የሂፖዋ ሞኒካ — እንባዋ ሰማይን ያንቀሳቀሰ እናት

ማን ነበረች?

ሞኒካ በ331 በሮማውያን ሥር በነበረችው በሰሜን አፍሪካ — ዛሬ አልጄሪያ በሚባለው ክልል — በምትገኘው በታጋስቴ ተወለደች፤ ጥልቅ እምነቱን ከልጅነቷ ጀምሮ በተቀበለችው በክርስቲያን ቤተ ሰብ ውስጥ አደገች። ፓትሪኪዮስ የተባለ አረማዊ የሮማ ባለ ሥልጣን አገባች፤ ሦስት ልጆችንም ወለደችለት። ከእነርሱ እጅግ የታወቀው አውሬሊዮስ አውግስጢኖስ ሲሆን፣ እርሱም የሂፖው ቅዱስ አውግስጢኖስና በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ ከታላላቆቹ የሥነ መለኮት ሊቃውንት አንዱ ሊሆን ነበር። ሞኒካ ብሩህ አእምሮ ያለው፣ ከመንገድ የወጣና በምግባሩ የረከሰ ልጅዋ ይመለስ ዘንድ ለአሥራ ሰባት ዓመታት ያለማቋረጥ ማለደች፤ ከሰሜን አፍሪካ እስከ ሮሜ፣ ከሮሜም እስከ ሚላን ተከተለችው፤ ከፊቷ ከሸሸ ከረጅም ጊዜ በኋላም በጸሎት ታሳድደው ነበር።

እንባዋ እጅግ የማያቋርጥ፣ እምነቷም እጅግ የሚታይ ስለ ነበር አንድ ኤጲስ ቆጶስ እንዲህ ብሎ የተናገረው ቃል ዝነኛ ሆኗል፦ «የእነዚህ እንባዎች ልጅ ሊጠፋ አይቻልም።» ልክ ነበር። አውግስጢኖስ በ386 ወደ ክርስቶስ ተመለሰ፤ ሞኒካም በሚቀጥለው ዓመት በኦስቲያ የሕይወቷ ታላቅ ሥራ ተፈጽሞ በሰላም አረፈች።

ስለ ጸሎት ያስተማረችው ዋና ትምህርት

ሞኒካ የሥነ መለኮት ድርሰቶችን አልጻፈችም፤ ስብከትም አልሰበከችም። ስለ ጸሎት ያስተማረችው ትምህርት የሕይወቷ ትምህርት ነበር — የማይቻል የሚመስልን ሸክም ወደ እግዚአብሔር አቅርቦ አልለቅም ማለት ምን እንደሚመስል ለሁለት አሥርት ዓመታት በሕይወት የታየ ሕያው ማስረጃ። ለእያንዳንዱ ትውልድ የምታስተምረው ትምህርት በጽናት የመማለድ ትምህርት ነው፤ ይኸውም ፍቅርና እምነት አብረው ተስፋ ማድረግ ምክንያታዊ መስሎ ከማይታይበት ነጥብ እጅግ አልፎ ጸሎትን ሊያጸኑ እንደሚችሉ፣ የሚዘገየውም አምላክ የረሳ አምላክ እንዳልሆነ ነው።

የሞኒካ ምልጃ የቆመበት የመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት አንድ ጥቅስ ሳይሆን፣ የልጆቹን ጩኸት የሚቀበል አባት የሆነው የእግዚአብሔር ባሕርይ በሙሉ ነበር። ኢየሱስ ስለ ጽኑዋ መበለት የተናገረው ምሳሌ ለሞኒካ ዘይቤ ብቻ አልነበረም — ጥሪ ነበር። የጸሎቷ ሥርዓት ይህን ትእዛዝ በሕይወት የሚገልጥ ነበር፦ «…ሳይታክቱም ዘወትር ሊጸልዩ እንዲገባቸው…» (ሉቃስ 18:1)። ለአንድ ሰው ነፍስ አሥራ ሰባት ዓመት መጸለይ ረጅም ጊዜ ነው። ሞኒካ አውግስጢኖስ ወደ እግዚአብሔር ሳይሆን ከእርሱ ይበልጥ እየራቀ በሄደባቸው ወቅቶች ሁሉ ጸለየች — ከማኒኬያውያን ጋር ሲቀላቀል፣ ቁባት ሲይዝ፣ በካርታጎ፣ በሮሜና በሚላን የትምህርት ክብርን ሲያሳድድ። እያንዳንዱ አዲስ ክስተት ለእምነቷ አዲስ ፈተና ነበር፤ በእያንዳንዱ ጊዜም በዚያው ልመና፣ በዚያው እንባና በዚያው ባልቀነሰ ተስፋ ወደ ጉልበቷ ትመለስ ነበር።

በኋላ ለአውግስጢኖስ መመለስ መሣሪያ የሆነው የሚላኑ ኤጲስ ቆጶስ አምብሮስዮስ በሞኒካ ውስጥ እምብዛም የማይገኝ ነገር አስተዋለ። የጸሎት ሕይወቷ ሃይማኖታዊ ግዴታን መፈጸም ሳይሆን፣ ለእግዚአብሔርና እግዚአብሔር ለሰጣት ልጅ ሙሉ በሙሉ የተሰጠ ልብ መፍሰስ ነበር። የመዝሙረኛው ምስል የእርሷ እውነታ ነበር፦ «መንከራተቴን አንተ ቈጠርህ፤ እንባዬን በአቁማዳህ አኖርህ፤ በመጽሐፍህ የተጻፈ አይደለምን?» (መዝሙር 56:8)። ሞኒካ ይህን እንደ ቅኔ ስሜት ሳይሆን እንደ ቃል በቃል እውነት አመነችው። በአውግስጢኖስ ላይ ያፈሰሰችው እያንዳንዱ እንባ እግዚአብሔር የሰማውና የመዘገበው ጸሎት ነበር። አንዱም አልባከነም። ሒሳቡ ወደ መልስ እየተጠራቀመ ነበር።

የማያቋርጥ ምልጃዋ እግዚአብሔር ለጠፉት ስላለው ርኅራኄ የነበራትን ጥልቅ ሥነ መለኮት የሚያንጸባርቅ ነበር። ጳውሎስ በ1ኛ ጢሞቴዎስ የጻፈው ቃል ሸክሟን በትክክል ይገልጻል፦ «እንግዲህ ከሁሉ በፊት ልመናና ጸሎት ምልጃም ምስጋናም ስለ ሰዎች ሁሉ ይደረግ ዘንድ እመክራለሁ፤ እግዚአብሔርን በመምሰልና በጭምትነት ሁሉ ጸጥና ዝግ ያለ ሕይወት እንድንኖር ስለ ነገሥታትና በሥልጣን ስላሉ ሁሉ ይጸለይ። ሰዎች ሁሉ እንዲድኑ ወደ እውነትም እውቀት እንዲደርሱ በሚወድድ በመድኃኒታችን በእግዚአብሔር ፊት ይህ መልካምና የተወደደ ነው» (1ኛ ጢሞቴዎስ 2:1-4)። ሞኒካ ስለ ጠፉት የሚደረግ የምልጃ ጸሎት ለክርስትና ሕይወት የሚጨመር አማራጭ ነገር ሳይሆን ማዕከላዊ ግዴታ እንደ ሆነ ተረዳች — ይህም ግዴታ ነፍስ ሁሉ እንድትድን በእውነት በሚሻው በእግዚአብሔር ልብ ላይ የተመሠረተ ነው።

አውግስጢኖስ ራሱ በኑዛዜዎች ውስጥ ስለ እናቱ የጸሎት ሕይወት በአድናቆት ጽፏል፤ በእርሱ ምክንያት በእግዚአብሔር ፊት ያለቀሰችው ልቅሶ፣ አብዛኞቹ እናቶች በልጃቸው ሥጋዊ ሞት ላይ ከሚያለቅሱት ልቅሶ ይበልጥ የጋለ እንደ ነበረ ገልጿል። ነገሩ ምን ያህል ከባድ እንደ ሆነ ታውቅ ነበር። ወደ ሲኦል የምትሄድ ነፍስ ከማንኛውም ጊዜያዊ መዓት የበለጠ አስቸኳይ አደጋ ነበረች። ሰቆቃው የእርሷን መንፈስ ፍጹም አድርጎ ይገልጻል፦ «ተነሺ፥ በሌሊት በመጀመሪያው ክፍል ጩኺ፤ በጌታ ፊት ልብሽን እንደ ውኃ አፍስሺ» (ሰቆቃወ ኤርምያስ 2:19)። ሞኒካ ራሷን ፈጽማ፣ ያለማቋረጥ አፈሰሰች — እግዚአብሔርም እያንዳንዷን ጠብታ ተቀበለ።

ለሞኒካ ረጅም ምልጃ የተሰጠው ማረጋገጫ የአንድ ብሩህ ሰው መመለስ ብቻ አልነበረም፤ ምንም እንኳ ያ ብቻውን ዕድሜ ልክ ለሚቆይ ጸሎት የሚበቃ ቢሆንም። ይልቁንም ጽናቷ እንደሚቻል ያሳየው ታላቅ ለውጥ ነበር፤ ይኸውም ጸሎትን ለሚመልሰው አምላክ የደነደነ ልብ፣ እጅግ የራቀ ሕይወት፣ ሥር የሰደደ ኃጢአት እንደሌለ የሚያሳይ ምስክርነት ነው። የመዝሙረኛው የተስፋ ቃል በሕይወቷ ተረጋገጠ፦ «በእንባ የሚዘሩ በደስታ ያጭዳሉ። ዘራቸውን ተሸክመው እያለቀሱ ሄዱ፤ ነዶአቸውን ተሸክመው በደስታ ይመለሳሉ» (መዝሙር 126:5-6)። ሞኒካ ለአሥራ ሰባት ዓመታት በእንባ ዘራች።

ያጨደችው መከር — ጽሑፎቹ የክርስትናን ሥነ መለኮት ለአሥራ አምስት ምዕተ ዓመታት የሚቀርጹ የአንድ ሰው መመለስ — ልትለምነው ወይም ልታስበው ከምትችለው ሁሉ እጅግ የሚበልጥ ነበር።

ጸሎት

ጌታ አምላክ ሆይ፣ እኛን ከመስማት ፈጽሞ የማይታክት አባት ነህ። የሞኒካን ቅዱስ ችክታ አስተምረን — ያችኑ ነፍስ፣ ያንኑ ሸክም፣ ያንኑ ጉዳይ መልስህ እስኪመጣ ድረስ ከቀን ወደ ቀን፣ ከዓመት ወደ ዓመት በፊትህ እንድናቀርብ። ተስፋ ልንቈርጥ በምንፈተንበት ስፍራ እምነታችንን አድስ። ስለ ጠፉት በምናለቅስበት ስፍራ፣ እንባን ሁሉ እንደምትጠብቅ አስታውሰን። ጸሎታችን እየዘራ ያለውን መከርም ለማየት እንድንኖር ፍቀድልን። አሜን።