የቅድስና የድንኳን ስብሰባዎች

እንደሚገመተው፣ ስላገኘናቸው እውነቶች ይበልጥ ለመማር የሚያስችለንን አጋጣሚ ሁሉ በጉጉት እንጠቀም ነበር። ወዳጆች (ኩዌከሮች) እነዚህን እውነቶች በእርግጥ ያስተምሩ የነበረ ቢሆንም፣ ይበልጥ ግልጽ የሆነውን ብርሃን ያገኘነው በሜቶዲስቶች መካከል ነበር። ሜቶዲስቶች በታላቅ እርግጠኝነት ይናገሩ ነበር፤ የክርስትና ሕይወት ሁለት የተለያዩ ልምምዶችን ያካትታል ብለው ያስተምሩ ነበር — የመጀመሪያው መጽደቅ፣ ሁለተኛው መቀደስ። አማኞች በመጽደቅ (ማለትም በኃጢአት ይቅርታ) ብቻ ረክተው እንዳይቀመጡ፣ ነገር ግን እነርሱ እንደሚሉት ወደ «ሁለተኛው በረከት»፣ ወደ መቀደስ፣ ገፍተው እንዲሄዱ ያሳስቡ ነበር። እኔ አሁን እውነቱን በዚያ መንገድ ባልገልጸውም፣ በዚያን ጊዜ ግን እጅግ ጠቅሞኛል።

ሜቶዲስቶች ሁሉ ይህንን ትምህርት አልተቀበሉትም፤ ብዙዎቹ ከልክ ያለፈ አድርገው ይቆጥሩት ነበር። የተቀበሉት ደግሞ «የቅድስና ሜቶዲስቶች» በመባል ይታወቁ ነበር፤ እኛም ታላቁን እርዳታ ያገኘነው ከእነርሱ ነበር። ለዚሁ ጉዳይ ብቻ የተለዩ ልዩ «የቅድስና ስብሰባዎች» ያደርጉ ነበር፤ እኛም በተቻለን ጊዜ ሁሉ በእነዚያ ስብሰባዎች መገኘት ያስደስተን ነበር። ከሁሉ በላይ ግን በበጋ ወራት ራቅ ባሉ ጫካዎች ውስጥ ወይም በባሕር ዳርቻ ይደረጉ የነበሩትን «የቅድስና የድንኳን ስብሰባዎች» እጅግ እንወዳቸው ነበር። እነዚህ ጉባኤዎች —«ቅድስናን ለማስፋፋት የሚደረጉ ስብሰባዎች»— በእውነቱ ከመላው አገሪቱ የብዙ ቤተ እምነቶችን ክርስቲያኖች የሚሰበስቡ፣ ሁሉም ከእግዚአብሔር ጋር ይበልጥ ጥልቅ ኅብረትን ለመሻት የቆረጡባቸው፣ በሜዳ ላይ የሚካሄዱ ታላላቅ ጉባኤዎች ነበሩ። ከዛፎች ሥር በድንኳን እየኖርን፣ አንድ ሳምንት ወይም ከዚያ በላይ እግዚአብሔርን በመጠበቅና የመንግሥቱን ጥልቅ ነገሮች አብረን በመካፈል እናሳልፍ ነበር።

የእነዚያን ስብሰባዎች ልዩ ኃይል፣ ግርማ፣ ሆኖም እጅግ የሚያጥለቀልቅ ደስታ የሚገልጽ ቃል የለም። ከዕለት ተዕለት ሥራዎቻችንና ጭንቀቶቻችን ተለይተን ነበር፤ በዙሪያችን ላሉት መንፈሳዊ ተጽዕኖዎች ራሳችንን ከመስጠትና የመንፈስ ቅዱስ ትምህርት ነው ብለን ላመንነው ነገር ልባችንን ከመክፈት በቀር ሌላ የምንሠራው አልነበረንም። ሁሉም ወደ እግዚአብሔር ይበልጥ ለመቅረብ የቆረጡ እንደዚህ ያሉ ትጉ ክርስቲያኖች ኅብረት የማይረሳ መንፈሳዊ ጥልቀት ያለው ከባቢ ፈጠረ። በየስብሰባው የደስታ ምስክርነቶች ያስተጋቡ ነበር፣ የምስጋና መዝሙሮች በጫካው ውስጥ ይደመጡ ነበር፣ ያገኘናቸውም ሰዎች የሚያበሩ ፊቶች በሰማይ ደጃፍ ላይ የቆምን ያህል እንዲሰማን ያደርጉ ነበር። እንደዚህ ያሉትን የንጹሕ ደስታ ወቅቶች ፈጽሞ ያላወቀውን ክርስቲያን ሁሉ ከማዘን በቀር ምንም ማድረግ አልችልም። ለእኔ ሃይማኖት ሁልጊዜም ታላቅ መንፈሳዊ ፍቅራዊ ጕዞ ሆኖልኛል፤ እነዚያ ወቅቶችም የዚያ ጕዞ ጫፍ ነበሩ፤ በሕይወቴም ካጋጠሙኝ እጅግ ልብ የሚማርኩ ልምምዶች መካከል እቆጥራቸዋለሁ። አሁንም እንኳ የድንኳን ወንበር ወይም ከዛፎች ሥር የተተከለ ድንኳን ማየቴ የእነዚያን የተባረኩ ጉባኤዎች ሰዓታት ሁሉ ይሞላ የነበረውን ያንን ታላቅ ደስታ በከፊል ያስታውሰኛል።

በአንድ ወቅት፣ የስብሰባዎቹን እውነተኛ ዓላማ ያላወቀ አንድ ጓደኛችን ምን እንደሚመስሉ ለማየት መጣ። በማለዳ ሲደርስ ከጸሎት የሚመለሱ አምላኪዎችን አገኘ።

በሚያበሩ ፊቶቻቸው ተገርሞ እንዲህ ሲል ጠየቀን፦ «እነዚህ ሰዎች ሁሉ ምን ሆነው ነው ፊታቸው እንዲህ የሚያበራው? እዚህ ያየሁት ሰው ሁሉ ማለት ይቻላል የሚያበራ ፊት አለው፤ ፊታቸው የማያበራ ጥቂቶችንም አግኝቻለሁ፤ ልዩነቱ ምን እንደሆነ ማወቅ እፈልጋለሁ።» የሚያበሩት ፊቶች በጌታ ያረፉ ልቦችን እንደሚያንጸባርቁ፣ እንደዚያ ያለ ብርሃን የሌላቸው ደግሞ ያንን የተባረከ ምሥጢር ገና እንዳላገኙት አስረዳነው። በጥሞና ካዳመጠ በኋላ፣ «እኔም የሚያበራ ፊት ለማግኘት ቆርጫለሁ፤ እስካገኘውም ድረስ እዚሁ እቆያለሁ» አለ። በእርግጥም፣ በጥቂት ቀናት ውስጥ ፊቱ በእግዚአብሔር የማዳን ደስታ አበራ።

የመጀመሪያውን የድንኳን ስብሰባዬንም ሆነ በዚያ የተገኘሁበትን የመጀመሪያውን የጸሎት ጉባኤ ፈጽሞ አልረሳውም። በድንኳን ውስጥ የተደረገ የማለዳ ስብሰባ ነበር። በሚልቪል የነበሩትን ትናንሽ የሜቶዲስት ስብሰባዎች ብቻ የማውቅ በመሆኔ፣ ስለ ገባሁበት ስሜት የሞላበት ከባቢ ምንም ግንዛቤ አልነበረኝም። መሐረቤን ረስቼ እንደ መጣሁ የተገነዘብኩት ዘግይቶ ነበር — ነገር ግን ከዚያ በፊት በስብሰባ ውስጥ አልቅሼ ስለማላውቅ ብዙም ግድ አልሰጠኝም። ሆኖም በዚያ ጉባኤ የማንነቴ ምንጮች ተሰበሩ፣ ከዓይኖቼም የጣፋጭ እንባ ጎርፍ ፈሰሰ። ምን እንደማደርግ ጨንቆኝ ቀሚሴን ከፍ አድርጌ በነጩ የውስጥ ቀሚሴ እንባዬን አበስኩ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ወደ እያንዳንዱ ስብሰባ ቢያንስ ሁለት መሐረቦች ይዤ እሄዳለሁ፤ ምንም እንኳ እንደዚያን ጊዜው በስሜት ዳግመኛ ተሸንፌ ባላውቅም።

ያ ማለዳ የመንፈሳዊ ስሜትን ልብ የሚማርክ ደስታ ለመጀመሪያ ጊዜ የቀመስኩበት ነበር፤ እኔም በዚያ እጅግ ተደሰትኩ። ከድንኳኑ ስወጣ፣ አንዲት የሜቶዲስት «የቅድስና እኅት» እንባዬን አይታ ክንዷን በትከሻዬ ላይ አድርጋ ስለ ራሷ የመቀደስ ልምምድ አካፈለችኝ፤ ልትመራኝም ጀመረች። በእርሷ እንክብካቤ ሥር፣ ከስብሰባዎቹ ሙሉ ጥቅም እንዴት ማግኘት እንደምችል ብዙም ሳይቆይ ተማርኩ። ስለ «የመቀደስ በረከት» ብዙ ይነገር ነበር፤ በየጉባኤውም ያንን በረከት ለመሻት ወደ «መሠዊያው»— ለዚህ ዓላማ ወደ ተለየ ተራ አግዳሚ ወንበር — ወደ ፊት እንድንመጣ እንበረታታ ነበር። ይህ «በረከት» ምን እንደሆነ በሚገባ አልተረዳሁም ነበር፤ ነገር ግን ከፍጹም ራስን መቀደስና ከቀላል እምነት የሚወለድ፣ ሰዎችንም በሚያስፈነድቅ ደስታ የሚሞላ፣ የሚጨበጥ ነገር ይመስል ነበር። የቅድስና እኅቴ ብዙም ሳትቆይ እኔ ራሴ ወደ መሠዊያው ወደ ፊት እንድሄድ አደረገችኝ፤ እኔም እግዚአብሔር ሊሰጠኝ ያለውን ማንኛውንም ነገር ለመቀበል ቆርጬ ነበር። ያለማቋረጥ የምሰማቸው ልብ የሚያነቃቁ ምስክርነቶች ቅንዓቴን ያቀጣጥሉ ነበር፤ በረከቱን ለመሻትም አጋጣሚውን ሁሉ ተጠቀምኩ። ይህንንም እጅግ ወደድኩት፤ ምክንያቱም በማንኛውም ቅጽበት ሊገለጡ በተዘጋጁ ያልታወቁ መንፈሳዊ ዕድሎች ጫፍ ላይ ያደረሰኝ ይመስል ነበር።

እንደዚያ በደጃፉ ላይ የቆምኩ ያህል ከተሰማኝ ጊዜያት በቀር፣ ወደ መሠዊያው በሄድኩበት ጊዜ ምንም ልዩ «በረከት» አልመጣልኝም። እኔ በተፈጥሮዬ ስሜታዊ አይደለሁም፤ ሌሎች የበረከቱ ዋና ነገር ነው ብለው የገለጹት ያ የሚያጥለቀልቅ ስሜት ፈጽሞ ዕጣ ፋንታዬ አልሆነም። የተቀበልኩት ግን በእነዚያ ስብሰባዎች የተሰበከውን ታላቁን እውነት ነበር — ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ከኃጢአት በደል ብቻ ሳይሆን ከኃጢአት ኃይልም የሚያድን አዳኝ መሆኑን። ያ እውነት ይበልጥ እየጨመረ እውንና ውጤታማ ሆነልኝ። ከእውነቱ ራሱ ውጭ ስላለ በረከት ግን ምንም አላገኘሁም። ከጊዜ በኋላ፣ የእውነቱ ዕውቀት የሚያስፈልገኝ በረከት ሁሉ እንደሆነ ተገነዘብኩ። «በረከቱ» ተብሎ ይጠራ የነበረው ብዙው ነገር፣ ስሜታዊ ተፈጥሮ ያላቸው ሰዎች አንድን ግሩም እውነት ሲያገኙ የሚሰጡት ስሜታዊ ምላሽ ብቻ መስሎ ታየኝ። ለእኔ እውነቱ በአእምሮ እርግጠኝነትና ደስታ መጣ፤ ለሌሎች ደግሞ በስሜት እርግጠኝነትና ደስታ። በሁለቱም ሁኔታ ግን እውነቱ አንድ ነበር፤ ነፍስንም ነጻ ያወጣው ስሜቱ ሳይሆን እውነቱ ነበር።

ባለቤቴ ግን ይበልጥ ስሜታዊ ተፈጥሮ ስለ ነበረው፣ ከእነዚህ የድንኳን ስብሰባዎች በአንዱ በረከቱን በእውነተኛው የሜቶዲስት ልማድ ተቀበለ። የሚያገኘውን ሰው ሁሉ በሚነካ መለኮታዊ ፍካት ተሞልቶ፣ እያበራ ወደ ቤት ተመለሰ። ስለ ስብሰባው ሲናገር ሁላችንንም እንባ ያራጨን ነበር፤ አስደናቂ መንፈሳዊ ልምምድ እንዳሳለፈም ግልጽ ነበር። ለመንፈስ ጥምቀት ለመጸለይ ብቻ ስለ ተለየ ልዩ ጉባኤ ነገረን። ከዚያ በኋላ በጸሎት ለመቀጠል ብቻውን ወደ ጫካ ገባ። በድንገት ከራስ ጠጉሩ እስከ እግር ጥፍሩ ድረስ እንደ ማግኔት በሚነዝር በሚመስል የሰማያዊ ደስታ ስሜት ተናወጠ። ይህ በእውነት የተናፈቀው የመንፈስ ቅዱስ ጥምቀት እንደሆነ ከውስጥ በሚመጣ ማረጋገጫ ጋር፣ የክብር ጎርፍ በሥጋውም በነፍሱም ውስጥ ፈሰሰ። ዓለሙ ሁሉ የተለወጠ መሰለው፤ እያንዳንዱ ቅጠልና የሣር ዘንግ በሚያምር ቀለም ያብረቀርቅ ነበር፣ ሰማይ አሁኑኑ በእጁ እንዳለ ርስት ሆኖ በፊቱ ተከፈተ፣ በውስጣቸውም መለኮታዊውን መንፈስ የሚያይ ስለ መሰለው ያየው ሰው ሁሉ ውብ ሆኖ ታየው። ይህ ታላቅ ደስታ ለሳምንታት ቆየ፤ የልዩ መንፈሳዊ ኃይልና በረከት ሕይወት መጀመሪያም ሆነ።

እንደ እርሱ ያለ በረከት ባለመቀበሌ እንደ ቀናሁ እመሰክራለሁ፤ ምክንያቱም እኔም እንደ እርሱ ያስፈልገኛል ብዬ ይሰማኝ ነበር። ለማግኘት ጥረቴን አደስኩ፤ ነገር ግን ሁሉም በከንቱ ነበር። ከእርግጠኝነት ዓለም ወደ ስሜት ዓለም ፈጽሞ አልተሻገርኩም። ልምምዶቼ ስሜታዊ ከመሆን ይልቅ አእምሮአዊ ሆነው ቀሩ። በመጨረሻ ልዩነቱ በእግዚአብሔር ሞገስ ሳይሆን በተቀባዮቹ የተለያየ ተፈጥሮ ላይ እንደሆነ አመንኩ። ስሜታዊ ተፈጥሮ ያላቸው እውነቱን በደስታ ጎርፍ ተቀበሉት፤ እኔ ደግሞ በእርጋታ፣ በአእምሮ ደስታ ተቀበልኩት። እውነቱ ያው ነበር፤ የተለየው የአቀባበሉ መንገድ ብቻ ነበር።

ከጊዜ በኋላ ስሜታዊ ልምምዶች ከአእምሮአዊ ልምምዶች ይልቅ ብዙ ጊዜ ያነሰ ጽናትና ዘላቂነት እንዳላቸው አስተዋልኩ። ስሜቶች በተፈጥሯቸው ይለዋወጣሉ፤ እውነተኛ እርግጠኝነት ግን ጸንቶ ይኖራል። አንድ ሰው ሁለት ሲደመር ሁለት አራት እንደሆነ አንድ ጊዜ ካመነ በኋላ፣ ምንም ያህል የጤና መታወክ ወይም መጥፎ የአየር ሁኔታ ያንን እርግጠኝነት ሊያናውጠው አይችልም። ስሜቶች ግን ለቁጥር በሚያታክቱ ተጽዕኖዎች ምሕረት ሥር ናቸው። ስለዚህ ስሜትን ሳይሆን እርግጠኝነትን መሻት ተማርኩ። በሚያስገርምና በሚያስደስት ሁኔታም፣ እርግጠኝነት ብዙዎቹ ስሜታዊ ጓደኞቼ የሚያውቁት ከሚመስለው ይልቅ የጸና እና የሚዘልቅ ደስታ አመጣልኝ። በጭንቀት ጊዜ ስሜታቸው ይደክም ወይም ይጠፋ ነበር፤ ከተስፋ መቁረጥ ለመዳንም ይታገሉ ነበር። አንዳንዶቹ በስሜታዊ ዘመናቸው ምድረ በዳ መስሎ ወደ ታያቸው ወደ ጸናው የእርግጠኝነት መሬት በመጨረሻ በመመለሳቸው አመስጋኞች ሆኑ።

ይህንን ትምህርት ለመማር ዓመታት ፈጅቶብኛል። እስከዚያው ድረስ ግን ያገኘነው የከበረ ምሥጢር ደስታና ኃይል ይበልጥ ተግባራዊ እየሆነ ሄደ። ነፍሴ በጌታ የመጠበቅና የማዳን ኃይል ላይ በፍጹም መተማመን ማረፍን ተማረች። ፈተናዎች አልቆሙም፤ እኛም «ኃጢአት የሌለበት ፍጹምነት» ላይ አልደረስንም። ፈተናዎች ተነሡ፤ ውድቀቶችም ነበሩ። ነገር ግን የማምለጫ መንገድ አግኝተን ነበር— የእምነትን መንገድ። ክርስቶስ ከሚመጣው የኃጢአት ቅጣት ብቻ ሳይሆን ከአሁኑ የኃጢአት ኃይልም ነጻ የሚያወጣ መሆኑን ተማርን። ከእንግዲህ ለኃጢአት ባሪያዎች መሆን እንደማያስፈልገን ተገነዘብን። ይህንን ነጻ መውጣት በእምነት በያዝነው መጠን፣ በዚያው መጠን ነጻ ወጣን። ቅድስናን እንደ ቋሚ ንብረት በኪሳችን አላስገባንም፤ ነገር ግን የቅድስናን ጎዳና አግኝተን በእርሱ የመመላለስን ምሥጢር ተምረን ነበር። በዚያ ስንመላለስ ድል ነበረን፤ ከዚያ ስንወጣ ደግሞ ውድቀት ገጠመን። ለዓመታት በምድረ በዳ ከተንከራተትን በኋላ ወደ ተስፋይቱ ምድር ገባን፤ እግዚአብሔርም ቀድሞ ለእስራኤል «የእግራችሁ ጫማ የሚረግጠውን ስፍራ ሁሉ ሰጥቻችኋለሁ» እንዳለው እውነት ሆኖ አገኘነው። ምድሪቱ ሁሉ የእኛ ነበረች፤ ወጥተን መውረስ ብቻ ነበረብን።

የመጽሐፍ ቅዱስ ቃል እውነት እንደሆነ አገኘን፦ «እግዚአብሔርም በነገር ሁሉ ሁልጊዜ ብቃትን ሁሉ እያላችሁ ለበጎ ሥራ ሁሉ እንድትበዙ ጸጋን ሁሉ ሊያበዛላችሁ ይችላል።» እግዚአብሔር በእርግጥ እንደሚችል — እኛ ፈቃደኞች ብቻ ከሆንን — በልምምድ አረጋገጥን። ክርስቶስ ለወደፊቱ አዳኛችን ብቻ ሳይሆን፣ ሳንሰናከል ሊጠብቀንና ከጠላቶቻችን ሁሉ ነጻ ሊያወጣን የሚችል የአሁኑና ፍጹም አዳኛችን ሆኖ ተገለጠልን።

ለእኔ ይህ ሌሎቹ ሁሉ በፊቱ የደበዘዙበት ፍቅራዊ ጕዞ መጀመሪያ ነበር። የሰማይን አደባባዮች ራሳቸውን እንደ መመርመር ነበር። እያንዳንዱ ቀን አዲስ መገለጥ ያመጣ ነበር። ቃላት ያጥሩኛል። ብዙ ጊዜ «የወፍ ሕይወት» እያልኩ እጠራው ነበር፤ ምክንያቱም ነጻ እንደ ወጣችና ወደማይመረመረው ሰማይ ሰማያዊነት ወደ ላይ እንደምትበር ወፍ ይሰማኝ ነበር።

በአንድ ወቅት በቀፎ ውስጥ የታሰረች ወፍ ነበርኩ፤ ከዚያ ባሻገር ስላለው ነጻነት ምንም ስለማላውቅ ረክቼ እኖር ነበር። አሁን ግን መሰናክሎች ሁሉ ተወግደው ነበር፤ ነፍሴም ከቅዱሳን ሁሉ ጋር የክርስቶስ ፍቅር ስፋቱና ርዝመቱ ጥልቀቱና ከፍታው ምን ያህል እንደ ሆነ ለማስተዋል፣ ከመታወቅም የሚያልፈውን ያንን ፍቅር ለማወቅ ነጻ ሆነች። ቀድሞ የማይመረመር የመሰለኝ ነገር አሁን ወደማያልቅ የደስታ ጥልቅ ተከፈተ።

እግዚአብሔር ራሱ በቂ እንደሆነ አገኘሁ። ተስፋዎቹ እንኳ ከመገኘቱ መጽናናት ጋር ሲነጻጸሩ ደበዘዙ። ለጉዳዬ የሚስማማ ተስፋ ባላገኝ ምን ችግር አለው? ተስፋ ሰጪውን አግኝቻለሁ፤ እርሱም ከተስፋዎቹ ሁሉ እጅግ የበለጠ ነው። ልጅ ሆኜ ችግር ሲገጥመኝ የአባቴ ወይም የእናቴ መገኘት ብቻ ወዲያውኑ ያሳርፈኝ ነበር። ማብራራትም ሆነ ተስፋ መስጠት አያስፈልጋቸውም ነበር፤ መገኘታቸው ብቻ በቂ ዋስትና ነበር። ስሙ ራሱ ፍቅር በሆነው በሰማዩ አባታችንማ ይህ እንዴት ይበልጥ እውነት ይሆን! መገኘቱ የሚያስፈልገን ሁሉ ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሕዝቡን ፍርሃት «ከአንተ ጋር እሆናለሁ» በሚሉ ቀላል ቃላት ደጋግሞ ያበርዳል። ይህ ማለት ጥበቡ፣ ፍቅሩና ኃይሉ ሁሉ ለእኛ ሲሉ ተሰልፈዋል ማለት ነው።

የእግዚአብሔር ባሕርይ ማረፊያችን እንደሆነ ተማርኩ። መንገዶቹን ወይም ተስፋዎቹን በተሳሳተ መንገድ ልንረዳ እንችላለን፤ በቸርነቱ ግን ልንሳሳት አንችልም። እርሱ ቸር፣ አፍቃሪ፣ ጠቢብ፣ ጻድቅ፣ ሁሉን ቻይና በሁሉ ስፍራ የሚገኝ ከሆነ፣ ለእኛ ነገር ሁሉ በትክክል የተሰናዳ መሆን አለበት። መልክ ሊያታልል ይችላል፤ ጥልቁ እውነታ ግን አስተማማኝ ነው። ጆርጅ ማክዶናልድ እንዳለው፣ «ከገጽታ በታች ማየት የሚችሉ ዓይኖች» ያስፈልጉናል። የእግዚአብሔርን ፍጹም ራስ ወዳድ አለመሆን አንድ ጊዜ ስናገኝ፣ እነዚያ ዓይኖች ይከፈታሉ፤ የአሠራሩ ምሥጢራት ሁሉም ለዘላለም መልስ ያገኛሉ።

መዝሙረኛው የእግዚአብሔርን ቸርነት ደጋግሞ በደስታ ቢያወድስ ምንም አያስደንቅም፦ «ቸር ነውና እግዚአብሔርን አመስግኑ።» «ቸር ነውና በእግዚአብሔር ታመኑ።» «እግዚአብሔር ቸር እንደ ሆነ ቅመሱ እዩም።» አማልክቶቻቸው ጨካኞች፣ ራስ ወዳዶችና ግድ የለሾች በሆኑ አሕዛብ ተከብቦ ሳለ፣ የእስራኤል ድል አምላኩ ቸር መሆኑን ያለ ፍርሃት ማወጁ ነበር። እኔም እርሱን በተሳሳተ መንገድ በሚረዳውና በሚያጥላላው ዓለም ውስጥ ዛሬ በፍጹም እርግጠኝነት «ኑ፣ እግዚአብሔር ቸር እንደ ሆነ ቅመሱ እዩም!» ማለት መቻል ከዚያ ያላነሰ ድል እንደሆነ ይሰማኛል።