የስኳር ጭልፋው ቆብ

በእኔ ዘመን ከ«አለባበስ ቀላልነት» እጅግ ልዩ መገለጫዎች አንዱ፣ የተከበሩ ሴት ወዳጆች ሁሉ ያደርጉት የነበረው ቆብ ነበር። ከቅርጹ የተነሣ እኛ ወጣቶች ያለ አክብሮት «የስኳር ጭልፋ» ብለን እንጠራው ነበር፤ ምንም እንኳ እንደ ቅዱስ ነገር ለምናየው ነገር እንዲህ ያለ ቀልደኛ ስም መስጠት ቅዱስን ነገር እንደ ማርከስ ያህል ብዙ ጊዜ ቢመስለንም። በእኔ ዘመን የነበረ የትኛውም ወጣት ኩዌከር ከዚህ በተለየ መንገድ አያስብም ነበር። ከእኔ ዘመን ትንሽ ዘግየት ስላለ ጊዜ የጻፈ አንድ ጸሐፊ ነገሩን በትክክል እንዲህ ሲል ገልጾታል፦ «በበረቱ ውስጥ ላደገ ሰው፣ እንደ ኩዌከሮች ቆብ ያለ እጅግ የሚያስፈራ ጉዳይን መቅረብ ቀላል ነገር አይደለም። ከፍርሃት የተወለደ ክብደት ነበረው። በሴቶች ስብሰባ ፊት ለፊት ተቀምጦ ቢመራ፣ ወይም በሳቲን ወይም በዘይት በተነከረ ጨርቅ መሸፈኛው ተጠብቆ በወዳጆች ጃንጥላ ሥር ወደ ክረምት ማዕበል ቢወጣ፣ ወይም በእንግዳ መኝታ ክፍል አልጋ ላይ ብቻውን በግርማ ቢያርፍ እንኳ — የትም ቦታ፣ በየትኛውም ስፍራ፣ ክቡር ነገር ነበር።»

በቀላል የሐር ጨርቁ ስስ የሆነው፣ እጅግ ውድ፣ ለመስፋት አስቸጋሪና በግልጽ የማይመች የሆነው ይህ ቆብ «ቀላል» ተብሎ ሲቆጠር፣ ዋጋው የዚያን ትንሽ ክፍል ብቻ የሆነውና እጅግ የሚመቸው ተራ፣ ጌጥ የሌለው የገለባ ቆብ ግን «ቅንጡ» ተብሎ ለምን እንደ ተቆጠረ ምሥጢር ነው። ነገር ግን እንዲሁ ነበር። «ቀላል ቆብ» ሲባል ሁልጊዜ የስኳር ጭልፋ ማለት ነበር።

የሴት ወዳጅ ቀላል አለባበስ ቀሪው ክፍል፣ ወገቡ ቀላል፣ አንገቱ ዝቅ ያለ የርግብ ግራጫ ወይም ቡናማ ቀሚስ ላይ የሚታጠፍ ልስላሴ ያለው የርግብ ቀለም የሐር ሻል ነበር፤ የአንገቱን ክፍት ቦታ ስስ ነጭ የሙስሊን ጨርቅ ይሞላውና በደረት ላይ ይጣመር ነበር። ቆብ የሚመስል ቅርጽ ያለውና በአገጭ ሥር በለስላሳ ነጭ ሪባኖች የሚታሰር የሙስሊን ኮፍያ በቤት ውስጥም በውጭም ከስኳር ጭልፋው ሥር ይደረግ ነበር። በቀዝቃዛ የአየር ጠባይ ሴቶች ትልልቅ የርግብ ቀለም ያላቸው የካሽሚር ሻሎችን፣ ወይም ከሐር የተሸፈነ ኮፍያ ካለው የትከሻ ክፍል ጋር የተሸበሸቡ እናት ሀበርድ የሚባሉትን የካሽሚር ካባዎች ይለብሱ ነበር። ሻሎቹ ሁልጊዜ በትክክለኛ ጥንቃቄ ይታጠፉ ነበር፦ አንዱ ጫፍ በጀርባ ላይ ወደ ታች ይወርዳል፤ በአንገቱ ላይ ሦስት ንጹሕ እጥፋቶች በጠንካራ ፒን ይያያዛሉ፤ ተጨማሪ የተደበቁ ፒኖች ደግሞ ሙላቱን በቦታው ለመያዝ በትከሻዎቹ ላይ ይሰካሉ፤ ይህም ሻሉ ራሱን በራሱ ያስተካከለ ያስመስለው ነበር።

የወንዶች ቀላል ልብስ ደግሞ እንደ ቄስ ቀጥ ያለ አንገትጌ ያለው፣ ከፊት ተቆርጦ ወደ ኋላ የሚዘልቅ ኮትና ሰፊ ክንፍ ያለው ባርኔጣ ነበር። አለባበሱ በጠቅላላው እንግዳና ጥንታዊ ነበር፤ ሴቶቹ ግን በተለይ ያማሩ ይመስሉ ነበር፤ በአሮጌዎቹ የኩዌከር ኮፍያዎችና ቆቦች ከተከበቡት ፊቶች የበለጡ ጣፋጭና ሰላማዊ ፊቶች አይቼ የማውቅ አይመስለኝም። በእነርሱ መጥፋት ዓለም አንድ ውብ ነገር አጥታለች።

ኩዌከሮች ሁሉ — ወጣቶችም ሽማግሌዎችም — አስቀድመው «በበረቱ ውስጥ» እንዳሉ ተደርገው ይታዩ ስለ ነበርና ተለውጠው ወደ ጌታ እንዲመለሱ ፈጽሞ ስለማይመከሩ፣ በአንድ ሰው ሃይማኖታዊ ተሞክሮ ውስጥ ለውጥ መኖሩን የምናውቅበት ብቸኛው ማስረጃ «ቁም ነገረኛ መሆን» ወይም «ቀላል መሆን» የምንለው ነገር ነበር። ይህም በውጭ የማኅበሩን ቀላል አለባበስ በመልበስ ይታወቅ ነበር።

በመካከላችን ቀላሉን አለባበስ መልበስ እያንዳንዱን የኩዌከር ልጅ የሚጠብቀው፣ በተቻለ መጠን ለማዘግየት የምንጥርበት የማይቀር ዕጣ ተደርጎ ይቆጠር ነበር። በፊላደልፊያ ለውጡ ብዙውን ጊዜ የሚፈጸመው ሁሉም ሰው በአዲስ የወቅቱ ልብስ በሚገለጥበት፣ በኤፕሪል ወር በሚደረገው የጸደይ ዓመታዊ ስብሰባ ነበር። ያ የሚፈራው ለውጥ ከሁሉ ይበልጥ ሊፈጸም የሚችልበት ጊዜ ያ ነበር። «ቁም ነገረኛ የሆኑ» ወጣት አባላት የውስጣዊ ለውጥ ውጫዊ ምልክቶች የሆኑትን የስኳር ጭልፋ ቆቦችን፣ ወይም ቀጥ ያለ አንገትጌ ያላቸውን ኮቶችና ሰፊ ክንፍ ያላቸውን ባርኔጣዎች አድርገው መገለጥ ግዴታቸው እንደ ሆነ ይሰማቸው ነበር። እኛ ገና ያልተያዝነው ቀደም ብለን ደርሰን መግቢያዎቹን ልንመለከት በምንችልበት ስፍራ እንቀመጥ ነበር፤ ከጓደኞቻችን መካከል ማን በዚህ ከባድ ጥሪ ከሰልፋችን እንደ ተወሰደ ለማወቅ እንጓጓ ነበር።

ከዚህ ሕዝባዊ መግለጫ በፊት ስለሚደረጉት የግል ትግሎችና መንፈሳዊ ግብግቦች የምናውቀው በድፍኑ ብቻ ነበር፤ ነገር ግን ሁኔታው ጓደኞቻችን አንዴ ከተለወጡ በኋላ የሌላ ዓለም ሰዎች እንደ ሆኑ እንዲሰማን የሚያደርግ በቂ ክብደት ነበረው። ቀላሉን ልብስ መልበሳቸው በስብሰባ ውስጥ በመንቀጥቀጥ ጥቂት ቃላትን ከመናገር ጋር ከተያያዘ ደግሞ፣ በመካከላችን ያለው ገደል ፍጹም መሰለን — እኛም በዚያው ዕጣ ሥር እስክንወድቅ ድረስ ሊሻገሩት የማይቻል ገደል።

ለልጅነት አእምሮዬ የዚህን ተስፋ አስፈሪ ክብደት ምንም ቃል ሙሉ በሙሉ ሊገልጸው አይችልም። «ቀላል ቆብ ማድረግ» ከተራ የሰው ሕይወት ፍጻሜ ጋር እኩል የሆነ ያህል መሰለኝ። ከዚያ በኋላ ሰው እንደ ሌሎች ሰዎች ዳግመኛ ሊኖር አይችልም። ወጣት ከሆነ ከእንግዲህ ጨዋታ የለም — የሩጫ ውድድር የለም፣ ዛፍ መውጣት የለም፣ የድርቆሽ ክምር ላይ መውጣት የለም — የርግብ ቀለም ያለው የስኳር ጭልፋ አድርጎ ሳለ ደግሞ ከእነዚህ አንዱም በእርግጥ የለም። በዕድሜ የገፋ ከሆነ ደግሞ ልቡ ሙሉ በሙሉ ወደ ወዳጆች ስብሰባዎች፣ ምስክርነቶችና ሃይማኖታዊ ሸክሞች መዞር አለበት። የሥርዓት መመሪያ መጽሐፉን፣ የባርክሌይን አፖሎጂና የወዳጆችን ሃይማኖታዊ የሕይወት ማስታወሻዎች መውደድ፣ ደስ ለሚያሰኝ፣ ለሚያምርና ለዓለማዊ ነገር ሁሉ ጀርባውን መስጠት አለበት።

«ቁም ነገረኛ መሆን» በእኔ ሐሳብ ይህን አስፈሪ ቆብ ከማድረግ ያላነሰ ትርጉም ስለ ነበረው፣ ይህ ተስፋ ጨዋታ ወዳድ መንፈሴን ሊነገር በማይችል ፍርሃት ሞላው። እንዴት እንደ ሆነ አላውቅም፣ ውዲቱ እናታችን «የአለባበስ ቀላልነትን» የሚመለከተውን ጥያቄ በመታዘዝ እያንዳንዷ ሴት ልጇ በአሥራ አምስት ዓመቷ ቀላሉን ቆብ እንድታደርግ ልታዝ አስባለች የሚል ሐሳብ በአእምሮዬ ተቀርጾ ነበር።

እርሷ ራሷ በልጅነቷ ከሕፃንነቷ ጀምሮ ማለት ይቻላል ይህን ቆብ እንድታደርግ ተገድዳ ነበር። ልቧ በታዛዥነት የሠለጠነ ቢሆንም፣ እርሷም በአንድ ወቅት አምፃ ነበር።

እንደ ከባድ ማስጠንቀቂያ አድርጋ እንዲህ ትነግረን ነበር፦ ዘጠኝ ወይም አሥር ዓመት ሲሆናት የትምህርት ቤት ልጃገረዶች በቆቧ ምክንያት ያለ ርኅራኄ ያሾፉባት ስለ ነበር፣ ከእርሱ ለመገላገል እጅግ ተጨነቀች። ወላጆቿ ግን ሳያወላውሉ እምቢ አሉ። አንድ ቀን ጠዋት ወደ ትምህርት ቤት ስትሄድ በዉድበሪ ወንዝ ላይ ያለውን ጭር ያለ ድልድይ ስትሻገር፣ ጥላቻዋ እጅግ ስለ ተቀጣጠለ ቆቡን በቁጣ ከፊት ለፊቷ እየረገጠች ወሰደችው። ቀኑን ሙሉ ኅሊናዋ አሠቃያት። ምሽት ላይ ስትመለስ በወንዙ ዳር አንድ ጨለማ ጥላ አየች። በተረበሸው ሐሳቧ ወደ እርሷ የሚመጣ አስፈሪ ምስል ሆነባት። ስለ ክፋቷ ሊይዛት የመጣው ዲያብሎስ ራሱ እንደ ሆነ አመነች። በፍርሃት ተውጣ ዳግመኛ በቀላል ቆቧ ላይ ላለማመፅ ተስላ ወደ ቤት ሸሸች።

እኛ ልጆች በዚህ ታሪክ በጥልቅ ተነካን፤ ያንንም ድልድይ ሁልጊዜ እጅግ በአጉል እምነት በተሞላ ፍርሃት እናየው ነበር። ያን አስፈሪ ምትሐት እንዳልቀሰቅስ በመፍራት ለመተንፈስ እንኳ ሳልደፍር፣ ትንፋሽ በሚያሳጥር ፍጥነት ብዙ ጊዜ እንደ ተሻገርኩት አስታውሳለሁ። ከእናታችን ተሞክሮ አንጻር የ«ቀላል ቆብ»ን ዕጣ ላመልጥ እችላለሁ ብዬ ለአፍታ እንኳ አስቤ አላውቅም፤ በልጅነቴ ዕድሜዬ ወደዚያ አስከፊ የአሥራ አምስት ዓመት ዕድሜ ቀስ በቀስ ሲገሰግስ የተመለከትኩበት ድንጋጤ ሊገለጽ ከሚችለው በላይ ነው። ደግነቱ ያ ዕድሜ ላይ ከመድረሴ በፊት፣ መላውን ማኅበር በጸጥታ ሲነካ የነበረው ስውር የሐሳብ ለውጥ እናታችንንም ነካት፤ የተፈሩት «ቀላል ቆቦች» ፈጽሞ አልመጡም።

ይልቁንም ሊገኙ ከሚችሉት እጅግ ቀላል የሆኑትን ትንንሽ የገለባ ቆቦች እናደርግ ነበር። በጣም ከፈራናቸው «ቀላል ቆቦች» ጋር ሲነጻጸሩ ለኩዌከር አስተሳሰባችን እጅግ ቅንጡና ዓለማዊ ስለ መሰሉን፣ አድርገናቸው ስንወጣ ራሳችንን እንደ «ፋሽን ተከታይ እመቤቶች» ያህል ይሰማን ነበር፤ ምንም እንኳ አሁን ሳስበው ሊታሰቡ ከሚችሉት እጅግ ሥርዓታማ ትንንሽ የኩዌከር ልጃገረዶች መስለን እንደ ነበረ እርግጠኛ ብሆንም።

እኔ ዕጣ ብዬ የምጠራው የ«ቀላል ቆብ» ነገር በአንድ ወጣት ወዳጅ ላይ ሲወድቅ፣ በአብዛኛው ሽማግሌዎቹ ወዳጆች «መስቀሉን» ለመሸከም ከባድ እንዳይሆን በሚያደርግ ፍቅር በተሞላ ርኅራኄ ይቀበሉት ነበር።

አንዳንድ ጊዜ ግን ፈጽሞ ላልፈለገው ቤተሰብ አባል ላይ ይወርድ ነበር።

በመካከላችን የቀላልነት ደረጃዎች ነበሩ፤ አንዳንዶቹ «ጥብቅ» ወዳጆች — ብዙ ጊዜ «ጽኑ» ወዳጆች ተብለው የሚጠሩ — ሲሆኑ፣ በከንቱው የዓለም ፋሽን የበለጠ የሚሳተፉት ደግሞ «ቅንጡ» ወዳጆች በመባል ይታወቁ ነበር። ከማውቃቸው ከእንዲህ ያሉ «ቅንጡ» ቤተሰቦች በአንዱ ውስጥ፣ በእኔ ዕድሜ ያህል የሆነች ኤልሳቤጥ የምትባል ብሩህና ንቁ ልጅ ነበረች፤ እርሷም በልጅነቷ መጀመሪያ ላይ አሁን ለእኔ በእውነት አሳዛኝ የሚመስል ተሞክሮ አሳለፈች።

አንድ ቀን ስለ «የአለባበስ ቀላልነት» የሚናገረው ጥያቄ ተነብቦ የተለመደው ጸጥታ ከተከተለ በኋላ፣ አንዲት ተጓዥ አገልጋይ ተነሥታ፣ ጌታ በዚያ ላለ ለአንድ ወጣት ልብ መልእክት እንደ ሰጣት እንደምታምን፣ ያም ሰው መስቀሉን ተሸክሞ «ቀላሉን አለባበስ» እንዲለብስ የተጠራ እንደ ሆነ በሚያስደንቅ ሁኔታ ተናገረች። በሆነ ምክንያት ወጣቷ ኤልሳቤጥ በጥልቅ ተነካች። መልእክቱ ለእርሷ የታሰበ እንደ ሆነ አንድ ውስጣዊ ድምፅ የነገራት መሰላት። በእንባ ተዋጠች፤ በስብሰባው መጨረሻም አንድ ሽማግሌ መረበሿን አስተውሎ ወደ አጠገቧ መጣ፤ እጁን በትከሻዋ ላይ አድርጎ በክብደት፦ «ውድ ልጄ ሆይ፣ ጌታ እንደ ተናገረሽ አምናለሁ። ከሰማይ የታየሽን ራእይ የምትታዘዢ ሁኚ።» አላት። ይህ በኤልሳቤጥ አእምሮ ውስጥ የነበረውን ስሜት አጸና፤ ልትቃወመው የማትደፍረው መለኮታዊ ጥሪ እንደ ደረሳት በሚሰማ አስፈሪ ስሜት ተጎንብሳ ወደ ቤት ሄደች።

ከዚያም አስፈሪ ትግል ጀመረ። ቤተሰቧ ፈጽሞ እንደማይቀበሉት ታውቅ ነበር፤ ከእርሷ ይጠበቃል ብላ ያመነችውን የአለባበስ ለውጥ ለማድረግ የሚያስፈልጉትን ጨርቆች ለመግዛት ገንዘብ እንደማይሰጧት እርግጠኛ ነበረች። እየደረሰባት ያለውን ነገር ለማንም ለመናገር ፈራች፤ አፈረችም። በመጨረሻም ለራሷ «ቀላል ቀሚስ» ለመስፋት መሞከር እንዳለባት ወሰነች። ከአነስተኛው የኪስ ገንዘቧ እያንዳንዷን ሳንቲም አጠራቀመች፤ ቀስ በቀስም ልታገኛቸው የምትችላቸውን እጅግ ርካሽ ጨርቆች ለመግዛት በቂ አሰባሰበች። በሌሊት፣ ሁሉም ከተኛ በኋላ በክፍሏ ብቻዋን ሆና፣ በማያልቅ ድካምና በእንባ የሚፈለገውን አለባበስ መስፋት ጀመረች። መመሪያ ወይም የልብስ ቅድ ለመጠየቅ አልደፈረችም፤ ሌሊት ከሌሊትም ባልለመደችው ሥራ ላይ ደከመች፤ በመጨረሻም ሻካራና ፍጽምና በጎደለው መንገድ ያ ምስኪን ትንሽ አለባበስ ተጠናቀቀ። «ዓለማዊ» ልብሷን አውልቃ ሽማግሌ ሴት ወዳጆች የሚያደርጉትን ኮፍያ፣ የአንገት መሸፈኛና ደብዛዛ ቀለም ያለው ሻል ለብሳ በቤተሰቧ ፊት የቀረበችበት ቀን መጣ።

ይህ ምን እንዳስከፈላት ፈጽሞ አትነግረኝም ነበር፤ በጎልማሳነቷም እንኳ ቤተሰቧ በድንጋጤ የተቀበሏትን ሁኔታ ስትናገር ለራሷ የወጣትነት ሰማዕትነት በጥልቅ እያዘነች ከማልቀስ አትቆጠብም ነበር። ነገር ግን ትክክል ሆነችም ተሳሳተችም፣ ቢያንስ ግዴታዬ ነው ብላ ላመነችው ነገር ታማኝ እንደ ሆነች ትናገር ነበር። ይህ ታማኝነት እንዲህ ያለ ጥልቅ ሰላም አመጣላት፤ በሕይወቷ የተደረገው ሥር ነቀል ለውጥም ለጠባይዋ ዘላቂ ጥቅም አስገኘ፤ ስለዚህም ልትተወው ፈጽሞ አልፈለገችም፤ እስከ ሞቷም ድረስ በልጅነቷ በእንዲህ ያለ የመንፈስ ጭንቀት የተቀበለችውን ያንኑ ዓይነት አለባበስ መልበሷን ቀጠለች።

ምናልባት በአሥራ ስድስት ዓመቴ ሃይማኖታዊ መነቃቃት ካገኘሁ ብዙም ሳይቆይ ከጻፍኩት የማስታወሻ ደብተሬ የተወሰደ ክፍል፣ እንዲህ ያሉ ተመሳሳይ የኅሊና ጥንቃቄዎች በሌላ ወጣት ልጃገረድ — በመንፈሳዊ ነገሮች ሁሉ የቅርብ ጓደኛዬና ምሥጢረኛዬ በነበረችው — ስሱና ኅሊናዊ ልብ ላይ እንዴት ይሠሩ እንደ ነበረ ጥቂት ማስተዋል ሊሰጥ ይችላል። በ11ኛው ወር በ13ኛው ቀን 1849 በሚለው ቀን ሥር የሚከተለውን አገኛለሁ፦ «ሀ. ከእኔ ጋር አንድ ሳምንት ስታሳልፍ ቆየች፤ ከዚህ የበለጠ መቼ እንደ ተደሰትኩ አላውቅም።

በመካከላችን የነበረው መንፈሳዊ ኅብረት ፍጹም ነበር። አንዳችን ከሌላችን ምንም ስሜት የሸሸግን አይመስለኝም። የእግዚአብሔር ፈቃድ በነፍሷ ውስጥ ከመገለጡ በፊት ስለ ደረሰባት የአእምሮ ሥቃይ — ልትሸከመው ይቻላል ብላ ካሰበችው የሚበልጥ ሥቃይ — እንዲሁም ያ ፈቃድ ሲገለጥ ስለ ደረሰባት የመንፈስ ጭንቀት ነገረችኝ። ቅንጡ ልብሶቿን ሁሉ ወዲያውኑ እንድትተው፣ የደረት ማስያዣ ፒኖቿንና የወርቅ ጣት መከለያዋን፣ ብዙ ልብሶቿን፣ ቀሚሶቿንም ጭምር እንድታቃጥል እንደ ተፈለገባት አመነች። ታላቅ ፈተና ነበር፤ እንደ ብክነት መሰላት፤ የሰው ተፈጥሮም ወደ ኋላ አለ። ከዚህም የሚበልጥ ፈተና ነበረ። ወላጆቿ ፍሬም አሠርተው በእንግዳ መቀበያ ክፍላቸው የሰቀሉትና እጅግ ያደንቁት የነበረ አንድ ትልቅ ባለ አንድ ቀለም ሥዕል ሠርታ ነበር። ይህንንም ሥዕል ከነፍሬሙ ወስዳ ማቃጠል እንዳለባት ተሰማት። ወላጆቿ ምን ያህል እንደሚያዝኑ፣ ለእኅቷና ለወንድሟም ምን ያህል ሞኝነት እንደሚመስል ታውቅ ነበር፤ ትግሉም እጅግ ታላቅ ነበር። ነገር ግን የመለኮታዊ መሪዋ ተግሣጽ እጅግ ልብ የሚሰብር ስለ ነበረ በመጨረሻ ልትታገሠው አልቻለችም፤ ተገዛችም። አባቷ፣ እናቷና እኅቷ በዚያን ጊዜ ኬፕ ሜይ ነበሩ፤ አለዚያ ፈጽሞ ልታደርገው አትችልም ነበር አለች። ሲመለሱ ነገረቻቸው፤ ከዚያም በኋላ የተከተለው ቅዱስና ሰማያዊ ጸጥታ ሊገለጽ የማይችል ነበር አለች። በምድር ላይ እንዳለች እንኳ አልተሰማትም። ዳግመኛ ኃጢአት የማትሠራ መሰላት፤ ሽልማቱም ከሥቃዩ እጅግ የሚበልጥ ነበር። እንዴት ያለ ክቡር ተግባር ፈጸመች! እኔ ብሆን ኖሮ እንዲህ ያለ ታላቅ መሥዋዕት ከማቅረብ ይልቅ ለመታዘዝ እምቢ ብዬ ማንኛውንም ሥቃይ እሸከም ነበር ብዬ እፈራለሁ። አሁን ደግሞ ቀላል ቆብ — እኔ እንደምጠራቸው ‹የስኳር ጭልፋ› — ለማድረግ ተስማምታለች። ታላቅ ለውጥ ቢሆንም፣ ብዙም የሚወራበት ቢሆንም፣ እግዚአብሔር ከባዱን ነገር ቀላል፣ መራራውንም ጣፋጭ ሊያደርግ እንደሚችል እውነት ሆኖ ስላገኘችው፣ እምብዛም አትፈራውም። እርሷ እንዳደረገችው መስቀሉን ልሸከም እችል ይሆን?»

በጓደኛዬ ተሞክሮ በመጠኑም ቢሆን ተነክቼ እንደ ነበር ብዙም ሳይቆይ የተጻፈው ሌላ የማስታወሻ ደብተሬ ክፍል ያሳያል፦ «አሥራ አንደኛው ወር፣ 17ኛው ቀን፣ 1849። ዛሬ ስለዚህ ነገር ሳስብ፣ አንዳንድ ጊዜ ቀላል የስኳር ጭልፋ ቆብ ማድረግ ለእኔም ትክክል ሊሆን የሚችል ያህል መሰለኝ፤ ነገር ግን እንዲህ ያለ ታላቅ ሞገስ ይሰጠኛል ብዬ ለማመን እምብዛም አልደፍርም። ይህን መሥዋዕት ለማቅረብ የምችልበትን ጊዜ እንዲህ መናፈቄ ለራሴም እንኳ እንግዳ ነገር ነው፤ በእውነቱ ግን መሥዋዕት አይሆንም።

ሰዎች በአጠቃላይ እነዚህን ቆቦች እጅግ ይጠሏቸዋል፤ እኔም ምናልባት ከአንድ ዓመት በፊት እጠላቸው ነበር፤ አሁን ግን እጅግ አጥብቄ ስለምናፍቀው ስለ ጉዳዩ በረጋ መንፈስና በግልጽ መፍረድ እንዳልችል እፈራለሁ። እግዚአብሔር የሚፈልግብኝን ይህንንም ሆነ ሌላ ማንኛውንም መሥዋዕት በደስታ ባቀርብም፣ ሳልላክ መሮጥና እግዚአብሔር ያልፈለገውን ማድረግ ምን ያህል አስከፊ እንደ ሆነ አውቃለሁ። አንዳንድ ጊዜ ከእንግዲህ መጠበቅ የማልችል ይመስለኛል — የነፍሴን መዳን ለማግኘት አንድ ነገር ማድረግ እንዳለብኝ፣ እግዚአብሔርም ምንም ባይፈልግብኝ እኔ ራሴ አንድ ነገር ማቅረብ እንዳለብኝ ይሰማኛል። ይህን ግን ለማድረግ አልደፍርም። ኦ፣ እግዚአብሔር ብቻ በእኔ ላይ ቢያኖራቸው መስቀሉንም ነውሩንም እንኳ ልወድ እንደምችል ይሰማኛል፤ አሁን ግን ግዴታዬ ትዕግሥትና በጸጥታ መጠበቅ ነው።»

ከዚህ ክፍል የሰማዕትነት መንፈስ በውስጤ ተቀስቅሶ እንደ ነበረና ስለ ሃይማኖቴ ስል አንድ ከባድ ነገር ለማድረግ እናፍቅ እንደ ነበር ግልጽ ነው። ነገር ግን እነዚህ ስሜቶች ብዙም ሳይቆዩ አለፉ፤ የፈራሁትና የተመኘሁት «የስኳር ጭልፋ» ቆብም ራሴን ፈጽሞ አላስጌጠም። በሕይወት ኃይልና በጨዋታ መንፈስ የተሞላሁ፣ በውጫዊው ሕይወት ደስታዎች የተዋጥሁ ጤናማ ወጣት ነበርኩ። ኅሊናዬ ሁልጊዜ በቀላሉ ይረጋጋ ነበር፤ በአብዛኛውም ልጃገረድነቴን ያሳለፍኩት፣ አስተዳደጌና በዙሪያዬ የነበረው አስገዳጅ የኩዌከር ከባቢ ሁለተኛ ተፈጥሮዬ ያደረጉትን የዕለት ተዕለት ተራ ግዴታ ጥያቄዎች ብቻ እያወቅሁ ነበር።