የማያቋርጡ ምንጮች

ጄ. ሃድሰን ቴይለር

«ኢየሱስ መልሶ። የእግዚአብሔርን ስጦታና።
ውኃ አጠጪኝ የሚልሽ ማን
መሆኑንስ ብታውቂ፥ አንቺ
ትለምኚው ነበርሽ የሕይወትም ውኃ
ይሰጥሽ ነበር አላት።»

«እኔ ከምሰጠው ውኃ የሚጠጣ ሁሉ ግን
ለዘላለም አይጠማም፥ እኔ የምሰጠው ውኃ
በእርሱ ውስጥ ለዘላለም ሕይወት የሚፈልቅ
የውኃ ምንጭ ይሆናል እንጂ አላት።»

ዮሐንስ 4:10፣ 14።

የማያቋርጡ ምንጮች

«የወደደም የሕይወትን ውኃ እንዲያው ይውሰድ»
(ራእይ 22:17)

የክርስትና ትልቁ ማስረጃ ክርስቶስን የሚመስል ሕይወት ነው፤ የእግዚአብሔር ቃል በመለኮት መነሣሣት የተጻፈ ስለ መሆኑም ትልቁ ማስረጃ በቃሉ በራሱ ውስጥ ይገኛል። ቃሉ ሲጠና፣ ሲወደድ፣ ሲታዘዝና ሲታመን ከቶ አያሳፍርም፣ ከቶ አያስትም፣ ከቶ አይወድቅም። ታዲያ የተለያዩ መጻሕፍቱን በመተቸት ከንቱ ከመሆንም የከፋ ብዙ ጊዜ ለምን ይባክናል? የሚያስፈልገው የእግዚአብሔርን ፈቃድ ለማድረግ የቆረጡ ሰዎች በትሕትና፣ በአክብሮትና በጸሎት የሚያደርጉት ማሰላሰል ነው፤ ለእንደነዚህ ያሉት የመንፈስ ምሪት ተስፋ ተሰጥቶአቸዋል፤ የቃሉም መለኮታዊ ፍጹምነት ይገለጥላቸዋል። በአጕሊ መነጽር ሲፈተን የሰው ሥራ መሆኑ በቀላሉ የማይረጋገጥ በሰው እጅ የተሠራ ነገር አለን? አጕሊ መነጽሩ እጅግ ረቂቅ በሆነው የእጅ ሥራ ውስጥ እንኳ ጕድለትን ይገልጣል፤ በዚያው ዓይነት ምርመራ ግን ከእግዚአብሔር ፍጥረታት እጅግ ትንሹ እንኳ ይበልጥ አስደናቂ ፍጹም ሆኖ ብቻ ይገኛል። በሰው ቃልና በእግዚአብሔር ቃል መካከልም ያው ልዩነት አለ፤ የእግዚአብሔር ቃል በሚገባው ፈተና ሲፈተን መለኮታዊ መሆኑ ይረጋገጣል።

እንደ ሌሎቹ ብዙ የቅዱሳት መጻሕፍት ክፍሎች ሁሉ፣ በዮሐንስ ወንጌል አራተኛ ምዕራፍ ያለው ታሪክም እንደ ጥንት ታሪክ ክፍል ሆኖ በጥቅም ሊጠና ይችላል። የእግዚአብሔር ልጅ በሥጋው ወራት የአባቱን ፈቃድ እያደረገ በሰማርያ ሊያልፍ ግድ እንደ ሆነበት፣ አይሁድ ከሳምራውያን ጋር ላለመገናኘት ይሄዱበት የነበረውን ከዮርዳኖስ በስተ ምሥራቅ ያለውን መንገድ እንዳልተከተለ ያሳያል። የደከመው አዳኝ መዳን በሚያስፈልጋት ነፍስ ፊት ድካሙን እንዴት እንደ ረሳ፣ በመለኮታዊ ጥበብም የዚችን ኃጢአተኛና አላዋቂ ሴት ርኅራኄ፣ መደነቅና ትኩረት እንዴት እንደ ሳበ፣ እርሷ ራሷም «ባል የለኝም» ብላ እንድትናዘዝ እንዴት እንዳደረገ ማስተዋል እጅግ አስተማሪ ነው። በአንዲት ዓረፍተ ነገር ሕይወቷን ሁሉ እንደሚያውቅ እንዴት እንደ ገለጠላት፣ ክርስቶስ ያደርጋል ብላ ያሰበችውንም እንዴት እንደ ፈጸመ እንመለከታለን። ከዚያም ባለማወቅ የለመነችውን ነገር—የሕይወትን ውኃ—ሰጥቶአት፣ እርሱ በእርግጥ የእግዚአብሔር ክርስቶስ እንደ ሆነ በግልጥ ነገራት፤ በአዲስ ሕይወት ግፊትም ደቀ መዛሙርቱ እንኳ ለማድረግ ያልሞከሩትን ነገር እንድታደርግ ፈቀደላት—ብዙ ሕዝብን ወደ እግሩ እስክታመጣ ድረስ ስለ እርሱ እንድትመሰክር። ይህ በእውነት አስደሳችና ጠቃሚ የጥንት ታሪክ ክፍል ነው፤ እንደዚሁም ከዚህ እጅግ በበለጠ በጥልቀት ሊመረመር ይገባዋል።

ነገር ግን ይህን ታሪክ ልንመለከትበት የሚገባን ሌላ አቅጣጫ የለምን? ለእኛ ትምህርት ካልሆነ በቀር ለምን ተጻፈ? ልክ እንደ ሰማርያዪቱ ሴት የሕይወት ውኃ የሚያስፈልገንን እኛን ሕያው ክርስቶስ አሁን በዚህ ታሪክ በኩል አይናገረንምን? ይህን ሐሳብ በልባችን ይዘን አዳኛችን ስለዚህ የሕይወት ውኃ የተናገራቸውን ቃላት በተለይ እንመልከት።

ኢየሱስ (ቁጥር 10) እንዲህ አለ፦ «የእግዚአብሔርን ስጦታና። ውኃ አጠጪኝ የሚልሽ ማን መሆኑንስ ብታውቂ፥ አንቺ ትለምኚው ነበርሽ የሕይወትም ውኃ ይሰጥሽ ነበር»። ሁኔታዎቹ እንዴት ቀላል ናቸው! ብታውቂ ኖሮ ትለምኚው ነበር፤ እርሱም ይሰጥሽ ነበር። እርሷ ያልለመነችው ስላላወቀች ነው፤ እኛ ግን በቀደመው ምዕራፍ የተመዘገበውን የጌታን ቃል—«እግዚአብሔር አንድያ ልጁን እስኪሰጥ ድረስ ዓለሙን እንዲሁ ወዶአልና . . .»—የምናውቅና ደስ ብሎን የምናምን፣ በእርግጥ የእግዚአብሔርን ስጦታ እናውቃለን፤ ይኸውም በዚያን ጊዜ ከሰማርያዪቱ ሴት ጋር እንደ ነበረ፣ በገዛ ተስፋው መሠረት—«እነሆ፥ እኔ ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር ነኝ»—አሁንም ከእኛ ጋር ያለው ሕያው አዳኝ ነው። መገኘቱን እየተገነዘብንና እርሱን የእግዚአብሔር ስጦታ አድርገን እያወቅነው፣ ይህን ክቡር ስጦታ—የሕይወትን ውኃ—ወዲያውኑ መለመን የእኛ መብት፣ ወዲያውኑ መስጠትም የእርሱ ደስታ አይደለምን? ቃሉ የተመዘገበው በእርግጥ ለዚሁ ዓላማ ነው። በስጦታው ውስጥ የተካተተውን ሁሉ ላናውቅ፣ ልንናገርም ላንችል እንችላለን፤ እርሱን ካወቅን ግን ይበቃል። «የአምላክ መንገዱ ፍጹም ነው»፤ እኛ የእኛን ድርሻ መፈጸም ብቻ ነው—ከእርሱ የሕይወትን ውኃ መለመንና ውጤቱን ሁሉ ለእርሱ መተው።

ነገር ግን ከዚህ በላይ ምን እንደሚለን እንመልከት፤ በቁጥር 13 እንዲህ ይላል፦ «ኢየሱስም መልሶ። ከዚህ ውኃ [ከያዕቆብ ጕድጓድ ውኃ] የሚጠጣ ሁሉ እንደ ገና ይጠማል»። ይህን ቃል የሰማችው ሴት እውነት መሆኑን በተሞክሮ ታውቅ ነበር፤ እኛም ይህ ስለ ምድራዊ ውኃ ሁሉ፣ ስለ ምድራዊ ስጦታዎች ሁሉ እውነት መሆኑን ፈትነን አውቀናል። ስለ ጊዜያዊ በረከቶቻችን፣ ስለ ምቾቶቻችንና ስለ ደስታዎቻችን በእርግጥ እግዚአብሔርን ልናመሰግን ይገባናል፤ እነዚህ ከንቱ ትርፍ ነገሮች አይደሉም፤ እውነተኛ ፍላጎትን ያሟላሉ፤ የሰማያዊ አባታችንም ፍቅር ምልክቶች ናቸው። ሆኖም ቢረዱንና ደስ ቢያሰኙንም ለዘለቄታው አያረኩንም፤ እንደ ገና እንድንጠማ ይተዉናል፤ ኧረ ጥማቱ ብዙ ጊዜ እንዴት ጥልቅ ነው! አዳኛችን ግን ቀጥሎ (ቁጥር 14) እንዲህ ይላል፦ «እኔ ከምሰጠው ውኃ የሚጠጣ ሁሉ ግን ለዘላለም አይጠማም»። ድንቅ ቃል! ደስ የተሰኘች ነፍሳችን ሙላቱን ትቀበል። «አይጠማም»፦ ምናልባት ላይጠማ ይችላል ማለት ሳይሆን በእርግጥ አይጠማም ማለት ነው፤ «ለዘላለም»፦ (ቃል በቃል) ከቶ በምንም ዓይነት ለዘላለም ማለት ነው፤ «መጠማት»፦ ናፍቆት ውስጥ መቅረት፣ አለመርካት፣ መዛልና አለመታደስ ማለት ነው። የማያልቅ መታደስና ብርታት የተረጋገጠ ተስፋ እንዴት ብፁዕ ነው!

«ለዘላለም አይጠማም»። እንዴት ያለ ተስፋ ነው! ስንት ጊዜ ተጠምተናል! የደከሙና ያልረኩ ስንት ልቦች አሉ! ሆኖም ይህ የተትረፈረፈ አቅርቦት በተለየ ሞገስ ላገኘች አንዲት ነፍስ ብቻ የተመደበ ድርሻ እንዲሆን አልታሰበም፤ የአዳኙን ቃል ልብ በሉ፦ «የሚጠጣ ሁሉ»—ለሁሉ በነጻ የቀረበ ነው። መንፈስ ቅዱስ «ሁሉ» በሚለው ቃል ውስጥ ራሳችንን እንድናገኝ ያስችለን፤ ለእነዚያም ድንቅ ቃላት—«ለዘላለም አይጠማም»—ሙሉና ብፁዕ ትርጉማቸውን እንድንሰጥ ይርዳን። «አይጠማም» በእርግጥ አይጠማም ማለት፣ «ለዘላለም» ለዘላለም ማለት፣ «መጠማት» ደግሞ ማንኛውም ያልተሟላ ፍላጎት ማለት መሆኑን ማወቅ፣ እግዚአብሔር ለነፍሳችን ከሰጠን መገለጦች ሁሉ ከታላላቆቹ አንዱ ሊሆን ይችላል።

ይሁን እንጂ የአዳኙን ቃል አንለውጥ። በጥንቃቄ ልብ በሉ፦ «የጠጣ ሁሉ» አላለም፤ «የሚጠጣ» አለ እንጂ፤ የሚናገረው ስለ አንድ ጊዜ ብቻ ስለ ተደረገ መጠጣት ሳይሆን ስለ ነፍስ የማያቋርጥ ልማድ ነው። በዚህም እንደ ሌሎች ብዙ ክፍሎች ሁሉ፣ የግሪክ ግሶች የአሁን ጊዜ አገባብ የሚገልጠውን የማያቋርጥ ልማድ ኃይል ልብ ማለት አስፈላጊ ነው። የሕይወትን ውኃ ለመጀመሪያ ጊዜ ሲጠጡ ሙሉና ጥልቅ እርካታ አለ፤ ያ ውኃ ግን ለዘወትር አገልግሎት የሚሆን የማያቋርጥ አቅርቦት ነው። ጌታም ይህን ይበልጥ አብራርቶ እንዲህ ይላል፦ «እኔ የምሰጠው ውኃ በእርሱ ውስጥ ለዘላለም ሕይወት የሚፈልቅ የውኃ ምንጭ ይሆናል» [‹ይሆናል› ማለት እዚህ ‹ይለወጣል› ማለት ነው]። ከሕይወት ውኃ መካፈል አዲስ ጥማት የማያስከትለው ለምን እንደ ሆነ እነዚህ ቃላት ያስረዳሉ። የሕይወት ውኃ በአማኙ ውስጥ የውኃ ጕድጓድ፣ ምንጭ ይሆናል፤ ሁልጊዜ የሚገኝ፣ የሚፈልቅ፤ ለጥማት ቦታ አይተውም ብቻ ሳይሆን የሌሎችን ፍላጎት ለማሟላት ያለማቋረጥ ይትረፈረፋል።

ይህ ድንቅ ተስፋ ብቸኛና አቻ የሌለው አይደለም። ማርካት ሁልጊዜም የአዳኙ ዓላማ ነበረ፤ አሁንም ነው። አምስቱን ሺህ በመገበበት ጊዜ (ዮሐንስ 6)፣ የፊልጶስ ከፍተኛ ሐሳብ እያንዳንዱ ትንሽ ትንሽ እንዲያገኝ የሚበቃ ማግኘት ነበረ፤ ጌታ ግን አስቀድመው የነበራቸውን ጥቂቱን ወስዶ በሚሰጥበት ጊዜ አበዛው፤ ስለዚህም እያንዳንዱ የፈለገውን ያህል አገኘ፤ ሁሉም ከጠገቡ በኋላ ከተረፈውም አሥራ ሁለት መሶብ ተሞላ። በማግሥቱ ጌታችን ሐሳባቸውን ከሰማይ ወደ ወረደው እውነተኛ እንጀራ ከፍ አድርጎ እንዲህ አለ፦ «የሕይወት እንጀራ እኔ ነኝ፤ ወደ እኔ የሚመጣ ከቶ አይራብም በእኔ የሚያምንም ሁልጊዜ ከቶ አይጠማም»። ወይም ይበልጥ ሙሉና ቃል በቃል፦ «[ዘወትር] ወደ እኔ የሚመጣ ከቶ አይራብም፤ በእኔ የሚያምንም መቼም ቢሆን ከቶ አይጠማም»። የግሪኩ ቃል «መቼም ቢሆን እግዚአብሔርን ያየው አንድ ስንኳ የለም» በሚለው ክፍል ውስጥ ከተጠቀመው ቃል ጋር አንድ ነው። በእምነት ወደ እርሱ የመምጣት ልማድ ካልተሟላ ራብና ጥማት ጋር አብሮ ሊኖር አይችልም። ደግሞም በዮሐንስ 7 ክርስቶስ እንዲህ ይላል፦ «ማንም የተጠማ ቢኖር ወደ እኔ ይምጣና ይጠጣ። በእኔ የሚያምን መጽሐፍ እንዳለ፥ የሕይወት ውኃ ወንዝ ከሆዱ ይፈልቃል፤ ይህን ግን በእርሱ የሚያምኑ ሊቀበሉት ስላላቸው ስለ መንፈስ ተናገረ።»

በዚህ በተማርነው እውነት ውስጥ እጅግ ደስ የሚያሰኝ ነገር አለ፤ በሚሰማን ፍላጎትና ባልረካ ናፍቆት ፋንታ የተትረፈረፈ አቅርቦትና የሚፈስስ እርካታ፤ በድህነትና በድካም ፋንታ ሌሎችን ችግረኞች የምንረዳበት ብልጽግናና ብርታት። እንዴት ያለ መለኮታዊ አዳኝ ነው! እንዴት ያለ ሙሉና ፍጹም መዳን ነው! የእግዚአብሔር ትርፍርፍ የእያንዳንዳችንን የአቅም ጕድለት ከሚበቃው በላይ ይሞላል። ሁላችንም ታላቆች፣ ወይም ባለጠጎች ወይም ብርቱዎች፣ ጥበበኞች ወይም ልምድ ያላቸው ልንሆን አንችልም፤ ክርስቶስ ግን ጥበብና ጽድቅ፣ ቅድስናና ቤዛነት ሆነልን፤ ለሕይወትና ለአገልግሎት ሁሉን በሁሉ ሊሆንልን ይወዳል።

በሚያስደስት የበጋ ቀን በእግዚአብሔር ውብ ተራሮች መካከል ስንዘዋወር፣ በመውጣት ምን ያህል ቶሎ እንደምንደክምና በጥማት እንደምንቃጠል! በሚፈስስ ውኃ ድምፅ እየተመራን ወደ ተንጠለጠለ ዓለት ጥላ እንሄዳለን፤ ከላይ ከሚወርደው እንደ መስተዋት ከጠራው ጅረትም እንጠጣለን። የምንጠጣበት ዕቃ ትንሽ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን አቅርቦቱ የማያልቅ ስለ ሆነ ደጋግመን ልንሞላው እንችላለን። ጽዋው ትንሽ ቢሆን ቶሎ ይሞላል፤ ይትረፈረፋልም፤ ባልዲ ቢኖረን ለመሙላት ረዘም ያለ ጊዜ ይወስድ ነበር፤ አንድ ጊዜ ከሞላ በኋላ ግን እንደዚሁ ይትረፈረፍ ነበር፤ ትልቅ በርሜልም ከጅረቱ ሥር ቢቀመጥ እርሱም በጊዜው ይትረፈረፍ ነበር። በእያንዳንዱም ሁኔታ ትርፍርፉ ያው ነው፤ ምክንያቱም በዕቃው መጠን ሳይሆን በጅረቱ የማያቋርጥ አቅርቦት ላይ የተመሠረተ ነው።

እንዲሁም የዳነችው ሰማርያዪቱ ሴት ምንም ዝግጅትና ሌላ ብቃት ሳይኖራት ብዙ ችግረኛ ነፍሳትን ወዲያውኑ አዲስ ወዳገኘችው አዳኝዋ ልትስብ ቻለች፤ ብዙ አንደበተ ርቱዕ ሰባኪዎች ግን ሕዝቡ ሳይድንና ሳይረካ ወደ ቤቱ እንዲመለስ ሊተዉ ይችላሉ። ይህን ስናስተውል ጥያቄው ማንነታችን ወይም ምን ማድረግ እንደምንችል መሆኑ ያከትማል፤ ዋናው ነገር ይህ ነው፦ እኛ ራሳችን ከመርካት በላይ ረክተን ለተጠማ ለማንኛውም ሰው ያለ ስስትና ያለ ፍርሃት የምንሰጠው እንዲኖረን፣ እስኪትረፈረፍ ድረስ እንዲሞላው ዕቃችንን ወደ እርሱ አምጥተናልን? የዮሐንስ 7 ተስፋ የሕይወት ውኃ ወንዞች ነውና፤ የዮሐንስ 4 ተስፋ ደግሞ እስከ ዘላለም ሕይወት እየቀጠለ የሚሄድ የማያቋርጥ ምንጭ ነው።

የተወደዳችሁ ወዳጆች ሆይ፣ ከዚህ ጉዳይ ጋር በተያያዘ እኛ የት እንዳለን ራሳችንን ሳንጠይቅ ርዕሱን አንተው። እኛ ከተጠሙት መካከል ነን ወይስ ወደ አንዱ ታላቅ ምንጭ መጥተው የሚጠጡ፣ የሚያምኑና ስለዚህም ለራሳቸው ፍላጎትና ለሌሎች በረከት የሚቀበሉ ሰዎች መካከል?

በመደምደሚያው ስለ ራሴ ጥቂት የምስክርነት ቃል መናገር እወዳለሁ። ከላይ የገለጥኋቸው ሐሳቦች የተሰጡኝ በቻይና የውስጥ ግዛቶች ብቻዬን በነበርሁበት፣ በጥልቅ መንፈሳዊ ችግር ውስጥ ባለሁበት ጊዜ ነበር። ለቻይናውያን ላስተምራቸው የምሞክረውን ሁሉ እኔ ራሴ እየኖርሁት አለመሆኔን በሚያሠቃይ ሁኔታ አውቅ ነበር። ለድል እየታገልሁ ብዙ ጊዜ ራሴን ተሸንፌ አገኘሁት፤ ከዚያም መስበኬን ማቆምና ከሚስዮናዊ ሥራ ራሴን ማግለል አይገባኝም ወይ ብዬ ራሴን እስክጠይቅ ደረስሁ። ጾም፣ ጸሎት፣ ቃሉን ማሰላሰል—ያሰብሁት ሁሉ ሊረዳኝ የማይችል መሰለ፤ አንድ ከሰዓት በኋላ ግን በተለመደው ንባቤ ዮሐንስ 4 ላይ ደረስሁ። ምዕራፉ ሁልጊዜ ለእኔ የጥንት ታሪክ ነበረ፤ እንደዚሁም የምወደውና የማደንቀው ነበረ፤ በዚያ ከሰዓት በኋላ ግን ለመጀመሪያ ጊዜ ለነፍሴ የአሁን ጊዜ መልእክት ሆነ። ከእኔ ይበልጥ የተጠማ ማንም ሊኖር አይችልም ነበር፤ እዚያው በዚያን ጊዜ ቸሩን ግብዣ ተቀበልሁ፤ የሕይወትን ውኃ ለመንሁ፤ ተቀበልሁም፤ የጥማት ዘመኖቼ ሁሉ ያለፉ መሆናቸውን ከገዛ ቃሉ አመንሁ—በአሁኑ ጊዜ ስለ ተሰማኝ ስሜት ሳይሆን ስለ ተስፋው። በዚያው ምሽት ከቻይናውያን ጋር የምናደርገውን የተለመደውን የመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ ሳላመነታ መራሁ፤ በነጻነትም ተናገርሁ፤ ነገር ግን የተለየ ኃይል እንዳለ አልተሰማኝም ነበር። በማግሥቱ ጠዋት ቁርስ ላይ ግን ከሰሚዎቼ አንዱ ሌሊቱን ያለ እንቅልፍ እስኪያሳልፍ ድረስ በጥልቅ የኃጢአት ወቀሳ ውስጥ እንደ ገባ ሰማሁ፤ ከዚያን ጊዜ ጀምሮም እግዚአብሔር አገልግሎቴን ከዚያ በፊት ለተወሰነ ጊዜ ባልነበረው ሁኔታ ባረከው።

ከጥቂት ወራት በኋላ በታላቅ መከራና ሐዘን ውስጥ አለፍሁ፤ የአንድ የተወደደ ልጅ ሞት፣ የሌሎች ሦስት ልጆች ወደ አገር ቤት መላክ፣ እንዲሁም የተወደደው ሚስዮናችን እስከ ዛሬ ካለፈባቸው ጊዜያት ሁሉ እጅግ አስጨናቂ የሆነው በቻይና ያሳለፍነው ጊዜ፣ ይህም ስፍር ቍጥር የሌላቸውን ችግሮችና ግራ መጋባቶች ያመጣ ነበር። ነገር ግን ያ ጊዜ ደግሞ የጠለቀ መንፈሳዊ ደስታና ዕረፍት፣ አዳኜ ለማንኛውም አደጋ በቂ እንደ ሆነም በተሞክሮ ያወቅሁበት ጊዜ ነበር። በቲየንሲን የምሕረት እኅቶች፣ የፈረንሳይ ካህናትና ቆንስሉ ተጨፍጭፈው ነበር፤ በውስጥ ግዛቶች ባሉት ጣቢያዎቻችን ሁሉ ሁከትና አደጋ ነበረ። ሥራ ለጊዜው የማይቻል ስለ ሆነ፣ በጣቢያው ይቆዩ ወይስ ይልቀቁ ብለው እያሰቡ ምሪት የሚጠይቁ የሠራተኞች ቡድኖች በየዕለቱ ማለት ይቻላል ደብዳቤ ይጽፉልኝ ነበር። ምን እንደምመክር አላውቅም ነበር፤ ነገር ግን በእያንዳንዱ ጉዳይ እንደ ሕዝቅያስ ደብዳቤዎቹን በጌታ ፊት ዘረጋሁ፤ እንዴት እንደምመልስላቸውም እንዲያስተምረኝ በእርሱ ታመንሁ። የተሰማኝ ግልጥ መገለጥ አልነበረም፤ ሆኖም በእያንዳንዱ ጉዳይ ወደ መልካሙ ውጤት በሚያደርስ መንገድ እንድመልስ ተመራሁ፤ እያንዳንዱንም ደብዳቤ የላክሁት ለምኜ እርሱም ለመምራት የሚጠቅመውን ጥበብ እንደ ሰጠኝ በማወቅ በደስታ ሰላም ነበር። በዚህ ቀውስ ላይ የመጀመሪያዋ የተወደደች ሚስቴ በኮሌራ ታመመች፤ በብዙ ችግርም አገገመች፤ አንድ ሕፃን ተወለደ፤ በዚያ የሁከት ጊዜ ጡት የምታጠባ ሞግዚት ማግኘት ስላልተቻለ የኖረው ሁለት ሳምንት ብቻ ነበር። ነገር ግን እንደ ገና የሕይወት ውኃ ለእርሷም ለእኔም በቂ ሆነ። ሕፃኑ በተቀበረበት በዚያው ምሽት ክብርት ሚስቴ ራሷን ሳተች፤ ከዚያም ሙሉ በሙሉ አላገገመችም፤ በማግሥቱ ማለዳም እርሷም ተወሰደች። ያን ጊዜ ጌታ ይህን ክፍል ለእኔ ይህን ያህል እውን ያደረገው ለምን እንደ ሆነ ገባኝ። ከዚያም ለብዙ ሳምንታት የቆየ ሕመም ተከተለ፤ በአልጋዬ ላይ ተወስኜ ሳለሁ አድካሚዎቹ ሰዓታት አንዳንድ ጊዜ እንዴት ብቸኛ ነበሩ! ውዷን ሚስቴን፣ በሩቅ በእንግሊዝ ያሉትን የልጆቼን ትንንሽ የእግር ኮቴም እንዴት ናፈቅሁ! የልብ ጥማት እንደ ገና ሲመለስ በተሰማኝ ቁጥር ምናልባት በቀን ሃያ ጊዜ ያህል ወደ ጌታ «ለዘላለም እንዳልጠማ ቃል ገብተህልኛል» ብዬ ጮኽሁ፤ ወዲያውኑም ጌታ መጥቶ ያዘነውን ልቤን ከሚበቃው በላይ አረካው፤ ስለዚህም የተወሰደችው ውዴ በክፍሌ ብቸኝነት ውስጥ ካለሁት ከእኔ ይልቅ የመገኘቱን የበለጠ ሙሉ መገለጥ እየተደሰተች ሊሆን ይችላልን ብዬ ብዙ ጊዜ እደነቅ ነበር። እርሱ ይህን ጸሎት ቃል በቃል ፈጽሞልኛል—

«ጌታ ኢየሱስ ሆይ፣ ለእኔ ሁንልኝ
ሕያው፣ ብሩህ እውነት ሆነህ፤
ለእምነት ስለታም ዓይን ይበልጥ የቀረብህ
በምድር ከሚታይ ከማንኛውም ነገር፤
ይበልጥ የምትወደድ፣ ይበልጥ የምትጠጋ
ከሰዎች ጣፋጭ ትስስር ሁሉ ይልቅ።»