የኩዌከሮች ምሪት

በወጣት ልቤ ላይ የተቀረጸው እጅግ ጠንካራ ስሜት፣ እኛ ኩዌከሮች የመንፈስ ቅዱስን «የሚታወቅ ምሪት» በማወቃችን ያገኘነው ከሁሉ የላቀ መብትና ለዚህ ምሪት የመታዘዝ ወሳኝ አስፈላጊነት ነበር። እኛ ወጣቶቹ ወዳጆች (ኩዌከሮች) የዚህ እውቀት ብቸኛ ባለአደራ የእኛ «ማኅበር» እንደ ሆነ ሙሉ በሙሉ እናምን ነበር፤ ይህ እውቀት በአብዛኛው ለእኛ ታላቅ ምሥጢር ቢሆንም፣ እንዲህ ያለ ልዩ ሀብት በመያዛችን አንዳች ኩራት ከመሰማት ራሳችንን መግታት አልቻልንም ነበር።

ወዳጆች ይህን እጅግ እውነተኛ ነገር አድርገው ይቆጥሩት እንደ ነበረ፣ የዚህ ምሪት ውጤት ነኝ የሚል ማንኛውም ነገር በጥልቅ አክብሮትና ትኩረት ይያዝ የነበረበት እውነታ ያረጋግጣል። አንድ ሕፃን እንኳ በአንድ አቅጣጫ መለኮታዊ «ምሪት» እንደ ተሰማው መናገር ከቻለ፣ ያ ምሪት በትልልቆቹ ወዳጆች ዘንድ በፍቅራዊ ትኩረት ይያዝ ነበር፤ ግልጽ በሆነ መንገድ ያልተገባ ካልሆነ በቀር፣ እንዲፈጸም በርኅራኄ መንገድ ይዘጋጅለት ነበር። ወዳጆች ልጆቻቸው ከመንጋው ጠቦቶች መካከል እንደ ሆኑና ወላጆቻቸው ያላቸውን የመልካሙን እረኛ ድምፅ የመስማት መብት እንዳላቸው ያምኑ ነበር።

ከመለኮታዊ ምሪት እንደ መጣ ለሚታሰብ ለማንኛውም ነገር የነበረውን ይህን አክብሮት የሚያሳይ እጅግ አስደናቂ ምሳሌ ከሁለት መቶ ዓመታት በፊት በራሳችን የቤተሰብ ታሪክ ውስጥ ተፈጽሟል። ከቅድመ አያቶቻችን የአንዱ አክስት ኤልሳቤጥ ሃዶን የተባለች ሴት ነበረች፤ እርሷም አሁን የለንደን ዳርቻ በሆነችው በሮዘርሃይዝ ይኖር የነበረ ጆን ሃዶን የተባለ ባለጠጋ ወዳጅ ልጅ ነበረች። ጆን ሃዶን ከቤተሰቡ ጋር ወደዚያ ለመዛወር አስቦ በኒው ጀርሲ መሬት ገዝቶ ነበር፤ ተስማሚ ቤትና ተጓዳኝ ሕንጻዎችን የሠሩ የእጅ ባለሙያዎችንም አስቀድሞ ልኮ ነበር። በዚህ መካከል ግን ሁኔታዎች በእንግሊዝ እንዲቀር አስገደዱት።

አሥራ ስምንት ዓመት ገና የሞላት ወጣቷ ልጁ ኤልሳቤጥ፣ በኒው ጀርሲ እንድትሠራ ጥሪ እንደ ተሰማት ታምን ስለ ነበር፣ እጅግ አዘነች። ስለ ጉዳዩ ስትጸልይ ግን የቤተሰቡን ሸክም ተሸክማ ራሷ ወደ አዲሱ ዓለም ተሻግራ እዚያ ያለውን ንብረት ማልማት እንዳለባት የሚነግራት ውስጣዊ ድምፅ የሰማች መሰላት። ቤተሰቧን ሰብስባ ግዴታዬ ነው ብላ የተሰማትን ነገራቸው። እርሷ ገና በጣም ወጣት ነበረች፤ አገሩም ገና ያልተረጋጋ ነበር፤ ወላጆቿም ፈሩ። ነገር ግን ጽኑ ኩዌከሮች ነበሩ፤ ልጆቻቸውንም የጌታ ድምፅ ለሚጠይቀው ነገር ያለ ጥያቄ እንዲታዘዙ ሁልጊዜ አስተምረው ነበር፤ ወጣቷ ልጃቸው ግዴታዋ እንደ ሆነ እንዲህ አጥብቃ የተሰማትን ነገር ለመቃወም አልደፈሩም። በብዙ ፍርሃትና መንቀጥቀጥ ቢሆንም ወደዚያ እንድትፈልስ ዝግጅት አደረጉ።

ይህ የሆነው በ1701 ነበር። አገሩን እጅግ ያልለማ ሆኖ አገኘችው፤ ነገር ግን መላው አካባቢ በአብዛኛው በራሷ ጥረት ተለውጦ እጅግ የበለጸገ ማኅበረሰብ እስኪሆን ድረስ ለማየት በሕይወት ቆየች፤ ለዚያም ማኅበረሰብ ለብዙ ዓመታት ሊቆጠር የማይችል በረከት ሆነች። በቤቷ አጠገብ የተቆረቆረችው ከተማ በስሟ ሃዶንፊልድ ተባለች፤ አባታችንም ለብዙ ዓመታት ከዚያ ብዙም ሳይርቅ የገጠር ቤት ነበረው፤ በዚያም የቀድሞ አክስታችንን የድካም ፍሬ ወረስን።

አንድ አሜሪካዊ የታሪክ ጸሐፊ ታሪኳን ሲተርክ እንዲህ ይላል፦ «ከዚህች አገር ሰፈራ ጋር ከተያያዙት የጠንካራ እምነትና የሃይማኖታዊ ቅንዓት ብዙ ልዩ መገለጫዎች መካከል፣ ይህች የአሥራ ስምንት ዓመት ልጃገረድ ሃይማኖታዊ ግዴታዬ ነው ብላ ያመነችበትን ለመፈጸም ወደ ሩቅና ያልተረጋጋ አገር ለመሄድ ከባለጠጋ ቤቷና ከልጅነቷ ትስስሮች ሁሉ በፈቃዷ መለየቷን የሚያህል አስደናቂ ነገር ጥቂት ነው፤ ወላጆቿም ለገዛ ሕሊናዋ ግፊት እንዲህ ባለ አክብሮት የተሞላ ርኅራኄ የተወደደች ልጃቸውን አሳልፈው በመስጠታቸው ያሳዩት ትሑትና ራስን የሚሠዋ እምነት፣ በራሱ ንጹሕ ብርሃን ብንመለከተው፣ በውስጡ እጅግ ከፍ ያለ ውበት አለው።»

በተሰማ ግዴታ ጉዳዮች ሁሉ የነበረው ይህ ፍጹም ነጻነት ሁልጊዜ ከታላላቅ የኩዌከር መብቶቻችን አንዱ ሆኖ ይታየኛል። እያንዳንዱ ሰው በዙሪያው ያሉት ሰዎች ብዙ ጊዜ በበጎ አሳብ ቢሆንም የሚያደርጉት እንቅፋት የሆነ ጣልቃ ገብነት ሳያግደው፣ ትክክል መስሎ በታየው መንገድ እግዚአብሔርን ለማገልገል ነጻ አድርጎታል። በቀላሉ «እንዲህና እንዲህ ማድረግ ትክክል እንደ ሆነ ይሰማኛል» ማለት ተቃውሞዎችን ሁሉ ያለ ልዩነት ዝም ያሰኝ ነበር።

ይህም በመንፈሳዊ ጉዳዮች ብቻ ሳይሆን በምድራዊ ጉዳዮችም እንዲሁ ነበር፤ ለእያንዳንዱም ሰው ያንን የነጻነት አቋም ሰጠው፤ ይህም በእኔ አስተያየት ሁልጊዜ ከሰው ልጅ እጅግ ወሳኝ ፍላጎቶች አንዱ ሆኖ ይታየኛል። በዚህ ሁሉ የተወለደውን የራስ ባለቤት የመሆን ስሜት፣ የኩዌከር ውርሴ ካመጣልኝ ስጦታዎች ሁሉ እጅግ ውድ ከሆኑት አንዱ አድርጌ እቆጥረዋለሁ።

በውጭው ዓለም ሴቶች የነበሩበትን የግፍ አቋም በመጀመሪያ ባስተዋልኩ ጊዜ፣ በ«ወዳጆች» ዘንድ ከዚያ እጅግ የተሻለ በመሆኑ ራሴን ዘወትር ዕድለኛ አድርጌ መቁጠር እንደ ቻልኩ አስታውሳለሁ፤ እጅግ አምባገነን የሆነው «ወንድ ወዳጅ» እንኳ፣ ቢፈልግ እንኳ፣ ቤቱ ያሉት ሴቶች ስለ አንድ ድርጊት «ሸክም ተሰምቶናል» ማለት ብቻ ከቻሉ ነጻነታቸውን ለመገደብ ፈጽሞ አይደፍርም ነበር።

ከመለኮታዊ ግዳጅ በቀር በማንኛውም ነፍስና በመለኮታዊ መሪዋ መካከል ጣልቃ መግባት፣ በወዳጆች ዘንድ አንድ ሰው በሌላው ላይ ሊያደርሰው ከሚችለው እጅግ ከባድ በደል እንደ አንዱ ይቆጠር ነበር፤ በወጣትነቴ ዘመን በነበረኝ የኩዌከርነት ልምድ ሁሉ ከሽማግሌዎችና ከተቆጣጣሪዎች በቀር ይህ ሲደረግ አንድም ጊዜ አላስታውስም። የኩዌከር «ሸክም» በእኔ አእምሮ ከመጽሐፍ ቅዱስ እንኳ የበለጠ ሥልጣን የለበሰ ነበር፤ ምክንያቱም መጽሐፍ ቅዱስ ከጥንት ዘመን የመጣ የእግዚአብሔር ድምፅ ነበር፤ «ሸክሙ» ግን በአሁኑ ቅጽበት የሚሰማ ድምፁ ነበር፤ ስለዚህም ለአሁኑ ጊዜ እጅግ የላቀ ክብደት ነበረው።

ይህ እንዲህ እንደ ሆነ ማንም በግልጽ አስተምሮኛል ብዬ አላስብም፤ ነገር ግን በዙሪያዬ ያለው ድባብ ሁሉና የሰማሁት ስብከት «ውስጣዊውን ድምፅ» እና መልእክቶቹን ከሌሎች ድምፆች ሁሉ በላይ ከፍ የሚያደርግ ነበር፤ እግዚአብሔር በቀጥታ ስለሚናገረን ከተቀደሰው በረታችን ውጭ ላለ ለማንም ሰው ምን ሊል እንደሚችል መመርመር እንደማያስፈልገን እንዲሰማን የሚያደርግ ነበር።

በግል ምሪት ያለው ይህ ነጻነት ከልክ ወዳለፉ ድርጊቶች ይመራል ተብሎ በተፈጥሮ ሊታሰብ ይችላል፤ በማኅበሩ የመጀመሪያ ዘመናትም ይህ አንዳንድ ጊዜ ተከስቷል። በእኔ ዘመን ግን ወዳጆች ከተለመደው ወጣ ያሉ «ሸክሞች» ወይም «ምሪቶች» ሁሉ ወደ ሽማግሌዎችና ተቆጣጣሪዎች ቀርበው፣ ከእግዚአብሔር ትምህርትን በመጠበቅ በሚደረግ የተከበረ ጊዜ በእነርሱ እንዲመዘኑ በማድረግ አባሎቻቸውን ከዚህ አደጋ ይጠብቁ ነበር። በአንድ ስብሰባ ውስጥ የሚሰማው የመንፈስ ቅዱስ የጋራ ድምፅ ለአንድ ግለሰብ ከሚሰማው የግል ድምፅ የበለጠ ሥልጣን እንዳለው ወዳጆች ሁሉ እጅግ እርግጠኞች ስለ ነበሩ፣ በእንደዚህ ያሉ ሁኔታዎች የሚደረሱ ውሳኔዎች ሁልጊዜ እንደ መጨረሻ ይቀበሉ ነበር፤ «ምሪቱ» ወደ ጎን የተተወበት ሰው ሕሊናም ከሸክሙ ነጻ እንደ ወጣ ይሰማው ነበር። ይህ እጅግ ግሩም መጠበቂያ ነበር፤ ከማኅበሩ ጋር በቅርበት በቆየሁባቸው ዓመታት ሁሉ ከባድ ከልክ ያለፈ ድርጊት የተፈጸመበትን አንድም ሁኔታ አላውቅም።

ከዚህ የመንፈስ ቅዱስ የሚታወቅ ምሪት ትምህርት ውጭ እጅግ ግልጽ ወይም ተጨባጭ የሆነ ነገር አልተማርንም። እኔ እስከማስታውሰው ድረስ «መለወጥ» ወይም «ዳግመኛ መወለድ» እንዳለብን ፈጽሞ ተነግሮን አያውቅም፤ የእኔም ግንዛቤ እነዚህ «የዓለም ሰዎች» ለሚባሉት አስፈላጊ ሊሆኑ የሚችሉ ነገሮች ናቸው፤ ለእኛ ግን — በትውልድ የወዳጆች ማኅበር አባላት ለሆንነው፣ አስቀድመን በእግዚአብሔር መንግሥት ውስጥ ለተወለድነውና ለከፍተኛ ጥሪያችን የሚገባ ኑሮ እንድንኖር መመከር ብቻ ለሚያስፈልገን — ፈጽሞ አያስፈልጉም የሚል ነበር።

ይህ የሆነው ከኩዌከር እምነት መሠረታዊ መርሖዎች አንዱ በመሆኑ ነው ብዬ አምናለሁ፤ ይህም በእግዚአብሔር ሁሉን አቀፍ አባትነት ማመንና፣ ክርስቶስ ራሱን ከሰው ልጅ ጋር እንዳቆራኘ፣ በመለኮታዊ ወንድማማችነቱም መላውን ዓለም እንዳቀፈ፣ ስለዚህም የተወለደች ነፍስ ሁሉ የእርሱ እንደ ሆነችና ከዚያው አባት ጋር ልጅነትን ልትጠይቅ እንደምትችል መቀበል ነበር። «ወደ አባቴና ወደ አባታችሁ» ይላል፤ የጥንቶቹ ወዳጆችም ይህን እውነት ብለው ተቀበሉ፤ ስለዚህም አስቀድመን የሆንነውን እንድንሆን መገፋፋት አሳሳች እንደ ሆነ ይቆጥሩት ነበር።

ሁልጊዜ እንደ «የመንጋው ጠቦቶች» ይሰበክልን ነበር፤ አስቀድመን የእርሱ ለሆንነው ለመልካሙ እረኛ ድምፅ መታዘዝ ብቻ እንደሚያስፈልገን ተደርጎ። ወዳጆች ልጆቻቸውን ከበረቱ ውጭ አላስቀሩአቸውም፤ ይልቁንም በፍቅራዊ ርኅራኄ በሰማያዊው በረት ውስጥ አስገብተው ዘጉባቸው፤ ትምህርታቸውም ሁሉ ይህንኑ የሚያሳይ ነበር።

በፕሊማውዝ ወንድሞች ዘመኔ ለጥቂት ጊዜ ይህን እንደ አስፈሪ ኑፋቄ እቆጥረው ነበር፤ በኋላ ግን ጳውሎስ በአቴና ለነበሩት ጣዖት አምላኪ አሕዛብ የተናገረውን የተባረከ እውነት ተማርኩ፤ ይኸውም እኛ ሁላችን፣ አሕዛብም ጭምር፣ «የእግዚአብሔር ዘመዶች» መሆናችንን ነው። እርሱ ፈጣሪያችን ስለ ሆነ በእርግጥ አባታችን እንደ ሆነ፣ እኛም እንዲሁ በእርግጥ ልጆቹ እንደ ሆንን ተገነዘብኩ። ይህንንም እውነት ያገኙትን ታላላቆቹን የጥንት ኩዌከሮች ማመስገንና መባረክ ተማርኩ፤ ምክንያቱም ትምህርታቸው መጀመሪያ የተቀበልኳቸውን ገዳቢና አጥባቢ አሳቦች ወደ ጎን መጣል ቀላል አደረገልኝ፤ ሁላችንም በእግዚአብሔር «ሕያዋን ነንና እንንቀሳቀሳለን እንኖርማለን»፣ ስለዚህም ማንም ሌላውን ወደ ውጭ ሊያስቀር አይችልም የሚለውን የከበረ እውነት እንድረዳም ረዳኝ።