olw’Omwoyo Omutukuvu, nti, “Sikkiriza nti nja kumufuna?” Bwe kiba nti temukkirizza wadde okusuubira nti mujja kufuna omukisa, Katonda gwe yasuubiza mu lwatu, mumulumirizza nti alimba.
5. Okulagajjalira okusaba. Ebiseera bwe mwaleka okusaba mu kyama, okusaba kw’omu maka, n’enkuŋŋaana ez’okusaba, oba ne musaba mu ngeri eyeeyongera okunyiiza Katonda, okusinga singa mwakulekera ddala awo.
6. Okulagajjalira engeri ez’ekisa. Bwe mwaleka obwekwaso obutaliimu kubalemesa kugenda mu nkuŋŋaana, ne mulagajjalira era ne munyooma engeri ez’obulokozi, olw’obutayagala bwammwe buvunaanyizibwa obw’omwoyo.
7. Engeri gye mwatuukirizaamu obuvunaanyizibwa obwo—obutaba na nneewulira—obutaba na kukkiriza—endowooza ey’ensi—ne kiba nti ebigambo byammwe tebyali kirala wabula okuwowoggana kw’omunaku, ataasaanira Katonda kumufaako n’akatono. Bwe mwafukamira, ne mwogera essaala zammwe, mu ngeri etaliimu nneewulira era ey’obulagajjavu, ne kiba nti singa mwalayizibwa nga wayise eddakiika ttaano nga muvudde mu kisenge kyammwe, temwandisobodde kugamba kye mwali musabira.
8. Obutaagala kwammwe emmeeme za bantu bannammwe. Mutunuulire mikwano gyammwe n’ab’ekika kyammwe, mujjukire nga bwe mwabasaasira katono. Mwayimirira ne mubalaba nga bagenda butereevu mu ggeyeena, era kirabika ng’abatafaayo oba bandigenzeeyo. Ennaku zimeka ezibaddewo, mwe mutaafuula mbeera yaabwe nsonga ya kusaba okumu okw’ebbugumu, wadde okwegomba okw’amaanyi olw’obulokozi bwabwe?
9. Obutafaayo kwammwe ku batamanyi Katonda. Oboolyawo temubafaako kimala okugezaako okumanya embeera yaabwe; oboolyawo wadde okwewandiisa okufuna olupapula lw’amawulire olw’obuminsani. Mutunuulire kino, mulabe nga bwe mufaayo ddala ku batamanyi Katonda, muwandiike mu bwesimbu obungi obwa nnamaddala obw’enneewulira zammwe gye bali, n’okwegomba kwammwe olw’obulokozi bwabwe. Mupime okwegomba kwammwe olw’obulokozi bwabwe n’okwefiiriza kwe mukola, mu kuwaayo ku bintu byammwe okubaweereza Enjiri. Mwefiiriza wadde eby’okwejalabya eby’obulamu ebirumya, nga caayi, kaawa, ne taaba? Mukendeeza ku ngeri gye mubeeramu, ne mwetikka ddala obuzibu bwonna okubalokola? Mubasabira buli lunaku mu kisenge kyammwe? Mugenda bulijjo mu lukuŋŋaana lw’okusaba olwa buli mwezi? Muterekayo buli mwezi akantu ak’okuteeka mu ggwanika lya Mukama, bwe mugenda okusaba? Bwe muba nga temukola bintu bino, era emmeeme zammwe bwe zitaba mu bulumi olw’abatamanyi Katonda abaavu abali mu kizikiza, lwaki muli bannanfuusi bwe mutyo ne mwefuula Abakristaayo? Laba, okweyatula kwammwe kuvuma Yesu Kristo!
10. Okulagajjalira kwammwe obuvunaanyizibwa obw’omu maka. Nga bwe mubadde mubeera mu maaso gaabwe, nga bwe mubadde musaba, ekyokulabirako kye mubateereddewo. Kufuba ki okw’obutereevu kwe mukola bulijjo olw’obulungi bwabwe obw’omwoyo? Buvunaanyizibwa ki bwe mutaalagajjalira?
11. Okulagajjalira obuvunaanyizibwa eri abantu abalala.
12. Okulagajjalira okwekuuma mu bulamu bwammwe. Ebyokulabirako mwe mwanguyiriza obuvunaanyizibwa bwammwe obw’ekyama, ne mutevunaana, era ne mutakola mu bwesimbu okubala kwammwe ne Katonda. We mwalagajjalira ddala okwekuuma mu mpisa zammwe, ne mutaba beegendereza, ne mwonoona mu maaso g’ensi, ne mu maaso g’ekkanisa, ne mu maaso ga Katonda.
13. Okulagajjalira okukuuma ab’oluganda. Mumenye emirundi emeka endagaano yammwe, nti mwandibakuumye mu Mukama! Mumanyi kitono nnyo era mufaayo kitono nnyo ku mbeera y’emmeeme zaabwe! Naye muli wansi w’ekirayiro eky’ekitiibwa okubakuuma. Kiki kye mukoze okubamanya? Bameka ku bo be mwafaako, okumanya embeera yaabwe ey’omwoyo? Muyite mu lukalala, era buli we musanga nti wabaddewo okulagajjalira, mukiwandiike. Mulabye emirundi emeka ab’oluganda nga bannyogoga mu ddiini, ne mutaboogerako ku nsonga eyo? Mubalabye nga batandika okulagajjalira obuvunaanyizibwa obumu ku bulala, ne mutabanenya mu ngeri ey’ab’oluganda. Mubalabye nga bagwa mu kibi, ne mubaleka ne beeyongera. Naye mwefuula okubaagala. Nga muli bannanfuusi! Mwandirabye mukazi wammwe oba omwana nga agenda mu nsonyi, oba mu muliro, ne musirika? Nedda, temwandikikoze. Kale mwerowoozaako ki, okwefuula okwagala Abakristaayo, n’okwagala Kristo, ng’ate musobola okubalaba nga bagenda mu nsonyi, ne mutabaako kye mubagamba?
14. Okulagajjalira okwefiiriza. Waliwo abeeyatula eddiini bangi abeetegefu okukola kumpi buli kintu mu ddiini, ekitabeetaagisa kwefiiriza. Naye bwe bayitibwa okukola ekintu kyonna ekibeetaagisa okwefiiriza, Ai! ekyo kisukkiridde. Balowooza nti bakolera Katonda bingi, era nti bakola kumpi ebyo by’asaanidde okubasaba mu magezi, bwe baba bakola bukozi ebyo bye basobola okukola nga tebafiirwa kintu; naye tebeetegefu kwefiiriza kwesiima kwonna wadde obwangu bwonna, olw’okuweereza Mukama. Tebajja kukkiriza na kwagala kunenyezebwa olw’erinnya lya Kristo. Era tebajja kwefiiriza eby’okwejalabya eby’obulamu, okulokola ensi okuva mu ggeyeena. Bali wala nnyo okujjukira nti okwefiiriza kwe kukwakkulizo okw’okubeera omuyigirizwa, ne kiba nti tebamanyi kwefiiriza kye ki. Tebeefiirizangako ddala kaguwa ka kwewunda wadde ppini olwa Kristo, n’olw’Enjiri. Ai, abeeyatula eddiini ng’abo nga bajja kuba mangu mu ggeyeena! Abamu bawaayo ku bungi bwe balina, era bawaayo bingi, ne baba beetegefu okwemulugunya nti abalala tebawaayo kusingawo; ng’ate, mu mazima, tebawaayo kintu kyonna kye beetaaga, kintu kyonna kye bandisanyukidde, singa bakikuuma. Bawaayo bukuyo ku bugagga bwabwe obusukkiridde; era oboolyawo omukazi oyo omwavu, ateekayo ssenti kkumi n’ebbiri n’ekitundu mu lukuŋŋaana lw’okusaba olwa buli mwezi, yeefiirizza nnyo okusinga bo mu kuwaayo enkumi.
Okuva ku bino kaakano tukyukira
EBIBI EBY’OKUKOLA.
1. Okwagala ensi. Embeera y’omutima gwammwe ebadde etya ku nsonga y’ebintu byammwe eby’ensi? Mubitunuulidde nga byammwe ddala—ng’abalina eddembe okubikozesa ng’ebyammwe, nga bwe mwagala mmwe? Bwe kiba bwe kityo, mukiwandiike. Bwe kiba nti mwagadde ebintu, ne mubinoonya ku lwabyo byokka, oba okumatiza okwegomba oba okwagala ebitiibwa, oba omwoyo gw’ensi, oba okubiterekera ab’omu maka gammwe, mwonoonye, era mulina okwenenya.
2. Amalala. Mujjukire ebyokulabirako byonna bye musobola, mwe mwezuula nga mulina amalala. Okwewaana ngeri ya njawulo ey’amalala. Mwezudde emirundi emeka nga mugoberera okwewaana, mu nnyambala yammwe n’endabika yammwe? Mulowoozezza emirundi emeka okusingawo, ne mufuba okusingawo, ne mumala obudde bungi okusingawo, nga mwewunda omubiri okugenda mu kkanisa, okusinga bwe mwateekateeka endowooza zammwe olw’okusinza Katonda? Mugenze mu nnyumba ya Katonda nga mufaayo nnyo nga bwe mulabika ebweru mu maaso g’abantu abafa, okusinga emmeeme zammwe nga bwe zirabika mu maaso ga Katonda akebera emitima. Mazima mwesimbye mubasinzibwe bo, okusinga okwetegeka mmwe bennyini okusinza Katonda. Mwajja okwawulamu okusinza kw’ennyumba ya Katonda, okukyamya ebirowoozo by’abantu ba Katonda okutunuulira endabika yammwe ennungi. Kya bwereere kaakano okwefuula, nti temufaayo n’akatono ku bantu okubatunuulira. Mubeere beesimbu ku nsonga eno. Mwandifubye bwe mutyo ku ndabika yammwe singa buli muntu yali muzibe w’amaaso?
3. Obuggya. Mutunuulire ebyokulabirako mwe mwakwatirwa obuggya abo be mwalowooza nti babasinga mu ngeri yonna. Oba oboolyawo mukwatiddwa obuggya abo abalina ebitone okusinga mmwe oba ab’omugaso okusinga mmwe. Temukwatiddwa obuggya abamu bwe mutyo, ne kibaluma okuwulira nga batenderezebwa? Kibasanyusizza nnyo okulowooza ku nsobi zaabwe, okusinga ku birungi byabwe, ku kulemwa kwabwe, okusinga ku kugenda obulungi kwabwe. Mubeere beesimbu gye muli, era bwe kiba nti mukuumye omwoyo guno ogw’omu ggeyeena, mwenenye nnyo mu maaso ga Katonda, oba talibasonyiwa n’akatono.
4. Okunenya abalala. Ebyokulabirako mwe mwalina omwoyo omukaawu, ne mwogera ku Bakristaayo mu ngeri etaliimu kisa wadde okwagala—okwagala, okubeetaagisa bulijjo okusuubira ekisingayo obulungi ekisoboka, n’okutwala mu ngeri esingayo obulungi empisa yonna etategeerekeka bulungi.
5. Okuwaayiriza. Ebiseera bwe mwayogera ku bantu emabega waabwe ku nsobi zaabwe, ez’amazima oba ezirowoozebwa obulowoozebwa, ku b’omu kkanisa oba ku balala, awatali bwetaavu oba awatali nsonga nnungi. Kuno kwe kuwaayiriza. Temwetaaga kulimba okubeera n’omusango gw’okuwaayiriza;—okwogera amazima ng’ogenderera okulumya, kwe kuwaayiriza.
6. Obutaba na kitiibwa. Mwazannyirira emirundi emeka mu maaso ga Katonda, nga bwe mutandigumidde kuzannyirira mu maaso ga kabaka ow’oku nsi? Oba mubadde mutakkiriza Katonda, ne mwerabira nti waliwo Katonda, oba mubadde mumussaamu ekitiibwa kitono, ye n’okubeerawo kwe, okusinga kwe mwandiwadde omulamuzi ow’oku nsi.
7. Obulimba. Mutegeere kaakano obulimba kye buli. Engeri yonna ey’okulimbalimba okugenderere olw’ensonga ey’okwefaako kwe kulimba. Okulimbalimba bwe kutaba kugenderere si bulimba. Naye bwe mugenderera okuleeta endowooza ekontana n’amazima ag’obwereere, mulimba. Muwandiike ebyokulabirako ebyo byonna bye musobola okujjukira. Temubiyita linnya lyonna erigonvu. Katonda abiyita BULIMBA, era abalumiriza OKULIMBA, era kirungi mwerumirize mu butuufu.
Obulimba nga bungi nnyo obutabalika obukolebwa buli lunaku mu by’obusuubuzi, ne mu kukolagana n’abantu, mu bigambo, ne mu ndabika, ne mu bikolwa—nga bugendereddwamu okuleeta endowooza mu balala ekontana n’amazima olw’ensonga ez’okwefaako.
8. Okukumpanya. Muwandiike ebyokulabirako byonna mwe mwakolagana n’omuntu, ne mumukola ekyo kye mutandyagadde kukolebwa mmwe. Okwo kwe kukumpanya. Katonda yateekawo etteeka ku nsonga eno; “ebintu byonna bye mwagala abantu okubakoleranga, nammwe mubibakoleranga.” Eryo lye tteeka; era kaakano bwe muba temukoze bwe mutyo muli bakumpanya. Mujjukire, etteeka si nti mukole ekyo kye musobola okusuubira mu magezi bo okubakola. Eryo lyandibadde tteeka erikkiriza buli kigero ky’obubi. Naye kiri nti “Bye MWAGALA abantu okubakoleranga.”
9. Obunnanfuusi. Ng’ekyokulabirako, mu kusaba kwammwe ne mu kwatula kwammwe eri Katonda. Muwandiike ebyokulabirako mwe mwasabira ebintu bye mwali temwagala ddala. Era obujulizi kwe kuba nti, bwe mwamala okusaba, temwasobola kugamba kye mwasabidde. Mwatudde emirundi emeka ebibi bye mwali temugenderera kuleka, era nga temulina kigendererwa kya kitiibwa obutabiddamu? Weewaawo, mwatudde ebibi nga mumanyi nti musuubira okugenda okubiddamu nga bwe musuubira okuba abalamu.
10. Okubba Katonda. Ebyokulabirako mwe mwakozesa obubi obudde bwammwe, ne mwonoona essaawa Katonda ze yabawa okumuweereza n’okulokola emmeeme, mu by’okwesanyusaamu ebitaliimu oba mu mboozi ez’obusirusiru, nga musoma engano, oba nga temukola kintu; ebyokulabirako mwe mwakozesa obubi ebitone byammwe n’amaanyi g’endowooza zammwe; we mwonoonera ssente ku kwegomba kwammwe, oba ne muzisaasaanyiza ku bintu bye mwali temwetaaga, era ebitayamba bulamu bwammwe, wadde obwesiimi bwammwe oba omugaso gwammwe. Oboolyawo abamu ku mmwe abali wano ekiro kya leero bakozesezza ssente za Katonda ku TAABA. Sijja kwogera ku mwenge omukambwe, kubanga ndowooza nti tewali eyeeyatula eddiini wano ekiro kya leero ayinza okunywa omwenge omukambwe. Nsuubira nti tewali akozesa obutwa obwo obw’empitambi, taaba. Mulowooze ku eyeeyatula eddiini, ng’akozesa ssente za Katonda okwetta n’obutwa bwa taaba!
11. Obusungu obubi. Oboolyawo mwavuma mukazi wammwe, oba abaana bammwe, oba ab’omu maka gammwe, oba abaddu, oba baliraanwa. Mubiwandiike byonna.
12. Okuziyiza abalala okuba ab’omugaso. Oboolyawo mwanafuya amaanyi gaabwe ng’ababoogerako mu bufumbe obubi. Temwabba Katonda bitone byammwe byokka, wabula mwasiba n’emikono gy’omuntu omulala. Nga mubi nnyo omuddu oyo yeegayaaza yennyini, n’aziyiza abalala! Kino kikolebwa oluusi nga babatwalako obudde bwabwe awatali bwetaavu; oluusi nga basaanyaawo obwesige bw’Abakristaayo mu bo. Bwe mutyo mukoledde Setaani, ne mutalaga bulazi nti muli bagayaavu abataliiko kye bakola, wabula ne muziyiza n’abalala okukola.
Bwe musanga nga mwasobya ku muntu, era ng’omuntu oyo ali kumpi we muyinza okumutuuka, mugende mukyatule amangu ago, mukiggye mu kkubo. Omuntu gwe mwalumya bw’aba ali wala nnyo nga temuyinza kugenda kumulaba, mutuule wansi mumuwandiikire ebbaluwa, mwatule ekisobyo, musasule ssente z’ebbaluwa, mugiteeke mu posita amangu ago. Ŋŋamba nti, musasule ssente z’ebbaluwa, oba si ekyo mujja kwongera bwongezi okwonoona ensonga. Mujja kwongera ku kisobyo ekyasooka, nga mumuleetera ensasaanya. Omuntu awandiika ebbaluwa ku nsonga ze ye, n’agiweereza omulala nga tasasudde ssente z’ebbaluwa, si mwesigwa, era amukumpanyizza ssente ezo. Era bw’aba ayinza okukumpanya omuntu ssente entono ennyo, ng’okukemebwa kutono bwe kutyo, kiki ky’atandikoze singa okukemebwa kwali kunene okusingawo, singa yali alaba nti tajja kubonerezebwa? Bwe muba mwalyazaamaanya omuntu yenna, mumuweereze ssente, omuwendo gwonna awamu n’amagoba.
Mukole omulimu guno gwonna mu bujjuvu. Mugende kaakano. Temukirwisa; ekyo kijja kwongera bwongezi okwonoona ensonga. Mwatulire Katonda ebibi ebyo ebyakolebwa eri Katonda, n’eri abantu ebibi ebyo ebyakolebwa eri abantu. Temulowooza kuwona nga mwetooloola amayinja ag’okwesittaza. Mugaggye mu kkubo. Mu kukabala ettaka lyammwe eritali ddime, mulina okuggyawo buli kiziyiza. Ebintu biyinza okulekebwa bye muyinza okulowooza nti bintu bitono, era muyinza okwewuunya lwaki temuwulira nga bwe mwagala mu ddiini, ng’ate ensonga eri nti endowooza yammwe ey’amalala n’ey’omubiri ebisse ekintu Katonda kye yabeetaagisa okwatula n’okuggyawo. Mukabale ettaka lyonna mulikyuse. Temubuukamu bifo, nga abalimi bwe bagamba; temukyuka ku bbali olw’obuzibu obutono; muyise ekyuma ekirima butereevu mu bwo, nga kikka wansi ddala, mukyuse ettaka lyonna, libeere lyonna eggonvu era eriweweevu, erisaanira okufuna ensigo n’okubala ebibala emirundi kikumi.
Bwe munaamala okuyita mu byafaayo byammwe byonna mu ngeri eno, mu bujjuvu, olwo bwe munaddamu okuyita mu ttaka omulundi ogw’okubiri, ne mukissaako ebirowoozo byammwe n’obwesimbu era nga tebikyuka, mujja kusanga nti ebintu bye muwandiise bijja kubajjukiza ebintu ebirala bye mwakola, ebikwatagana nabyo, oba ebiri kumpi nabyo. Olwo muyiteemu omulundi ogw’okusatu, era mujja kujjukira ebintu ebirala ebikwatagana n’ebyo. Era ku nkomerero mujja kusanga nti musobola okujjukira ebingi ennyo ku byafaayo byammwe, n’ebikolwa ebimu ebya njawulo, ne mu bulamu buno, bye mwali temulowooza nti mwandibijjukidde mu nsi etaliggwaawo. Okuggyako nga mutwala ebibi byammwe mu ngeri eno, ne mubirowoozaako kimu ku kimu, kinnakimu, temuyinza kumanya bungi bwa bibi byammwe. Musaanidde okubiyitamu mu bujjuvu, n’obwegendereza, n’obwesimbu, nga bwe mwandikoze singa mwali mweteekateekera omusango.
Nga muyita mu lukalala lw’ebibi byammwe, mukakase nti musalawo okukyuka amangu ddala era mu bujjuvu. Buli we musanga ekintu kyonna ekikyamu, musalewo amangu ago, mu maanyi ga Katonda, obutaddamu kwonoona mu ngeri eyo. Tekijja kubagasa kwekebera, okuggyako nga mumalirira okutereeza buli kintu kye musanga nga kikyamu mu mutima, mu mpisa, oba mu nneeyisa.
Bwe musanga, nga mugenda mu maaso n’obuvunaanyizibwa buno, nti endowooza yammwe ekyali mu kizikiza kyonna, mwetegereze, era mujja kusanga nti waliwo ensonga lwaki Omwoyo wa Katonda abavaako. Temubadde beesigwa era abakola mu bujjuvu. Mu kukola omulimu ng’ogwo mulina okwewaliriza, ne mwereeta ng’ebitonde ebirina amagezi mu mulimu guno, nga Bayibuli eri mu maaso gammwe, ne mukebera emitima gyammwe okutuusa nga muwulira. Temwetaaga kusuubira nti Katonda ajja kubakolera ekyamagero okukabala ettaka lyammwe eritali ddime. Kulina kukolebwa okuyita mu ngeri. Munyweze ebirowoozo byammwe ku nsonga y’ebibi byammwe. Temuyinza kutunuulira bibi byammwe okumala ebbanga ddene era mu bujjuvu, ne mulaba nga bwe biri ebibi, nga temuwulira, era nga temuwulira nnyo. Obumanyirivu bukakasa nnyo omugaso gw’okuyita mu byafaayo byaffe mu ngeri eno. Mwemalirire omulimu kaakano; musalewo nti temujja kuyimirira okutuusa nga musanga nti musobola okusaba. Temulifuna mwoyo gwa kusaba, okutuusa nga mwekebedde, ne mwatula ebibi byammwe, ne mukabala ettaka lyammwe eritali ddime. Temulibeera na Mwoyo wa Katonda abeera mu mmwe, okutuusa nga mumazeeko ekyama kino kyonna eky’obutali butuukirivu, ne mwanjala ebibi byammwe mu maaso ga Katonda. Wabeewo omulimu guno ogw’amaanyi ogw’okwenenya, n’okwatula okujjuvu, okumenyeka kuno mu maaso ga Katonda, era mujja kuba n’omwoyo gw’okusaba ogwenkana omubiri gwammwe gwe guyinza okugumira. Ensonga lwaki Abakristaayo batono nnyo abamanyi ekintu kyonna ku mwoyo gw’okusaba, kubanga tebaagala kufuba kwekebera mu ngeri esaanidde, era bwe batyo tebaamanya kye kitegeeza okubeera n’emitima gyabwe nga gyonna gikabaddwa mu ngeri eno.
Mulaba nti ntandise butandisi okwanjula ensonga eno ekiro kya leero. Njagala okugyanjula mu maaso gammwe, mu misomo gino, ne kiba nti bwe munaatandika ne mugenda mu maaso n’okukola nga bwe ŋŋamba, ebivaamu bijja kuba bikakafu nga bwe biba omulimi bw’akabala ennimiro eteri ddime, n’agigonza, n’asiga empeke ze. Kijja kuba bwe kityo, bwe munaatandika mu ngeri eno, ne mugumiikiriza okutuusa emitima gyammwe gyonna emikakanyavu era egitaliimu nneewulira lwe ginaakabalwa.
EBIGAMBO EBY’OKUFUNDIKIRA.
1. Tekijja kugasa kubabuulira ng’emitima gyammwe giri mu mbeera eno enkakanyavu, ezise, era eteri ddime. Omulimi yandisize empeke ze ku lwazi. Tezijja kubala bibala. Eno y’ensonga lwaki mu kkanisa mulimu abeeyatula eddiini bangi abatabala bibala, era lwaki mu kkanisa mulimu ebyuma bingi eby’ebweru, n’enneewulira ey’omunda ntono nnyo. Mutunuulire essomero ery’Olwa Ssabbiiti, ng’ekyokulabirako, mulabe nga bwe mulimu ebyuma bingi, n’amaanyi g’okutya Katonda nga matono. Bwe munaagenda mu maaso mu ngeri eno, ekigambo kya Katonda kijja kwongera okubakakanyaza, era mujja kweyongera okuba ababi, nga enkuba n’omuzira ku nnimiro enkadde eteri ddime bwe bigwaza omuddo ne bigumya ebiwuduwudu.
2. Mulabe lwaki okubuulira kungi nnyo kufa bwereere, era kubi okusinga okufa bwereere. Kubanga ekkanisa tegenda kukabala ttaka lyayo eritali ddime. Omubuulizi ayinza okukozesa obulamu bwe bwonna, n’akola ebirungi bitono nnyo, nga waliwo abawulira bangi ab’ettaka ery’amayinja, abatakabalwangako ttaka lyabwe eritali ddime. Bakyuse kitundu kyokka, era eddiini yaabwe nkyukakyuka mu ndowooza okusinga enkyukakyuka mu nneewulira y’emitima gyabwe. Eddiini ey’ebyuma eriwo nnyingi, naye ntono nnyo efaanana omulimu ogw’amaanyi ogw’omutima.
3. Abeeyatula eddiini tebasaanidde kwemalako, oba okusuubira okuzuukuka, nga bazuukuka buzuukusi okuva mu tulo twabwe, ne beetawula, ne baleekaana, ne boogera n’abonoonyi. Bateekwa okukabala ettaka lyabwe eritali ddime. Si kya magezi n’akatono okulowooza okwemalira mu ddiini mu ngeri eno. Ettaka lyammwe eritali ddime bwe liba likabaddwa, olwo engeri ey’okufuna enneewulira esingawo, kwe kufuluma mulabe abonoonyi abali ku kkubo erigenda mu ggeyeena, mwogere nabo, mulung’amye emmeeme ezibuuza, era mujja kufuna enneewulira esingawo. Muyinza okuyingira mu kukankanyizibwa awatali kukabalwa kuno; muyinza okulaga obunyiikivu obumu, naye tebujja kuwangaala, era tebujja kukwata ku bonoonyi, okuggyako nga emitima gyammwe gikabaddwa. Ensonga eri nti mugukola nga ebyuma, era temukabadde ttaka lyammwe eritali ddime.
4. Era kaakano, ekisembayo, mujja kukabala ettaka lyammwe eritali ddime? Mujja kuyingira mu kkubo erirambikiddwa kaakano, ne mugumiikiriza okutuusa nga muzuukuse ddala? Bwe mulemwa wano, bwe mutakola kino, ne mwetegeka, temuyinza kwongera kugenda nange mu misomo gino. Ngenze nammwe okutuuka we kigasa okugenda, okutuusa ettaka lyammwe eritali ddime lwe linaakabalwa. Kaakano, mulina okukola omulimu ogujjuvu ku nsonga eno, oba byonna bye nsigazza okwogera bijja kubagasa kitono. Weewaawo, bijja kubakakanyaza bukakanyaza ne bibafuula ababi okusingawo. Bwe kinaatuuka ku Lwokutaano olujja akawungeezi, ne kibasanga n’emitima egitamenyese, temwetaaga kusuubira kugasibwa bye nja okwogera. Bwe mutatandikirawo mulimu guno, nja kukitwala nti temugenderera kuzuukusibwa, nti mulese omubuulizi wammwe, era mugenderera okumuleka agende mu lutalo yekka. Bwe mutakola kino, mbalumiriza okuleka Kristo, okugaana okwenenya n’okukola omulimu gwammwe ogwasooka. Naye bwe munaaba abeetegefu okuyingira mu mulimu, ntegeka, Katonda bw’anaayagala, ku Lwokutaano olujja akawungeezi, okubaleeta mu mulimu gw’okulokola abonoonyi.