የኩዌከሮች እውነትና የኩዌከሮች አገልግሎት

«ወዳጆች» የእነርሱ እምነት በመጽሐፍ ቅዱስ የተገለጸውና በሐዋርያት የተሰበከው እውነተኛው እምነት እንደ ሆነ እጅግ እርግጠኞች ከመሆናቸው የተነሣ፣ በእኔ ዘመን ስለ እርሱ ሲናገሩ ሁልጊዜ «እውነቱ» ይሉት ነበር፤ በእንግሊዝኛም ቃሉን በትልቅ «ቲ» ፊደል ይጽፉት ነበር፤ የማኅበሩንም ሃይማኖታዊ ሥራ «የእውነቱ አገልግሎት» ብለው ይጠሩት ነበር።

የአባቴ ፈረሶችና ሰረገሎች ሰባኪዎችን ከአንዱ ስብሰባ ወደ ሌላው ለማድረስ ወይም ለሽማግሌዎቹና ለተቆጣጣሪዎቹ መላላኪያ ለመሆን ያለማቋረጥ ይፈለጉ ስለ ነበር «የእውነቱ ፈረሶችና ሰረገሎች» ይባሉ እንደ ነበር አስታውሳለሁ። በልጅነት ያለ ጥያቄ በሚያምን እምነት ይህን ሁሉ ሙሉ በሙሉ አምን ነበር፤ እኛ «ወዳጆች» «እውነቱ» የእኛ ብቻ እንደ ሆነ የሚል ግልጽ ሐሳብ ይዤ አደግሁ፤ አጽንዖቱም በቃሉ መወሰኛ ላይ በብርቱ ያርፍ ነበር፤ ይህም ከብዙ እውነቶች መካከል አንዱን እውነት ከመያዝ ፈጽሞ ይለየው ነበር። የእኛ እውነቱ በሙሉ ነበር፤ ከእውነትም በቀር ሌላ ምንም አልነበረበትም፤ ሊሻሻልም አይችልም ነበር። በወጣትነቴ ዘመን ሐሳቤ እንዲህ ነበር።

ይሁን እንጂ «ወዳጆች» እጅግ ብዙ እውነት (ያለ ምንም መወሰኛ) እንደ ያዙ ሊካድ አይችልም። ከዚያ ወዲህ ስለ መለኮታዊ ነገሮች ያገኘኋቸው አመለካከቶች ሁሉ ማለት ይቻላል፣ ከዚያ ወዲህ የደገፍኳቸውም ተሐድሶዎች ሁሉ፣ አሁን እንደ ተረዳሁት ዘራቸው በማኅበሩ አመለካከቶች ውስጥ ነበር፤ አንድ አዲስ ግኝት ወይም እምነት በብርሃን ሲገለጥልኝም ደጋግሜ፦ «ለካ የቀደሙት ወዳጆች ማለት የፈለጉት ይህን ነበር፤ ከዚህ በፊት ግን ፈጽሞ አልገባኝም ነበር» ስል ራሴን አግኝቻለሁ።

ከታላላቅ የሥነ ምግባርና የሃይማኖት መርሆቻቸው ብዙዎቹ ቀስ በቀስ በሌሎች ክርስቲያኖች ተቀባይነት አግኝተው ተሰብከዋል — እነርሱም፦ መጽሐፍ ቅዱስን ቃል በቃል ሳይሆን በመንፈሳዊ ትርጉሙ መረዳት፤ ሰንበትን ሰውን ለመጥቀም እንጂ ሰውን ለሰንበት አለማድረግ፤ ምልክቱን ለሚያመለክተው መንፈሳዊ እምነት ማስገዛት፤ የሃይማኖት መግለጫዎችና የቀኖናዎች፣ ወይም የሥርዓቶችና የክብረ በዓላት በንጽጽር አነስተኛ ቦታ፤ ባርነትን መጸየፍ፤ ከአስካሪ መጠጥ የመቆጠብ ወሳኝ አስፈላጊነት፤ እና ነፍስ ያለ ሰው አማላጅ በቀጥታ ወደ እግዚአብሔር መቅረብ መቻሏ ናቸው።

ነገር ግን ኩዌከሮች እነዚህን ነገሮች መጀመሪያ ባወጁበት ዘመን፣ ጥቂቶች ብቻ ሊሰሟቸው የሚችሉ አስጨናቂ ንግግሮች መስለው ታዩ። ገና ከመኝታ ሕፃንነታችን ጀምሮ በእነርሱ ያደግነው እኛ እንኳ እነርሱን ሙሉ በሙሉ ከመረዳታችን በፊት ለብዙ ዓመታት መንፈሳዊ እድገትና ብርሃን ያስፈልገን ነበር።

ከዘመናቸው እጅግ ቀድመው ከያዟቸው እውነቶች አንዱ በእግዚአብሔር ፊት ወንዶችና ሴቶች እኩል መሆናቸውን የሚመለከት ነበር። ለ«ሴት ወዳጆቻቸው» በአገልግሎት ሥራና በማኅበሩ አስተዳደር ከ«ወንድ ወዳጆች» ጋር እኩል ስፍራ ሰጡ።

ሴት ሰባኪዎች፣ ሴት ሽማግሌዎችና ሴት ተቆጣጣሪዎች ነበሩ፤ እነርሱም ከወንዶቹ ሰባኪዎች፣ ሽማግሌዎችና ተቆጣጣሪዎች ጋር በእኩል ክብር፣ ፊታቸውን ወደ ጉባኤው አዙረው፣ ከፍ ባሉት መቀመጫዎች ላይ በሥርዓት በተደረደሩ ረድፎች ይቀመጡ ነበር — ወንዶቹ ከመካከለኛው መተላለፊያ በአንድ በኩል፣ ሴቶቹ ደግሞ በሌላው በኩል። ሰባኪዎቹ (ወይም እኛ እንደምንጠራቸው አገልጋዮቹ) በእነዚህ የተከበሩ ረድፎች ራስ ላይ ይቀመጡ ነበር፤ በዕድሜ የገፉትና ከሁሉ ይልቅ ክብደት ያላቸው ከላይ፣ ከዚያም ቀስ በቀስ እየቀነሰ ስጦታቸው ገና በቅርቡ «ዕውቅና» እስካገኘው ጀማሪዎች ድረስ ይወርድ ነበር።

በወዳጆች መካከል የነበረው የአገልግሎት ሥርዓት ከማንኛውም ሌላ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት እጅግ የተለየ ነበር።

አገልጋይን ሊያደርግ የሚችለው እግዚአብሔር ብቻ እንደ ሆነ፣ በቀጥታና በቅጽበት በእርሱ ከተነሣሣ ስብከት በቀር ሌላ ስብከት ትክክል እንዳልሆነ በጥልቅ ያምኑ ነበር። በማቴዎስ 10:18-20 ያለውን ቃል ለአገልግሎት ሥራ ብቸኛው እውነተኛ ዝግጅት አድርገው ተቀበሉት፤ ተስፋዎቹም ለእያንዳንዱ ታማኝ ነፍስ — ወንድ ይሁን ሴት፣ ወጣት ይሁን ሽማግሌ፣ የተማረ ይሁን ያልተማረ — ቃል በቃል እንደሚፈጸሙ ያምኑ ነበር፦ «ለእነርሱና ለአሕዛብም ምስክር እንዲሆን፥ ስለ እኔ ወደ ገዥዎች ወደ ነገሥታትም ትወሰዳላችሁ። አሳልፈውም ሲሰጡአችሁ፥ የምትናገሩት በዚያች ሰዓት ይሰጣችኋልና እንዴት ወይስ ምን እንድትናገሩ አትጨነቁ፤ በእናንተ የሚናገር የአባታችሁ መንፈስ ነው እንጂ፥ የምትናገሩ እናንተ አይደላችሁምና።»

ይህ ተስፋ ለእነርሱ የኩዌከርን «ጥሪ» እና የኩዌከርን «ሹመት» የያዘ ነበር፤ በኮሌጆች ወይም ከመጻሕፍት «ለአገልግሎት ማጥናት»፣ ወይም በሰው እጆች መጫን መሾም፣ ብቸኛውን መለኮታዊ ጥሪና ሹመት መናቅ መስሎ ታያቸው፤ ውጤቱም እነርሱ «በሰው የተሠራ አገልግሎት» ብለው የሚጠሩት ይሆን ነበር። በእነርሱ አመለካከት አገልጋዮችን ሊያደርግ የሚችል እግዚአብሔር ብቻ ነበር፤ የመስበክ ኃይልም በእርሱ ብቻ የሚሰጥ ቀጥተኛ «ስጦታ» ነበር።

ሊደረግ የሚችለው ሁሉ የስብሰባው ሽማግሌዎችና ተቆጣጣሪዎች የዚህን ስጦታ እድገት መከታተል ብቻ ነበር፤ ንግግሩ የማያጠራጥሩ የመለኮታዊ «ቅባት» ምልክቶች እንዳሉት በመሰላቸው ጊዜ፣ ተሰብስበው እገሌን አገልጋይ እንደ ሆነ «ዕውቅና እንደ ሰጡ» በስብሰባው መዝገብ ላይ ይመዝግቡ ወይም አይመዝግቡ እንደ ሆነ ይወስኑ ነበር። ይህ «የመመዝገብ» ወይም «ዕውቅና የመስጠት» ተግባር ተናጋሪዎቹን አገልጋዮች አያደርጋቸውም ነበር፤ እግዚአብሔር አስቀድሞ እንዲህ እንዳደረጋቸው መገንዘብና ማረጋገጥ ብቻ ነበር።

ይህ ከተደረገ በኋላ «ዕውቅና የተሰጣቸው አገልጋዮች» ይባሉ ነበር፤ እኛ ወጣቶችም ወደ ራሱ ወደ ሰማይ የማዕረግ ተዋረድ እንደ ገቡ ይሰማን ነበር።

ከዚህም በላይ፣ አገልጋዮች ያደረጋቸው እግዚአብሔር ስለ ሆነ ክፍያቸው ወይም ዋጋቸው ከእርሱ ብቻ መምጣት ነበረበት። ምንም ዓይነት አበል ወይም ደመወዝ ፈጽሞ አይሰጣቸውም ነበር፤ ነገር ግን ከላይ በነጻ የተሰጣቸው አገልግሎታቸው ለባልንጀሮቻቸው አባላት ያለ ገንዘብና ያለ ዋጋ በነጻ ይሰጥ ነበር።

ስለዚህ የኩዌከር አገልጋዮች ሁሉ «ስጦታቸውን ሲለማመዱ» በራሳቸው ገቢ እየኖሩ ወይም የተለመደውን ሙያቸውንና ንግዳቸውን እያካሄዱ በተለመደው ሥራቸው ይቀጥሉ ነበር። ይህም ብዙ ጊዜ ለጥናት ወይም ለዝግጅት እምብዛም ጊዜ አይተውላቸውም ነበር፤ ነገር ግን ጥናትም ሆነ ዝግጅት ስላልተፈቀደ ይህ ምንም እንቅፋት አልነበረም።

ለአገልግሎት ልዩ ሥልጠና መኖር አልነበረበትም ብቻ ሳይሆን፣ ለየትኛውም አገልግሎት ወይም ስብሰባ መዘጋጀት እንኳ ትክክል እንደ ሆነ አይታሰብም ነበር። «ወዳጆች» መንፈስ ቅዱስ ሊሰጣቸው የወደደውን ማንኛውንም መልእክት ለመቀበል ተዘጋጅተው፣ አእምሮአቸው ባዶ ሆኖ ወደ ስብሰባዎቻቸው እንዲሄዱ ይጠበቅ ነበር። ከእነርሱ ማንም መነሣሣቱ ይመጣለት ወይም አይመጣለት እንደ ሆነ አስቀድሞ ሊያውቅ አይችልም ነበር፤ ተስፋው ግን ግልጽ ነበር፤ ቢመጣ የሚናገሩት በዚያች ሰዓት እንደሚሰጣቸው።

ስለዚህ ለስብከት የሚደረግ ዝግጅት ሁሉ ለመንፈስ ቅዱስ ታማኝ አለመሆን እንደ ሆነ ይቆጠር ነበር፤ «የፍጡር እንቅስቃሴ» ተብሎም ይጠራ ነበር፤ ትርጉሙም ቁጥጥሩን የያዘው የእግዚአብሔር መንፈስ ሳይሆን በግለሰቡ ውስጥ ያለው ፍጡሩ ነው ማለት ነበር። እንዲህ ያለውም ስብከት የኩዌከሮች የአገልግሎት ሁሉ መፈተኛ የሆነው ያ «የመንፈስ ቅባት» እንዳለው ፈጽሞ አይታሰብም ነበር።

ከአይዛክ ፔኒንግተን ጽሑፎች በተመረጡ ክፍሎች በተዘጋጀ አንድ አሮጌ መጽሐፍ ውስጥ ስለ አገልጋዮች የሚከተለውን አግኝቻለሁ፤ ይህም የኩዌከሮችን አመለካከት በግልጽ ይገልጣል።

«እውነተኛ አገልጋይን የሚያደርገው እውነት የሆኑ ነገሮችን መስበክ አይደለም፤ አገልግሎቱን ከጌታ መቀበሉ ነው እንጂ። የሚሰበከው ወንጌል የጌታ ነው፤ የሚሰበከውም በእርሱ ኃይል ነው፤ የሚሰብኩትም አገልጋዮች ኃይሉን ሊለብሱና በእርሱ ሊላኩ ይገባል። … እውነተኛ አገልጋይ መሆን የሚፈልግ ስጦታውንም፣ አገልግሎቱንም፣ የሁለቱንም አፈጻጸም ከጌታ መቀበል አለበት፤ በሚያገለግልበትም ጊዜ በኃይሉ ውስጥ ጸንቶ መኖሩን እርግጠኛ መሆን አለበት። … ለጌታ ምስክርነት ለመስጠት አፉን ከመክፈቱ በፊት፣ በልዩ ልዩ ተግባሮቹ ከላይ ቁም ነገርንና ኃይልን እስኪለብስ ድረስ መጠበቅ አለበት።»

ከዚህ የስብከት አመለካከት አንጻር፣ በዚያ ዘመን እንግዳ አነጋገር እንደሚባለው «በአገልግሎት መገለጥ» በሁሉም ዘንድ እጅግ የተከበረ እርምጃ ብቻ ሳይሆን እውነትም የሚያስፈራ እርምጃ እንደ ሆነ እንደሚሰማ በቀላሉ መረዳት ይቻላል። በወጣትነቴ ዘመን ሁልጊዜ «መስቀልን መሸከም» ተብሎ ይጠራ ነበር፤ አንዲት ነፍስ ልትከፍለው የምትችለው ከሁሉ የላቀ መሥዋዕት ተደርጎም ይታይ ነበር። ይህን ስሜት መረዳት ሁልጊዜ አስቸጋሪ ሆኖብኛል፤ ምክንያቱም በራሴ የግል ልምምድ ስብከት ከመሥዋዕትነት ይልቅ እጅግ ደስታ ሆኖልኛል። ነገር ግን ይህ ምናልባት የቀደሙት ወዳጆች «ፍጡሩ» ብለው የሚጠሩትን በብዙም በጥቂቱም ወደ አገልግሎቴ ስላስገባሁና ለንግግሮቼ ያን ያህል ከፍ ያለ ምንጭ ስላልሰጠኋቸው ሊሆን ይችላል።

የእናቴ አንድ አሮጌ ደብዳቤ ስለ ወንድሟ ስለ አጎቴ ጆን ቴተም «በአገልግሎት መገለጥ» የሚናገር ሲሆን የገለጽኩትን የስሜት ሁኔታ ያሳያል። ለአባቷና ለእናቷ ስለ አጎቷ መጎብኘቷ እየጻፈች እንዲህ ትላለች፦ «ውድ ወንድማችን ጆን በቅርቡ ስላደረገው መሥዋዕትነት ሰምታችኋል? ይህም ለረጅም ጊዜ የተሰማው የግዴታ ግንዛቤ ነው ብዬ የማምነውን በመታዘዝ፣ በስብሰባዎቻቸው በሕዝብ ፊት ለመመስከርና ለመማለድ ራሱን በመስጠቱ ነው። ይህ የሆነው እኛ እዚያ ከነበርንበት በኋላ ነው፤ ነገር ግን ሁለታችንም በዕለት ተዕለት አካሄዱና ንግግሩ ውስጥ በታዩት የውስጥ ተጋድሎና የትሑት ራስን መስጠት ምልክቶች በተለይ ተደንቀን ነበር። ሁላችንም የልባችንን ርኅራኄ ብርታት ልንሰጠው፣ እንዲመራ፣ እንዲቀናና በትክክለኛው መንገድ እንዲጠበቅም ልንጸልይለት ፈቃደኞች እንደምንሆን ተስፋ አደርጋለሁ። ብዙ ጊዜ በጣም ብቸኝነት እንደሚሰማው አምናለሁ። እንዲህ አለኝ፦ ‹ወይ ውድ እኅቴ፣ በቅርቡ ለእኔ አስፈሪ ጊዜ ሆኖብኛል፤ በዚህ ጊዜ ብቻዬን ወደ ሜዳዎችና ወደ ጫካዎች ሄጄ ብርታትና ጥበቃ እንዲሰጠኝ በብርቱ መጸለይ ነበረብኝ።›»

ወዳጆች ዛሬ እንደ ክቡር መብት በደስታ የሚቀበሉትን ነገር ለማድረግ እንዲህ ባሉ ተጋድሎዎች እንዲያልፉ ያደረጋቸው የተሳሳተ የክርስቲያን አገልግሎት አመለካከት ነው ብዬ ከማሰብ አልቆጠብም። ነገር ግን በእኔ ዘመን የነበረው የኩዌከር እምነት ሁሉ በብዙም በጥቂቱም በዚህ ራስን የመካድ የመሥዋዕትነት መንፈስ የተነከረ ነበር፤ ነገሩንም የመመልከቻው የተለመደ መንገድ ይኸው ብቻ ስለ ነበር፣ ወደ አገልግሎቱ የሚገባ እያንዳንዱ አዲስ ሰው ሳያውቀው ወደዚሁ ይገባ ነበር።

ከእነርሱ አንዳንዶቹ አልፎ አልፎ የአገልግሎትን መብትነት በጨረፍታ ያዩ እንደ ነበር ከጥቂት ዓመታት በኋላ በዚሁ በአጎቴ ጆን ላይ የሆነ አንድ ክስተት ያሳያል። በቅርቡ በአጎራባች ስብሰባዎች ስላደረገው «ሃይማኖታዊ ጉብኝት» ከወንድሜ ጋር እየተነጋገረ ነበር፤ ሲለያዩም በጣም በተከበረና በሐዘን ድምፅ፦ «ውድ ጄምስ፣ እንግዲህ ምን ያህል ከባድ መስቀል እንደ ተጫነብኝ ታያለህ» አለው። ወንድሜም አዘኔታውን ገለጸለት፤ ተለያይተውም በየመንገዳቸው ሄዱ።

ነገር ግን ከአንድ ሁለት ደቂቃ በኋላ አጎቴ በፍጥነት ተመልሶ መጥቶ ወንድሜን ክንዱን ነካ አድርጎ እንዲህ አለው፦ «ውድ ጄምስ፣ አገልግሎቴ መስቀል ነው ብዬ በተናገርኩት የተሳሳተ ግንዛቤ ሳላስተላልፍ አልቀረሁም ብዬ እፈራለሁ። እውነቱ ለአንተ እንድመሰክር ያስገድደኛል፤ ፈጽሞ መስቀል አይደለም፤ ነገር ግን እጅግ የተባረከና አስደሳች መብት ነው። እኛ ሰባኪዎች በስብከት ስላለው መስቀል የምንናገረውን የምንናገረው ከእውነታ ይልቅ ከልማድ የተነሣ እንደ ሆነ እፈራለሁ።»

ያም ሆኖ ሁሉ ነገር የኩዌከርን አገልግሎት ለእኛ ለወጣቶች እጅግ ምሥጢራዊና የተከበረ ጉዳይ እንዲሆን ተባበረ። የሰባኪዎቻችን ቀጥተኛና ቅጽበታዊ መነሣሣት በሚለው ሐሳብ ውስጥ ሊገለጽ የማይችል የሚማርክ ነገር ነበረ። በመንፈሳዊው ዓለም ዳርቻ ላይ የምንኖር ያህል ይመስለን ነበር፤ በዚያም በማንኛውም ቅጽበት መጋረጃው ሊነሣና ከወዲያኛው ወገን አንድ ምሥጢራዊ መገለጥ ሊደርሰን ይችል ነበር። እነዚህን መገለጦች የምንጠባበቅበትና የምንመለከትበት ጉጉ ናፍቆትና የተከበረ ፍርሃት፣ የአሁኑ ትውልድ ወጣቶች ራሳቸው ኩዌከሮች ቢሆኑ እንኳ ሊረዱት እንደማይችሉ እርግጠኛ ነኝ።

እያንዳንዱን «የሚያገለግል ወዳጅ» — ወንድ ይሁን ሴት፣ ሀብታም ይሁን ድሀ፣ ጠቢብ ይሁን የዋህ — ግርማና ምሥጢር ይከብበው ነበር፤ ይህም ከአገልጋዩ ግላዊ ማንነት ፈጽሞ ውጭ ነበር። ምክንያቱ አገልጋዮች የእግዚአብሔርን ሐሳብ እንዲናገሩ በመለኮት የተመረጡ የቃሉ አፍ እንደ ሆኑ፣ የሚናገሩትም ቃል ሁሉ በቀጥታ በመንፈስ የተሰጠና እንደ ራሱ እንደ መጽሐፍ ቅዱስ ከስሕተት የጸዳ ለማለት የሚቀርብ እንደ ሆነ ማመናችን ብቻ ነበር። ስለዚህ ከእነርሱ ማንኛውም ለአንድ ሰው እንዲናገር «የሚመራው» ነገር እጅግ ወሳኝ ትርጉም ያለውና በጥልቅ የሚታመን ጉዳይ ነበር። ስለዚህም በወጣትነት ሕይወቴ ከነበሩት ታላላቅ ጉጉቶች አንዱ በማንኛውም ቅጽበት በአንድ «የሚያገለግል ወዳጅ» በግል ሊሰበክልኝ ወይም ስለ እኔ ትንቢት ሊነገር መቻሉ ነበር።