ለክርስቶስ የተሰጠ ሕይወት

በምትለወጥ ቻይና ውስጥ ያለ ጠባቂ

ዋችማን ኒ ወደ ዓለም የመጣው በ1903 ነበር፤ ያን ጊዜ ቻይና በረጅሙ ታሪኳ ውስጥ ካጋጠሟት ታላላቅ ቀውሶች አንዱን እያለፈች ነበር። የቆየው የንጉሠ ነገሥት ሥርዓት ወደ ፍጻሜው እየተቃረበ ነበር። የምዕራብ ኃያላን መንግሥታት በግድ ወደ ቻይና ወደቦችና ፖለቲካ ዘልቀው ገብተው ነበር። ሚስዮናውያን ትምህርት ቤቶችን፣ ሆስፒታሎችን፣ አብያተ ክርስቲያናትንና ማተሚያ ቤቶችን አቋቁመው ነበር፤ ቻይናውያን ክርስቲያኖች ደግሞ ከአንድ አስቸጋሪ ጥያቄ ጋር ይታገሉ ነበር፦ የክርስትና እምነት ኵላዊነቱን፣ መጽሐፍ ቅዱሳዊነቱንና ከዓለም አቀፏ ቤተ ክርስቲያን ጋር ያለውን ትስስር ሳያጣ በጥልቀትና በማያሻማ ሁኔታ ቻይናዊ ሊሆን ይችላልን?

ከጊዜ በኋላ ከቻይና ድንበር እጅግ ርቆ የሚታወቅ ልጅ የተወለደው በዚህ ሁኔታ ውስጥ ነበር። ቤተሰቡ በቁጥር ትንሽ ቢሆንም ትልቅ ቦታ የነበረው የቻይና ፕሮቴስታንት ማኅበረሰብ አባል ነበር። ስለዚህ ክርስትና ለእርሱ በአዋቂነት ዕድሜው ለመጀመሪያ ጊዜ የተገናኘው እንግዳ ሃይማኖት አልነበረም፤ የተወለደበት ዓለም አንድ ክፍል ነበር። ይሁን እንጂ የተወረሰ ክርስትና ከሕያው እምነት ጋር አንድ አይደለም። በኋላ በኒ አገልግሎት ደጋግሞ ከሚነሡት ጭብጦች አንዱ መንፈሳዊ እውነታ ሊበደር አይችልም የሚለው ነበር። ሰው የክርስትናን ቃላት፣ የክርስትናን ልማዶች፣ የክርስቲያን ትስስሮችን እንኳ ሊወርስ ይችላል፤ ቢሆንም ክርስቶስን በግሉ መገናኘት ያስፈልገዋል።

ይህ ልዩነት የኋለኛው ምስክርነቱ ለምን ይህን ያህል ኃይል እንደ ነበረው ለማብራራት ይረዳል። ኒ ተጽእኖ ፈጣሪ የሆነው የክርስትናን ትምህርት ስለ ተማረ ብቻ አልነበረም። ተጽእኖ ፈጣሪ የሆነው ክርስትና በመሠረቱ መለኮታዊ ሕይወትን መቀበልና መግለጥ ነው ወደሚል እምነት ስለ ደረሰ ነበር። በበሰለው ትምህርቱ ወንጌል አሮጌውን ሰው የማሻሻያ ፕሮግራም አልነበረም። በኢየሱስ ክርስቶስ ሞትና ትንሣኤ እግዚአብሔር ለአሮጌው ሰው የሰጠው መልስ ነበር።

ሐዋርያው ጳውሎስ የዚህን እውነታ ማእከል ለኒ መንፈሳዊ ሕይወት መሠረት በሆኑ ቃላት ገልጦታል፦ «ከክርስቶስ ጋር ተሰቅዬአለሁ፤ እኔም አሁን ሕያው ሆኜ አልኖርም ክርስቶስ ግን በእኔ ይኖራል፤ አሁንም በሥጋ የምኖርበት ኑሮ በወደደኝና ስለ እኔ ራሱን በሰጠው በእግዚአብሔር ልጅ ላይ ባለ እምነት የምኖረው ነው» (ገላትያ 2:20)።

የኒ የኋለኛው አገልግሎት በአብዛኛው በዚያ ጥቅስ ላይ የተደረገ ረጅም ማሰላሰል እንደ ሆነ ሊታይ ይችላል። የክርስቲያን ሕይወት ክርስቶስ አማኙ ይበልጥ እንዲበረታ መርዳቱ ብቻ አይደለም። ክርስቶስ ራሱ የአማኙ ሕይወት መሆኑ ነው። ስለዚህ መስቀል ኃጢአት ይቅር የሚባልበት ስፍራ ብቻ አይደለም፤ እግዚአብሔር ራሱን በቻለው እኔነት ላይ የፈረደበትም ስፍራ ነው። ትንሣኤም በሦስተኛው ቀን በኢየሱስ ላይ ስለ ሆነው ነገር የሚናገር ትምህርት ብቻ አይደለም፤ አማኙ የሚገባበት የአዲስ ሕይወት መኖሪያ ክልል ነው።

የክርስቲያን ቤትና ያልተለወጠ ልብ

ኒ ያደገው በክርስቲያናዊ ተጽእኖዎች መካከል ሲሆን ጠንካራ ትምህርትም አግኝቷል። ስለ ወጣትነቱ የሚናገሩ ዘገባዎች ሁሉ ያልተለመደ የአእምሮ ችሎታ እንደ ነበረው በአንድ ድምፅ ይገልጣሉ። በሰፊው ያነብ ነበር፤ በፍጥነት ይማር ነበር፤ በኋላም እጅግ ሰፊ የክርስትና ጽሑፎችን እንዲቀስም ያስቻለው ዓይነት የማስታወስ ችሎታ ነበረው። እነዚህ ስጦታዎች ዋጋ ነበራቸው፤ ኒ ግን ከጊዜ በኋላ የተፈጥሮ ችሎታ ለመንፈሳዊ አገልግሎት በቂ እንዳልሆነ ይቈጥር ነበር። ብልህነት መንፈሳዊ እውነታን የግድ ሳያስገኝ እውነትን ሊሰበስብ ይችላል።

ይህ ጽኑ እምነት በትምህርቱ ውስጥ እጅግ ልብን ከሚመረምሩ ድምፆች አንዱ ሆነ። አንድ የክርስቲያን አገልጋይ የንግግር ችሎታ፣ የማደራጀት ብቃት፣ እውቀትና ማራኪ ስብዕና ኖሮት አሁንም በዋናነት ከተፈጥሮ ብርታቱ ሊያገለግል ይችላል። ኒ በኋላ የመንፈስ ሕይወት በአማኙ በኩል እንዲገለጥ «ውጫዊው ሰው» መሰበር እንዳለበት ይናገር ነበር። የዚያ ትምህርት ዘር በራሱ ሕይወት ውስጥ ነበረ፦ እግዚአብሔር አንድን ተሰጥኦ ያለው ወጣት ለአገልግሎት መለመሉ ብቻ አልነበረም፤ ዕድሜ ልክ የሚዘልቅ ራስን የመስጠት ሥራ በእርሱ ውስጥ ጀመረ።

በዮሐንስ 12 ያሉት የኢየሱስ ቃላት ለዚህ መርሕ አስፈላጊ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምስል ሆኑ፦ «እውነት እውነት እላችኋለሁ፥ የስንዴ ቅንጣት በምድር ወድቃ ካልሞተች ብቻዋን ትቀራለች፤ ብትሞት ግን ብዙ ፍሬ ታፈራለች» (ዮሐንስ 12:24)።

በዚህ ራእይ መሠረት ፍሬያማነት የሚመጣው በሞት በኩል ነው። ቅንጣቱ ዓላማውን የሚፈጽመው ቅርፊቱን በማሳመር አይደለም። ሕይወቱ የሚፈታው ቅርፊቱ ሲሰበር ነው። ኒ ወደዚህ ሥርዓተ ሂደት ደጋግሞ ይመለስ ነበር፦ ከትንሣኤ በፊት ሞት፣ ከጠቃሚነት በፊት ራስን መስጠት፣ ከመንፈሳዊ ኃይል በፊት ድካም።

ይህ ማለት ትምህርት ወይም ስብዕና ክፉ ናቸው ማለት አልነበረም። ኒ ራሱ አእምሮውን እጅግ በሚደንቅ ሁኔታ ተጠቅሞበታል። ትርጉሙ የተፈጥሮ ችሎታዎች ከእግዚአብሔር አገዛዝ በታች መሆን አለባቸው የሚል ነበር። ለእግዚአብሔር የሚቀርብ ነገር አስቀድሞ ከእግዚአብሔር ተለይቶ በራስ ይዞታነት መያዙን ማቆም አለበት።

ቻይና፣ የሚስዮን ሥራና መጽሐፍ ቅዱሳዊ ቤተ ክርስቲያንን መፈለግ

ኒ ያገኘው ክርስትና በውጭ አገር የሚስዮን ድርጅቶችና በቤተ እምነት መዋቅሮች በጥልቅ ተቀርጾ ነበር። ሚስዮናውያን ወደ ቻይና ላመጡት ወንጌል አመስጋኝ ነበር፤ ሆኖም የቻይና ቤተ ክርስቲያን በምዕራባውያን ገንዘብ፣ አመራር፣ ተቋማት ወይም የቤተ እምነት ማንነቶች ላይ ለዘለቄታው ጥገኛ ሆና መቅረት እንደሌለባት ይበልጥ እያመነ ሄደ።

ይህ ጭንቀቱ ብሔራዊ ብቻ ሳይሆን ሥነ መለኮታዊም ነበር። ኒ አዲስ ኪዳንን አነበበ፤ በአንድ ከተማ ያሉ አማኞችም በቀላሉ በዚያ አጥቢያ ያለችው ቤተ ክርስቲያን ተብለው ሲጠሩ አየ። የቤተ ክርስቲያን ጥልቁ ማንነት ከሚስዮን ማኅበር፣ ከቤተ እምነት፣ ከሥነ መለኮት ወግ ወይም ማራኪ ስብዕና ካለው መሪ እንዳልመጣ አመነ። የመጣው የክርስቶስ ከመሆን ነበር።

ጳውሎስ ለቆሮንቶስ ሰዎች የሰጠው ተግሣጽ በተለይ ተገቢ ሆኖ ሳይሰማው አልቀረም፦ «ይህንም እላለሁ። እያንዳንዳችሁ። እኔ የጳውሎስ ነኝ፥ እኔስ የአጵሎስ ነኝ፥ እኔ ግን የኬፋ ነኝ፥ እኔስ የክርስቶስ ነኝ ትላላችሁ። ክርስቶስ ተከፍሎአልን?» (1ኛ ቆሮንቶስ 1:12-13)።

ኒ ለክርስቲያኖች መከፋፈል የሰጠው መልስ ሥር ነቀል ነበር፤ አንዳንድ ጊዜም አወዛጋቢ ነበር። በአንድ አጥቢያ ያሉ አማኞች በቤተ እምነት መለያዎች ዙሪያ ከመደራጀት ይልቅ በክርስቶስ ባላቸው የጋራ ሕይወት መሠረት እርስ በርሳቸው መቀባበል አለባቸው ብሎ ያምን ነበር። ይህ ጽኑ እምነት ከጊዜ በኋላ ውጭ ያሉ ሰዎች ብዙ ጊዜ ትንሿ መንጋ ብለው የሚጠሯቸው የጉባኤዎች መረብ እንዲፈጠር አስተዋጽኦ አደረገ።

ይሁን እንጂ ንቅናቄው ከመኖሩ በፊት ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር ፊት ለፊት እንዲገናኝ እየተደረገ ያለ አንድ ወጣት ነበር። የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ከጊዜ በኋላ መጣ። መስቀሉ ግን ቀድሞ መጣ።

ታላቁ ጭብጥ፦ ክርስቶስ እንደ ሕይወት

አንባቢዎች አንዳንድ ጊዜ ኒን መጀመሪያ የሚያውቁት ከመጻሕፍቱ በአንዱ በኩል ነው፤ አገልግሎቱም ያልተለመዱ ትምህርቶች ስብስብ ብቻ እንደ ነበረ ይገምታሉ፦ መንፈስ፣ ነፍስና ሥጋ፤ የአጥቢያ ቤተ ክርስቲያን፤ መንፈሳዊ ሥልጣን፤ የአሸናፊነት ሕይወት፤ የውጫዊው ሰው መሰበር። ከእነዚህ ጭብጦች በታች ግን ይበልጥ ቀላል የሆነ ማእከል አለ፦ ክርስቶስ ራሱ።

የኒ ምርጥ ትምህርት አማኙን ከመንፈሳዊ ዘዴዎች ጭንቀት ዘወትር እያራቀ ወደ ክርስቶስ በቂነት ይመልሰዋል። ጥያቄው «ይበልጥ ትዕግሥተኛ እንዴት ልሆን እችላለሁ?» የሚለው ብቻ ሳይሆን «ክርስቶስ ትዕግሥቴ ነውን?» የሚለው ነው። «ኃጢአትን እንዴት ላሸንፍ እችላለሁ?» ብቻ ሳይሆን «እግዚአብሔር በክርስቶስ አስቀድሞ ምን አድርጓል? በዚያ በተፈጸመ እውነታስ በእምነት እንዴት እኖራለሁ?» የሚለው ነው። «እግዚአብሔርን እንዴት ላገለግል እችላለሁ?» ብቻ ሳይሆን «እግዚአብሔር ምን እየሠራ ነው? ሕይወቱስ በእኔ በኩል መገለጫ ሊያገኝ ይችላልን?» የሚለው ነው።

ጳውሎስ እንዲህ ሲል ይጽፋል፦ «ሞታችኋልና፥ ሕይወታችሁም በእግዚአብሔር ከክርስቶስ ጋር ተሰውሮአልና። ሕይወታችሁ የሆነ ክርስቶስ በሚገለጥበት ጊዜ፥ በዚያን ጊዜ እናንተ ደግሞ ከእርሱ ጋር በክብር ትገለጣላችሁ» (ቆላስይስ 3:3-4)።

«ሕይወታችሁ የሆነ ክርስቶስ» የሚለው ሐረግ የኒን የበሰለ መንፈሳዊነት ልብ ይገልጣል። ክርስትና በመጨረሻ የተሻለ ሃይማኖታዊ እኔነትን ማሳደግ አይደለም። የቀድሞው የሕይወት ምንጭ በመስቀል ላይ ተፈርዶበታል፤ አማኙ አሁን ከሌላ ምንጭ መኖርን ይማራል።

ይህ ስለ መቀደስ ለነበረው ግንዛቤ የመተርጐሚያ ቍልፍ ሆነ። በመታዘዝ ውስጥ የሰው ቍርጠኝነት ቦታ አለው፤ ቍርጠኝነት ግን የክርስቶስን ሕይወት ሊያመርት አይችልም። አማኙ ከተለወጠ በኋላ ከጸጋ ተመርቆ ወጥቶ በራስ ጥረት አይቀጥልም። የሚያጸድቀው ክርስቶስ የሚቀድሰውም ያው ክርስቶስ ነው።

የራእይና የመከራ የሕይወት ታሪክ

የኒን ሕይወት በኃላፊነት ለመተረክ የመንፈሳዊ ግኝቶች ተከታታይነት ብቻ አድርጎ ማቅረብ አይቻልም። ሕይወቱ በሕመም፣ በድህነት፣ በውዝግብ፣ በአለመግባባት፣ በፖለቲካ ጥፋት፣ በእስራትና በማጣት የተሞላ ነበር። የመስቀል ሥነ መለኮቱ ከሥቃይ ተነጥሎ ጸጥ ባለ ቤተ መጻሕፍት ውስጥ የተዘጋጀ አልነበረም።

ይህ ማለት እያንዳንዱ መከራ በፍቅር ስሜት መሳል አለበት ማለት አይደለም። መከራም የአንድን ሰው ሥነ መለኮት በራሱ ትክክለኛ አያደርገውም። በኒ ሕይወት ግን ትምህርትና መከራ በጥልቅ ተሳሰሩ። እግዚአብሔር ሁኔታዎችን የሚጠቀመው አማኞች የሚያደርጉትን ለመለወጥ ብቻ ሳይሆን የሚኖሩበትን ምንጭ ለመግለጥና ለመለወጥ ነው ብሎ ወደ ማመን ደረሰ።

በ2ኛ ቆሮንቶስ ያሉት የጳውሎስ ቃላት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማዕቀፍ ይሰጣሉ፦ «ነገር ግን የኃይሉ ታላቅነት ከእግዚአብሔር እንጂ ከእኛ እንዳይሆን ይህ መዝገብ በሸክላ ዕቃ ውስጥ አለን» (2ኛ ቆሮንቶስ 4:7)።

መዝገቡ መለኮታዊ ነው፤ ዕቃው ሸክላ ነው። ስለዚህ የክርስቲያን አገልግሎት ተቃርኖ ይዟል። እግዚአብሔር ሰማያዊ መዝገብን በደካማ ሰዎች እጅ አደራ ይሰጣል። ዕቃው ከመዝገቡ ጋር ፈጽሞ መምታታት የለበትም።

የኒ ታሪክ ከጊዜ በኋላ ይህን ተቃርኖ ባልተለመደ ክብደት ያሳያል። ተሰጥኦ ያለው አስተማሪ የሕይወቱን የመጨረሻ ሁለት አሥርት ዓመታት በአብዛኛው ድምፁ ታፍኖ ያሳልፋል። አብያተ ክርስቲያናትን ለመገንባት ራሱን የሰጠ ሰው ከአብያተ ክርስቲያናቱ ይለያል። ብዙ የጻፈ ደራሲ የማሳተም ነጻነቱን ያጣል። የትንሣኤን ሕይወት የሰበከ ሰባኪ ለምድራዊ ምኞት፣ ለስም፣ ለባልንጀርነትና ለነጻነት በመሞት ረጅም ተሞክሮ ውስጥ ያልፋል።

ይሁን እንጂ የመልእክተኛው ዝም መሰኘት መልእክቱን ዝም አላሰኘውም።

የክርስቲያን ሕይወት መለኪያ

ዋችማን ኒ በምን ሊመዘን ይገባዋል? የማይሳሳት አስተማሪ አድርጎ በመቍጠር አይደለም። እርሱ እንዲህ አልነበረም። አንዳንዶቹ አገላለጾቹ ጥንቃቄ የተሞላበት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምርመራ ያስፈልጋቸዋል። የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮው በተከታዮቹ እጅ ግትር ሊሆን ይችል ነበር። ስለ መንፈስና ነፍስ ያስቀመጣቸው ምድቦች አከራካሪ ሆነዋል። ስለ በውክልና የተሰጠ ሥልጣን የሚያስተምራቸው ትምህርቶችም አዲስ ኪዳን በእኩል ጥንካሬ ከሚያስተምረው የአገልጋይ መሪነት፣ የተጠያቂነት፣ የሕሊናና የክርስቶስ የበላይ ጌትነት ትምህርት ከተነጠሉ ለክፉ ጥቅም ሊውሉ ይችላሉ።

ከአገልግሎቱ ጋር በተያያዙ አብያተ ክርስቲያናት ብዛት ወይም ስሙን በያዙ መጻሕፍት ስርጭት ብቻም ሊመዘን አይገባውም። የክርስቲያን ፍሬ በመጨረሻ የሚመዘነው በእግዚአብሔር ፍርድ እንጂ በእኛ አይደለም።

ኒን ለማንበብ እጅግ ፍሬያማው መንገድ ሕይወቱ በቤተ ክርስቲያን ላይ የሚያቀርባቸውን ጥያቄዎች ማዳመጥ ነው። ክርስቶስ የሕይወታችን አንድ ክፍል ብቻ ነውን ወይስ እርሱ ራሱ ሕይወታችን ነው? የምናገለግለው ከእግዚአብሔር ጋር ካለን ኅብረት ነው ወይስ ከተፈጥሮ ጉልበታችን? መስቀልን የምንረዳው እንደ ይቅርታ ብቻ ነው ወይስ ራሱን በቻለው አሮጌ ሕይወት ላይ እንደ ተላለፈ የእግዚአብሔር ፍርድም ጭምር? አብያተ ክርስቲያናቶቻችን የክርስቶስን አካል አንድነት ያሳያሉን? መታዘዝ ዋጋ በሚያስከፍልበት ጊዜ እግዚአብሔርን ለመታዘዝ ፈቃደኞች ነንን? የሚታየው ጠቃሚነታችን በተወሰደ ጊዜ በእርሱ ልንታመን እንችላለንን?

ኢየሱስ እንዲህ አለ፦ «እኔን መከተል የሚወድ ቢኖር፥ ራሱን ይካድ መስቀሉንም ተሸክሞ ይከተለኝ» (ማቴዎስ 16:24)።

ያ ትእዛዝ ወደ ኒ ታሪክ የሚያስገባ ተገቢ መግቢያ በር ነው። ሕይወቱ አስፈላጊ የሆነው ይበልጥ ቀላል ክርስትናን ስላገኘ አልነበረም። አስፈላጊ የሆነው የክርስቲያን ሕይወት የሚጀምረው የራስ አገዛዝ በሚያበቃበት ቦታ ነው ብሎ አጥብቆ ስለ ተናገረ ነበር።

በሃያኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ዓመታት በክርስቲያን ቤተሰብ ውስጥ የተወለደው ልጅ እነዚያ ቃላት የሚያስከፍሉትን ዋጋ ገና አላወቀም ነበር። በፊቱ የተዘረጋው መንገድ ግን ይበልጥ እየጨመረ የሚሄድ ራስን የመስጠት መንገድ ይሆናል። ወሳኙ የለውጥ ነጥብ በ1920 መጣ፤ ያን ጊዜ ወንጌል የወረሰው ዓለም አንድ ክፍል ብቻ መሆኑ ቀርቶ በሕይወቱ ሁሉ ላይ ያረፈ የግል ጥያቄ ሆነ።

የተወለደበት ቤት

የኒ ክርስቲያናዊ የዘር ሐረግ አስፈላጊ የሆነው ከቀደምት የቻይና ፕሮቴስታንት ቤተሰቦች ትውልዶች መካከል ስለሚያስቀምጠው ነው። አያቱ የክርስቲያን አገልጋይ ሆነው አገልግለው ነበር፤ ይህም ፕሮቴስታንት ክርስትና ገና በአንጻራዊነት አዲስ በነበረበትና ብዙ ጊዜ ከውጭ አገር ሰዎች መገኘት ጋር በሚያያዝበት ማኅበረሰብ ውስጥ ቤተሰቡን ለየት ያደርገዋል። በኒ ትውልድ ግን በአንድ ወቅት በከፍተኛ ማኅበራዊ ዋጋ የተቀበሉት ሃይማኖት እንደ ቀላል ነገር እስኪታይ ድረስ የተለመደ ሊሆን ችሎ ነበር።

ይህ ሥርዓተ ሂደት ለቻይና ብቻ የተለየ አይደለም። የመነቃቃት ንቅናቄዎች ብዙ ጊዜ ተቋማት ይሆናሉ፤ ጽኑ እምነቶች ልማዶች ይሆናሉ፤ መሥዋዕትነት ቅርስ ይሆናል። የፈር ቀዳጆቹ የልጅ ልጆች ለቃላቱ ትርጉም የሰጠውን ውስጣዊ ቀውስ ሳያልፉ የእምነትን ቃላት ይዘው ሊገኙ ይችላሉ።

ስለዚህ የኒ ታሪክ የሚጀምረው መጽሐፍ ቅዱስ ደጋግሞ ከሚሰጣቸው ማስጠንቀቂያዎች በአንዱ ነው። እስራኤል የቃል ኪዳኑን ምልክቶች ወርሳ የቃል ኪዳኑን እውነታ ልትረሳ ትችል ነበር። መጥምቁ ዮሐንስ ሃይማኖተኛ አድማጮቹን የዘር ሐረግ ንስሐን ሊተካ እንደሚችል አድርገው «አብርሃም አባት አለን» እንዳይሉ ነገራቸው (ማቴዎስ 3:9)።

ያው አደጋ በክርስቲያን ቤተሰቦች ውስጥም አለ። ልጆች ከማምለካቸው በፊት መዝሙሮችን፣ ከማመናቸው በፊት ትምህርተ ሃይማኖትን፣ ክርስቶስን ከመውደዳቸው በፊትም የቤተ ክርስቲያን ሥርዓትን ሊማሩ ይችላሉ። ከእነዚህ ስጦታዎች አንዱም መጥፎ አይደለም። ታላላቅ መብቶች ናቸው። መብት ግን ኃላፊነትን ይጨምራል።

ኒ በኋላ በዋናነት በውጫዊ ውርስ ላይ በተመሠረተ በማንኛውም ዓይነት ክርስትና ላይ ጥርጣሬ አደረበት።

ትምህርትና የአእምሮ መቀረጽ

ኒ ከቻይንኛ ትምህርት በተጨማሪ ለእንግሊዝኛ ባጋለጡት የሚስዮን ተቋማት ተማረ። ይህ የቋንቋ ችሎታ ስልታዊ ጠቀሜታ ያለው ሆነ። ለብዙ ቻይናውያን አንባቢዎች የማይደረስበት ሆኖ የቀረውን እጅግ ሰፊ የምዕራባውያን የክርስትና ጽሑፎች ቤተ መጻሕፍት እንዲያገኝ አስቻለው።

የኋለኛው ሥነ መለኮቱ ከንባብ ተለይቶ ሊረዳ አይችልም። መጻሕፍትን ሰበሰበ፣ ትርጓሜዎችን አነጻጸረ፣ ሐሳቦችን ተረጐመ፣ በብሪታንያ፣ በአውሮፓና በሰሜን አሜሪካ ተበታትነው የነበሩ ንቅናቄዎችን የሥነ መለኮት ቃላትም ቀሰመ።

ይሁን እንጂ ትምህርቱ ዕድሜ ልክ የዘለቀ ውጥረትንም ፈጠረ። ኒ አእምሮን እጅግ ከፍ አድርጎ ይመለከት ነበር፤ በዚያው ጊዜም የተፈጥሮ ብልህነት የመገለጥን ቦታ እንዳይወስድ ያስጠነቅቅ ነበር።

ይህ ውጥረት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ነው። ጳውሎስ ከፍተኛ ትምህርት የቀሰመና በጥንቃቄ የሚከራከር ሰው ነበር፤ ቢሆንም «ብቃታችን ከእግዚአብሔር ነው» ብሏል (2ኛ ቆሮንቶስ 3:5)። ክርስትና በማሰብና በመደገፍ መካከል ምርጫ እንድናደርግ አይጠይቀንም። የሚጠይቀው በእግዚአብሔር ላይ የተደገፈ ማሰብን ነው።

የኒ ምርጥ አንባቢዎች እያንዳንዱን ድምዳሜውን ሳይኰርጁ ለቅዱሳት መጻሕፍት የነበረውን ጥማት ይኰርጃሉ።

መታደስን የምትፈልግ ቻይና

የኒ የጉርምስና ዘመን ያለፈው በሪፐብሊኩ ዘመን ነበር፤ ያን ጊዜ ቻይናውያን ምሁራን ስለ ሳይንስ፣ ስለ ዲሞክራሲ፣ ስለ ብሔርተኝነት፣ ስለ ወግ፣ ስለ ዘመናዊነትና አገሪቱ ከውጭ ኃያላን ጋር ስላላት ግንኙነት ይከራከሩ ነበር። የሜይ ፎርዝ ንቅናቄ ዘመን የተወረሱ ተቋማትን ተገዳደረ፤ ወጣቶችም ሥር ነቀል ማኅበራዊ ለውጥን እንዲያልሙ አበረታታ።

በእንዲህ ያለ ሁኔታ ውስጥ መለወጥ የግል ሃይማኖታዊ ውሳኔ ብቻ አልነበረም። የቻይና የወደፊት ዕጣ በብርቱ በሚያከራክርበት ባህል ውስጥ ስለ እውነታ አንድን ራእይ መምረጥን ይጨምር ነበር።

የቅርብ ጊዜ ምሁራዊ ጥናቶች ኒ ከመለወጡ በፊት ከፖለቲካ ጽሑፍ ጋር የተያያዙ ፍላጎቶች እንደ ነበሩትና ክርስቲያናዊ ቍርጠኝነቱ ምኞቶቹን አቅጣጫ እንዳስለወጠ ያመለክታሉ። ይህም በኋላ መንፈሳዊ ጥሪን ከፖለቲካዊ ማንነት ለመለየት የሞከረበትን ፍጹምነት ለማብራራት ይረዳል።

አቋሙ ደጋግሞ ይፈተናል። ማንም ሰው ፖለቲካ አስፈላጊ አይደለም ብሎ በማወጁ ብቻ ከፖለቲካ ውጭ አይኖርም። ጦርነት፣ ግብር፣ የውጭ ሚስዮኖች፣ አብዮትና እስራት ቢጋበዙም ባይጋበዙም ከጊዜ በኋላ ወደ ሕይወቱ ይገባሉ።

ትምህርቱ ራሳቸውን «ከፖለቲካ ገለልተኛ» አድርገው ለሚያስቡ ክርስቲያኖች ጠቃሚ ነው። ወንጌል ወደ ፖለቲካ ብቻ ሊጠበብ አይችልም፤ ደቀ መዝሙርነት ግን የሚኖረው በሥልጣን በሚተዳደሩ ማኅበረሰቦች ውስጥ ነው። ጥያቄው አንድን ፓርቲ፣ ብሔር ወይም ርዕዮተ ዓለም ሳይቀድሱ ለክርስቶስ እንዴት ታማኝ ሆኖ መቆየት ይቻላል የሚለው ነው።

የጠባቂው ትርጉም

ዋችማን (ጠባቂ) የሚለው ስም ከጊዜ በኋላ ከኒ ማንነት የማይለይ ሆነ። በመጽሐፍ ቅዱስ ዓለም ጠባቂ ኃላፊነት የሚሸከመው ሌሎች ሲተኙ እርሱ አደጋን ስለሚያይ ነው።

ሕዝቅኤል፦ «የሰው ልጅ ሆይ፥ ለእስራኤል ቤት ጠባቂ አድርጌሃለሁ» የሚል ቃል ይሰማል (ሕዝቅኤል 3:17)። ምስሉ የክብር ገጽታ ያለው አይደለም። ጠባቂው ነቅቶ መቆየት፣ በትክክል መለየትና መልእክቱ ያልተወደደ በሆነ ጊዜም እንኳ መናገር አለበት።

የኒ ስብከት ይህ ባሕርይ ነበረው። ክርስቲያኖችን ሁሉም ነገር ደኅና ነው ብሎ በማጽናናት አልረካም። ስለ ራስን ማታለል፣ ስለ መከፋፈል፣ ስለ ሥጋዊ አገልግሎት፣ ስለ መንፈሳዊ ዳተኝነት፣ በዓለም ነገር ስለ መጠላለፍና ለክርስቶስ መመለስ ስላለመዘጋጀት ያስጠነቅቅ ነበር።

ጠባቂዎችም ሊሳሳቱ ይችላሉ። ጥላን ጠላት አድርገው ሊያስቡ ወይም አደጋ በሌለበት ማስጠንቀቂያ ሊያሰሙ ይችላሉ። ስለዚህ ምስሉ ትሕትናን ይጠይቃል። የክርስቲያን አስተማሪ የሚያየውን በቅዱሳት መጻሕፍት መፈተንና ሰፊውን አካል ማዳመጥ አለበት።

የኒ ቅርስ ሁለቱንም ገጽታዎች ይዟል፦ ያልተለመደ መንፈሳዊ ንቃትንና አንዳንድ ጊዜ ከልክ በላይ ፍርጥርጥ ያሉ አገላለጾችን።

መስቀል — የኒ ሕይወት ሰዋስው

ዋችማን ኒን የማይረሱ መንፈሳዊ ቀመሮች ሰብሳቢ አድርጎ ማንበብ ይቻላል፦ ተቀመጥ፣ ተመላለስ፣ ቁም፤ ማወቅ፣ መቍጠር፣ ማቅረብ፤ መንፈስ፣ ነፍስና ሥጋ፤ የውጫዊው ሰው መሰበር፤ ክርስቶስ እንደ ሕይወት። ይሁን እንጂ እነዚህ ሐረጎች አንድ ላይ ካያያዛቸው ሰፊ ሰዋስው ሲነጠሉ አሳሳች ይሆናሉ። ያ ሰዋስው የኢየሱስ ክርስቶስ መስቀልና ትንሣኤ ነበር።

ለኒ መስቀል በመጀመሪያ በታሪክ ውስጥ የተፈጸመ ተጨባጭ ክስተት ነበር። ኢየሱስ ስለ ኃጢአተኞች ሞተ። የትኛውም ውስጣዊ ተሞክሮ የክርስቶስን የተፈጸመ ሥራ ሊተካ አይችልም። አማኙ ከእግዚአብሔር ጋር ያለው ሰላም በንስሐው ጥልቀት፣ በራስን የመለየት ጥራት፣ በስሜታዊ ድል ወይም በመንፈሳዊ ብስለት ላይ የተመሠረተ አልነበረም። የተመሠረተው ሌላው — ክርስቶስ — በፈጸመው ላይ ነበር። «እንግዲህ በእምነት ከጸደቅን በእግዚአብሔር ዘንድ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ሰላምን እንያዝ» (ሮሜ 5:1)። ወንጌል የጀመረው ከአማኙ ውጭ፣ በክርስቶስ ሞትና ትንሣኤ ነበር።

ኒ ግን በጳውሎስ ውስጥ ሁለተኛ ገጽታንም አየ፦ አማኙ በክርስቶስ ሞት ውስጥ ተካትቶ ነበር። «አሮጌው ሰዋችን ከእርሱ ጋር እንደ ተሰቀለ እናውቃለን» (ሮሜ 6:6)። ስለዚህ መስቀል ኃጢአተኛው ያደረገውን ብቻ ሳይሆን ኃጢአተኛውን ራሱን — ራሱን የቻለ ሕይወት የሚፈልቅበት የወደቀ ምንጭ አድርጎ — ይመለከታል። ይህ ክርስትና አዳምን ለመጠገን የተዘጋጀ የእግዚአብሔር ፕሮግራም አይደለም፤ በክርስቶስ አዲስ ሰውነትን የሚፈጥርበት የእግዚአብሔር ሥራ ነው በማለት ኒ ዕድሜ ልኩን አጥብቆ ያስተማረው ትምህርት መጀመሪያ ነበር።

ይህ ማስተዋል ኒ ስለ ተፈጥሮ ብርታት ይህን ያህል አጥብቆ ለምን መናገር እንደ ቻለ ያብራራል። ተሰጥኦ ያለው ክርስቲያን መለወጥ ያሉትን ችሎታዎች ለእግዚአብሔር አገልግሎት በቀላሉ ይመለምላል ብሎ ሊገምት ይችላል። ኒ ግን ይበልጥ ልብን የሚመረምር ጥያቄ አቀረበ፦ አገልግሎቱ የሚመነጨው ከየትኛው ምንጭ ነው? አእምሮው ብሩህ፣ ስብዕናው ማራኪ፣ አደረጃጀቱ ቀልጣፋ፣ ውጤቱም አስደናቂ ሊሆን ይችላል፤ ቢሆንም አገልጋዩ አሁንም በዋናነት በራስ መተማመን እየሠራ ሊሆን ይችላል። መስቀል የሚደነቁትን የተፈጥሮ ችሎታዎች እንኳ ራስን ከመቻል አውጥቶ ወደ ራስን መስጠት ይጠራቸዋል።

ማስተካከያው ትንሣኤ ነው። እግዚአብሔር የሰውን ማንነት አጥፍቶ ስብዕናን በባዶነት አይተካም። ያስነሣል። ጴጥሮስ ከበዓለ ኀምሳ በኋላም ጴጥሮስ መሆኑ በግልጽ የሚታወቅ ነበር፤ ነገር ግን ክርስቶስን ፈጽሞ እንደማይክደው በአንድ ወቅት የተመካው በራሱ የሚተማመን ደቀ መዝሙር በውድቀት ውስጥ አልፎ ነበር። ጳውሎስ በአእምሮ ብቃቱ አሁንም አስፈሪ ነበር፤ ብቃቱ ግን ከእግዚአብሔር እንደ ሆነ መሰከረ። ትንሣኤ የሰውን ችሎታዎች በመለኮታዊ ሕይወት ሥር ወደ ትክክለኛ ሥርዓታቸው ይመልሳቸዋል።

ይህ ሥርዓተ ሂደት ለኒ የሕይወት ታሪክ ውስጣዊ አንድነትን ይሰጠዋል። መለወጡ የመጀመሪያውን ራስን መስጠት አመጣ። በፉዡ የተነሣው ግጭት ራሱን ለማጽደቅ የነበረውን ፍላጎት ተገዳደረ። የሳንባ ነቀርሳ ከአካላዊ ውሱንነት ጋር አፋጠጠው። በንግድና በአገልግሎት ዙሪያ የተነሣው ውዝግብ ስሙን አቈሰለው። የፖለቲካ አብዮት የሚታዩትን መዋቅሮች አፈረሰ። እስር ቤትም በመጨረሻ ጠቃሚ የመሆኛ ተራ መንገዶችን በሙሉ ማለት ይቻላል ወሰደበት። በእያንዳንዱ ደረጃ ጥያቄው እየጠለቀ ሄደ፦ አንድ ተጨማሪ የተፈጥሮ ድጋፍ ሲጠፋ ክርስቶስ በቂ ነውን?

የትኛውም የሕይወት ታሪክ ጸሐፊ የእያንዳንዱን ፈተና ትክክለኛ ውስጣዊ ትርጉም ሊያውቅ አይችልም፤ መከራም ፈጽሞ በፍቅር ስሜት መሳል የለበትም። ነገር ግን የኒ የራሱ ሥነ መለኮት የሕይወቱን ቅርጽ እንዴት እንደ ተረጐመው እንድንረዳ ይረዳናል። ጳውሎስ፦ «የኢየሱስ ሕይወት ደግሞ በሥጋችን ይገለጥ ዘንድ ሁልጊዜ የኢየሱስን መሞት በሥጋችን ተሸክመን እንዞራለን» ብሎ ጻፈ (2ኛ ቆሮንቶስ 4:10)። ለጳውሎስ ሞትና ሕይወት ክርስቲያኑ መሞቱን ጨርሶ ከዚያ መኖር እንደሚጀምር ተከታትለው የሚመጡ ጭብጦች አልነበሩም። ሁለቱም አብረው ይሠራሉ። መዝገቡ የእግዚአብሔር መሆኑ እንዲታይ ደካማው ዕቃ ዘወትር ይጋለጣል።

«ጠባቂ» የሚለው ስም ኒ ገና ወጣት አማኝ ሳለ ሊያውቀው ከሚችለው በላይ በጥልቅ ትርጉም ተስማሚ የሆነው ለዚህ ነው። ጠባቂ ነቅቶ መቆየት ያለበት ከቤተ ክርስቲያን ውጭ ላሉ አደጋዎች ብቻ ሳይሆን ክርስቶስን በክርስቲያናዊ እንቅስቃሴ የመተካትን ይበልጥ ረቂቅ አደጋም ለመከላከል ነው። የኒ ብርቱ ቅርስ አንድ ሥርዓተ ትምህርት አይደለም። ክርስቶስ ራሱ የክርስቲያን ሕይወት መነሻ፣ ይዘትና ግብ እንደ ሆነ ራሳችንን እንድንጠይቅ የሚያቀርበው ጥሪ ነው።

ጥያቄው ዛሬም ወቅታዊ ነው። አብያተ ክርስቲያናት ቴክኖሎጂ፣ ገንዘብ፣ ስልት፣ የሥነ መለኮት ትክክለኛነትና ባህላዊ ተጽእኖ ኖሯቸው አሁንም በእግዚአብሔር ላይ በመደገፍ ድሆች ሊሆኑ ይችላሉ። ክርስቲያኖች በግል መንፈሳዊ ቃላትን በሚገባ እያወቁ አሁንም በጭንቀት፣ በምኞት፣ በቂም ወይም ራሳቸውን የማስመስከር ፍላጎት እየተነዱ ሊኖሩ ይችላሉ። የኒ ሕይወት አንባቢውን ወደ ጳውሎስ ማእከል ይመልሰዋል፦ «ለእኔ ሕይወት ክርስቶስ» (ፊልጵስዩስ 1:21)።

ያ ዓረፍተ ነገር «ክርስቶስ እንድኖር ይረዳኛል» ከሚለው እጅግ የበለጠ ሥር ነቀል ነው። ክርስቶስ ሕይወትን ራሱን እንደሚወስን ይናገራል። በኒ ታሪክ ውስጥ ያለው ሌላው ነገር ሁሉ ከዚያ እውነት በታች ሆኖ መነበብ አለበት።