መንፈስ፣ ነፍስና ሥጋ

የኒ እጅግ ልዩ የሆነው የሰው ተፈጥሮ አስተምህሮ

ብዙ ወንጌላውያን ዋችማን ኒን እንዲወድዱት ያደረገው መደበኛው የክርስቲያን ሕይወት ከሆነ፣ ልዩና አወዛጋቢ ያደረገው ደግሞ መንፈሳዊው ሰው ነው። በ1920ዎቹ ከባድ ሕመም በያዘውና በጥልቅ ጥናት በተጠመደበት ወቅት የተጻፈው ይህ ታላቅ ሥራ የቅርብ ጊዜ ምሁራን በትክክል «መጽሐፍ ቅዱሳዊ የሥነ ልቡና ትምህርት» ብለው የሚጠሩትን ለመሥራት ሞከረ። ኒ ሰው ከመንፈስ፣ ከነፍስና ከሥጋ የተሠራ እንደ ሆነ፣ የክርስቲያን ብስለትም እነዚህ የሰው ሁለንተና ክፍሎች በመንፈስ ቅዱስ አገዛዝ ሥር እንዴት እንደሚሠሩ በመረዳት ላይ የተመሠረተ እንደ ሆነ ተከራከረ።

ዋናው ጥቅስ 1ኛ ተሰሎንቄ 5:23 ነበር፦ «የሰላምም አምላክ ራሱ ሁለንተናችሁን ይቀድስ፤ መንፈሳችሁም ነፍሳችሁም ሥጋችሁም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመጣ ጊዜ ያለ ነቀፋ ፈጽመው ይጠበቁ»።

ዕብራውያን 4:12 ደግሞ ትልቅ ስፍራ ነበረው፦ «የእግዚአብሔር ቃል ሕያው ነውና፥ የሚሠራም፥ ሁለትም አፍ ካለው ሰይፍ ሁሉ ይልቅ የተሳለ ነው፥ ነፍስንና መንፈስንም ጅማትንና ቅልጥምንም እስኪለይ ድረስ ይወጋል»።

ኒ እነዚህን ክፍሎች ነፍስና መንፈስ በሰው አፈጣጠር ውስጥ ተለይተው ሊታወቁ የሚችሉ ክፍሎች ወይም ችሎታዎች መሆናቸውን የሚያሳዩ ማስረጃዎች አድርጎ ወሰዳቸው። ከዚያም ሌሎች መጽሐፍ ቅዱሳዊ ቃላትንና ተሞክሮዎችን እያዛመደ ዝርዝር ካርታ ሠራ፦ ሥጋ ከቍሳዊው ዓለም ጋር ይገናኛል፤ ነፍስ አእምሮን፣ ስሜትንና ፈቃድን ይዛ ግላዊ ራስን የማወቅ ችሎታን ትሰጣለች፤ የሰው መንፈስ ደግሞ እንደ ሕሊና፣ ውስጣዊ ግንዛቤና ኅብረት ያሉ ችሎታዎችን ይዞ እግዚአብሔር የሚታወቅበት ብልት ነው።

ይህ ንድፍ ብዙ አንባቢዎች በተራ ስሜትና በመንፈሳዊ ኅብረት መካከል ያለውን ልዩነት በቃላት እንዲገልጹ ረድቷቸዋል። በሌላ በኩል ደግሞ ተለዋዋጭ የሆነውን የመጽሐፍ ቅዱስ የቃላት አጠቃቀም ግትር በሆነ ባለ ሦስት ክፍል ሥርዓት ውስጥ አስገድዶ ያስገባል ተብሎ ተነቅፏል።

ፍትሐዊ ግምገማ የንድፉን የእረኝነት ዓላማም ሆነ የትርጓሜ ገደቦቹን በመገንዘብ መጀመር አለበት።

ሥጋ፦ ከቍሳዊው ዓለም ጋር የምንገናኝበት

ኒ ሥጋን ሰው ከሚታየው አካባቢ ጋር የሚገናኝበት መንገድ አድርጎ ቈጠረው። በስሜት ሕዋሳት እናያለን፣ እንሰማለን፣ እንዳስሳለን፣ እንቀምሳለን፣ እናሸታለንም፤ በሥጋም በተፈጠረው ዓለም ውስጥ እንሠራለን።

መጽሐፍ ቅዱሳዊ ክርስትና ሥጋን በተፈጥሮው ክፉ አድርጎ አይቈጥረውም። ዘፍጥረት ቍሳዊውን ፍጥረት መልካም እንደ ሆነ ይገልጻል። የእግዚአብሔር ልጅ ሥጋ ሆነ። ኢየሱስ በሥጋ ተነሣ። ክርስቲያኖች የሚጠባበቁት ከሥጋ መላቀቅን ሳይሆን «የሰውነታችን ቤዛ» ነው (ሮሜ 8:23)።

ስለዚህ ጳውሎስ ለሥጋ ጥልቅ ክብር ይሰጣል፦ «ሥጋችሁ የመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስ ነው» (1ኛ ቆሮንቶስ 6:19)።

የኒ ጠንካራው ትምህርት በዚህ ይስማማል። ሥጋ ለጽድቅ መሣሪያ ሆኖ ለእግዚአብሔር ሊቀርብ ይገባዋል። በተፈጥሮው ጌታም ጠላትም አይደለም። ኃጢአት የሥጋን ፍላጎቶች አበላሽቷል፤ ቤዛነት ግን ሥጋንም ያጠቃልላል።

ይህ አስፈላጊ የሆነው አንዳንድ የጥልቅ ሕይወት መንፈሳዊነት ዓይነቶች፣ የሥጋ ፍላጎቶች ለመንፈሳዊ ሕይወት አሳፋሪ እንቅፋቶች እንደ ሆኑ አድርገው ወደሚያዩ ተግባራዊ ምንታዌነት ሊያዘነብሉ ስለሚችሉ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ ግን ይበልጥ ሁለንተናዊ ነው። እንቅልፍ፣ ምግብ፣ ጾታዊነት፣ ሥራ፣ የአካል እንቅስቃሴ፣ ሕመም፣ እርጅናና ዕረፍት ከመንፈሳዊ ሕይወት ጋር የማይገናኙ ጉዳዮች አይደሉም።

በ1ኛ ነገሥት 19 የኤልያስ ተስፋ መቍረጥ ተጨማሪ መገለጥ ከመምጣቱ በፊት በከፊል በእንቅልፍና በምግብ ተስተናግዷል። ኢየሱስ ተኛ፣ በላ፣ አለቀሰ፣ ሕመምተኞችን ዳሰሰ፣ የሥጋንም ገደቦች ተቀበለ።

የበሰለ መንፈሳዊነት ሥጋን ሳያመልክ ይንከባከባል።

ነፍስ፦ አእምሮ፣ ስሜትና ፈቃድ

ኒ «ነፍስ» የሚለውን ቃል ለሥነ ልቡናዊው ሕይወት ተጠቀመበት፦ ለአሳብ፣ ለስሜትና ለፈቃድ። ነፍስ የስብዕናና ራስን የማወቅ መቀመጫ ናት።

«ነፍስ»ን ከግል ሕይወት፣ ከምኞትና ከውስጣዊ ተሞክሮ ጋር ማያያዝ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ድጋፍ አለው፤ የመጽሐፍ ቅዱስ አጠቃቀም ግን ሰፊ ነው። የዕብራይስጡ ነፈሽ እና የግሪኩ ፕሲኪ እንደ አገባባቸው ሕይወትን፣ ሰውን፣ ራስን ወይም ነፍስን ሊያመለክቱ ይችላሉ። መጽሐፍ ቅዱስ «ነፍስ»ን በትክክል ለሦስት ችሎታዎች የተሰጠ ቴክኒካዊ መጠሪያ አድርጎ በወጥነት አይጠቀምበትም።

አንባቢዎች የኒን ሥርዓት በእያንዳንዱ ቍጥር ላይ የሚጫን መዝገበ ቃላት ሳይሆን ሥነ መለኮታዊ ንድፈ ሐሳብ አድርገው ሊመለከቱት የሚገባበት አንዱ ስፍራ ይህ ነው።

ቢሆንም የእረኝነት ጭንቀቱ እውነተኛ ነበር። ክርስቲያኖች ከእግዚአብሔር እየኖሩ እንዳሉ እየገመቱ ከአእምሯቸው፣ ከስሜታቸው ወይም ከፈቃዳቸው ሊኖሩ ይችላሉ።

ምንጩ ትዕቢት ከሆነ ብሩህ የሆነ ክርክር ነፍሳዊ ሊሆን ይችላል። ኃይለኛ የአምልኮ ተሞክሮ ምንም መታዘዝን ካላስገኘ ተራ ስሜት ብቻ ሊሆን ይችላል። በኃይል የሚደረግ የ«እምነት» ተግባር ሃይማኖታዊ ቋንቋ የለበሰ ግትር የፈቃድ ኃይል ሊሆን ይችላል።

ኒ አማኞች አንድ ተግባር ክርስቲያናዊ መስሎ ይታይ እንደ ሆነ ብቻ ሳይሆን ከየት እንደሚመነጭም እንዲጠይቁ ፈለገ።

ጳውሎስ፦ «ስለ ሥጋ ማሰብ ሞት ነውና፥ ስለ መንፈስ ማሰብ ግን ሕይወትና ሰላም ነው» ሲል ተዛማጅ ልዩነትን ያመለክታል (ሮሜ 8:6)። ጥያቄው ማሰብና አለማሰብ አይደለም፤ አእምሮን የሚገዛው ክልል የትኛው ነው የሚለው ነው።

መንፈስ፦ ወደ እግዚአብሔር የሚያቀናው የሰው ክፍል

ኒ የሰውን መንፈስ ወደ እግዚአብሔር የሚያቀና የሰው ጥልቁ ክፍል አድርጎ ቈጠረው። በዳግመኛ መወለድ ጊዜ መንፈስ ቅዱስ ለአማኙ መንፈስ ሕይወትን ይሰጣል፤ ከእግዚአብሔር ጋር ያለውንም ኅብረት ይመልሳል።

ኢየሱስ ለኒቆዲሞስ የተናገራቸው ቃላት መሠረት ነበሩ፦ «ከሥጋ የተወለደ ሥጋ ነው፥ ከመንፈስም የተወለደ መንፈስ ነው» (ዮሐንስ 3:6)።

ጳውሎስ፦ «የእግዚአብሔር ልጆች መሆናችንን ያ መንፈስ ራሱ ከመንፈሳችን ጋር ይመሰክራል» ብሎ ይጽፋል (ሮሜ 8:16)። ኒ በዚህ ቍጥር ውስጥ ሁለት መናፍስትን አየ፦ የእግዚአብሔርን መንፈስና የሰውን መንፈስ።

ይህም የክርስቲያንን ሕይወት በውስጥ በሚያድረው በመንፈስ ቅዱስና ዳግመኛ በተወለደው የሰው መንፈስ መካከል ያለ ኅብረት አድርጎ እንዲገልጸው አስቻለው። የእግዚአብሔር መንፈስ ባሕርይን ከውጭ ብቻ አይነካም፤ በውስጥ ያድራል።

«የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ እንደ ሆናችሁ የእግዚአብሔርም መንፈስ እንዲኖርባችሁ አታውቁምን?» (1ኛ ቆሮንቶስ 3:16)።

የኒ አጽንዖት ክርስትና ከአስተምህሮ ጋር በአእምሮ መስማማት ብቻ እንዳልሆነ አማኞችን ያሳስባል። በውስጥ በሚያድረው መንፈስ የሚገኝ መንፈሳዊ ሕይወት ነው።

ይሁን እንጂ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። መጽሐፍ ቅዱስ አማኞች በውስጣቸው ያለን ረቂቅ ብልት ለማግኘት እንዲጨነቁ አያስተምርም። ተግባራዊው ጥያቄ በክርስቶስ በኩል በመንፈስ ከእግዚአብሔር ጋር ያለ ኅብረት ነው።

ሕሊና

ኒ ሕሊናን በሰው መንፈስ ውስጥ አስቀመጠው። ይህ የአካል ክፍሎችን የሚመስል ምደባ ሊረጋገጥ ይችል እንደ ሆነ ማወቅ ስለ ሕሊና ራሱ ካስተማረው ጠንካራ ትምህርት ያነሰ ጠቀሜታ አለው።

ጳውሎስ፦ «ስለዚህ እኔ ደግሞ በእግዚአብሔርና በሰው ፊት ሁልጊዜ ነውር የሌለባት ሕሊና ትኖረኝ ዘንድ እተጋለሁ» አለ (የሐዋርያት ሥራ 24:16)።

መልካም ሕሊና አስፈላጊ ነው። እግዚአብሔር ኃጢአትን ሲገልጥ አማኙ መናዘዝና በሚገባበት ስፍራ ካሣ መመለስ አለበት። ሕሊናን ያለማቋረጥ ቸል ማለት ልብን ሊያደነድን ይችላል።

ነገር ግን ሕሊና የማይሳሳት አይደለም። ጳውሎስ በተፈጥሯቸው ኃጢአት ባልሆኑ ነገሮች ስለሚታወኩ ደካማ ሕሊናዎች ይናገራል (1ኛ ቆሮንቶስ 8)። የረከሱ ወይም የደነዘዙ ሕሊናዎችንም ይገልጻል።

ስለዚህ ሕሊና በመጽሐፍ ቅዱስና በወንጌል መቀረጽ አለበት።

ኒ አንዳንድ ጊዜ እጅግ ረቂቅ የሆነ የሕሊና ስሜታዊነትን ያበረታታ ነበር። ይህ ጤናማ በሆነ ሰው ውስጥ ቅድስናን ሊያስገኝ ይችላል፤ ከልክ ያለፈ የሕሊና ጥንቃቄ ለሚያጠቃው ሰው ግን ማብቂያ የሌለው ራስን መክሰስ ሊያስከትል ይችላል። የክርስቶስ ደም የሰላም መሠረት ሆኖ መቅረት አለበት።

«… የክርስቶስ ደም እንዴት ይልቅ ሕያውን እግዚአብሔርን ልታመልኩ ከሞተ ሥራ ሕሊናችሁን ያነጻ ይሆን?» (ዕብራውያን 9:14)።

የነጻ ሕሊና ግብ አገልግሎት እንጂ በራስ መጠመድ አይደለም።

ውስጣዊ ግንዛቤና መመራት

ኒ «ውስጣዊ ግንዛቤ» የሚለውን ቃል ከማመዛዘንም ሆነ ከስሜት ለተለየ ቀጥተኛ መንፈሳዊ እውቀት ተጠቀመበት። አእምሮ ነገሩን በሙሉ ከመተንተኑ በፊት የሰው መንፈስ የእግዚአብሔርን አመራር ሊገነዘብ ይችላል ብሎ ያምን ነበር።

ብዙ ክርስቲያኖች ይህን መግለጫ የሚመስሉ ተሞክሮዎችን ያውቃሉ፦ ውስጣዊ ክልከላ፣ ሸክም፣ ሰላም፣ ጽኑ እርግጠኝነት ወይም በኋላ ትርጉሙ የሚገለጥ የአቅጣጫ ስሜት። መጽሐፍ ቅዱስ አማኞች «በእግዚአብሔር መንፈስ የሚመሩ» እንደ ሆኑ ይናገራል (ሮሜ 8:14)።

ነገር ግን «ውስጣዊ ግንዛቤ» በራሱ መለኮታዊ እንደ ሆነ ከተቈጠረ አደገኛ መደብ ይሆናል። የሰው ውስጣዊ ግንዛቤ ከትዝታ፣ ከፍርሃት፣ ከምኞት፣ ከደረሰ የሥነ ልቡና ጉዳት፣ ተመሳሳይ ነገሮችን ከመለየት ልማድ፣ ከባህል ጠባይ ወይም ከማይታወቅ አድልዎ ሊመነጭ ይችላል።

መጽሐፍ ቅዱሳዊ አመራር ብዙ መንገዶችን ይጠቀማል፦ መጽሐፍ ቅዱስን፣ ጥበብን፣ ጸሎትን፣ መለኮታዊ መግቦትን፣ ምክርን፣ ስጦታዎችን፣ ሁኔታዎችንና የመንፈስን ሰላምና ምስክርነት። የትኛውም ውስጣዊ ስሜት የእግዚአብሔርን ቃል አይሽርም።

ጳውሎስና ጓደኞቹ በሐዋርያት ሥራ 16 የተዘጉና የተከፈቱ በሮች አጋጥመዋቸዋል፤ ሆኖም ማሰባቸውን፣ መጓዛቸውንና ለሁኔታዎች ምላሽ መስጠታቸውን ቀጠሉ። አመራሩ እንደ ማሽን የሚሠራ ሳይሆን ሕያውና ተለዋዋጭ ነበር።

ስለዚህ የኒ ትምህርት የበሰለ አተገባበር ይህ ነው፦ ለመንፈስ ስሱ መሆንን አዳብር፤ ውስጣዊ ስሜቶችን ግን በትሕትና ፈትን።

«ሁሉን ፈትኑ፥ መልካሙን ያዙ» (1ኛ ተሰሎንቄ 5:21)።

ኅብረት

ኒ ኅብረትን በመንፈስ ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ቀጥተኛ ግንኙነት ለመግለጽ ተጠቀመበት። አዲስ ኪዳን ክርስቲያኖችን ከአብ፣ ከወልድና ከመንፈስ ጋር ወደ ኅብረት በግልጥ ስለሚጠራ ይህ ምናልባት የንድፈ ሐሳቡ እጅግ አነስተኛ ክርክር የሚያስነሣ ገጽታ ነው።

«ኅብረታችንም ከአባት ጋር ከልጁም ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር ነው» (1ኛ ዮሐንስ 1:3)።

«የጌታ የኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋ የእግዚአብሔርም ፍቅር የመንፈስ ቅዱስም ኅብረት ከሁላችሁ ጋር ይሁን» (2ኛ ቆሮንቶስ 13:14)።

ጸሎት ልመናን ማቅረብ ብቻ አይደለም፤ ኅብረት ነው። አምልኮ መዘመር ብቻ አይደለም፤ ኅብረት ነው። መጽሐፍ ቅዱስን ማንበብ መረጃ መሰብሰብ ብቻ አይደለም፤ የእግዚአብሔር እውነት አማኙን ሲያነጋግረው የኅብረት ስፍራ ይሆናል።

የኒ የአምልኮ ሕይወት ብርታት ክርስቲያኖችን ከሥርዓታዊ ሃይማኖት አልፈው ከእግዚአብሔር ጋር በንቃት ወደሚያውቁት ኅብረት እንዲገቡ በመጥራቱ ላይ ነበር።

አደጋው ግላዊ ስሜትን የእውነት መለኪያ ማድረግ ነው። ከእግዚአብሔር ጋር ያለ ኅብረት መጽሐፍ ቅዱስን ፈጽሞ አላስፈላጊ አያደርገውም። በአማኞች ውስጥ የሚያድረው መንፈስ ቃሉን ያስጻፈውና ክርስቶስን የሚያከብረው ያው መንፈስ ነው።

«ነፍሳዊው» ክርስቲያን

ኒ በመንፈስ ቅዱስ ሥር ባለው በሰው መንፈስ ሳይሆን በዋናነት በተፈጥሮ አእምሮው፣ ስሜቱ ወይም ፈቃዱ የሚገዛን አማኝ ለመግለጽ «ነፍሳዊ» ወይም «የነፍስ ሰው» የሚሉ ቅጽሎችን ተጠቀመ።

ይህ አገላለጽ የተወሰደው ከ1ኛ ቆሮንቶስ 2:14 ነው፤ በዚያ የአሜሪካ መደበኛ ትርጉም «ፍጥረታዊ ሰው» (የአማርኛው መጽሐፍ ቅዱስም እንዲሁ) የእግዚአብሔርን መንፈስ ነገር አይቀበልም ይላል። የግሪኩ ቅጽል ፕሲኪኮስ በሥርወ ቃሉ ከፕሲኪ («ነፍስ») ጋር ሊያያዝ ይችላል፤ ይህን ግን ወደ አንድ ሙሉ የሰው ተፈጥሮ አስተምህሮ መተርጐም አከራካሪ ነው።

በ1ኛ ቆሮንቶስ የጳውሎስ ንጽጽር መንፈስ በሌላቸውና መንፈስ ባላቸው ሰዎች መካከል ነው። ቀጥሎም ክርስቲያኖችን «ሥጋውያን» ብሎ ይገሥጻል። ኒ እነዚህን መደቦች አስፋፍቶ ወደ ዝርዝር የመንፈሳዊ ዕድገት ምደባ ቀየራቸው።

ይህ ምደባ የተፈጥሮ ችሎታ እየገዛን እንደ ሆነ የሚጠይቅ ከሆነ ብርሃን ሊፈነጥቅ ይችላል። ክርስቲያኖች አለመስማማትን ለማጣጣል እርስ በርሳቸው «ነፍሳዊ» እያሉ ሲሰያየሙ ግን ችግር ይሆናል።

ማስረጃ የሚጠይቅ ወንድም የግድ ነፍሳዊ አይደለም። ጠንካራ ስሜት የሚሰማት እኅት የግድ ነፍሳዊት አይደለችም። በጥንቃቄ የሚያቅድ መሪ የግድ ነፍሳዊ አይደለም።

የተሻለው መፈተኛ ከአንድ የሥነ ልቡና ንድፍ ጋር መስማማት ሳይሆን የመንፈስ ፍሬ ነው።

ስሜት፦ ስጦታም አደጋም

ኒ ስሜትን በጥንቃቄ ይመለከት ነበር፤ ምክንያቱም ሃይማኖታዊ ስሜት መንፈሳዊ ተሞክሮን ሊያስመስል ይችላል። የመነቃቃት ስብሰባዎች የጅምላ ግለትን ሊፈጥሩ ይችላሉ። ሙዚቃ ሰዎችን በኃይል ሊያነቃንቅ ይችላል። ፍርሃት የኃጢአት ወቀሳ መስሎ ሊቀርብ ይችላል። የፍቅር ስሜት ከመለኮታዊ አመራር ጋር ሊምታታ ይችላል።

ጥንቃቄው ጠቃሚ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ ግን ስሜትን የመንፈስ ተቃራኒ አድርጎ አያቀርበውም።

ኢየሱስ «በመንፈስ ቅዱስ ሐሤት አደረገ» (ሉቃስ 10:21)። ጳውሎስ ስለ እስራኤል «ታላቅ ኀዘን የማያቋርጥም የልብ ጭንቀት» ነበረበት (ሮሜ 9:2)። መዝሙራት አማኞች ፍርሃትን፣ ኀዘንን፣ ቍጣን፣ ደስታን፣ ተስፋንና ናፍቆትን ወደ እግዚአብሔር እንዲያመጡ ያስተምራሉ።

መንፈስ ቅዱስ ሰዎችን ስሜት አልባ አያደርግም። ስሜትን ይቀድሳል።

ትክክለኛው ጥያቄ «ጠንካራ ስሜት ተሰምቶኛልን?» ሳይሆን «ይህ ስሜት በእውነትና በፍቅር የሚገዛ ነውን? ክርስቶስን ወደሚመስል መታዘዝ ይመራልን?» የሚለው ነው።

ስለዚህ የኒ መደቦች ጤናማ በሆነ ስሜት ላይ ጥርጣሬ ሳይፈጥሩ ምንጩን ለመለየት ሊረዱ ይገባቸዋል።

አእምሮ፦ የሚታደስ እንጂ የሚታለፍ አይደለም

አንዳንድ የኒ አንባቢዎች መንፈሳዊ እውቀት በተፈጥሮው ከማመዛዘን እንደሚበልጥና አእምሮ ውስጣዊ ግንዛቤን በቀላሉ መከተል እንዳለበት ደምድመዋል። እንዲህ ያለው አተረጓጐም ወደ እውቀት ጥላቻ ሊመራ ይችላል።

ጳውሎስ፦ «በልባችሁ መታደስ ተለወጡ» ይላል (ሮሜ 12:2)። ስለ አማኞችም፦ «የፈቃዱ እውቀት መንፈሳዊ ጥበብንና አእምሮን ሁሉ እንዲሞላባችሁ» እያለ ይጸልያል (ቆላስይስ 1:9)።

መንፈስ አሳብን ያድሳል እንጂ አያልፈውም።

ኒ ራሱ ይህን ነጥብ ያሳያል። መንፈሳዊው ሰው እጅግ ትንታኔያዊ መጽሐፍ ነው፤ በመደቦችና በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ክርክሮች የተሞላ ነው። ድክመቶቹ ምንም ቢሆኑ ማሰብን የማይታመን አድርጎ የሚቈጥር ሰው ሥራ አይደለም።

አእምሮ አደገኛ የሚሆነው ራሱን ገዥ አድርጎ ሲሾም፣ ሲታበይ ወይም ከመታዘዝ ሲለይ ነው። የታደሰ አእምሮ ለመለየት እጅግ አስፈላጊ ነው።

ፈቃድ፦ የሚሰጥ እንጂ የሚደመሰስ አይደለም

ኒ እንደዚሁ የራስን ፈቃድ ስለ መከተል አስጠነቀቀ። ነገር ግን ለእግዚአብሔር የተሰጠ ፈቃድ የሌለ ፈቃድ አይደለም።

ኢየሱስ፦ «ፈቃዱን ሊያደርግ የሚወድ ቢኖር፥ እርሱ ይህ ትምህርት ከእግዚአብሔር ቢሆን ወይም እኔ ከራሴ የምናገር ብሆን ያውቃል» ይላል (ዮሐንስ 7:17)። በፈቃደኝነት መታዘዝ ወደ መረዳት መንገድ ይከፍታል።

ጳውሎስ ለመጓዝ «በመንፈስ አሰበ» (የሐዋርያት ሥራ 19:21)። የክርስቲያን ሕይወት ውሳኔን፣ ቍርጠኝነትንና ጽናትን ያጠቃልላል።

ችግሩ የራሱን ግቦች ራሱ ወስኖ ከዚያ በኋላ እግዚአብሔር እንዲባርካቸው የሚጠይቀው ራሱን የቻለው ፈቃድ ነው።

ጌቴሴማኒ ምሳሌውን ይሰጠናል፦ «የእኔ ፈቃድ አይሁን የአንተ እንጂ» (ሉቃስ 22:42)። የሰው ፈቃድ ይገለጣል፤ ደግሞም ይገዛል።

የወደቀው ሥጋና ነፍስ አንድ አይደሉም

የኒን ትምህርት ቀለል አድርገው በሚያቀርቡ ቅጂዎች ውስጥ የተለመደው አንዱ ግራ መጋባት ነፍስን ክፉ አድርጎ መቍጠር ነው። ኒ ራሱ ይህን በወጥነት አልተናገረም፤ ቋንቋው ግን አንባቢዎችን ወደዚያ ሊመራቸው ይችላል።

በመጽሐፍ ቅዱስ «ሥጋ» ብዙ ጊዜ በእግዚአብሔር ላይ ያመፀውን የወደቀውን የሰው ሕልውና ያመለክታል። «ነፍስ» ግን በቀላሉ ሕይወትን ወይም ሰውን ሊያመለክት ይችላል። ነፍስ ከኃጢአት ጋር አንድ ትርጉም ያላት አይደለችም።

ማርያም፦ «ነፍሴ ጌታን ታከብረዋለች፥ መንፈሴም በአምላኬ በመድኃኒቴ ሐሴት ታደርጋለች» ትላለች (ሉቃስ 1:46-47)። ቅኔያዊው ትይዩነት የማርያም ነፍስ ረክሳ መንፈሷ ግን በአግባቡ እንደሚያመልክ አያመለክትም።

እንደዚሁም ኢየሱስ፦ «ነፍሴ እስከ ሞት ድረስ እጅግ አዘነች» ይላል (ማቴዎስ 26:38)። ኃጢአት አልባው ሰብአዊነቱ የነፍስን ቋንቋ ያጠቃልላል።

ይህ ነፍስን እንደ ክፉ ላለመቍጠር ጠንካራ ምክንያት ነው። አእምሮ፣ ስሜትና ፈቃድ በእግዚአብሔር ሥር ሊታደሱና ሥርዓት ሊይዙ የሚገባቸው የተፈጠረው ሰብእና ገጽታዎች ናቸው።

ሁለትዮሽ፣ ሦስትዮሽና የመጽሐፍ ቅዱስ ቋንቋ

የክርስትና ሥነ መለኮት ሰው በተሻለ የሚገለጸው በሥጋና በነፍስ/መንፈስ (ሁለትዮሽ) ወይስ በሥጋ፣ በነፍስና በመንፈስ (ሦስትዮሽ) ነው በሚለው ጉዳይ ላይ ለረጅም ዘመናት ሲከራከር ኖሯል። ትክክለኛውን አስተምህሮ የሚይዙ ቁም ነገረኛ ክርስቲያኖች ሁለቱንም አመለካከቶች ይዘዋል።

እንደ 1ኛ ተሰሎንቄ 5:23 ያሉ ጥቅሶች ሦስትዮሽን የሚደግፉ ይመስላሉ። ሌሎች ጥቅሶች ነፍስንና መንፈስን በተደራራቢ ትርጉም ይጠቀማሉ፤ ወይም ሰውን በቀላሉ ሥጋና መንፈስ አድርገው ይገልጻሉ። የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊዎች ስለ ሰው የሚናገሩ ቃላትን ብዙ ጊዜ የሚጠቀሙት የአካል ክፍሎችን ለመዘርዘር ሳይሆን ተግባርን ለመግለጽ ነው።

ዕብራውያን 4:12 ቃሉ ነፍስንና መንፈስን እንደሚለይ ይናገራል፤ ኒም ይህን የመለያየታቸው ማስረጃ አድርጎ ወሰደው። ነገር ግን ቍጥሩ «ጅማትንና ቅልጥምንም» እንደሚለይ ደግሞ ይናገራል፤ ይህም የሰውን ሙሉ የአካል አወቃቀር ከመግለጽ ይልቅ ዘልቆ የሚገባ ማስተዋልን የሚገልጽ የንግግር ዘይቤ ሊሆን ይችላል።

ስለዚህ የኒ ሦስትዮሽ እንደ ሥነ መለኮታዊ ንድፈ ሐሳብ ሊቀበሉት የሚቻል ነው፤ ነገር ግን ብቸኛው ታማኝ ክርስቲያናዊ ንባብ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም።

ይበልጥ አስፈላጊ የሆኑት መጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነቶች በሁሉም ንድፈ ሐሳቦች ዘንድ የጋራ ናቸው፦ ሰዎች ለእግዚአብሔር የተፈጠሩ ሥጋ የለበሱ ፍጥረታት ናቸው፤ ኃጢአት ሰውን በሙሉ ያበላሻል፤ ዳግመኛ መወለድ በመንፈስ የሚሆን የእግዚአብሔር ሥራ ነው፤ መቀደስ ሰውን በሙሉ ያጠቃልላል፤ ትንሣኤም በሥጋ ያለውን ሕይወት ይመልሳል።

የጳውሎስ ጸሎት ራሱ ሁለንተናዊነትን አጽንዖት ይሰጣል፦ «ሁለንተናችሁን ይቀድስ»።

ከልክ ያለፈ ራስን የመመርመር አደጋ

ዝርዝር የሆነ መንፈሳዊ የሥነ ልቡና ትምህርት አማኞች እያንዳንዱን ውስጣዊ እንቅስቃሴ እንዲከታተሉ ሊያበረታታ ይችላል፦ ያ አሳብ የነፍስ ነበር ወይስ የመንፈስ? ያ ስሜት የሥጋ ነበር ወይስ ተራ ስሜት? ያ ውሳኔ ውስጣዊ ግንዛቤ ነበር ወይስ የራስ ፈቃድ?

እንዲህ ያለው ትንተና መንፈሳዊ ሽባነትን ሊያመጣ ይችላል።

አዲስ ኪዳን አብዛኛውን ጊዜ አማኞችን ወደ ክርስቶስ፣ ወደ መጽሐፍ ቅዱስ፣ ወደ ፍቅር፣ ወደ ጥበብና ወደ መታዘዝ ያቀናል። ራስን መመርመር ስፍራ አለው—«በሃይማኖት ብትኖሩ ራሳችሁን መርምሩ» (2ኛ ቆሮንቶስ 13:5)—የክርስቲያን ሕይወት ግን ማብቂያ የሌለው የውስጥ ብልቶች ምርመራ አይደለም።

እረኛው ከበጎቹ ውስጣዊ አሠራር ይልቅ ክርስቶስን ይበልጥ ይመለከታል።

የኒ መደቦች እጅግ ጠቃሚ የሚሆኑት አልፎ አልፎ ለምርመራ እንደሚያገለግሉ መሣሪያዎች ነው እንጂ በየደቂቃው እንደሚሠራ የቍጥጥር ሥርዓት አይደለም።

ቃሉ ይለያል

ኒ ዕብራውያን 4:12ን መጠቀሙ ወደ ጤናማ መፍትሔ ያመለክታል። በመጨረሻ ነፍስንና መንፈስን የምንለየው ራስን በመመርመር ብልሃት አይደለም። የእግዚአብሔር ቃል ዘልቆ ይገባል፤ «የልብንም ስሜትና አሳብ ይመረምራል» (ዕብራውያን 4:12)።

መጽሐፍ ቅዱስ እኛ ብቻችንን በትክክል ልንለያቸው የማንችላቸውን የልብ ዓላማዎች ይገልጣል።

ስለዚህ በጸሎት ማንበብ ራስን የመስጠት ተግባር ይሆናል፦ ጌታ ሆይ፣ ከትዕቢት፣ ከፍርሃት፣ ከምኞት ወይም ከራስ ፈቃድ ተነሥቼ የምሠራበትን ስፍራ አሳየኝ። ሁለንተናዬን ከእውነትህ በታች አድርገው።

አጽንዖቱ ራሳችንን ከመመደብ እግዚአብሔር እንዲመረምረን ወደ መፍቀድ ይሸጋገራል።

«አቤቱ፥ መርምረኝ ልቤንም እወቅ፤ ፈትነኝ አሳቤንም እወቅ፤ በእኔ ዘንድ የክፋት መንገድ እንዳለ እይ፥ የዘላለምንም መንገድ ምራኝ» (መዝሙር 139:23-24)።

የሰው ሁለንተና መቀደስ

የኒ ሥርዓት የሥልጣን ተዋረድ ያለው ሊመስል ይችላል፦ መንፈስ ነፍስን ይገዛል፤ ነፍስ ሥጋን ትገዛለች። ወደ እግዚአብሔር የሚያቀናው የሕይወት ክፍል አሳብን፣ ስሜትን፣ ፈቃድንና ተግባርን እንዲገዛ መፈለግ ጥበብ አለበት። ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስ የመጨረሻው ራእይ ከትእዛዝ ሰንሰለት ይበልጥ የተዋሐደ ነው።

የሰላም አምላክ ሁለንተናን ይቀድሳል።

አእምሮ ይታደሳል። ስሜቶች በእግዚአብሔር ደስ ይላቸዋል። ፈቃድ ይታዘዛል። ሥጋ የጽድቅ መሣሪያ ይሆናል። መንፈስ ከእግዚአብሔር ጋር ኅብረት ያደርጋል። ሰው በሁለንተናው ይወድዳል።

ኢየሱስ ሕጉን ሲያጠቃልል፦ «አንተም በፍጹም ልብህ በፍጹምም ነፍስህ በፍጹምም አሳብህ በፍጹምም ኃይልህ ጌታ አምላክህን ውደድ» ይላል (ማርቆስ 12:30)።

የምናደርገው ልዩነት ምንም ይሁን ምን እግዚአብሔር ሁለንተናውን ይጠይቃል።

የመጽሐፉ ዘላቂ ዋጋ፦ መንፈሳዊው ሰው

የኒ ውስብስብ የሰው ተፈጥሮ አስተምህሮ ተጽእኖው ለምን ጸንቶ ቀረ? ምክንያቱም እውነተኛ የሆነን ክርስቲያናዊ ተሞክሮ ይዳስሳል፦ አማኞች እያንዳንዱ ውስጣዊ ግፊት መንፈስ ቅዱስ እንዳልሆነ፣ የተፈጥሮ ተሰጥኦ መንፈሳዊ አገልግሎትን ሊያስመስል እንደሚችል፣ ከእግዚአብሔር ጋር ያለ ኅብረትም ከስሜት ወይም ከአእምሮ ብቻ ይበልጥ እንደሚጠልቅ ይገነዘባሉ።

ዋጋው መለየትንና በእግዚአብሔር መደገፍን በማዳበሩ ላይ ነው።

አደጋው ደግሞ ከልክ በላይ ሥርዓት በማበጀት፣ እውቀትን ወይም ስሜትን በሚጠሉ አተገባበሮችና ሌሎችን ዝቅ አድርገው የሚመለከቱ የ«መንፈሳውያን» ክርስቲያኖችን ልሂቅ መደብ የመፍጠር ፈተና ላይ ነው።

ጳውሎስ አስፈላጊውን እርማት ይሰጣል፦ «ማንም አንዳች የሚያውቅ ቢመስለው ሊያውቅ እንደሚገባው ገና አላወቀም» (1ኛ ቆሮንቶስ 8:2)።

እውነተኛ መንፈሳዊ እውቀት ትሕትናን ያስገኛል።

የኒ ጥልቁ ዓላማ በመንፈሳዊ የአካል አወቃቀር ጥናት ባለሙያዎችን መፍጠር አልነበረም። አማኞችን ወደ መንፈስ ሕይወት መምራት ነበር።

ለኒ ደግሞ ያ ሕይወት ግላዊ ሆኖ እንዲቀር ፈጽሞ የታሰበ አልነበረም። የሰው መንፈስ ዳግመኛ የሚወለደው ወደ አንድ አካል ውስጥ ነው። መንፈሳዊነት የጋራ መኖሪያውን የሚያገኘው በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ነው።

መንፈሳዊ መለየትና አንጎል

ኒ የጻፈው የዘመናችን የአንጎልና የነርቭ ሳይንስና የሥነ ልቡና ጥናት የሰውን ተሞክሮ ለመረዳት ዛሬ የሚገኙትን ብዙ መሣሪያዎች ከማዳበራቸው በፊት ነበር። የዘመናችን አንባቢዎች እያንዳንዱን የአእምሮ ወይም የስሜት ክስተት በኒ የመንፈስና የነፍስ መደቦች ውስጥ አስገድደው ማስገባት የለባቸውም።

ድካም ትኩረትን ይለውጣል። የሥነ ልቡና ጉዳት አደጋን የምንገነዘብበትን መንገድ ይነካል። ድባቴ ስሜትን ሊያደበዝዝ ይችላል። ጭንቀት መንፈሳዊ ማስጠንቀቂያ ተብለው የሚተረጐሙ የአካል ስሜቶችን ሊፈጥር ይችላል። የአንጎል አሠራር ልዩነት ሰዎች አካባቢንና ግንኙነትን የሚረዱበትን መንገድ ይቀርጻል።

እነዚህን እውነታዎች መቀበል መንፈስን መካድ አይደለም። ሥጋ የለበሱ ፍጥረታትን ውስብስብነት ማክበር ነው።

ኢየሱስ፦ «… በፍጹምም ኃይልህ … ውደድ» አለ (ማርቆስ 12:30)። ክርስቲያናዊ የሰው ተፈጥሮ አስተምህሮ ለተፈጠረው ሰው ሁለንተና ስፍራ ሊሰጥ ይገባል።

ስለዚህ የእረኝነት መለየት ጸሎትን፣ መጽሐፍ ቅዱስን፣ የሕክምና ጥበብን፣ የሥነ ልቡና ጥናትን፣ የማኅበረሰብን እውቀትና ጊዜን ሊያጠቃልል ይችላል።

መንፈስ ቅዱስ አካል ነው እንጂ ውስጣዊ ምልክት አይደለም

ስለ ሰው መንፈስ የሚሰጥ ዝርዝር ትምህርት ሳይታሰብ መንፈስ ቅዱስን የውስጣዊ ስሜቶች ምንጭ ብቻ አድርጎ ሊያሳንሰው ይችላል። አዲስ ኪዳን ግን መለኮታዊ አካል አድርጎ ያቀርበዋል፦ ያስተምራል፣ ይናገራል፣ ይልካል፣ ይከለክላል፣ ይማልዳል፣ ሊያዝን ይችላል፣ ክርስቶስንም ያከብራል።

«ግን እርሱ የእውነት መንፈስ በመጣ ጊዜ ወደ እውነት ሁሉ ይመራችኋል» (ዮሐንስ 16:13)።

የመንፈሳዊ ስሱነት ግብ ከእርሱ ጋር ያለ ግንኙነት እንጂ አመራርን የሚያስገኝ ዘዴ መካን አይደለም።

የኒ ምርጥ የኅብረት ቋንቋ ወደዚህ አቅጣጫ ያመለክታል።

መጽሐፍ ቅዱስ የሰውን ሁለንተና የሚገልጽ ቋንቋ ይጠቀማል

መጽሐፍ ቅዱስ ቃላትን በትክክል ከመከፋፈል ይልቅ ብዙ ጊዜ ይደራርባቸዋል። «ልብ»፣ «ነፍስ»፣ «አእምሮ»፣ «መንፈስ»፣ «ኃይል»፣ «ውስጣዊ ሰው» እና «ሥጋ» እንደ አገባባቸው ትርጉማቸው ይደራረባል።

ይህ የቋንቋ ብልጽግና ተርጓሚዎችን ትሑታን ሊያደርጋቸው ይገባል።

ካርታ ጠቃሚ የሚሆነው መሬቱን ቀለል አድርጎ ስለሚያሳይ ነው፤ ካርታውን ከመሬቱ ጋር ማምታታት ግን ስሕተትን ይወልዳል። የኒ ሦስትዮሽ ካርታ ነው።

መሬቱ በእግዚአብሔር ፊት ያለው ሕያው ሰው ነው።

መንፈስ፣ ነፍስና ሥጋ፦ ትሑት ሆኖ መቅረት ያለበት ጠቃሚ ልዩነት

«መንፈሳዊው ሰው» ኒ ውስጣዊውን ሕይወት በካርታ ለማሳየት ያደረገው እጅግ ታላቅ ሙከራ ነበር። ስለ ሰው ባለ ሦስት ክፍል ግንዛቤ አጥብቆ ተከራከረ፦ ሥጋ፣ ነፍስና መንፈስ። ሥጋ ከቍሳዊው ዓለም ጋር ይገናኛል፤ ነፍስ አእምሮን፣ ስሜትንና ፈቃድን ትይዛለች፤ የሰው መንፈስ ደግሞ እንደ ሕሊና፣ ውስጣዊ ግንዛቤና ከእግዚአብሔር ጋር ኅብረት ያሉ ተግባራትን ይይዛል። በዚህ ንድፈ ሐሳብ መሠረት ዳግመኛ መወለድ የሰውን መንፈስ ለእግዚአብሔር ሕያው ያደርገዋል፤ መንፈሳዊ ዕድገትም የመንፈስ አገዛዝ በሰው ሁለንተና ውስጥ እየሰፋ መሄዱ ነው።

ኒ በተለይ ከ1ኛ ተሰሎንቄ 5:23 ተነሣ፦ «የሰላምም አምላክ ራሱ ሁለንተናችሁን ይቀድስ፤ መንፈሳችሁም ነፍሳችሁም ሥጋችሁም … ፈጽመው ይጠበቁ»። ዕብራውያን 4:12ንም አጽንዖት ሰጠው፤ ቍጥሩ ቃሉ «ነፍስንና መንፈስንም … እስኪለይ ድረስ» እንደሚወጋ ይናገራል። እነዚህ ጥቅሶች ልዩነት ማድረግን ያስችላሉ፤ ከኒ በፊትም ብዙ ክርስቲያኖች ባለ ሦስት ክፍል መደቦችን ተጠቅመዋል።

ችግሩ የሚመጣው ልዩነት ወደ ግትር የአካል አወቃቀር ሲለወጥ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ «ነፍስ»፣ «መንፈስ»፣ «ልብ»፣ «አእምሮ»፣ «ውስጣዊ ሰው» እና ተዛማጅ ቃላትን ብዙ ጊዜ በተደራራቢ ትርጉም ይጠቀማል። ማርያም፦ «ነፍሴ ጌታን ታከብረዋለች፥ መንፈሴም በአምላኬ በመድኃኒቴ ሐሴት ታደርጋለች» ትላለች (ሉቃስ 1:46-47)፤ በዚያ ቅኔያዊው ትይዩነት ነፍስንና መንፈስን ጎን ለጎን ያስቀምጣቸዋል። ኢየሱስ ስለ ነፍሱ መታወክ ሊናገር ይችላል፤ ጳውሎስ ደግሞ እግዚአብሔርን በመንፈሱ ስለ ማገልገሉ ይናገራል። የመጽሐፍ ቅዱስ አጠቃቀም ቀለል ያለን ሰንጠረዥ የማይቀበል ብልጽግና አለው።

ስለዚህ የኒ መደቦች እጅግ ጠቃሚ የሚሆኑት ስለ ሰው ተፈጥሮ የተሟላ ሳይንሳዊ ካርታ ሆነው ሳይሆን የእረኝነት ልዩነቶች ሆነው ነው። ጭንቀቱ ተግባራዊ ነበር፦ አማኞች ከተፈጥሮ ምርጫ በሚነሡ ግፊቶችና በእግዚአብሔር አመራር መካከል ያለውን ልዩነት መማር አለባቸው። ስሜት እውነተኛ ነው፤ ግን የማይሳሳት አይደለም። አመክንዮ ጠቃሚ ነው፤ ግን ሁሉን የሚያውቅ አይደለም። የፈቃድ ኃይል እግዚአብሔርን ሊታዘዝ ወይም ሊቃወመው ይችላል። መንፈሳዊ ብስለት ሰው በሁለንተናው በእውነትና በመንፈስ ቅዱስ ሥር እንዲሆን ይጠይቃል።

ያ ጭንቀት ዛሬም ተገቢ ነው፤ ነገር ግን መለየት «መንፈስ» ተብሎ የተሰየመን ውስጣዊ ስሜት ወደ መፈለግ ብቻ መቀነስ የለበትም። መንፈስ ቅዱስ መለኮታዊ አካል ነው እንጂ የውስጣዊ ግንዛቤ መለኪያ መሣሪያ አይደለም። መጽሐፍ ቅዱስን አስጽፏል፤ ክርስቶስን ያከብራል፤ ቅዱስ ፍሬን ያፈራል፤ ስለ ኃጢአት ይወቅሳል፤ ስጦታዎችን ይሰጣል፤ የእግዚአብሔርንም ሕዝብ ይመራል። ከእግዚአብሔር ነው የሚባል ማንኛውም አመራር በመጽሐፍ ቅዱስ፣ በባሕርይ፣ በጥበብ፣ በመለኮታዊ መግቦትና በበሰሉ አማኞች ምክር መፈተን አለበት።

ዮሐንስ፦ «ወዳጆች ሆይ፥ መንፈስን ሁሉ አትመኑ፥ ነገር ግን መናፍስት ከእግዚአብሔር ሆነው እንደ ሆነ መርምሩ» ብሎ ያዝዛል (1ኛ ዮሐንስ 4:1)። መፈተን ራሱ መንፈሳዊ ተግባር ነው።

ስለ አንጎል ያለው የዘመናችን እውቀትም ትሕትናን ያበረታታል። እንቅልፍ፣ የሥነ ልቡና ጉዳት፣ ሆርሞኖች፣ የነርቭ ሕመሞች፣ መድኃኒቶች፣ ውጥረትና የአካል ሕመም አሳብንና ስሜትን ሊነኩ ይችላሉ። እነዚህን ነገሮች መቀበል መንፈሳዊውን እውነታ መካድ አይደለም። ሰዎች ሥጋ የለበሱ ፍጥረታት ናቸው። በ1ኛ ነገሥት 19 የኤልያስ መዝለፍለፍ በመጀመሪያ የተስተናገደው ስለ ጎደለ መንፈሳዊነት በሚሰጥ ትምህርት ሳይሆን በእንቅልፍ፣ በምግብ፣ በእግዚአብሔር መገኘትና ከዚያም በታደሰ ተልእኮ ነበር።

የኒ ንድፍ ጎጂ ሊሆን የሚችለው ተራ ስሜት ወዲያውኑ «ነፍሳዊ» ተብሎ ሲመደብና በዚህም ምክንያት በጥርጣሬ ሲታይ ነው። መዝሙራት ቅዱስ ስሜትን በብዛት ያሳያሉ፦ ኀዘንን፣ ቍጣን፣ ደስታን፣ ፍርሃትን፣ ናፍቆትን፣ ምስጋናንና ተስፋን። ኢየሱስ አለቀሰ። ጳውሎስ በጭንቀትና በፍቅር ጻፈ። መንፈሳዊነት ስሜትን ማደብዘዝ አይጠይቅም።

አእምሮም ጠላት አይደለም። ጳውሎስ በአእምሮ መታደስ እንድንለወጥ ይጠራናል (ሮሜ 12:2)። ከመጽሐፍ ቅዱስ ተነሥቶ ያመዛዝናል። አማኞች እውነት የሆነውን፣ ክቡር የሆነውን፣ ጽድቅ የሆነውን፣ ንጹሕ የሆነውን፣ ፍቅር ያለበትን፣ መልካም ወሬ ያለበትንም እንዲያስቡ ይጠይቃል። መንፈስ አእምሮን አያልፈውም፤ ያድሰዋል።

ስለዚህ የኒ የሰው ተፈጥሮ አስተምህሮ እጅግ ዘላቂ ክፍል የእያንዳንዱ ክፍል ትክክለኛነት ሳይሆን ወደ ውስጣዊ መለየት የሚያቀርበው ጥሪ ነው። ክርስቲያኖች እያንዳንዱ ጠንካራ ስሜት፣ ብልህ አሳብ፣ በመንፈሳዊ ስጦታ ስም የሚመጣ ውስጣዊ ስሜት ወይም ቍርጥ ምኞት ከእግዚአብሔር እንደሚመጣ መገመት የለባቸውም። ሰው በሁለንተናው መቀደስ ያስፈልገዋል።

በ1ኛ ተሰሎንቄ ያለው የጳውሎስ ጸሎት እጅግ አስተማማኝ የሆነውን መደምደሚያ ያቀርባል፦ «የሰላምም አምላክ ራሱ ሁለንተናችሁን ይቀድስ»። አንድ ሰው ባለ ሦስት ክፍል ወይም ባለ ሁለት ክፍል ሥነ መለኮታዊ ንድፈ ሐሳብ ቢቀበል፣ ግቡ በእግዚአብሔር ሥር ያለ ሁለንተናዊ ሙሉነት ነው። ክርስቶስ የሚያድነው ተነጣጣይ ሃይማኖታዊ ክፍልን አይደለም። ሰውየውን በሙሉ የራሱ ያደርጋል።