አብዮት፣ ስደትና የደቀ መዝሙርነት ዋጋ

ቻይና በአዲስ ዘመን ዋዜማ

የዋችማን ኒ የሕዝብ አገልግሎት የመጨረሻዎቹ አሥር ዓመታት የተከናወኑት በብሔራዊ ጥፋትና በአብዮት መካከል ነበር። ምርጫዎቹን ለመረዳት ታሪክን ከመጨረሻው ወደ ኋላ የማንበብን ፈተና መቋቋም ያስፈልጋል። የ1949 የኮሚኒስቶች ድል በአንድ ሃይማኖታዊ የሕይወት ታሪክ ውስጥ እንደ ግርጌ ማስታወሻ የመጣ ነገር አልነበረም። መላውን ማኅበራዊ ሥርዓት ለወጠው።

ቻይና የጃፓንን ወረራ፣ የሁለተኛውን የቻይናና የጃፓን ጦርነት ውድመት፣ እንዲሁም በብሔርተኞቹና በኮሚኒስቶቹ መካከል እንደ ገና የተቀሰቀሰውን የእርስ በርስ ጦርነት ተሸክማ ነበር። ከተሞች ከአንዱ እጅ ወደ ሌላው ይዛወሩ ነበር። የዋጋ ግሽበት የሰዎችን ቍጠባ አጠፋ። ቤተሰቦች ከቀያቸው ተፈናቀሉ። የፖለቲካ ታማኝነት የሕይወትና የሞት ጉዳይ ሊሆን ይችል ነበር።

ክርስትና በተለይ ለጥቃት በተጋለጠ ስፍራ ላይ ነበር፤ ምክንያቱም ዘመናዊው የሚስዮን ሥራ፣ ሳይታሰብበትም ቢሆን፣ ምዕራባውያን ኃያላን በግድ ጣልቃ ከገቡበት የኢምፔሪያሊዝም ዘመን ጋር ተቈላልፎ ነበር። ሚስዮናውያን ትምህርት ቤቶችን፣ ሆስፒታሎችን፣ ዩኒቨርሲቲዎችንና አብያተ ክርስቲያናትን መሥርተው ነበር፤ ነገር ግን የውጭ ዜጎች ልዩ መብቶችና ፍትሐዊ ያልሆኑ ውሎች አብዮተኛ ብሔርተኞች ክርስትናን የኢምፔሪያሊዝም ባህላዊ ክንድ አድርገው እንዲሥሉት ቀላል አደረጉላቸው።

ስለዚህ ቻይናውያን የክርስቲያን መሪዎች የኮሚኒስቶች የርዕዮተ ዓለም ቍጥጥር ከመጠናከሩ አስቀድሞ እንኳ እውነተኛ ችግር ገጥሟቸው ነበር፦ ቤተ ክርስቲያን ክርስቶስ የባዕዳን ንብረት አለመሆኑን እንዴት ልታሳይ ትችላለች?

ኒ አገር በቀል፣ ራሳቸውን የሚደግፉና ራሳቸውን የሚያስተዳድሩ አብያተ ክርስቲያናት እንዲኖሩ ለአሥርተ ዓመታት ሲሟገት ኖሯል። በአንድ በኩል ሲታይ፣ በሚስዮን ድጋፍ ላይ ጥገኛ ከነበሩ ከብዙ ተቋማት ይልቅ ለአዲሱ ዓለም የተሻለ ዝግጅት ነበረው።

ነገር ግን መንግሥት ተቀባይነት ያላትን የቻይና ቤተ ክርስቲያን የሚተረጕምበት መንገድ የኒ የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ በቀላሉ ሊቀበለው የማይችለውን የፖለቲካ ታማኝነትና ድርጅታዊ ቍጥጥር ይበልጥ እየጠየቀ ሄደ።

1949 እና የቻይና ሕዝባዊት ሪፐብሊክ

በኦክቶበር 1 ቀን 1949 ማኦ ዜዶንግ የቻይና ሕዝባዊት ሪፐብሊክ መመሥረቷን አወጀ። የኮሚኒስት ፓርቲው አሁን ሰፊ ማኅበራዊ ለውጥ የሚያካሂድበትን የመንግሥት መዋቅር በእጁ ያዘ።

አዲሱ መንግሥት የክርስቲያን አምልኮን ሁሉ ወዲያውኑ አላስቀረም። ይልቁንም የሃይማኖት ፖሊሲው በዘመቻዎች፣ በድርድሮች፣ በአገር ወዳድ ድርጅቶች፣ በፕሮፓጋንዳና እየጠበቀ በሄደ ደንብ እየተቀረጸ ሄደ።

የፕሮቴስታንት መሪዎች ወደ ሦስቱ ራስ አገር ወዳድ እንቅስቃሴ ወደሚያደርሱ ውይይቶች ገቡ፤ ንቅናቄው ከውጭ ኢምፔሪያሊዝም ጋር የነበሩትን ትስስሮች እየበጠሰ ራስን ማስተዳደርን፣ ራስን መደገፍንና ራስን ማስፋፋትን አጽንኦት ሰጥቶ ያስተምር ነበር።

ምፀቱ የሚያስደንቅ ነበር። እነዚህ «የሦስቱ ራስ መርሖች» አሳቦች ኒ ለረጅም ዘመን ካስተማራቸው ጽኑ እምነቶች ጋር ላይ ላዩን ተመሳሳይ ይመስሉ ነበር። ነገር ግን አንድ ዓይነት ቃላት እጅግ የተለያዩ ባለ ሥልጣናትን ሊያገለግሉ ይችላሉ።

ለኒ አገር በቀል የቤተ ክርስቲያን ሕይወት የሚኖረው ቤተ ክርስቲያንን የውጭ ሚስዮኖች ሳይሆኑ ክርስቶስ እንዲገዛት ነበር። ለመንግሥት ደግሞ ከውጭ ኃያላን ሃይማኖታዊ ነጻነት ማግኘት የፖለቲካ ሥልጣንን የማጠናከሪያው አንድ ክፍል ሆነ።

ወሳኙ ጥያቄ አብያተ ክርስቲያናት ቻይናውያን ይሁኑ ወይስ አይሁኑ የሚለው አልነበረም። የመጨረሻው ጌትነት የማን ነው የሚለው ነበር።

መሄድ ወይስ መመለስ

ግፊቱ እየበረታ ሲሄድ አንዳንድ የክርስቲያን መሪዎች ዋናውን የቻይና ምድር ለቀው ወጡ። ኒ ከአገር ውጭ እንዲቆይ ሊያስችሉት የሚችሉ ዕድሎችና ዓለም አቀፍ ግንኙነቶች ነበሩት። በ1950 ወደ ሆንግ ኮንግ ተጓዘ፤ በዚያም የሥራ ባልደረቦቹ እንዲጠነቀቅ መከሩት።

ዘገባዎቹ በአንድ ድምፅ የሚያቀርቡት በውጭ አገር የግል ደኅንነቱን ከማስጠበቅ ይልቅ ወደ ዋናው ምድር መመለስን እንደ መረጠ ነው። በእነዚህ ዓመታት ስለ ወሰዳቸው የተወሰኑ የፖለቲካ ውሳኔዎች ሰው ምንም ቢያስብ፣ ይህ ውሳኔ ራሱን ከቻይና አብያተ ክርስቲያናት ጋር አንድ አድርጎ ማየቱን ይገልጣል።

እረኛ አደጋ ሲመጣ መንጋውን በቀላሉ ትቶ አይሄድም።

ኢየሱስ እንዲህ ይላል፦ «መልካም እረኛ እኔ ነኝ። መልካም እረኛ ነፍሱን ስለ በጎቹ ያኖራል» (ዮሐንስ 10:11)። ይህ ጥቅስ አደጋ የተጋረጠበት መሪ ሁሉ ባለበት ጸንቶ መቆየት አለበት ብሎ ለማስገደድ ሊውል አይገባም፤ ጳውሎስ ስደት ሲያሰጋው ከከተሞች ሸሽቷል፤ ኢየሱስም ደቀ መዛሙርቱን በአንዲቱ ከተማ ቢያሳድዷቸው ወደ ሌላይቱ እንዲሸሹ ነግሯቸዋል። መጽሐፍ ቅዱስ እንደ ጥሪው መሸሽንም መቆየትንም ይፈቅዳል።

ኒ መቆየት ግዴታው እንደ ሆነ አመነ።

ውሳኔው የቀረውን የነጻነት ሕይወቱን ሁሉ የሚያስከፍለው ነበር።

ትብብር፣ የአገር ፍቅርና አሻሚነት

በኮሚኒስት አገዛዝ ሥር ስለ ኒ የመጀመሪያ ዓመታት የሚናገሩ የታሪክ ዘገባዎች ገና ከጅምሩ ተቃወመ ከሚል ቀላል ትረካ ጋር አይስማሙም። የቅርብ ጊዜ ምሁራዊ ጥናት ኒና የጉባኤ አዳራሹ በአደባባይ የአገር ፍቅር ሰልፎች ላይ እንደ ተሳተፉ፣ በተለይም በኮሪያ ጦርነት ወቅት ለአንዳንድ የአዲሱ መንግሥት ገጽታዎች ድጋፋቸውን እንደ ገለጹ ያመለክታል።

ይህ በጥንቃቄ መታየት ይገባዋል። በኋላ የመጡ አድናቂዎች የኮሚኒስቶችን ስደት ወዲያውኑ ተገንዝቦ ከመጀመሪያው መንግሥትን የተቃወመ ጀግና ቢሆን ይመርጡ ይሆናል። ማስረጃው ግን ከዚህ የተወሳሰበ ነው።

ቻይናውያን ክርስቲያኖች በፍጥነት በሚለዋወጥ የፖለቲካ ሁኔታ ውስጥ ለመትረፍ እየሞከሩ ነበር። አንዳንዶች በብሔራዊ ጉዳዮች ላይ መተባበር ለመንፈሳዊ ሥራ ነጻነትን ሊያስጠብቅ ይችላል ብለው ተስፋ አደረጉ። አንዳንዶች ፀረ ኢምፔሪያሊስት ብሔርተኝነትን ወይም የማኅበራዊ ማሻሻያን አንዳንድ ገጽታዎች ከልብ ተቀበሉ። አንዳንዶች በግፊት ተገደው አደረጉ። ዓላማዎቻቸው የተለያዩ ነበሩ፤ ሊለወጡም ይችሉ ነበር።

ኒ ራሱ ክርስትናን ከወገንተኛ ፖለቲካ ለመለየት ለረጅም ጊዜ ሲጥር ኖሯል። በአብዮቱ ሁኔታ ውስጥ ግን ከፖለቲካ ገለልተኛ ነኝ የሚል አቋም ያልተመረመሩ ታማኝነቶችን ሊሸሽግ ይችል እንደ ሆነ እንደ ገና ማጤን ግድ ሆነበት።

ሮሜ 13 ለበላይ ባለ ሥልጣናት መገዛትን ያዝዛል፦ «ነፍስ ሁሉ በበላይ ላሉት ባለ ሥልጣኖች ይገዛ» (ሮሜ 13:1)። ገዢዎች የማያምኑ ስለ ሆኑ ብቻ ክርስቲያኖች ሥርዓተ አልበኞች አይሆኑም።

ነገር ግን ሮሜ 13 መንግሥትን አምላክ አያደርገውም። ራእይ 13 የፖለቲካ ኃይል የእግዚአብሔር የሆነውን ሲጠይቅ አውሬያዊ እንደሚሆን ያሳያል። የሐዋርያት ሥራ 5:29 ድንበሩን ያስቀምጣል፦ «ከሰው ይልቅ ለእግዚአብሔር ልንታዘዝ ይገባል»።

በሮሜ 13 እና በራእይ 13 መካከል መለየት ከቤተ ክርስቲያን እጅግ ከባድ የፖለቲካ ኃላፊነቶች አንዱ ነው።

የክርስቲያን ማኒፌስቶና የሦስቱ ራስ መርሖች ግፊት

የ1950ዎቹ መጀመሪያ የቻይናን ፕሮቴስታንት እምነት ከውጭ ሚስዮን ተጽዕኖ ለመለየትና አብያተ ክርስቲያናትን ከአዲሱ የፖለቲካ ሥርዓት ጋር ለማሰለፍ የተደራጁ ጥረቶችን አመጣ። «የክርስቲያን ማኒፌስቶ» የተባለው ሰነድና እየተመሠረተ የነበረው የሦስቱ ራስ አገር ወዳድ እንቅስቃሴ ዋና መሣሪያዎች ሆኑ።

የክርስቲያን መሪዎች የሰጡት ምላሽ የተለያየ ነበር። አንዳንዶች እውነተኛ የቻይና ቤተ ክርስቲያን በሶሻሊዝም ሥር ልታብብ ትችላለች ብለው በማመን በጋለ ስሜት ተቀላቀሉ። አንዳንዶች በጥንቃቄ ተባበሩ። ሌሎች ደግሞ፣ እንደ ዋንግ ሚንግዳኦ ያሉ፣ ውሎ አድሮ መንግሥት የሚደግፋቸውን የቤተ ክርስቲያን መዋቅሮች ይበልጥ በግልጽ ተቃወሙ።

የኒ አቋም የተወሳሰበው እንቅስቃሴው አስቀድሞ ጠንካራ አገር በቀል መርሖችን የተላበሰ በመሆኑ ነበር። አብያተ ክርስቲያናት ከውጭ ቍጥጥር ነጻ መሆን አለባቸው በሚለው ሊስማማ ይችል ነበር፤ መንግሥት መንፈሳዊ ሕይወታቸውን ይቈጣጠር የሚለውን አንድምታ ግን አይቀበልም ነበር።

ይህ ደጋግሞ የሚመጣን የፖለቲካ ፈተና ያሳያል፦ መንግሥት ትክክለኛ የሥነ ምግባር ቋንቋን ወስዶ ለተሳሳተ ዓላማ ሊጠቀምበት ይችላል። «ነጻነት»፣ «አንድነት»፣ «ሰላም»፣ «ፍትሕ»፣ «የአገር ፍቅር» እና «ደኅንነት» መልካም ቃላት ናቸው። የሥነ ምግባር ዋጋቸው ግን ሥልጣን እንዴት እንደሚጠቀምባቸው ላይ የተመሠረተ ነው።

ክርስቲያኖች መፈክሮችን ሳይሆን ፖሊሲዎችን መመዘን አለባቸው።

የውግዘት ዘመቻዎች

የኮሚኒስቶች የፖለቲካ ዘመቻዎች በአደባባይ ትችት፣ በኑዛዜ፣ በክስና በርዕዮተ ዓለም ዳግም ቀረጻ ላይ ይበልጥ እየተመኩ ሄዱ። የሃይማኖት ማኅበረሰቦችም ከዚህ አላመለጡም። አባላት መሪዎቻቸውን እንዲያወግዙና ፈጸሙ የተባሉትን ወንጀሎች እንዲያጋልጡ ሊገደዱ ይችሉ ነበር።

እንደነዚህ ያሉ ዘመቻዎች የቤተ ክርስቲያንን ኅብረት እጅግ አደቀቁት። በመተማመን፣ በመንፈሳዊ ሥልጣንና በጋራ መሥዋዕትነት ላይ የተገነባ እንቅስቃሴ በድንገት የአደባባይ ክስ ነጻነትን፣ መልካም ስምንና በሕይወት መትረፍን ወደሚወስንበት ሁኔታ ተገፋ።

ኢየሱስ ስደት የሥጋ ዝምድናን ሊሰነጥቅ እንደሚችል አስጠንቅቋል፦ «ወንድምም ወንድሙን … ለሞት አሳልፎ ይሰጣል» (ማርቆስ 13:12)።

ፍርሃት የፖለቲካ መሣሪያ ሲሆን አንድነት ዋጋ እንደሚያስከፍል ቤተ ክርስቲያን መማር ነበረባት።

በኋላ በኒ ላይ የቀረቡትን ክሶች ለመገምገም ይህ ሁኔታ ወሳኝ ነው። አንዳንዶቹ ክሶች ተጨባጭ መሠረት ሊኖራቸው የሚችሉ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ነበሩ፤ ሌሎቹ ደግሞ እንደ ፀረ አብዮት ባሉ የርዕዮተ ዓለም መደቦች ተቀርጸው ቀረቡ። በአስገዳጅ ሥርዓቶች ሥር የሚሰጡ የአደባባይ «ኑዛዜዎች» እንደ ግልጽ የፍርድ ቤት ማስረጃ ዝም ብለው ሊወሰዱ አይችሉም፤ መንግሥቱ ጨቋኝ ስለ ነበረ ብቻም ክሶቹ ሁሉ ውድቅ ሊደረጉ አይገባም።

የታሪክ ታማኝነት ማስረጃው አከራካሪ በሆነበት ስፍራ እርግጠኛ አለመሆንን ተሸክሞ መቆየትን ይጠይቃል።

ንግድ የፖለቲካ ሸክም ሆነ

ኒ ቀደም ሲል በመድኃኒት ንግድ ውስጥ መሳተፉ አሁን ለመንግሥት የኢኮኖሚ ምርመራ ምክንያት ሰጠው። በሶሻሊስታዊው ለውጥ ውስጥ የግል ድርጅት፣ የግብር አከፋፈል፣ ባለቤትነት፣ የሠራተኛና የአሠሪ ግንኙነትና የገንዘብ እንቅስቃሴ ይበልጥ የፖለቲካ ጉዳይ እየሆኑ ሄዱ።

ቀደም ሲል እንደ ቤተ ክርስቲያን ውዝግብ ወይም እንደ ንግድ አለመግባባት ይታዩ የነበሩ ድርጊቶች አሁን እንደ ኢኮኖሚያዊ ወንጀል ወይም እንደ ፀረ አብዮት ተግባር እንደ ገና ሊተረጐሙ ይችሉ ነበር።

የአገልግሎት፣ የንግድ፣ የቤተሰብ ትስስሮችና የፖለቲካ ጥርጣሬ በአንድ ላይ መገጣጠም ኒን ለጥቃት የተጋለጠ አደረገው።

ይህ ሁኔታ ሰፋ ያለ ትምህርትም ይሰጣል፦ በንግድ ውስጥ የሚሳተፉ የአገልግሎት መሪዎች የጠላትን ምርመራ እንኳ ሊቋቋም የሚችል ጠንካራ አስተዳደር ያስፈልጋቸዋል። መንፈሳዊ ቅንነት የሰነድ ማስረጃን አይተካም።

«በሰው ሁሉ ፊት መልካም የሆነውን አስቡ» (ሮሜ 12:17)።

ግልጽነት አለማመን አይደለም። ለክርስቶስ ምስክርነት መከላከያ ነው።

የ1952ቱ እስራት

በኤፕሪል 1952 ኒ ታሰረ። አንዳንድ ዘገባዎች እስሩ ከንግድ ጋር በተያያዙ ክሶች ምክንያት በማንቹሪያ እንደ ተፈጸመ ይገልጻሉ። እስሩ ከአጥቢያ በላይ የሆነው የእንቅስቃሴው አመራር በአብዛኛው በዙሪያው ይሽከረከር የነበረውን መምህር ከአብያተ ክርስቲያናቱ ወሰደ።

ዕድሜው አርባ ስምንት ዓመት ነበር።

በዙሪያው ከነበሩት አንዳቸውም ዳግመኛ እንደ ነጻ ሰው እንደማይኖር ሊያውቁ አይችሉም ነበር።

ድንጋጤው እጅግ ታላቅ እንደ ነበረ አያጠራጥርም። ኒ አማኞችን በውክልና የተሰጠ ሥልጣንን እንዲያውቁ፣ ከሠራተኞች ጋር ተቀናጅተው እንዲሠሩና አገልግሎትን እንዲቀበሉ አስተምሮ ነበር። አሁን እንቅስቃሴው እጅግ ተጽዕኖ ፈጣሪ የነበረው ሠራተኛው ሲሰወር ሕይወቱ ሊቀጥል ይችል እንደ ሆነ ማወቅ ነበረበት።

በእውነት መጽሐፍ ቅዱሳዊ የሆነች ቤተ ክርስቲያን ራስዋ ክርስቶስ ስለ ሆነ የአንድ መሪ መወሰድን ተቋቁማ መቆም መቻል አለባት።

ጳውሎስ ለኤፌሶን ሽማግሌዎች እርሱ ከሄደ በኋላ አደጋዎች እንደሚመጡ ነገራቸው፤ «ለእግዚአብሔርና … ለጸጋው ቃል አደራ ሰጥቻችኋለሁ» (የሐዋርያት ሥራ 20:32) በማለትም አደራ ሰጣቸው።

ሐዋርያው ሲሄድ እግዚአብሔርና ቃሉ ይቀራሉ።

ከፍርድ በፊት የነበረው ረጅም ጊዜ

የኒ መደበኛ የአደባባይ ችሎት የተካሄደው ከታሰረ ከዓመታት በኋላ ነበር። በአምባገነን አብዮታዊ ሥርዓት ሥር የሚደረግ እስር ዛሬ ነጻ ማኅበረሰቦች የሚጠብቁትን ፈጣን ችሎት፣ ግልጽ ማስረጃ፣ ገለልተኛ ጠበቃና ፍርድ ቤትን ከፖለቲካ ዘመቻዎች መለየትን አይከተልም ነበር።

በዚያ ጊዜ ውስጥ መንግሥት በክርስቲያን መረቦች ላይ ግፊቱን አጠናከረ። መሪዎችና የሥራ ባልደረቦች ተመረመሩ። ስብሰባዎች በቅርብ ክትትል ሥር ዋሉ። የአደባባይ ውግዘት የቍጥጥሩ የፖለቲካ ትርኢት አንድ ክፍል ሆነ።

ለአብያተ ክርስቲያናት እርግጠኛ አለመሆን ከታወቀ ፍርድ ይልቅ ሊከብድ ይችላል። ግልጽ አድማስ ባይታይም የመፈታት ተስፋ ሕያው ሆኖ ይቆያል።

መዝሙራት ለእንደዚህ ያለ መጠባበቅ ቋንቋ ይሰጣሉ፦ «አቤቱ፥ እስከ መቼ ለዘወትር ትረሳኛለህ?» (መዝሙር 13:1)።

መጽሐፍ ቅዱሳዊ እምነት ጥያቄውን ይፈቅዳል።

የ1956ቱ የአደባባይ ችሎት

በ1956 ኒ የፀረ አብዮት ቡድን መሪ ተብሎ በአደባባይ ተወገዘ፤ የአሥራ አምስት ዓመት እስራትም ተፈረደበት። መንግሥት ያቀረባቸው ክሶች የኢኮኖሚ ጥፋትን፣ የፖለቲካ ወንጀሎችንና የጾታ ብልግናን ያካትቱ ነበር። ሂደቱ ብዙ ተከታዮቹን እጅግ አደቀቀ።

አንድ የሕይወት ታሪክ እነዚህን ክሶች እንዴት ሊይዛቸው ይገባል?

ሊደመስሳቸውም ሆነ ሳይመረምር ሊደግማቸው አይገባም።

አንዳንድ በኋላ የተጻፉ የሕይወት ታሪክ ምንጮች ከባድ የግል ጥፋትን የሚያሳየው ማስረጃ ብዙ እንደ ነበረ ይከራከራሉ። ከእንቅስቃሴው ጋር የተሰለፉ ዘገባዎች ብዙ ጊዜ የፈጠራ ክስን፣ ማስገደድንና የፖለቲካ ስደትን አጽንኦት ይሰጣሉ። የአብዮታዊው መንግሥት ዘዴዎች የአደባባይ ኑዛዜዎችንና የርዕዮተ ዓለም ችሎቶችን ላለማመን እውነተኛ ምክንያት ይሰጣሉ። በዚያው ጊዜ ክርስቲያናዊ ለእውነት ያለን ታማኝነት ኒ ስለ ተሰደደ ብቻ ማንኛውም ክስ ሊሆን የማይችል ነው ብለን እንዳናውጅ ያግደናል።

እጅግ ኃላፊነት የተሞላበት መደምደሚያ ጠበብ ያለ ነው፦ ኒ ራሳቸውን የቻሉ የሃይማኖት መሪዎችን ለማስገዛት በተካሄደ ሰፊ የኮሚኒስቶች ዘመቻ ውስጥ ያለ ጥርጥር ዒላማ ተደርጎ ታሰረ። የእያንዳንዱ የሥነ ምግባርና የገንዘብ ክስ ትክክለኛ እውነት ግን በምንጮችና በትውፊቶች መካከል አሁንም አከራካሪ ነው።

ክርስቲያናዊ አድናቆት ታሪክ ሊሰጠው የማይችለውን እርግጠኝነት አይጠይቅም።

የመሪ መልካም ስም ሲፈርስ

ለተከታዮች በተወደደ መሪ ላይ የሚቀርብ ክስ ከመሪው ራሱ የሚበልጥ መንፈሳዊ ቀውስ ይፈጥራል። ቅድስናን ያስተማረው መምህር በከባድ ኃጢአት ከተከሰሰ ያስተማረው እውነት ምን ይሆናል?

ጳውሎስ ወሳኝ መርሕ ይሰጣል፦ «ሰው ሁሉ ውሸተኛ ከሆነ እግዚአብሔር እውነተኛ ይሁን» (ሮሜ 3:4)።

የክርስትና እውነት በመልእክተኛው የሥነ ምግባር ፍጹምነት ላይ የተመሠረተ አይደለም።

ይህ ግብዝነትን አያጸድቅም። መሪዎች ተጠያቂ መሆን አለባቸው። መጽሐፍ ቅዱስ ግን እውነት የሆነው እግዚአብሔር እውነተኛ ስለ ሆነ ነው።

ዳዊት ከባድ ኃጢአት ሠራ፤ ከንስሐው በፊትም በኋላም በመንፈስ ቅዱስ መሪነት መዝሙራትን ጻፈ። ጴጥሮስ ክርስቶስን ካደ፤ እንደ ገናም ወደ ስፍራው ተመለሰ። ቤተ ክርስቲያን በመዝገቡና በሸክላ ዕቃው መካከል መለየትን መማር አለባት፤ ያንንም ልዩነት በደልን ለመሸፋፈን ሳትጠቀምበት።

መሪ ኃጢአት ቢሠራ እውነት መጋለጥንና ንስሐን ይጠይቃል። መሪ በሐሰት ቢከሰስ እውነት መከላከልን ይጠይቃል። በሁለቱም ሁኔታ ጌታ ሆኖ የሚኖረው መሪው ሳይሆን ክርስቶስ ነው።

ቻሪቲ ኒ

የኒ ሚስት ቻሪቲ ቻንግ የጥሪውን ዋጋ ተካፍላለች። ግንኙነታቸው ራሱ ከጋብቻቸው በፊት የዓመታት መዘግየትን ያሳለፈ ነበር። ቻሪቲ የተማረችና ብቃት ያላት ሴት ነበረች፤ በኋላም በፖለቲካ ጥርጣሬ ሥር ያለ በአገር አቀፍ ደረጃ የታወቀ የክርስቲያን መሪ ሚስት መሆን ያስከተለውን መዘዝ ተሸከመች።

እርሷም እስራትና ስደት ደርሶባታል። ኒ በታሰረበት ዘመን ከእስር ቤት ውጭ ካለው ተራ የሰው ሕይወት ጋር ከሚያገናኙት ጥቂት ሰዎች አንዷ ሆነች።

የታወቁ ክርስቲያን ወንዶች ታሪኮች ብዙ ጊዜ ሚስቶቻቸውን ወደ ረዳት ገጸ ባሕርያት ያሳንሷቸዋል። ይበልጥ ሐቀኛ የሆነ የሕይወት ታሪክ የአገልግሎት ጉዞ፣ ውዝግብና እስራት የትዳር አጋሮች የሚሸከሙትን ዋጋ እንደሚያስከትሉ ያስታውሳል።

ጳውሎስ፦ «አንድም ብልት ቢሣቀይ ብልቶች ሁሉ ከእርሱ ጋር ይሣቀያሉ» (1ኛ ቆሮንቶስ 12:26) ብሎ ይጽፋል። ትዳር ያንን እውነት በሚያሠቃይ ሁኔታ ቃል በቃል እውን ያደርገዋል።

በኋላ ኒ አስተንትኗቸዋል ተብለው የተዘገቡ አሳቦች ቻሪቲ በጉዞውና በአገልግሎቱ ዓመታት በተሸከመችው ብቸኝነት ብዛት እንደ ተጸጸተ ያመለክታሉ። ይህ ትክክል ከሆነ እንዲህ ያለው ጸጸት ሰብአዊነቱን ያሳያል። የክርስቲያን ጥሪ የትዳርን ኃላፊነት አይሽርም።

ኒ የሌለባቸው አብያተ ክርስቲያናት

የኒ መወሰድ የክርስቲያን ጉባኤዎችን አላስቀረም። አንዳንድ ጉባኤዎች መንግሥት እውቅና ወደ ሰጣቸው መዋቅሮች ገቡ፤ ሌሎች ከእነርሱ ውጭ ቀጠሉ፤ ስደትም አማኞችን በተናቸው። የእንቅስቃሴው ማእከላዊ ያልሆነ አደረጃጀት በብዙ መልኮች እንዲጸና ረዳው።

ይህ መትረፍ በኒ ታሪክ ውስጥ ካሉት የታሪክ ምፀቶች አንዱ ነው። መንግሥት መምህሩን ዝም አሰኘ፤ ትምህርቱን ግን በቀላሉ ዝም ሊያሰኘው አልቻለም። የታተሙት ሥራዎቹ አስቀድመው ተሰራጭተው ነበር። ደቀ መዛሙርት ደቀ መዛሙርትን አሠልጥነው ነበር። ተራ አማኞች እንዴት እንደሚሰበሰቡ ያውቁ ነበር።

ጳውሎስ ከእስር ቤት ሆኖ እንዲህ ብሎ ጻፈ፦ «የእግዚአብሔር ቃል ግን አይታሰርም» (2ኛ ጢሞቴዎስ 2:9)።

ይህ ዓረፍተ ነገር በኒ የመጨረሻዎቹ ሃያ ዓመታት ላይ እንደ መግቢያ ጥቅስ ሊጻፍ ይችላል።

በእስር ቤት ለመንግሥት መገዛት

የቅርብ ጊዜ ምሁራዊ ጥናት ኒ በእስር ላይ ሳለ አንድ ዓይነት መገዛትን ይለማመድ እንደ ነበረ ያቀርባል። የእስር ቤት ሕይወቱን የማያቋርጥ አካላዊ ወይም አስተዳደራዊ ዓመፅ ያደረገው አይመስልም። ክርስቲያናዊ እምነቱን እንዲተው የቀረበለትን የመጨረሻ ጥያቄ እምቢ እያለ ደንቦቹን ይከተል ነበር።

ይህ ስለ ሥልጣን ላስተማረው ትምህርት ከበሰለ ንባብ ጋር ይስማማል። ክርስቲያኖች በሥነ ምግባር ለማይደግፏቸው መዋቅሮች ሊገዙ ይችላሉ። ጴጥሮስ ስደት የደረሰባቸውን አማኞች እግዚአብሔርን እየፈሩ ንጉሥን እንዲያከብሩ ነግሯቸዋል (1ኛ ጴጥሮስ 2:17)።

መገዛት ግን ክህደት በሚጀምርበት ስፍራ ያበቃል።

ልዩነቱ አስቸጋሪና ዋጋ የሚያስከፍል ነው። ሁሉን ነገር መቃወም ወይም በሁሉም ነገር መስማማት ይቀላል። የክርስቲያን ሕሊና ብዙ ጊዜ የሚኖረው በጠባቡ መንገድ ነው፦ በተቻለ መጠን መተባበር፣ ግጭቱ የማይቀር ሲሆን ደግሞ ለእግዚአብሔር መታዘዝ።

የደቀ መዝሙርነት ዋጋ በተጨባጭ ሲገለጥ

የኢየሱስ ቃላት በአንድ ኮንፈረንስ ውስጥ የሚያነቃቁ ሊመስሉ ይችላሉ፦ «እኔን መከተል የሚወድ ቢኖር፥ ራሱን ይካድ መስቀሉንም ተሸክሞ ይከተለኝ» (ማቴዎስ 16:24)።

በ1956 ኒ ከእንግዲህ ምሳሌ አላስፈለገውም።

መስቀሉ አሁን የእስር ፍርድ፣ የአደባባይ ውርደት፣ ከሚስቱና ከአብያተ ክርስቲያናቱ መለየት፣ እንዲሁም የሕዝብ ድምፁ መጥፋት ማለት ነበር።

ከዚህ አንዱም ቢሆን በእያንዳንዱ አከራካሪ ድርጊቱ ትክክል እንደ ነበረ አያረጋግጥም። መከራ የአስተምህሮ ወይም የሥነ ምግባር ፍጹምነት የምስክር ወረቀት አይደለም። ነገር ግን መከራ ምድራዊ ሽልማቶቹ ሲጠፉ እምነት ጸንቶ ይቆይ እንደ ሆነ ይገልጣል።

ኒ ክርስቶስ ሕይወት እንደ ሆነ፣ እኔነት ቦታውን መልቀቅ እንዳለበት፣ ትንሣኤ ከሞት በኋላ እንደሚመጣ፣ አማኞች በክርስቶስ እንደሚቀመጡ፣ በሕይወቱ እንደሚመላለሱና በድሉ እንደሚቆሙ ለአሥርተ ዓመታት ሰብኳል።

አሁን እነዚያ እውነቶች በተሰወረ ስፍራ ሊፈተኑ ነበር።

ሃያ ዓመት የሆነው የአሥራ አምስት ዓመት ፍርድ

መደበኛው ፍርድ አሥራ አምስት ዓመት ነበር። በጊዜው ቢጠናቀቅ ኖሮ ኒ በ1960ዎቹ መጨረሻ ሊወጣ ይችል ነበር። ይልቁንም የባህል አብዮትና የቀጠሉት የፖለቲካ ጥያቄዎች በሩን ዘጉት።

ዘገባዎቹ መፈታቱ እምነቱን በመካድ ወይም ኒ ሊቀበላቸው በማይችላቸው በሌሎች መንገዶች ባለ ሥልጣናቱን በማርካት ላይ የተመሠረተ እንደ ነበረ ይገልጻሉ። ትክክለኛው አስተዳደራዊ አሠራር ምንም ይሁን ምን፣ በ1972 እስኪሞት ድረስ በእስር ቆየ።

አሥራ አምስቱ ዓመታት ሃያ ሆኑ።

«እስከሞት ድረስ የታመንህ ሁን የሕይወትንም አክሊል እሰጥሃለሁ» (ራእይ 2:10)።

ይህን ያህል ቃል በቃል ሆኖ ሊሰማ የሚችል ጥቅስ ጥቂት ነው።

ቀጣዩ ምዕራፍ ወደ እነዚያ የተሰወሩ ዓመታት ይገባል። መረጃው ቍርጥራጭ ነው። ያም በራሱ የታሪኩ አንድ ክፍል ነው። አገልግሎቱ በቃላት ላይ የተገነባ ሰው ወደ ዝምታ ተገደደ፤ ቤተ ክርስቲያንም ሰባኪው የመስበኪያ መድረክ ሳይኖረው ሕይወት መስበክ ይችላል ወይ ብላ እንድትጠይቅ ተተወች።

ክርስቲያኖች በአብዮታዊ ርዕዮተ ዓለም ሥር

በማኦ ዘመን በነበረችው ቻይና ኮሚኒዝም የኢኮኖሚ ፖሊሲዎች ስብስብ ብቻ አልነበረም። ታሪክን፣ መደብን፣ ታማኝነትን፣ ማኅበራዊ ለውጥንና የሰውን ዕጣ ፈንታ የሚተረጕም ሥርዓት አቀረበ። በተግባርም ፓርቲው ሕሊናን የሚነኩ የርዕዮተ ዓለም ተገዥነት ዓይነቶችን ይበልጥ እየጠየቀ ሄደ።

ስለዚህ ክርስቲያኖች የገጠማቸው ያልወደዱት መንግሥት ብቻ ሳይሆን ስለ መጨረሻው እውነታ የሚናገር ተቀናቃኝ ትረካ ነበር።

ቤተ ክርስቲያን በብዙ መንግሥታት ሥር ተመሳሳይ ግፊቶችን አሳልፋለች። ሮም ለቄሣር የሚሰጠው ታማኝነት ሃይማኖታዊ ቅድስና እስኪላበስ ድረስ ሃይማኖቶችን ትታገሥ ነበር። ብሔርተኝነቶች አብያተ ክርስቲያናት ብሔራዊ ዕጣ ፈንታን እንደ ቅዱስ ነገር እንዲያዩ ሊጠይቁ ይችላሉ። የሸማችነት ባህሎችም ኢኮኖሚያዊ ምኞትን እንደ አምልኮ እንዲሠራ ሊያደርጉ ይችላሉ።

«ለጌታህ ለአምላክህ ስገድ እርሱንም ብቻ አምልክ» (ማቴዎስ 4:10)።

አንድ መንግሥት ወይም ርዕዮተ ዓለም የመጨረሻውን ታማኝነት በጠየቀ ቍጥር ፊተኛይቱ ትእዛዝ የፖለቲካ ውጤት ያላት ትሆናለች።

በማስገደድ የሚሰጥ የአደባባይ ኑዛዜ

የፖለቲካ ዘመቻዎች ኑዛዜን የርዕዮተ ዓለም ዳግም ቀረጻ መሣሪያ አድርገው ተጠቀሙበት። ክርስቲያናዊ ኑዛዜ በተለምዶ በእግዚአብሔርና በማኅበረሰቡ ፊት በፈቃደኝነት እውነትን መናገር ማለት ነው። በግድ የሚሰጥ ኑዛዜ ሌላ ነገር ነው።

ታሪክ ጸሐፊዎች ክስን የሚሸልሙና ተቃውሞን የሚቀጡ መንግሥታት ያዘጋጇቸውን መዛግብት ሲተረጕሙ ይህ ልዩነት ወሳኝ ነው።

የተፈረመ ቃል ስሕተት የሌለበት ማስረጃ ሳይሆን ማስረጃ ሊሆን ይችላል። ፍርሃት ሰዎች የሚናገሩትን ይለውጣል። ምርመራ ዐውዱን ይለውጣል። የአደባባይ ትርኢት የሰዎችን መነሻ ምክንያቶች ይለውጣል።

ስለዚህ ክርስቲያናዊ ለእውነት ያለው ቍርጠኝነት የዋህነትን ወይም ያለ ማገናዘብ ውድቅ ማድረግን ሳይሆን ምንጮችን በትዕግሥት መመርመርን ይጠይቃል።

ቤተ ክርስቲያን በፍርሃት ስትከፋፈል

ስደት ብዙ ጊዜ የሚሳካለት ግለሰቦችን በመነጠል ነው። አማኞች ሌሎቹ ሁሉ አቋማቸውን አላልተዋል ብለው እንዲያምኑ ከተደረጉ ድፍረት ይደክማል።

ስለዚህ ዕብራውያን ብዙም ሳይቆይ ስለ መከራና ስለ ትዕግሥት በሚናገር ዐውድ ውስጥ እንዲህ ብሎ ያዝዛል፦ «መሰብሰባችንን አንተው እርስ በርሳችን እንመካከር እንጂ» (ዕብራውያን 10:25)።

የአደባባይ ስብሰባዎች የማይቻሉ ሲሆኑ ኅብረት በሹክሹክታ ወደሚደረግ ጸሎት፣ በልብ ወደ ተያዘ የመጽሐፍ ቅዱስ ቃል፣ ወይም የማይታዩ አማኞች ታማኝ ሆነው እንደ ቀሩ ወደ ማወቅ ብቻ ሊጠብ ይችላል።

ግንኙነቱ ቢቋረጥም አካሉ አለ።

ቤተ ክርስቲያን በአገር ፍቅር፣ በፖለቲካ ግፊትና በእግዚአብሔር መንግሥት መካከል

የ1949ኙ የኮሚኒስቶች ድል ቻይናውያን ክርስቲያኖችን በፍጥነት በሚለዋወጥ የሥነ ምግባርና የፖለቲካ ምድር ውስጥ አስቀመጣቸው። የውጭ ሚስዮኖች፣ በትክክልም ይሁን ያለ አግባብ፣ ከኢምፔሪያሊስት ኃይል ጋር ተቈራኝተው ይታዩ ነበር። አዲሱ መንግሥት ብሔራዊ ነጻነትን፣ የርዕዮተ ዓለም ታማኝነትንና እየጨመረ የሚሄድ በአደባባይ ከእርሱ ጋር መሰለፍን ጠየቀ። የክርስቲያን መሪዎች የውጭ የበላይነትን እንዴት እንደሚቃወሙ፣ አገራቸውን እንዴት እንደሚወዱ፣ በሕዝባዊ ሕይወት እንዴት እንደሚተባበሩ፣ ያም ሆኖ የቤተ ክርስቲያንን የመጨረሻ ታማኝነት ለክርስቶስ እንዴት እንደሚጠብቁ ማስተዋል ነበረባቸው።

ኒ ቀደም ሲል በአገር በቀል የቤተ ክርስቲያን ሕይወት ላይ የነበረው ጽናት ለእንቅስቃሴው ብልጫ ሰጠው። ጉባኤዎቹ የአንድ የውጭ ሚስዮን ማኅበር ቅርንጫፎች ብቻ አልነበሩም። ያም ሆኖ ነጻነት የፖለቲካ ግፊትን አላስቀረም። የመንግሥት ስጋት ከውጭ ገንዘብ አልፎ እስከ ሃይማኖት ሥልጣን ራሱ ደረሰ።

አዲስ ኪዳን ቀለል ያለ የፖለቲካ ቀመር አይሰጥም። ጳውሎስ ስለ ገዢዎች መጸለይን ያዝዛል፤ በሮሜ 13 የመንግሥትን ሥልጣን ለሕዝብ ሥርዓት የቆመ አገልጋይ ብሎ ይጠራዋል። ጴጥሮስ አማኞች ንጉሥን እንዲያከብሩ ይነግራቸዋል። ያም ሆኖ የሐዋርያት ሥራ ሐዋርያት፦ «ከሰው ይልቅ ለእግዚአብሔር ልንታዘዝ ይገባል» (የሐዋርያት ሥራ 5:29) ማለታቸውን ይመዘግባል። ራእይ ግዛተ መንግሥቱ ራሱ አምልኮን ሲጠይቅ አውሬያዊ እንደሚሆን ያሳያል።

ስለዚህ የክርስቲያን የፖለቲካ መታዘዝ እውነተኛ ቢሆንም ወሰን አለው። መንግሥት ትክክለኛ ሥልጣን አለው፤ በሕሊና ላይ መለኮታዊ ሥልጣን ግን የለውም። መንግሥት እምነትን ሳያሰጋ የትራፊክ ፍሰትን ሊቈጣጠር ይችላል። ወንጀልን ሊቀጣ ይችላል። ነገር ግን ክርስቶስን መካድን፣ የሐሰት አምልኮን፣ ንጹሐን ሰዎችን አሳልፎ መስጠትን ወይም ወንጌልን ማፈንን ሲያዝዝ፣ ለእግዚአብሔር መታዘዝ ዋጋ የሚያስከፍል ተቃውሞ ይሆናል።

የኒ ሁኔታ ይበልጥ የተወሳሰበው የአደባባይ ክስና ኑዛዜ የርዕዮተ ዓለም ዳግም ቀረጻ መሣሪያዎች በነበሩባቸው ሕዝባዊ የፖለቲካ ዘመቻዎች ምክንያት ነበር። በእንደዚህ ያሉ ሁኔታዎች የተሰጡ ምስክርነቶች ጥንቃቄ የተሞላበት የታሪክ ግምገማ ያስፈልጋቸዋል። አንዳንድ ክሶች እውነት ሊይዙ ይችላሉ፤ አስገዳጅ ሥርዓቶች እያንዳንዱን ክስ ሐሰት አያደርጉትም። ነገር ግን በብርቱ የፖለቲካ ግፊት ሥር የሚሰጥ የአደባባይ ውግዘት እንደ ተራ የፍርድ ቤት ማስረጃ ሊነበብ አይችልም።

ይህ በተለይ በኒ የሕይወት ታሪክ ውስጥ አስፈላጊ ነው፤ ምክንያቱም በእርሱ ላይ ከባድ የሥነ ምግባርና የገንዘብ ክሶች ቀርበዋል። ኃላፊነት የሚሰማው ዘገባ ሊደመስሳቸውም ሆነ ያለ ማስጠንቀቂያ እንደ ተረጋገጠ ሐቅ ሊደግማቸው አይገባም። በመድኃኒት ንግዱ ዙሪያ ቀደም ሲል የተነሣው የቤተ ክርስቲያን ውዝግብ እውነተኛ ነበር። የኋለኞቹ የኮሚኒስቶች ክሶች የተነሡት ራሱን የቻለ የሃይማኖት ሥልጣንን ለማጥፋት በተዘጋጀ የፖለቲካ ሁኔታ ውስጥ ነበር። የታሪክ ጸሐፊው ማስረጃን፣ ፕሮፓጋንዳን፣ ምስክርነትን፣ ትርጓሜንና ገና ያልታወቀውን መለየት አለበት።

ኒ ራሱ ለፖለቲካ የነበረው እየተለወጠ የሄደ አቋምም በጥንቃቄ መታየት ይገባዋል። ከ1949 ጀምሮ የማይለወጥ የተቃውሞ አርአያ ብቻ አልነበረም። እንደ ብዙ ቻይናውያን ክርስቲያኖች በአዲሱ መንግሥት ሥር የሚኖርበትን መንገድ ፈለገ፤ በአንዳንድ ጊዜያትም መንግሥቱን በሚደግፉ የአደባባይ መግለጫዎች ተሳትፏል። የቅርብ ጊዜ ምሁራዊ ጥናት ስለ ፖለቲካዊ አድልዎ እንዳሰላሰለና ክርስቲያናዊ ማንነቱን አሳልፎ ሳይሰጥ የመገዛትን መንገድ ለማለፍ እንደ ሞከረ አጽንኦት ይሰጣል። ይህ ውስብስብነት በመጨረሻ መታሰሩን ይበልጥ እንጂ ያነሰ አስተማሪ አያደርገውም።

በግፊት ውስጥ ያለች ቤተ ክርስቲያን ብዙ ጊዜ መንግሥት በሩን ከመዝጋቱ በፊት ከውስጥ ትሰነጠቃለች። ፍርሃት ግንኙነቶችን ይለውጣል። አንዳንድ አማኞች ከሌሎች ይበልጥ ይስማማሉ። አንዳንዶች ጠንቃቃ ክርስቲያኖችን በፈሪነት ይከሳሉ፤ ሌሎች ደግሞ የሚቃወሙ ክርስቲያኖችን ኃላፊነት በጎደለው ድርጊት ይከሳሉ። ቤተሰቦችና ጉባኤዎች የሚቀጥለው ወር ምን እንደሚያመጣ ሳያውቁ ውሳኔዎችን ይጋፈጣሉ።

የጳውሎስ ምክር አስቸኳይ ይሆናል፦ «ቢቻላችሁስ በእናንተ በኩል ከሰው ሁሉ ጋር በሰላም ኑሩ» (ሮሜ 12:18)። «ቢቻላችሁስ» የሚለው ገደብ ሰላም ሁልጊዜ በእጃችን እንደማይሆን ይቀበላል። ያም ሆኖ ክርስቲያኖች ለሚሠሩበት መንፈስ ኃላፊነት አለባቸው።

የኒ የመስቀል ሥነ መለኮት ለዚህ ዘመን አንድ ምንጭ ሰጠ። ቤተ ክርስቲያን በማንኛውም ዋጋና በማንኛውም መንገድ ራሷን ለማትረፍ አትሞክርም። ንብረት፣ ደረጃና ድርጅቶች ሲጠፉ ክርስቶስ ምስክርነቱን ሊያጸና ይችላል። ይህ ጽኑ እምነት የፖለቲካ ቸልተኝነትን የሚመክር አይደለም። ከሽብር ነጻ መውጣት ነው።

ከአብዮቱ በኋላ የቻይና ክርስትና እጅግ ጽኑ ሆኖ ተገኘ። መዋቅሮች ፈረሱ፣ መሪዎች ታሰሩ፣ የውጭ አገር ሠራተኞች ተባረሩ፣ የአደባባይ እንቅስቃሴም ተገደበ፤ ያም ሆኖ የክርስቲያን ሕይወት አልጠፋም። ዘሩ ከምድር በታች ተሰወረ።

ኒ የዚያን ታሪክ የወደፊት ስፋት ሊያውቅ አይችልም ነበር። የራሱ የሚታይ አገልግሎት ወደ ፍጻሜው እየተቃረበ ነበር። ነገር ግን የሰበከው ሥነ መለኮት—የትንሣኤ ሕይወት የሚገለጠው የተፈጥሮ አቅሞች በሚያልቁበት ስፍራ ነው የሚለው—የትኛውም የኮንፈረንስ ምሳሌ ሊያስመስለው በማይችል ሁኔታ ሊፈተን ነበር።