ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ

«ሄኖክም ከእግዚአብሔር ጋር አካሄደ፤ እግዚአብሔርም ወስዶታልና አልተገኘም።»

ክፉ አእምሮ ያላቸው ሰዎች ለእግዚአብሔር ጻድቅና ቅዱስ ትእዛዛት ላለመታዘዝ ብዙ ጊዜ የሚያቀርቡት ምክንያትና ክርክር ልዩ ልዩ ነው። ነገር ግን ምናልባት ከሚያነሡት ተቃውሞ ሁሉ እጅግ የተለመደው ይህ ነው፤ የጌታችን ትእዛዛት ከሥጋና ከደም ጋር የሚቃረኑ ስለ ሆኑ ሊፈጸሙ አይችሉም፤ ስለዚህም እርሱ «ካልዘራህባት የምታጭድ ካልበተንህባትም የምትሰበስብ ጨካኝ ሰው» ነው የሚለው ነው። በማቴዎስ ወንጌል በ25ኛው ምዕራፍ የተጠቀሰው ያ ክፉና ሃኬተኛ ባሪያ ይዞት የነበረው አሳብ ይህ እንደ ነበረ እናገኛለን፤ በዚህ ዘመን ባለው ክፉና አመንዝራ ትውልድ ውስጥም ብዙዎች የሚይዙት አሳብ ያው መሆኑ አያጠራጥርም። መንፈስ ቅዱስ ይህን አስቀድሞ አይቶ፣ የጥንት ቅዱሳን ሰዎች የብዙ ቅዱሳን ወንዶችንና ሴቶችን ምሳሌ ይጽፉ ዘንድ በማነሣሣት ተጠነቀቀ፤ እነዚህም በብሉይ ኪዳን ሥርዓት ሥር ሳሉ እንኳ የክርስቶስን ቀንበር በደስታ በላያቸው ይሸከሙ ዘንድ ብርታትን አገኙ፤ አገልግሎቱንም ፍጹም ነጻነት አድርገው ቈጠሩት። በዕብራውያን መልእክት በ11ኛው ምዕራፍ የተዘረዘረው የቅዱሳን፣ የመስካሪዎችና የሰማዕታት ረጅም ዝርዝር የዚህን አስተያየት እውነትነት አትረፍርፎ ያስረዳል። በዚያ በዓይናችን ፊት የቀረበልን የምስክሮች ደመና እንዴት ያለ ታላቅ ነው? ሁሉም በእምነታቸው የታወቁ ናቸው፤ ነገር ግን አንዳንዶቹ ከሌሎቹ ይልቅ በበለጠ ድምቀት ያበራሉ። የመጀመሪያው ሰማዕት አቤል ግንባር ቀደም ሆኖ ይመራል። ከእርሱም ቀጥሎ ሄኖክ ተጠቅሶ እናገኛለን፤ ይህም በዘመን ቅደም ተከተል ተከታዩ በመሆኑ ብቻ ሳይሆን ስለ ከፍተኛው መንፈሳዊነቱም ጭምር ነው፤ በጽሑፋችን ቃላትም እጅግ በተለየ ሁኔታ ተነግሮለታል። በዚህ ስፍራ በዚህ ዓለም ስለ ነበረው አካሄድም ወደሚመጣውም ዓለም ስለ ገባበት የድል አገባብም አጭር ነገር ግን እጅግ ሙሉና ክቡር የሆነ ዘገባ አለን። የመጀመሪያው በእነዚህ ቃላት ተይዟል፦ «ሄኖክም ከእግዚአብሔር ጋር አካሄደ»። ሁለተኛው ደግሞ በእነዚህ፦ «እግዚአብሔርም ወስዶታልና አልተገኘም»። አልተገኘም፤ ይህም ማለት በሰዎች መካከል አልተገኘም፣ እንደ ተለመደው ሁኔታ አልተወሰደም፣ ሞትንም አላየም፤ እግዚአብሔር ወስዶታልና። (ዕብራውያን 11:5።) ይህ ሄኖክ ማን እንደ ነበረ በግልጽ አይታይም። ለእኔ ግን የሕዝብ ኃላፊነት የነበረው ሰው ይመስለኛል፤ እንደ ኖኅም የጽድቅ ሰባኪ እንደ ነበረ እገምታለሁ። ሐዋርያው ይሁዳንም የምናምን ከሆነ፣ እርሱ እንደ ነበልባል የሚነድድ ሰባኪ ነበር። ከትንቢቶቹ አንዱን ጠቅሶአልና፤ በዚያም እንዲህ ይላል፦ «እነሆ፥ ጌታ በሁሉ ላይ ይፈርድ ዘንድ፥ ከእነርሱም መካከል ያሉትን ኃጢአተኞች ሁሉ በኃጢአት ስላደረጉት ስለ ኃጢአተኛ ሥራቸው ሁሉ፥ ኃጢአተኞችም በእርሱ ላይ ስለ ተናገሩት ስለ ጭካኔ ቃላቸው ሁሉ ይወቅሳቸው ዘንድ ከአእላፋት ቅዱሳኑ ጋር ይመጣል።» ነገር ግን የሕዝብ ሰው ይሁን የግል ሰው፣ በሕያው ቃሎች ውስጥ ክቡር ምስክርነት ተሰጥቶታል። የዕብራውያን መልእክት ጸሐፊ ሄኖክ ከመወሰዱ በፊት «እግዚአብሔርን ደስ እንዳሰኘ» የሚል ይህ ምስክርነት እንደ ነበረው ይናገራል፤ መወሰዱም ከጥርጥር ሁሉ በላይ የዚያ ማስረጃ ነበረ። ደግሞም እግዚአብሔር በብሉይ ኪዳን ሥርዓት ሥር ሄኖክንና ኤልያስን መውሰዱ ድንቅ ጥበብ እንደ ነበረ ልብ እንድትሉ እወዳለሁ፤ ይህም ከጊዜ በኋላ ጌታ ኢየሱስ ወደ ሰማይ እንደ ተወሰደ በሚነገርበት ጊዜ ለአይሁድ ፈጽሞ የማይታመን ነገር እንዳይመስላቸው ነው፤ ከራሳቸው ነቢያት ሁለቱ ከብዙ መቶ ዓመታት በፊት እንደ ተወሰዱ እነርሱ ራሳቸው ይመሰክሩ ነበርና። ነገር ግን ስለ ሄኖክ አጭር ነገር ግን ሁሉን ስለሚያጠቃልለው ባሕርይ በማስፋፋት ወይም አስተያየት በመስጠት ከዚህ በላይ ላቆያችሁ አሳቤ አይደለም፤ በአእምሮዬ ያለው ነገር ጌታ እንደሚያስችለኝ መጠን ከባድና እጅግ አስፈላጊ በሆነ ርእሰ ጉዳይ ላይ ትምህርት መስጠት ነውና፤ ይህም፣ ማለቴ፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ ነው። «ሄኖክም ከእግዚአብሔር ጋር አካሄደ።» ከሞታችን በኋላ ይህን ያህል ስለ እናንተና ስለ እኔ በእውነት ሊነገር ቢችል፣ በከንቱ ኖረናል ብለን የምናማርርበት ምንም ምክንያት አይኖረንም።

ያሰብሁትን ርእሰ ጉዳይ ስመለከት እንዲህ አደርጋለሁ፦

በመጀመሪያ፣ ከእግዚአብሔር ጋር አካሄደ በሚሉት በእነዚህ ቃላት ውስጥ የሚያመለክተውን ለማሳየት እጥራለሁ።

በሁለተኛ ደረጃ፣ አማኞች በትጋት ቢጠብቋቸው ከእግዚአብሔር ጋር መሄዳቸውን ጠብቀው ሊቀጥሉበት የሚችሉባቸውን አንዳንድ መንገዶች አዝዛለሁ። እንዲሁም፣

በሦስተኛ ደረጃ፣ ከዚህ በፊት ከእግዚአብሔር ጋር ሄደን የማናውቅ ከሆንን፣ አሁን መጥተን ከእግዚአብሔር ጋር እንድንሄድ የሚያነሣሡንን አንዳንድ ምክንያቶች አቀርባለሁ። ሁሉም ነገር በአንድ ወይም በሁለት የማሳሰቢያ ቃላት ይደመደማል።

በመጀመሪያ፣ «ከእግዚአብሔር ጋር አካሄደ» በሚሉት በእነዚህ ቃላት ውስጥ የሚያመለክተውን፣ ወይም በሌላ አነጋገር ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ ስንል ምን መረዳት እንዳለብን ማሳየት አለብኝ።

እንግዲህ በመጀመሪያ፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ የሰው ልብ ጠላትነት የሚያሸንፍ ኃይል በተባረከው በእግዚአብሔር መንፈስ መወገዱን ያመለክታል። ምናልባት ለአንዳንዶች ከባድ አነጋገር ይመስል ይሆናል፤ ነገር ግን ቅዱሳት መጻሕፍት በብዙ ስፍራ የሚያረጋግጡትን የገዛ ልምዳችን በየዕለቱ ያስረዳል፤ ይኸውም ሥጋዊ አእምሮ፣ ያልተለወጠው የተፈጥሮ ሰው አእምሮ፣ እንዲያውም የትኛውም የእርሱ ክፍል ያልታደሰ ሆኖ እስከ ቀረ ድረስ ዳግመኛ የተወለደው ሰው አእምሮ እንኳ፣ በእግዚአብሔር ላይ ጠላትነት ነው፤ ጠላት ብቻ ሳይሆን ራሱ ጠላትነት ነው፤ ስለዚህ ለእግዚአብሔር ሕግ አይገዛም፤ በእርግጥም ሊገዛ አይችልም። በእውነትም ማንኛውም ፍጡር፣ በተለይም በፈጣሪው መልክ የተፈጠረው ያ ውብ ፍጡር ሰው፣ በእርሱ ሕያው ሆኖ በሚንቀሳቀስበትና በሚኖርበት በዚያው አምላክ ላይ ምንም ዓይነት ጠላትነት—የሚያሸንፍ ጠላትነትማ ይቅርና—ሊኖረው መቻሉ እጅግ ሊያስደንቅ ይገባዋል። ነገር ግን ወዮ! እንዲህ ነው። የመጀመሪያዎቹ ወላጆቻችን የተከለከለውን ፍሬ በመብላት ከእግዚአብሔር በወደቁ ጊዜ ይህን ያዙት፤ መራራውና አደገኛው መርዙም ወደ ዘሮቻቸው ሁሉ ወረደ፤ ፈጽሞም ወረሳቸው። ይህ ጠላትነት አዳም በገነት ዛፎች መካከል ራሱን ለመሸሸግ በሞከረ ጊዜ ራሱን ገለጠ። የጌታ የእግዚአብሔርን ድምፅ በሰማ ጊዜ እነሆኝ እያለ በተከፈተ ልብ ከመሮጥ ይልቅ፣ ወዮ! አሁን ከእግዚአብሔር ጋር ኅብረት ማድረግ አልፈለገም፤ ለልዑልም ባቀረበው ምክንያት አዲስ ያገኘውን ጠላትነቱን ይበልጥ ገለጠ፦ «ከእኔ ጋር እንድትሆን የሰጠኸኝ ሴት (ወይም፣ ይህች ሴት) እርስዋ ከዛፉ ሰጠችኝና በላሁ።» እንዲህ በማለቱ በእርግጥ ጥፋቱን ሁሉ በእግዚአብሔር ላይ ይጥላል፤ እንዲህ ያለ ያህል ነው፦ ይህችን ሴት ባትሰጠኝ ኖሮ አንተን ባልበደልሁም ነበር፤ ስለዚህ ስለ መተላለፌ ራስህን አመስግን። በአዳም ልጆች ልብ ውስጥም ይህ ጠላትነት በዚያው መንገድ ይሠራል። አልፎ አልፎ በእግዚአብሔር ላይ የሚነሣና ለእግዚአብሔርም እንኳ፦ ምን ታደርጋለህ? የሚል አንድ ነገር በውስጣቸው ያገኛሉ። «ከእግዚአብሔር ራሱ ያነሰ ማንኛውንም ተፎካካሪ (ይላሉ ምሁሩ ዶክተር ኦወን፣ በውስጥ ስለሚኖር ኃጢአት በጻፉት ግሩም ድርሰታቸው) ይንቃል።» ትእዛዙ ሶርያውያን ስለ አክዓብ እንደ ሰጡት ትእዛዝ ነው — ንጉሡን ብቻ ውጉ። ሶርያውያን የንግሥና ልብሱን በለበሰው በኢዮሣፍጥ ላይ እንደ ወረወሩ፣ ይህም እውነተኛ መንፈሳዊነት መልክ ባለው ነገር ሁሉ ላይ ይመታል። ነገር ግን ሶርያውያን የሚወጉት አክዓብን አለመሆኑን ባስተዋሉ ጊዜ ኢዮሣፍጥን መውጋት እንደ ተዉ፣ ተቃውሞውም መልክ ብቻ መሆኑን ባገኘ ጊዜ ይቆማል። ይህ ጠላትነት በተረገመው በቃየን ራሱን ገለጠ፤ አቤል አምላኩን ስለ ወደደና በእርሱም ዘንድ በተለየ ሞገስ ስላገኘ ወንድሙን አቤልን ጠላው፤ ገደለውም። ይኸው ጠላትነት ከአዳም ዘር በተፈጥሮ በተወለደ ሰው ሁሉ ውስጥ ይገዛል፤ ያሸንፍማል። ስለዚህም ነው በልጆች ውስጥ፣ ብዙ ጊዜም በሃይማኖታዊ አስተዳደግ የተባረኩ ቢሆኑም እንኳ በአዋቂዎች ውስጥ የምናገኘው ለጸሎትና ለቅዱሳት ተግባራት ያለው ያ እምቢተኝነት። እንደ ጥፋት ውኃ ዓለምን ያጥለቀለቀው ያ ሁሉ የተገለጠ ኃጢአትና ክፋትም ከዚህ አስፈሪና ተላላፊ ምንጭ የሚፈስሱ ብዙ ጅረቶች ብቻ ናቸው፤ ማለቴ እጅግ ክፉና ተንኰለኛ ከሆነው ከሰው ልብ ጠላትነት። በዚህ ላይ ማኅተሙን ማኖር የማይችል ሁሉ ስለ ቅዱሳት መጻሕፍትም ሆነ ስለ እግዚአብሔር ኃይል በሚያድን መንገድ ገና ምንም አያውቅም። ይህን የሚያውቁ ሁሉ ግን አንድ ሰው ከእግዚአብሔር ጋር ይሄዳል ከመባሉ በፊት የዚህ የልብ ጠላትነት የሚያሸንፍ ኃይል መደምሰስ እንዳለበት በፈቃደኝነት ይቀበላሉ፤ እርስ በርሳቸው የማይታረቅ ጠላትነትና ጥላቻ ያላቸው ሰዎች አብረው መሄድና መወዳጀት ልማዳቸው አይደለምና። ልብ በሉኝ፤ እላለሁ፣ የዚህ ጠላትነት የሚያሸንፍ ኃይል መወገድ አለበት፤ በውስጣችን መኖሩ ግን ራሳችንን ዝቅ አድርገን ነፍሳችንን እስክንሰጥ ድረስ ፈጽሞ አይወገድም። ሐዋርያው ጳውሎስ ያለ ጥርጥር ስለ ራሱ ይናገራል፤ ደግሞም ፈሪሳዊ በነበረበት ጊዜ ሳይሆን እውነተኛ ክርስቲያን በሆነ ጊዜ፤ «መልካሙን አደርግ ዘንድ ስወድ በእኔ ክፉ እንዲያድርብኝ» እንዳገኘ ሲያማርር፤ ይህም በእርሱ ላይ የሚገዛ ሳይሆን፣ አዲሱ ሰው በሚመኘው ፍጽምና የሚወደውን ነገር ማድረግ እንዳይችል መልካም አሳቡንና ሥራውን የሚቃወምና የሚታገል ነው። ይህንንም በእርሱ የሚኖር ኃጢአት ብሎ ይጠራዋል። «ይህም ያ ‹ፍሮኔማ ሳርኮስ› ነው»፤ እርሱም (የቤተ ክርስቲያናችንን የዘጠነኛውን አንቀጽ ቃላት ልጠቀምና) «አንዳንዶች ጥበብ፣ አንዳንዶች ስሜታዊነት፣ አንዳንዶች ፍቅር፣ አንዳንዶች ምኞት ብለው የሚተረጕሙት የሥጋ አሳብ ነው፤ ይህም ዳግመኛ በተወለዱት ውስጥ እንኳ፣ አዎን፣ ጸንቶ ይኖራል።» ነገር ግን የሚያሸንፍ ኃይሉን በተመለከተ፣ በእውነት ከእግዚአብሔር በተወለደች ነፍስ ሁሉ ውስጥ ይደመሰሳል፤ አማኙም በጸጋ ሲያድግና የእግዚአብሔር መንፈስ በልብ ውስጥ እየበለጠ እየበለጠ የበላይነትን ሲያገኝ፣ ቀስ በቀስ ይበልጥ እየደከመ ይሄዳል።

ነገር ግን በሁለተኛ ደረጃ፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ የሰው ልብ ጠላትነት የሚያሸንፍ ኃይል መወገዱን ብቻ ሳይሆን፣ ሰው በውድ ልጁ ፍጹም በቂ በሆነው ጽድቅና ስርየት አማካይነት፣ በእርሱም በኩል፣ ከእግዚአብሔር አብ ጋር በእርግጥ መታረቁንም ያመለክታል። ሰሎሞን [በእርግጥ አሞጽ 3:3] እንዲህ ይላል፦ «ሁለት ሰዎች ሳይስማሙ በአንድነት ይሄዳሉን?» ኢየሱስ ሰላም አድራጊያችን ብቻ ሳይሆን ሰላማችንም ነው። በክርስቶስ በማመን ስንጸድቅ ያን ጊዜ፣ ከዚያ በፊት ግን አይደለም፣ ከእግዚአብሔር ጋር ሰላም ይኖረናል፤ ስለዚህም እስከዚያ ድረስ ከእርሱ ጋር እንሄዳለን ልንባል አንችልም፤ ከአንድ ሰው ጋር መሄድ የዚያ ሰው ወዳጆች መሆናችንን፣ ወይም ቢያንስ ተጣልተን የነበርን ብንሆንም አሁን ታርቀን እንደ ገና ወዳጆች መሆናችንን የሚያሳይ ምልክትና ማስረጃ ነውና። የወንጌል አገልጋዮች የሚላኩበት ታላቅ ተልእኮ ይህ ነው። የማስታረቅ አገልግሎት ለእኛ ተሰጥቶናል፤ የእግዚአብሔር መልእክተኞች እንደ መሆናችን በክርስቶስ ፋንታ ኃጢአተኞችን ከእግዚአብሔር ጋር እንዲታረቁ እንለምናቸዋለን፤ ያንንም የጸጋ ጥሪ ተቀብለው በእምነት በእርግጥ ከእግዚአብሔር ጋር ወደ ዕርቅ ሁኔታ ሲመጡ ያን ጊዜ፣ ከዚያ በፊት ግን አይደለም፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ ጀመሩ እንኳ ሊባሉ ይችላሉ።

ደግሞም በሦስተኛ ደረጃ፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ ከእግዚአብሔር ጋር የጸናና የማይለቅ ኅብረትና አንድነትን ያመለክታል፤ ይኸውም መጽሐፍ ቅዱስ «በእኛ በሚኖረው በመንፈስ ቅዱስ» በሚለው ቃል የሚገልጸው ነው። ጌታችን ለደቀ መዛሙርቱ መንፈስ ቅዱስ «ከእናንተ ዘንድ ስለሚኖር በውሥጣችሁም ስለሚሆን» ታውቁታላችሁ ብሎ በነገራቸው ጊዜ ተስፋ የሰጠው ይህንኑ ነው፤ ይህም እንደ መንገደኛ ሰው ለአንድ ሌሊት ብቻ ለማደር ሳይሆን በልባቸው ለመኖርና መኖሪያውን በዚያ ለማድረግ ነው። ሐዋርያው ዮሐንስ አንድ ሰው «በእርሱ»፣ በክርስቶስ፣ ስለ መኖሩና «እርሱ እንደ ተመላለሰ ራሱ ደግሞ» ስለ መመላለሱ ሲናገር እንድናስተውል የሚፈልገው ይህንኑ ነው ብዬ ለማመን እወዳለሁ። በጽሑፋችን ቃላትም በተለይ የተፈለገው ይህ ነው። «ሄኖክም ከእግዚአብሔር ጋር አካሄደ»፤ ይኸውም በክርስቶስ ኢየሱስ አማካይነትና በእርሱ በኩል ከእግዚአብሔር ጋር ቅዱስ፣ የጸና፣ የዘወትር ኅብረትና አንድነትን — ያለ ጥርጥር ፈጽሞ ያልተቋረጠ ባይሆንም — ጠበቀ፤ አጸናም። ስለዚህ በመጀመሪያው ዋና ክፍል በዚህ ንዑስ ክፍል የተነገረውን ለማጠቃለል፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ በተለይ የሚገኘው ፈቃድ ወደ እግዚአብሔር በሚያደርገው የጸና የዘወትር ዝንባሌ፣ በኃይሉና በተስፋ ቃሉ ላይ በዘወትር በመደገፍ፣ ያለንን ሁሉ ለክብሩ በፈቃዳችን በዘወትር በመስጠት፣ በምናደርገው ሁሉ ትእዛዙን በዘወትር በመመልከት፣ በምንቀበለውም መከራ ሁሉ በፈቃዱ በዘወትር በመርካት ነው።

በአራተኛ ደረጃ፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ በመለኮታዊው ሕይወት ውስጥ ማደግንና ወደ ፊት መግፋትን ያመለክታል። መሄድ የሚለው ቃል በመጀመሪያ ትርጉሙ ወደ ፊት የሚያራምድ እንቅስቃሴን የሚያመለክት ይመስላል። የሚሄድ ሰው በዝግታ ቢንቀሳቀስም ወደ ፊት ይሄዳል እንጂ በአንድ ስፍራ አይቆምም። ከእግዚአብሔር ጋር የሚሄዱትም እንዲሁ ናቸው። መዝሙረኛው እንደሚለው «ከኃይል ወደ ኃይል» ይሄዳሉ፤ ወይም በሐዋርያው በጳውሎስ ቋንቋ፣ መንፈስ በሆነው በጌታ «ከክብር ወደ ክብር» ይለወጣሉ። በእርግጥ በአንድ በኩል መለኮታዊው ሕይወት መጨመርንም መቀነስንም አይቀበልም። አንዲት ነፍስ ከእግዚአብሔር በተወለደች ጊዜ ሰውዬው በሁሉ ረገድ የእግዚአብሔር ልጅ ነው፤ እስከ ማቱሳላ ዕድሜ ቢኖር እንኳ በዚያን ጊዜም ቢሆን ከዚህ ያልበለጠ የእግዚአብሔር ልጅ ብቻ ይሆናል። ነገር ግን በሌላ በኩል መለኮታዊው ሕይወት መድከምንና መጨመርን ይቀበላል። ስለዚህም ነው የእግዚአብሔር ሕዝብ ወደ ኋላ በማፈግፈግና የቀደመውን ፍቅራቸውን በመተው ሲከሰሱ የምናገኘው። ስለዚህም ነው በክርስቶስ ስላሉ ሕፃናት፣ ጐበዛዝትና አባቶች የምንሰማው። በዚህም ምክንያት ነው ሐዋርያው ጢሞቴዎስን «ማደግህ በነገር ሁሉ እንዲገለጥ» ብሎ የሚመክረው። በተለይ ከጢሞቴዎስ የተፈለገው ይህ ነገር በቅዱስ ጴጥሮስ ደግሞ በአጠቃላይ ለክርስቲያኖች ሁሉ ታዝዟል። «ነገር ግን በጌታችንና በመድኃኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋና እውቀት እደጉ» ይላል። አዲሱ ፍጥረት በመንፈሳዊ ቁመት ያድጋልና፤ ሰው አዲስ ፍጥረት ከመሆን በላይ ሊሆን ባይችልም ከሌሎች ይልቅ መለኮታዊውን መልክ አብልጠው የሚመስሉ አሉ፤ እነርሱም ከሞት በኋላ ወደሚበልጥ የብፅዕና መጠን ይገባሉ። ይህን ልዩነት ባለማስተዋል ምክንያት፣ ከአእምሮአቸው ይልቅ ልባቸው የተሻለ የሆነ አንዳንድ የጸጋ ሰዎች እንኳ (አእምሮአቸው እንደ ጠፋባቸው፣ በእምነትም ነገር እንደ ተጣሉ ሰዎች ሁሉ) ሳያውቁት ፍጹም ወደ ሆኑ የአንቲኖሚያን መርሆዎች ገብተዋል፤ በአማኝ ውስጥ የጸጋን እድገት ሁሉ፣ ወይም በእውነት መጻሕፍት ውስጥ የተቀመጡትን የጸጋ ምልክቶች ሁሉ ይክዳሉ። ከእንደዚህ ካሉ መርሆዎች፣ ይልቁንም ከእንደዚህ ያሉ መርሆዎች በተፈጥሮ ከሚከተሉ ልማዶች የጌቶች ሁሉ ጌታ ያድነን!

እንግዲህ ከተነገረው ነገር «ከእግዚአብሔር ጋር አካሄደ» በሚሉት ቃላት ውስጥ ምን እንደ ተካተተ አሁን ልናውቅ እንችላለን፤ ይኸውም፦ የልባችን አሸናፊ ጠላትነት በእግዚአብሔር መንፈስ ኃይል መወገዱ፤ በኢየሱስ ክርስቶስ በማመን ከእርሱ ጋር በእርግጥ መታረቃችንና አንድ መሆናችን፤ ከእርሱ ጋር የጸና ኅብረትና አንድነት ማግኘታችንና መጠበቃችን፤ መለኮታዊውንም መልክ ይበልጥ እየመሰልን እንድንሄድ በዚህ ኅብረት ውስጥ በየዕለቱ ማደጋችን ነው።

ይህ እንዴት እንደሚሆን፣ ወይም በሌላ አነጋገር አማኞች ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸውን አካሄድ በምን መንገድ እንደሚጠብቁና እንደሚያጸኑ፣ በሁለተኛው ዋና ክፍላችን የሚታይ ይሆናል።

እንግዲህ በመጀመሪያ፣ አማኞች ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸውን አካሄድ የሚጠብቁትና የሚያጸኑት ቅዱስ ቃሉን በማንበብ ነው። ብፁዕ ጌታችን መጻሕፍትን መርምሩ፤ «እነርሱም ስለ እኔ የሚመሰክሩ ናቸው» ይላል። ንጉሣዊው መዝሙረኛም፦ «ሕግህ ለእግሬ መብራት ለመንገዴም ብርሃን ነው» ብሎ ይነግረናል፤ የበጎ ሰው አንዱ ጠባይ «በእግዚአብሔር ሕግ ደስ ይለዋል፥ ሕጉንም በቀንና በሌሊት ያስባል» የሚል እንደ ሆነም ይናገራል። ጳውሎስ ጢሞቴዎስን፦ «ለማንበብ» ተጠንቀቅ ይለዋል፤ እግዚአብሔርም ኢያሱን፦ «ይህ የሕግ መጽሐፍ ከአፍህ አይለይ» ይለዋል። አስቀድሞ የተጻፈው ሁሉ ለትምህርታችን ተጽፎአልና። የእግዚአብሔርም ቃል ለተግሣጽ፣ ለማቅናትና በጽድቅ ላለው ምክር ይጠቅማል፤ እያንዳንዱ እውነተኛ የእግዚአብሔር ልጅ ለመልካም ሥራ ሁሉ ፈጽሞ የተዘጋጀ እንዲሆን ለማድረግም በሁሉ መንገድ በቂ ነው። ከመጽሐፍ ቅዱሳችን በላይ ከሆንን፣ የተጻፈውንም የእግዚአብሔር ቃል በእምነትም በኑሮም ብቸኛ መመሪያችን ማድረግ ካቆምን፣ ብዙም ሳይቆይ ለማንኛውም ዓይነት ማታለል የተጋለጥን እንሆናለን፤ በእምነትና በበጎ ሕሊና ረገድም መርከብ እንደሚሰበርበት ሰው የመጥፋት ታላቅ አደጋ ላይ እንወድቃለን። ብፁዕ ጌታችን የእግዚአብሔር መንፈስ ያለ መጠን የነበረው ቢሆንም ሁልጊዜ በ«ተጽፎአል» ይመራ ነበር፤ ዲያብሎስንም በዚሁ ተዋጋ። ሐዋርያው ይህን «የመንፈስ ሰይፍ» ብሎ ይጠራዋል። ዳዊት ስለ ጎልያድ ሰይፍ፦ «እንደ እርሱ ያለ የለም» እንዳለ እኛም ስለዚህ ልንል እንችላለን። መጻሕፍት ሕያዋን የእግዚአብሔር ቃላት ተብለው ይጠራሉ፤ ይህም በአብዛኛው በእኛ ውስጥ አዲስ ሕይወትን ለመውለድ ስለሚያገለግሉ ብቻ ሳይሆን ያንንም ሕይወት በነፍስ ውስጥ ለመጠበቅና ለማሳደግ ስለሚያገለግሉ ጭምር ነው። ሐዋርያው ጴጥሮስ በሁለተኛው መልእክቱ ክርስቶስ በተራራው ላይ ተለውጦ ከማየት እንኳ ይህን ያስበልጠዋል። በምዕራፍ 1:18 «እኛም በቅዱሱ ተራራ ከእርሱ ጋር ሳለን ይህን ድምፅ ከሰማይ ሲወርድ ሰማን» ካለ በኋላ፣ «ከእርሱም ይልቅ እጅግ የጸና የትንቢት ቃል አለን፤ ምድርም እስኪጠባ ድረስ የንጋትም ኮከብ በልባችሁ እስኪወጣ ድረስ፥ ሰው በጨለማ ስፍራ የሚበራን መብራት እንደሚጠነቀቅ ይህን ቃል እየጠነቀቃችሁ መልካም ታደርጋላችሁ» ብሎ ይጨምራል፦ ይኸውም እነዚህን ሥጋዎች አራግፈን ኢየሱስን ፊት ለፊት እስክናይ ድረስ ማለት ነው። እስከዚያ ድረስ በቃሉ መስተዋት በኩል እርሱን ማየትና ከእርሱ ጋር መነጋገር ይገባናል። ምስክሩን አማካሪዎቻችን ማድረግ፣ በየዕለቱም እንደ ማርያም በኢየሱስ እግር አጠገብ ተቀምጠን በእምነት ቃሉን መስማት ይገባናል። ያን ጊዜ ቃሉ ለነፍሳችን መንፈስና ሕይወት፣ እውነተኛ መብልና እውነተኛ መጠጥ እንደ ሆነ በአስደሳች ተሞክሮ እናገኛለን።

በሁለተኛ ደረጃ፣ አማኞች ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸውን አካሄድ የሚጠብቁትና የሚያጸኑት በስውር ጸሎት ነው። የጸጋ መንፈስ ሁልጊዜ ከልመና መንፈስ ጋር አብሮ ይሄዳል። ጸሎት የአዲሱ ፍጥረት እስትንፋስ፣ የመለኮታዊው ሕይወት ማራገቢያ ነው፤ በእርሱም እግዚአብሔር በነፍስ ውስጥ ያቀጣጠለው የቅዱስ እሳት ፍንጣሪ እንዳይጠፋ መጠበቅ ብቻ ሳይሆን ወደ ነበልባልም ከፍ ይላል። የስውር ጸሎትን ቸል ማለት ብዙ ጊዜ ለብዙ መንፈሳዊ ደዌዎች መግቢያ በር ሆኗል፤ አጥፊ ውጤቶችንም አስከትሏል። ኦሪገን፦ «ለጣዖት ዕጣን ባጠነበት ቀን የስውር ጸሎት ሳያደርግ ከእልፍኙ ወጥቶ ነበር» ብሎ ተናግሯል። ጸሎት ከአማኞች መንፈሳዊ የጦር ዕቃ እጅግ ክቡር ከሆኑት ክፍሎች አንዱ ነው። ሐዋርያው «በጸሎትና በልመናም ሁሉ ዘወትር» ጸልዩ ይላል። ጌታችንም «ወደ ፈተና እንዳትገቡ ትጉና ጸልዩ» ይላል። ደቀ መዛሙርቱም ሳይታክቱ ሊጸልዩ እንዲገባቸው ምሳሌ ተናገረ። ይህ ማለት ግን ጌታችን ሌሎች ተዛማጅ ግዴታዎቻችንን ቸል ብለን ሁልጊዜ በጉልበታችን ወይም በእልፍኞቻችን እንድንሆን ይፈልጋል ማለት አይደለም። ነገር ግን ነፍሳችን በጸሎት መንፈስ እንድትጠበቅ ማለቱ ነው፤ ይኸውም በስኮትላንድ የነበረ አንድ በጎ ሰው በሞት አልጋው ላይ ሳለ ለወዳጆቹ፦ «እነዚህ መጋረጃዎች ወይም እነዚህ ግድግዳዎች መናገር ቢችሉ ኖሮ እዚህ ከአምላኬ ጋር ምን ያህል ጣፋጭ ኅብረት እንደ ነበረኝ ይነግሯችሁ ነበር» እንዳለው ለማለት እንድንችል ነው። ጸሎት ሆይ! ጸሎት! እግዚአብሔርንና ሰውን ያገናኛል፣ በአንድነትም ያኖራቸዋል። ሰውን ወደ እግዚአብሔር ከፍ ያደርጋል፣ እግዚአብሔርንም ወደ ሰው ያወርዳል። እንግዲህ እናንተ አማኞች ሆይ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ያላችሁን አካሄድ ልትጠብቁ ብትወድዱ ጸልዩ፤ ሳታቋርጡ ጸልዩ። በስውርና በተወሰነ ጊዜ በሚደረግ ጸሎት አብዝታችሁ ትጉ። በዕለት ኑሮ ተራ ሥራ ላይ ሳላችሁም አጫጭር የልብ ጸሎቶችን አብዝታችሁ አድርጉ፤ ከጊዜ ወደ ጊዜም በእምነት ክንፍ ላይ አጫጭር ፈጣን ደብዳቤዎችን ወደ ሰማይ ላኩ። እነዚህም እስከ እግዚአብሔር ልብ ድረስ ይደርሳሉ፤ በመንፈሳዊ በረከቶችም ተጭነው ወደ እናንተ ይመለሳሉ።

ሦስተኛ፣ ቅዱስና ተደጋጋሚ ማሰላሰል የአማኝን ከእግዚአብሔር ጋር የመሄድ አካሄድ የሚያጸና ሌላው የተባረከ መንገድ ነው። ሉተር፦ «ጸሎት፣ ንባብ፣ ፈተናና ማሰላሰል አገልጋይን ያበጃሉ» ይላል። ክርስቲያንንም ደግሞ ያበጃሉ፤ ፍጹምም ያደርጉታል። ምግብ መፈጨት ለሥጋ እንደ ሆነ ማሰላሰልም ለነፍስ እንዲሁ ነው። ቅዱሱ ዳዊት ይህን እንዲሁ አገኘው፤ ስለዚህም በሌሊት ጊዜ እንኳ ብዙ ጊዜ በማሰላሰል ይተጋ ነበር። ደግሞም ይስሐቅ በማታ ጊዜ ለማሰላሰል ወደ ሜዳ እንደ ወጣ እናነባለን፤ ወይም በኅዳጉ እንደ ተጻፈው ለመጸለይ ወጣ። ማሰላሰል የዝምታ ጸሎት ዓይነት ነውና፤ በእርሱም ነፍስ ብዙ ጊዜ ከራስዋ ወጥታ ወደ እግዚአብሔር እንደምትነጠቅ ትሆናለች፤ በመጠኑም በቀጥታ በሚመስል እይታ የሰማያዊ አባታችንን ፊት ሁልጊዜ የሚያዩትን እነዚያን ብፁዓን መናፍስት ትመስላለች። ማሰላሰል የመለኮታዊውን ሕይወት ምን ያህል የተባረከ አሳዳጊ እንደ ሆነ ሊያውቁ የሚችሉት ይህን መለኮታዊ ተግባር የለመዱት እነዚያ ደስተኞች ነፍሳት ብቻ ናቸው። ዳዊት፦ «በማሰላሰሌ እሳት ነደደ» ይላል። አማኙም በእግዚአብሔር ሥራና ቃል ላይ፣ ይልቁንም በዚያ የሥራዎች ሁሉ ሥራ፣ በዚያ የድንቆች ሁሉ ድንቅ፣ በዚያ እግዚአብሔርን የመምሰል ምሥጢር፣ «በሥጋ የተገለጠ» እግዚአብሔር በሆነው፣ ስለ ዓለም ኃጢአት በታረደው በእግዚአብሔር በግ ላይ ሲያሰላስል፣ የመለኮታዊ ፍቅር እሳት ሲነድድበት ብዙ ጊዜ ይሰማዋል፤ ስለዚህም በአንደበቱ ሊናገርና ጌታ ለነፍሱ ያደረገውን ቸርነት ሊያወራ ግድ ይሆንበታል። እንግዲህ ከልዑል አምላክ ጋር የቀረበና የማይለዋወጥ አካሄድን ልትጠብቁና ልታጸኑ የምትወድዱ ሁላችሁ፣ ዘወትር አሰላስሉ።

አራተኛ፣ አማኞች እግዚአብሔር በመግቦቱ ከእነርሱ ጋር የሚያደርገውን አያያዝ በመመልከትና በማስተዋል ከእርሱ ጋር ያላቸውን አካሄድ ይጠብቃሉ። ቅዱሳት መጻሕፍትን የምናምን ከሆነ ጌታችን በእነርሱ ውስጥ የተናገረውን ማመን ይገባናል፤ ይኸውም የደቀ መዛሙርቱ የራስ «ጠጉር ሁሉ እንኳ ተቈጥሮአል»፣ ድንቢጥም (የእህል ቅንጣት ለመልቀም ብትወርድ ወይም አዳኝ ተኩሶ ቢመታት) ያለ ሰማያዊ አባታችን እውቀት «በምድር ላይ አትወድቅም» የሚለውን ነው። እያንዳንዱ መስቀል በውስጡ ጥሪ አለው፤ እያንዳንዱም የመለኮታዊ መግቦት ልዩ አሠራር በተላከላቸው ሰዎች ላይ የሚፈጽመው ልዩ ዓላማ አለው። የመከራ ዓይነት ከሆነ እግዚአብሔር በእርሱ፦ ልጄ ሆይ፣ ራስህን ከጣዖታት ጠብቅ ይላል፤ የብልጽግና ከሆነ ደግሞ በዝግታ ትንሽ ድምፅ እንደሚናገር ያህል፦ «ልጄ ሆይ፥ ልብህን ስጠኝ» ይላል። ስለዚህ አማኞች ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸውን አካሄድ ሊጠብቁ ቢወድዱ ጌታ በመግቦቱ ድምፅ ስለ እነርሱ የሚናገረውን ከጊዜ ወደ ጊዜ መስማት አለባቸው። እንዲሁም የአብርሃም ባሪያ ለጌታው ለይስሐቅ ሚስት ሊያመጣ በሄደ ጊዜ የእግዚአብሔርን መግቦት በዓይኑ እንደ ተከታተለና እንደ ጠበቀ፣ በዚህም መንገድ ለጌታው ሚስት እንድትሆን የተመደበችውን ሴት እንዳገኘ እናገኛለን። እግዚአብሔርን የሚፈራው ኤጲስ ቆጶስ ሆል፦ «ከመግቦት የሚገኝ ትንሽ ፍንጭ እምነት ይመገብበት ዘንድ ይበቃልና» ይላል። በሰማይ ከምናገኘው ደስታ አንዱ ክፍል ወደዚያ የሳበንን የወርቅ ሰንሰለት ልዩ ልዩ ቀለበቶች መመልከትና ወደ ኋላ መለስ ብሎ ማየት እንደሚሆን እንደማምን፣ እንዲሁ በዚህ በምድር ሳሉ ከሰማይ አብልጠው የሚያጣጥሙት እግዚአብሔር በዚህ በምድር በመግቦቱ አሠራር ከእነርሱ ጋር የሚያደርገውን ልዩ ልዩ አያያዝ በጥቃቅኑ ሳይቀር በማስተዋል የሚተጉ እንደሚሆኑ አምናለሁ።

አምስተኛ፣ የእግዚአብሔር ልጆች ከእርሱ ጋር በቅርበት ይሄዱ ዘንድ ከእነርሱ ውጭ ያለውን የእግዚአብሔርን መግቦት እንቅስቃሴ ብቻ ሳይሆን፣ በልባቸው ውስጥ ያለውን የብሩክ መንፈሱን እንቅስቃሴ ደግሞ መከታተል አለባቸው። «የእግዚአብሔር ልጆች» የሆኑ ሁሉ «በእግዚአብሔር መንፈስ የሚመሩ» ናቸው፤ ሕፃን ልጅ በሞግዚት ወይም በወላጅ ይመራ ዘንድ እጁን እንደሚሰጥ፣ እነርሱም በመንፈስ ቅዱስ ይመሩ ዘንድ ራሳቸውን አሳልፈው ይሰጣሉ። እንድንመለስና እንደ ሕፃናት እንድንሆን የተጠራነው ያለ ጥርጥር በዚህ ትርጉም ነው። ያለ ተጻፈው ቃል በመንፈስ እንመራለን ማለት የስሜታዊ አክራሪነት ጥግ ቢሆንም፣ ከተጻፈው የእግዚአብሔር ቃል ጋር አብሮ በመንፈስ መመራት ግን የእያንዳንዱ ክርስቲያን የግዴታ ተግባር ነው። እንግዲህ እናንተ አማኞች ሆይ፣ በነፍሳችሁ ውስጥ ያለውን የብሩክ የእግዚአብሔርን መንፈስ እንቅስቃሴ ተከታተሉ ብዬ እለምናችኋለሁ፤ በማናቸውም ጊዜ የሚሰማችሁን አሳብ ወይም ስሜት ሁሉ ስሕተት በሌለበት በእጅግ ቅዱሱ የእግዚአብሔር ቃል መመሪያ ሁልጊዜ ፈትኑ፤ ከእርሱም ጋር የሚስማማ ሆኖ ካልተገኘ ዲያብሎሳዊና አሳሳች ነውና ጣሉት። ይህን ጥንቃቄ በመጠበቅ፣ የዚህ ትውልድ ብዙ ሰዎች ሊገቡባቸው በአደጋ ላይ ባሉት በሁለቱ አደገኛ ጽንፎች መካከል ያለውን መካከለኛ መንገድ ትይዛላችሁ፤ ማለቴ በአንድ ወገን ስሜታዊ አክራሪነት፣ በሌላው ወገን ደግሞ ዴይዝምና ፍጹም አለማመን ነው።

ስድስተኛ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ቅዱስ አካሄድን ሊጠብቁ የሚወድዱ በመግቦቱ ብቻ ሳይሆን በሥርዓቶቹም ከእርሱ ጋር መሄድ አለባቸው፤ ወዘተ። ስለዚህ ስለ ዘካርያስና ስለ ኤልሳቤጥ «በጌታ ትእዛዝና ሕግጋት ሁሉ ያለ ነቀፋ እየሄዱ» እንደ ነበሩ ተጽፎአል። በትክክል የተማሩ ክርስቲያኖች ሁሉ ሥርዓቶችን እንደ ደካማና የሚናቅ የመጀመሪያ ትምህርት ሳይሆን፣ ወሰን በሌለው ትሕትና ራሱን ዝቅ የሚያደርገው ይሖዋ ጸጋውን ወደ ነፍሳቸው የሚያስተላልፍባቸው እንደ ብዙ የውኃ ማስተላለፊያ ቦዮች አድርገው ይመለከቷቸዋል። እንደ ልጆች እንጀራና እንደ ታላቅ መብታቸው አድርገው ይቈጥሯቸዋል። ስለዚህም ሌሎች፦ «ኑ፥ ወደ እግዚአብሔር ቤት እንውጣ» ሲሉ በሰሙ ጊዜ ደስ ይላቸዋል። የእግዚአብሔር ክብር የሚያድርበትን ስፍራ መጐብኘት ደስ ያሰኛቸዋል፤ ጌታ ክርስቶስም እስኪመጣ ድረስ ሞቱን ለመናገር ያገኙትን አጋጣሚ ሁሉ ለመጠቀም እጅግ ይጓጓሉ።

ሰባተኛና በመጨረሻ፣ ከእግዚአብሔር ጋር ልትሄዱ ብትወድዱ ከእርሱ ጋር ከሚሄዱት ጋር ትተባበራላችሁ፤ ባልንጀርነትም ትይዛላችሁ። ቅዱሱ ዳዊት፦ «ደስታዬ በሚልቁት ዘንድ ነው» ይላል፤ በበጎነት የሚልቁትን ማለቱ ነው። እነርሱ በእርሱ ዓይን የምድር ክቡራን ነበሩ። የጥንቶቹ ክርስቲያኖችም እርስ በርሳቸው በኅብረት በመጽናታቸው ብርታታቸውንና የመጀመሪያ ፍቅራቸውን ያለ ጥርጥር ጠብቀዋል። ሐዋርያው ጳውሎስ ይህን በሚገባ ያውቅ ነበር፤ ስለዚህም ክርስቲያኖች መሰብሰባቸውን እንዳይተዉ እንዲጠነቀቁ ይመክራቸዋል። ብቻውን ያለ ሰው እንዴት ሊሞቅ ይችላል? ከሰዎችም ሁሉ ጥበበኛ የሆነው፦ «ብረት ብረትን እንደሚስል፥ እንዲሁ የሰው ፊት ባልንጀራውን ይስላል» ብሎ አልነገረንምን? ስለዚህ የቤተ ክርስቲያንን ታሪክ ብንመለከት ወይም የገዛ ዘመናችንን በትክክል ብናስተውል፣ የእግዚአብሔር ኃይል በገነነ መጠን የክርስቲያን ማኅበራትና የኅብረት ስብሰባዎች በዚያው ልክ እንደሚገኑ እናገኛለን ብዬ አምናለሁ። አንዱም ሲደክም ሌላው በዚያው ጊዜ ሳይታወቅ ደክሞ እየመነመነ ጠፍቶአል። ከእግዚአብሔር ጋር ሊሄዱና የሃይማኖትን ሕይወት ሊጠብቁ የሚወድዱ ሰዎች ለፍቅርና ለመልካም ሥራ እርስ በርሳቸው ይነቃቁ ዘንድ አጋጣሚ ባገኙ መጠን አብረው መሰብሰባቸው ይህን ያህል አስፈላጊ ነው።

አሁንም ወደ አቀረብነው ወደ ሦስተኛው ዋና ነጥብ እንለፍ፤ ይኸውም ሁሉም መጥተው ከእግዚአብሔር ጋር እንዲሄዱ የሚያነሣሡ አንዳንድ ምክንያቶችን ማቅረብ ነው።

እንግዲህ በመጀመሪያ፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ እጅግ የተከበረ ነገር ነው። ይህ በአጠቃላይ ማዕረጋቸው ምንም ይሁን ምን ሰዎችን ወደ ማናቸውም ታላቅ ተግባር የሚያነሣሣ ብርቱ ምክንያት ነው። ምነው አሁን በፊታችን ባለው ጉዳይ በእናንተ ዘንድ የሚገባውን ክብደትና ተጽእኖ ቢያገኝ! ወደ ምድራዊ ንጉሥ የቅርብ አማካሪዎች ጉባኤ መግባት፣ ምሥጢሩን በአደራ መቀበል፣ በማናቸውም ጊዜና ወቅት ጆሮውን ማግኘት እጅግ ታላቅ ክብር እንደ ሆነ ሁላችሁም እንደምታስቡ እገምታለሁ። ሐማም እንዲሁ ያሰበ ይመስላል፤ በአስቴር 5:11 እንደ ተጻፈው «ከንጉሡ አለቆችና ባሪያዎች በላይ ከፍ» ከመደረጉ በቀር እንዲህ ብሎ ተመካ፦ «ደግሞም ንግሥቲቱ አስቴር ካዘጋጀችው ግብዣ ከእኔ በቀር ማንንም ከንጉሡ ጋር አላስገባችም፤ ነገም ደግሞ ከንጉሡ ጋር ወደ እርስዋ ተጠርቻለሁ።» ከዚያም በኋላ ለዚሁ ለሐማ፣ በምዕራፍ 6:6፦ «ንጉሡ ሊያከብረው ለሚወድደው ሰው ምን ይደረግለታል?» የሚል ጥያቄ በቀረበለት ጊዜ፣ በቁጥር 8 እንዲህ ብሎ መለሰ፦ «ንጉሡ የሚለብሰው የመንግሥት ልብስ፥ ንጉሡም የሚቀመጥበት ፈረስ፥ በራሱም ላይ የሚደረገው የመንግሥት ዘውድ ይምጣ፤ ልብሱና ፈረሱም ከንጉሡ እጅግ ከከበሩት አለቆች ለአንዱ እጅ ይሰጥ፤ ንጉሡ ሊያከብረው የሚወድደውንም ሰው ያልብሱት፥ በፈረሱም ላይ አስቀምጠው በከተማይቱ አደባባይ ያስኪዱት፤ በፊቱም፦ ንጉሡ ሊያከብረው ለሚወድደው ሰው እንዲህ ይደረግለታል ብለው ያውጁ።» እንግዲህ ትዕቢተኛው ሐማ ሊለምን የቻለው ይህ ብቻ ይመስላል፤ በምድር ላይ ከነገሡት ሁሉ የሚበልጠው አርጤክስስ ሊሰጥ ይችላል ብሎ ያሰበውም እጅግ ውድ ነገር ይህ ነበር። ነገር ግን ወዮ፣ ይህ ክብር ከእግዚአብሔር ጋር ከሚሄዱት ሁሉ ያነሰው እንኳ ከሚያገኘው ክብር ጋር ሲነጻጸር ምንድር ነው! ወዳጆች ሆይ፣ የጌቶች ጌታ ምሥጢር ከእናንተ ጋር መሆኑና የእግዚአብሔር ወዳጆች መባላችሁ ትንሽ ነገር ይመስላችኋልን? የእግዚአብሔር ቅዱሳን ሁሉ እንዲህ ያለ ክብር አላቸው። የእግዚአብሔር ምሥጢር ለሚፈሩት ነው፤ ብሩኩ ኢየሱስም፦ «ከእንግዲህ ወዲህ ባሮች አልላችሁም» ይላል፤ «ወዳጆች ግን ብያችኋለሁ»፤ «ባርያ ጌታው የሚያደርገውን አያውቅምና»። ስለ እርሱ የፈለጋችሁትን ብታስቡ፣ ቅዱሱ ዳዊት ከእግዚአብሔር ጋር መሄድን ስለሚከተለው ክብር እጅግ ስለ ተረዳ «በኃጥኣን ድንኳን ከመኖር ይልቅ» በአምላኩ ቤት በረኛ መሆንን እንደሚመርጥ ይናገራል። ምነው ሁሉም እንደ እርሱ ያለ አሳብ ቢኖራቸው!

ነገር ግን፣ ሁለተኛ፣ ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ የተከበረ ነገር እንደ ሆነ ሁሉ ደስ የሚያሰኝ ነገርም ነው። ከሰዎች ሁሉ ጠቢብ የሆነው፦ «መንገድዋ የደስታ መንገድ ነው፥ ጎዳናዋም ሁሉ ሰላም ነው» ብሎ ነግሮናል። ደግሞም ቅዱሱ ሚስተር ሄንሪ ነፍሱ ልትወጣ በቀረበች ጊዜ ለአንድ ወዳጁ፦ «የብዙ ሰዎችን የመጨረሻ ቃል ሰምተሃል፤ የእኔ ቃል ደግሞ ይህ ነው፦ ከእግዚአብሔር ጋር በኅብረት ያለፈ ሕይወት በዓለም ካለ ሕይወት ሁሉ ይበልጥ ደስ የሚያሰኝ ሕይወት ነው» እንዳለው አስታውሳለሁ። ይህ እውነት እንደ ሆነ እኔም ማኅተሜን ላኖርበት እንደምችል እርግጠኛ ነኝ። በእርግጥ በኢየሱስ ዓላማ ሥር የተመዘገብሁት ለጥቂት ዓመታት ብቻ ነው፤ ነገር ግን በኃጢአት መንገድ ለሺህ ዓመታት እንኳ መሄዴን ብቀጥል ኖሮ ከማገኘው ወይም ላገኘው ከምችለው ደስታ ይልቅ ከአምላኬ ጋር በአንዲት ቅጽበት ኅብረት የበለጠ ጽኑ ደስታ አግኝቻለሁ። እናንተ እግዚአብሔርን የምትፈሩና ከእርሱ ጋር የምትሄዱ ሁሉ፣ ለዚህ እውነት ምስክርነት ወደ እናንተ ልማጸን አይገባኝምን? በጌታ አደባባይ አንዲት ቀን ከሺህ ቀን ይልቅ አልተሻለቻችሁምን? የእግዚአብሔርን ትእዛዛት በመጠበቅ የአሁን ዋጋን፣ ያውም እጅግ ታላቅ ዋጋን አላገኛችሁምን? ቃሉ ከማርና ከማር ወለላ ይልቅ አልጣፈጣችሁምን? እንደ ያዕቆብ ከአምላካችሁ ጋር በታገላችሁ ጊዜ ምን ተሰማችሁ? በሜዳ ላይ ስታሰላስሉ ኢየሱስ ብዙ ጊዜ አላገኛችሁምን? እንጀራንም በመቍረስ ደጋግሞ አልታወቃችሁምን? መንፈስ ቅዱስ መለኮታዊውን ፍቅር በልባችሁ ውስጥ ብዙ ጊዜ አትረፍርፎ አላፈሰሰምን? በማይነገርና ክብር በሞላበት ደስታም አልሞላችሁምን? ለእነዚህ ጥያቄዎች ሁሉ አዎን ብላችሁ እንደምትመልሱ፣ የክርስቶስ ቀንበር ልዝብ ሸክሙም ቀሊል መሆኑን በነጻነት እንደምትመሰክሩ አውቃለሁ፤ ወይም (ከጸሎቶቻችን የአንዱን ቃል ልጠቀምና) «አገልግሎቱ ፍጹም ነጻነት ነው»። እንግዲህ ከእግዚአብሔር ጋር እንድንሄድ የሚያነሣሣን ከዚህ ሌላ ምን ምክንያት ያስፈልገናል?

ነገር ግን ከእናንተ መካከል አንዳንዶች እንዲህ ሲሉ የምሰማ ይመስለኛል፦ «ይህ እንዴት ሊሆን ይችላል? እንደምትለው ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ እንዲህ የተከበረና ደስ የሚያሰኝ ነገር ከሆነ፣ በዚህ መንገድ ያሉ ሰዎች ስማቸው እንደ ክፉ የሚጣለውና በየስፍራው ሁሉ የሚቃወሙአቸው ስለ ምንድር ነው? ብዙ ጊዜስ የሚቸገሩት፣ የሚፈተኑት፣ የሚራቡትና የሚሠቃዩት እንዴት ነው? ይህ ነውን የምትናገርለት ክብር? ይህ ነውን የምትናገርለት ደስታ?» እመልሳለሁ፦ አዎን። ጥቂት ቆዩ፤ አትቸኩሉ። ቅን ፍርድ ፍረዱ እንጂ በመልክ አትፍረዱ፤ ሁሉም መልካም ይሆናል። እውነት ነው፤ እናንተ፣ ከእናንተም በፊት ጳውሎስ አሳዳጅ በነበረ ጊዜ «በዚህ መንገድ» ያሉ ብላችሁ የጠራችኋቸው ሰዎች ስማቸው እንደ ክፉ እንደሚጣልና በየስፍራው ሁሉ የሚቃወሙት ወገን እንደ ሆኑ እንቀበላለን። ነገር ግን በማን ነው? በልዑል አምላክ ጠላቶች ነው። በእነርሱ ክፉ መባል ውርደት ይመስላችኋልን? እግዚአብሔር ይመስገን፤ እኛ ክርስቶስን እንዲህ አልተማርንም። ንጉሣዊው ጌታችን የሚሰደዱትንና «ክፉውን ሁሉ በውሸት» የሚናገሩባቸውን «ብፁዓን» ብሎአቸዋል። «ደስ ይበላችሁ፥ ሐሴትም አድርጉ» ብሎም አዝዞአቸዋል፤ ይህ የደቀ መዛሙርትነታቸው መብት ነውና፣ ዋጋቸውም በሰማይ ታላቅ ይሆናልና። እርሱ ራሱ እንዲሁ ተደርጎበታል። ለፍጡር ለዘላለም የተባረከውን የእግዚአብሔርን ልጅ ከመምሰል የሚበልጥ ክብር ሊሰጠው ይችላልን? ደግሞም በዚህ መንገድ ያሉ ሰዎች ብዙ ጊዜ እንደሚቸገሩ፣ እንደሚፈተኑ፣ እንደሚራቡና እንደሚሠቃዩ እንዲሁ እውነት ነው። ነገር ግን ይህ ሁሉ ምን ያደርጋል? ይህ ከእግዚአብሔር ጋር የመሄድን ደስታ ያጠፋልን? ከቶ አያጠፋም፤ ከእግዚአብሔር ጋር የሚሄዱ በሚያበረታቸው በክርስቶስ በመከራ እንኳ ደስ እንዲላቸው፣ በልዩ ልዩ ፈተና ሲወድቁም ሐሴት እንዲያደርጉ ይቻላቸዋልና። ከእግዚአብሔር ጋር በእውነትና በቅርበት የሚሄዱትን ሁሉ፦ የመከራ ጊዜያቶቻችሁ ብዙ ጊዜ እጅግ የጣፈጡ ጊዜያቶቻችሁ አልነበሩምን? በሰዎችስ እጅግ በተጣላችሁና በተናቃችሁ ጊዜ እግዚአብሔርን እጅግ አላጣጣማችሁምን? ብዬ ወደ ልምዳቸው ልማጸን እንደምችል አምናለሁ። የክርስቶስ የመጀመሪያዎቹ አገልጋዮች የአይሁድ ሸንጎ ባስፈራራቸውና ከእንግዲህ በኢየሱስ ስም እንዳይሰብኩ ባዘዛቸው ጊዜ ነገሩ እንዲሁ እንደ ነበረ እናገኛለን፤ ስለ ኢየሱስ ይናቁ ዘንድ የተገባቸው ሆነው በመቈጠራቸው ደስ አላቸው። ጳውሎስና ሲላስ በወኅኒ ውስጥ እንኳ በዜማ አመሰገኑ፤ የክርስቲያን ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ክቡር ሰማዕት የእስጢፋኖስም ፊት እንደ መልአክ ፊት አበራ። ኢየሱስም ያን ጊዜ እንደ ነበረ አሁንም ያው ነው፤ ደቀ መዛሙርቱም መከራ በበዛ መጠን መጽናናት እጅግ አብልጦ እንደሚበዛ በደስታ ልምድ እንዲያውቁ፣ ሥቃይንና መከራን በፍቅሩ ያጣፍጥ ዘንድ ይጠነቀቃል። ስለዚህ እነዚህ ተቃውሞዎች ከእግዚአብሔር ጋር እንድትሄዱ የሚያነሣሡአችሁን፣ ቀድሞ የቀረቡትን ምክንያቶች ከማጥፋት ይልቅ ያጸኑአቸዋል እንጂ ሌላ አያደርጉም።

ነገር ግን ተቃውሞዎቹ ትክክል ቢሆኑ፣ ከእግዚአብሔር ጋር የሚሄዱም እናንተ እንደምትገልጹአቸው የተናቁና ጐስቋሎች ቢሆኑ እንኳ፣ የማቀርበው ሦስተኛ ምክንያት አለኝ፤ እርሱም በመቅደሱ ሚዛን ቢመዘን ተቃውሞዎችን ሁሉ የሚያመዝን ነው፤ ይኸውም፦ በዚህ መንገድ መጨረሻ መንግሥተ ሰማያት መኖሩ ነው። የቅዱሱን ጳጳስ ቤቨሪጅን ቃል ልጠቀምና፦ «መንገዱ ጠባብ ቢሆንም ረጅም አይደለም፤ በሩም ጠባብ ቢሆንም ወደ ዘላለም ሕይወት ይከፈታል»። ሄኖክ እንዲሁ ሆኖ አገኘው። በምድር ላይ ከእግዚአብሔር ጋር ሄደ፤ እግዚአብሔርም በመንግሥተ ሰማያት ለዘላለም ከእርሱ ጋር እንዲቀመጥ ወሰደው። እርሱ እንደ ተወሰደ እኛም እንወሰዳለን ብለን መጠበቅ አለብን ማለት አይደለም፤ አይደለም፤ ሁላችንም የሰውን ሁሉ የጋራ ሞት የምንሞት ይመስለኛል። ነገር ግን ከሞት በኋላ ከእግዚአብሔር ጋር የሄዱት ሰዎች መንፈሶች ወደ ሰጣቸው ወደ እግዚአብሔር ይመለሳሉ፤ በትንሣኤም ማለዳ ነፍስና ሥጋ ለዘላለም ከጌታ ጋር ይሆናሉ፤ ሥጋቸው የክርስቶስን ክቡር ሥጋ እንዲመስል ይለወጣል፤ ነፍሳቸውም በእግዚአብሔር ሙላት ሁሉ ትሞላለች። በዙፋኖች ላይ ይቀመጣሉ፤ በመላእክት ላይ ይፈርዳሉ። እጅግ የበዛውን የዘላለም ክብር ክብደት፣ ያውም ኢየሱስ ክርስቶስ ዓለም ሳይፈጠር በአብ ዘንድ የነበረውን ያን ክብር፣ ለመሸከም ይበረታሉ። ምሁሩና ቅዱሱ አርንት ራሱን አዘንብሎ ነፍሱን ከመስጠቱ ጥቂት ቀደም ብሎ፦ «O gloriam quantam et qualem» አለ። ይህን ማሰብ ብቻ መልካሙ ዶክተር ዋትስ እንደ ገለጸው «ሰባውን ዓመታችንን ዘልለን ለማለፍ እንድንመኝ»፣ የንጉሡንም መዝሙረኛ የልብ ናፍቆት ቃል አውጥተን፦ «ነፍሴ እግዚአብሔርን፥ ሕያው አምላክን ተጠማች፤ መቼ ደርሼ በአምላኬ ፊት እታያለሁ?» ብለን እንድንጮኽ ሊያደርገን ይበቃል። ከተለመደው በላቀ የመለኮታዊ ሕይወትና ፍቅር ብርሃንና ፍሰት ሥር በሆኑ ጊዜ፣ የዚህ ነገር መረዳት አንዳንድ ሰዎችን እንዲዝሉና ለጊዜውም እንኳ የስሜት ሕዋሳቸውን ኃይል እንዲያጡ ቢያደርጋቸው አይገርመኝም። ከዚህ ያነሰ እይታ፣ ይኸውም የሰሎሞን ክብር እይታ፣ የሳባን ንግሥት አስደነቃት፤ ከዚያም ያነሰ እይታ፣ ይኸውም የዮሴፍን ሰረገሎች ማየት፣ ቅዱሱን ያዕቆብን አሳለለው፤ ለጊዜውም እንደ ሞተ ያህል አደረገው። ዳንኤልም የዚህን እጅግ የከበረ ክብር ከሩቅ እንዲያይ በተፈቀደለት ጊዜ በመልአኩ እግር ሥር እንደ ሞተ ሰው ወደቀ። የዚህ ክብር የሩቅ እይታ እንዲህ የከበረ ከሆነ፣ በእውነት መውረሱማ እንዴት ይሆን? በኵራቱ እንዲህ የከበረ ከሆነ፣ መከሩ በክብር እንዴት ያለ ወሰን በሌለው መጠን ይበልጥ ይሆን?

እንግዲህ እናንተን፣ ያውም ገና ለክርስቶስ እንግዶች የሆናችሁትን እናንተን፣ መጥታችሁ ከእግዚአብሔር ጋር እንድትሄዱ ለማነሣሣት ከዚህ በላይ ምን እላለሁ? በእርግጥስ ከዚህ በላይ ምን ልል እችላለሁ? ክብርን፣ ደስታንና የክብርን አክሊል የምትወዱ ከሆነ፣ ኑ፤ ብቻውን ሊገኝ በሚችልበት ስፍራ ፈልጉት። ኑ፣ ጌታን ኢየሱስን ልበሱት። ኑ፣ ፈጥናችሁ ሂዱ፤ ከእግዚአብሔርም ጋር ሂዱ፤ ከእንግዲህም ምኞቱን እንዲፈጽም ለሥጋ አታስቡ። ቁም፣ ቁም፣ አንተ ኃጢአተኛ ሆይ! ተመለሱ፣ ተመለሱ፣ እናንተ ያልተመለሳችሁ ሰዎች ሆይ፤ አሁን የምትሄዱበት መንገድ በታወሩት ዓይኖቻችሁ ምንም ያህል ቀና ቢመስል መጨረሻው ሞት፣ ያውም የሥጋም የነፍስም የዘላለም ጥፋት ነውና። ከእንግዲህ አትዘግዩ እላለሁ፤ በአሁኑ መንገዳችሁ አንዲት እርምጃ እንኳ ወደ ፊት እንዳትራመዱ በራሳችሁ ላይ ሊደርስ በሚችለው አደጋ አስጠነቅቃችኋለሁ። አንተ ሰው ሆይ፣ የምትራመዳት ቀጣዪቱ እርምጃ ወደ ሲኦል እንዳትሆን ምን ታውቃለህ? ሞት ሊይዝህ፣ ፍርድ ሊያገኝህ ይችላል፤ ያን ጊዜም በአንተና በማያልቀው ክብር መካከል ታላቁ ገደል ለዘላለም እስከ ዘላለም ይጸናል። ከእግዚአብሔር ጋር ለመሄድ ፈቃደኞች ያልሆናችሁ ሁሉ፣ እነዚህን ነገሮች አስቡ። በልባችሁ ያዙአቸው። ጐልማሶች ሁኑ፤ በኢየሱስም ብርታት እንዲህ በሉ፦ የሥጋ ምኞት ሆይ፣ ደኅና ሁን፤ ከእንግዲህ ከአንተ ጋር አልሄድም! የዓይን ምኞትና የሕይወት ትዕቢት ሆይ፣ ደኅና ሁኑ! ሥጋውያን ወዳጆችና የመስቀሉ ጠላቶች ሆይ፣ ደኅና ሁኑ፤ ከእንግዲህ ከእናንተ ጋር አልሄድም፣ አልቀራረብምም! ኢየሱስ ሆይ፣ እንኳን ደኅና መጣህ፤ ቃልህ፣ ሥርዓቶችህ፣ መንፈስህ፣ ሕዝብህ፣ እንኳን ደኅና መጣችሁ፤ ከዛሬ ጀምሮ ከእናንተ ጋር እሄዳለሁ። ኦ እንዲህ ያለ ልብ በእናንተ ውስጥ ቢኖር! እግዚአብሔር ሁሉን የሚችል የይሁንታ ቃሉን ያኖርበታል፤ በሰማይ ታላቅ ማኅተም፣ ያውም በቅዱስ መንፈሱ ማኅተም ያትመዋል። አዎን፣ ከተወለዳችሁበት ቀን ጀምሮ ፈጽሞ ክፉ የሆነውን የልባችሁን ዕቅድና ምኞት ተከትላችሁ ከእርሱም ጋር ስትሄዱ የኖራችሁ ብትሆኑም እንኳ ያደርገዋል። ታላቁ ይሖዋ «ከፍ ከፍ ያልሁ ልዑል»፣ «ለዘላለም የምኖር» እኔ ከትሑትና ከተሰበረ ልብ ጋር፣ ያውም በቃሌ ከሚንቀጠቀጥ ሰው ጋር እኖራለሁ ይላል። በእርሱ ሆናችሁ በእርሱም በኩል ወደ አብ ብትመጡ፣ ደሙ፣ ያውም የኢየሱስ ክርስቶስ ክቡር ደም፣ ከኃጢአት ሁሉ ያነጻችኋል።

ነገር ግን ጽሑፉ ለእናንተ ለተገለጣችሁና ላልተመለሳችሁ ኃጢአተኞች እንድናገር እንደሚመራኝ ሁሉ ቅዱሳን ለሆናችሁት ለእናንተም እንድናገር ይመራኛል። ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ የተከበረ ብቻ ሳይሆን ደስ የሚያሰኝና የሚጠቅምም እንደ ሆነ ልነግራችሁ አያስፈልገኝም፤ በደስታ ልምድ ታውቁታላችሁና፣ ዕለት ዕለትም ይበልጥ እንዲሁ ሆኖ ታገኙታላችሁ። ብቻ በማሳሰብ ንጹሕ አእምሮአችሁን እንዳነቃቃ፣ ለራሳችሁም እንድትጠነቀቁና ካለፉት ቀናት ይልቅ ከአምላካችሁ ጋር ይበልጥ ተቀራርባችሁ እንድትሄዱ በክርስቶስ ኢየሱስ ባለው በእግዚአብሔር ርኅራኄ እንድለምናችሁ ፍቀዱልኝ፤ ከእግዚአብሔር ጋር ይበልጥ ተቀራርባችሁ በሄዳችሁ መጠን ፊቱ ሕይወት የሆነውን እርሱን ይበልጥ ትደሰቱበታላችሁ፣ ለዘላለም ተድላ ባለበት በቀኙ ለመቆምም ይበልጥ ትዘጋጃላችሁና። ኦ ኢየሱስን ከሩቅ አትከተሉት! ኦ በቅዱሳት ሥርዓቶች ላይ በምትገኙበት ጊዜ እንዲህ ለወግ ብቻ፣ እንዲህ የሞታችሁና የደነዘዛችሁ አትሁኑ! እንዲህ በሚያሳፍር ሁኔታ መሰብሰባችሁን አትተዉ፤ ወይም ስለ እግዚአብሔር ነገሮች እንዲህ ንፉጋን ወይም ግድ የለሾች አትሁኑ። ኢየሱስ ስለ ሎዶቅያ ቤተ ክርስቲያን የሚለውን አስቡ፦ «በራድም ወይም ትኩስ ስላልሆንህ ከአፌ ልተፋህ ነው»። የኢየሱስን ፍቅር አስቡ፤ ያም ፍቅር ወደ እርሱ ተጠግታችሁ እንድትኖሩ ግድ ይበላችሁ፤ ስለ እርሱም ብትሞቱ እንኳ አትካዱት፤ በምንም መንገድ ከእርሱ ርቃችሁ አትቁሙ።

እዚህ ለተገኙት በአገልግሎት ላሉ ወንድሞቼ አንዲት ቃል ልናገርና እጨርሳለሁ። ወንድሞቼ ሆይ፣ ልቤ እንደ ሞላ ታያላችሁ፤ ለመናገር እጅግ የታመቀ፣ ለእናንተም አንዲት ቃል ሳልጥል ዝም ለማለትም እጅግ የሞላ ነው ለማለት ይቃጣኛል። ጽሑፉ የክርስቶስ መልክተኞችና የእግዚአብሔር ምሥጢር መጋቢዎች ተብለው የመጠራትን ክብር ላገኙት በተለየ ሁኔታ አይናገርምን? በዚህ ስብከት መጀመሪያ ላይ ሄኖክ በብዙ አጋጣሚ የሕዝብ ሰውና የሚነድድ ሰባኪ እንደ ነበረ ተመልክቻለሁ። ቢሞትም ቅንዓታችንን ሊያነቃቃና በክቡሩና ለዘላለም በተባረከው ጌታችን አገልግሎት ይበልጥ ትጉዎች ሊያደርገን አሁንም አይናገረንምን? ሄኖክ እንዴት ሰበከ! በክፉና በአመንዝራ ትውልድ መካከል ቢኖርም ሄኖክ ከእግዚአብሔር ጋር እንዴት ሄደ! እንግዲህ እርሱ ኢየሱስ ክርስቶስን እንደ ተከተለ እኛም እርሱን እንከተል፤ ብዙም ሳይቆይ እርሱ ባለበት እኛ ደግሞ እንሆናለን። እርሱ ወደ ዕረፍቱ ገብቶአል፤ ገና ጥቂት ጊዜ ነው፤ እኛም ወደ ዕረፍታችን እንገባለን፤ ያውም እርሱ ከገባበት እጅግ ፈጥነን። እርሱ በዚህ በምድር ሦስት መቶ ዓመት ተቀመጠ፤ ነገር ግን እግዚአብሔር ይመስገን፣ የሰው ዘመን አሁን አጥሮአል፤ በጥቂት ቀናትም ውስጥ መንገዳችን ያበቃል። ፈራጁ በደጅ ፊት ነው፤ የሚመጣው ይመጣል አይዘገይምም፤ ዋጋውም ከእርሱ ጋር ነው። ሁላችንም (ለሠራዊት ጌታ ቀናተኞች ብንሆን) ብዙም ሳይቆይ በሰማያዊው አባታችን መንግሥት በጠፈር እንዳሉ ከዋክብት ለዘላለም እስከ ዘላለም እናበራለን። ለእርሱ፣ ለተባረከው ለኢየሱስና ለዘላለማዊው መንፈስ፣ ክብርና ምስጋና ሁሉ ከአሁን ጀምሮ እስከ ዘላለም ድረስ ይሁን። አሜን፣ አሜንም።