የኩዌከር ልጅነቴ

በወጣትነት ሕይወቴ ላይ ከወላጆቼ ተጽዕኖ ቀጥሎ የነበረው፣ በትውልድ አባል የሆንኩበት የሃይማኖታዊው ማኅበር ተጽዕኖ ነበር። ይህ ተጽዕኖ ምን ያህል ብርቱና በሁሉ ነገር ውስጥ ሰርጾ የገባ እንደ ነበረ በቃላት መግለጽ የምችል አይመስለኝም። የሕይወታችን እያንዳንዱ ቃል፣ አሳብና ተግባር በኩዌከር እምነት የተዘፈቀ ነበር። ለአንዲት ቅጽበት እንኳ ከእርሱ አላመለጥንም።

ማምለጥ ፈልገን አልነበረም፤ ከእርሱ የተለየ ነገር አናውቅም ነበርና፤ ነገር ግን ትረካዬ እንደሚያሳየው፣ የንቃተ ህሊናችን እያንዳንዱ ቅንጣት በእርሱ የተሞላና የተያዘ ነበር። ይህ እንዲህ ያለ ጽድቅ የሞላበትና የሚያከብር ተጽዕኖ በመሆኑ በየዕለቱ እግዚአብሔርን አመሰግናለሁ።

ምንም እንኳ በሕይወታችን ውስጥ እንዲህ ሁሉን የሚገዛ ቢሆንም፣ በእኔ ዘመን የነበረው የኩዌከር እምነት ተጽዕኖውን ያገኘው በብዙ ውጫዊ ትምህርት አልነበረም። ከጥልቅ እምነቶቹ አንዱ መንፈስ ቅዱስ ለእያንዳንዱ ነፍስ በቀጥታ ከውስጥ ስለሚሰጠው ትምህርት ነበር፤ ይህም በሰው ከንፈር የሚሰጥን ብዙ ትምህርት ያበረታታ አልነበረም። ኩዌከሮች ሐዋርያው ዮሐንስ «ለሰው ሁሉ የሚያበራው እውነተኛው ብርሃን ወደ ዓለም ይመጣ ነበር።» ብሎ የተናገረውን ቃል በቃል እውነት አድርገው ተቀበሉ፤ መሠረታዊ ትምህርታቸውም ይህ «ብርሃን» በታማኝነት ከተፈለገና ከተታዘዘ ሰውን ሁሉ ወደ እውነት ሁሉ ይመራዋል የሚል ነበር። ስለዚህ በማንኛውም የሰው ትምህርት ጣልቃ መግባት በነፍስና በመለኮታዊ መሪዋና አስተማሪዋ መካከል መግባት እንደ ሆነ ተሰማቸው። በነፍሳችን ውስጥ ያለውን የእግዚአብሔርን ድምፅ እንድናዳምጥና እንድንታዘዝ አስተማሩን፤ ይህንንም እስከምናውቀው ድረስ በሙሉ ብናደርግ፣ መለኮታዊው መሪያችን ስለ ትምህርተ ሃይማኖትና ስለ ቀኖናዎች ማወቅ የሚያስፈልገንን ሁሉ እንደሚያስተምረን ያምኑ ነበር።

ይህ ለሰው ግለሰባዊነት የተሰጠው እውቅና አንዳች ታላቅነት ነበረበት። እያንዳንዷ ነፍስ ከማንም ሰው ጣልቃ ገብነት ውጭ — ያ ሰው በእርሱ ራሱ ካልተነሣሣ በቀር — በቀጥታ ከእርሱ ለመማር ዝግጁ ሆና በፈጣሪዋ ፊት በፍጹም ነጻነት እንድትቆም አደረገ። ምንም እንኳ በወጣትነት ዘመኔ ይህን አውቄ በቃል ባላስቀምጠውም፣ የፈጠረው ድባብና ለእያንዳንዱ የሰው ነፍስ — ጥበበኛም ሆነ ተራ፣ ሀብታምም ሆነ ድሃ፣ የተማረም ሆነ ያልተማረ፣ ሽማግሌም ሆነ ወጣት — ያጎናጸፈው የግል ክብር፣ እያንዳንዳችን ከልጅነታችን ጀምሮ ማንም — ወላጆቻችን እንኳ — ሊነካው የማይችል ንጉሣዊ ውስጣዊ ነጻነት እንዲሰማን አደረገን።

መጽሐፍ ቅዱስ ሲነበብልን — ይህም በተለይ በ«መጀመሪያው ቀን» (እሑድ) ከሰዓት በኋላ ብዙ ጊዜ ይደረግ ነበር — ማብራሪያ ለመስጠት የሚሞከረው እጅግ ጥቂት ነበር። ይልቁንም «ውስጣዊው ብርሃን»፣ መለኮታዊ ፈቃድ ቢሆን፣ የተነበበውን ትርጉም እንዲገልጥልን በንባቡ መጨረሻ ሁልጊዜ ለጥቂት ጊዜ ጥልቅ ጸጥታ ይደረግ ነበር። ይሁን እንጂ እኔ በግሌ ብዙ ነገር ሊገለጥልኝ ገና በጣም ያልነቃሁ ነበርኩ ብዬ እፈራለሁ። ነገር ግን በዘመኔ በኩዌከሮች መካከል ይህ ስሜት እጅግ ብርቱ ስለ ነበረ፣ በመንፈስ ከተነሣሣ ስብከት በቀር ከሰዎች ከንፈር የሚመጣ ቀጥተኛ ሃይማኖታዊ ትምህርት ሁልጊዜ የዓለም — ዓለማዊ — መስሎ ይታየኝ ነበር። ስለ ውስጣዊው ብርሃን ካለማወቃቸው የተነሣ ትምህርታቸውን ከውጭ ለመፈለግ የግድ ለተገደዱት «የዓለም ሰዎች» ለሚባሉት ብቻ የሚጠቅም እንደ ሆነ ይሰማኝ ነበር። እንዲያውም በቀጥታ በመንፈስ ከተሰጡት በቀር የመጽሐፍ ቅዱስ ማብራሪያዎች ሁሉ ዓለማዊ እንደ ሆኑ ይታሰብ ነበር፤ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ክፍሎችና የሰንበት ትምህርት ቤቶችም እውነተኛ ኩዌከር ሊገኝባቸው የማይገባ የዓለማዊ መዝናኛ ስፍራዎች ተደርገው ይቆጠሩ ነበር። ትምህርታችን ከሰው አስተማሪዎች ከንፈር ሳይሆን ከመለኮታዊው አስተማሪ ከራሱ ውስጣዊው ድምፅ ሊመጣልን ይገባ ነበር።

በዚህ ረገድ የቀደሙት ወዳጆች (ኩዌከሮች) ያመኑት ቅዱስ አውግስጢኖስ ያስተማረውን ብቻ ነበር፤ እርሱም እንዲህ አለ፦ «የሚያስተምረው ውስጣዊው መምህር ነው፤ የሚያስተምረው መንፈሳዊው መነሣሣት ነው፤ መነሣሣቱና ቅባቱ በሌሉበት፣ ከውጭ ቃላትን በግድ ለማስገባት መሞከር ከንቱ ነው።»

ስለዚህ ስብከታቸው በአብዛኛው ይህን «ውስጣዊው ድምፅ» እንድናዳምጥና ስንሰማውም እንድንታዘዘው የሚመክር ነበር፤ በወጣትነት ዘመኔ ሁሉ ሌላ ዓይነት ስብከት ሰምቼ አንድ ጊዜ እንኳ አላስታውስም። የሚሰሙ ጆሮዎች ቢኖሩኝ ኖሮ የትምህርተ ሃይማኖት ስብከትም ሊኖር አይችልም ነበር ማለት አይደለም፤ ነገር ግን እውነቱ፣ እስከ አሥራ ስድስት ዓመቴ ድረስ፣ እንደ ምንም ብዬ መልካም መሆን አለብኝ ከሚለው አንድ ከባድ ጽኑ እምነት በቀር ምንም ዓይነት ሃይማኖታዊ ጥያቄ አእምሮዬን አልያዘውም ነበር። የምኖረው በዙሪያው ካለው «የትልልቅ ሰዎች ዓለም» እጅግ በራቀው፣ በውጭ ያለው ሁሉ ተራ አላፊ ትርኢት ብቻ በሚመስልበት በዚያ እንግዳና ምሥጢራዊ የልጅነት ዓለም ውስጥ ብቻ ነበር። በእኔ ዓለም ሁሉ ነገር ግልጽና ቀላል ነበር፤ ምንም መጠየቅ አያስፈልገውም ነበር። በዙሪያዬ ያሉት ትልልቅ ሰዎች የሚያስቁ ፍላጎቶቻቸውና የሞኝነት ጭንቀቶቻቸው ያሏቸው ይመስሉ ነበር፤ እነዚህ ግን በተአምራዊው ዓለሜ ውስጥ ለእኔ ምንም አልነበሩም።

አንዳንድ ጊዜ ከእነዚህ ሞኝ ትልልቅ ሰዎች አንዱ እኔም ትልቅ ሰው የምሆንበት ጊዜ እንደሚመጣ ሲጠቁም፣ በዚያ አስፈሪ አሳብ ጭንቀት ይወረኝ ነበር፤ ፀጉሬን ከኋላ በቋጠሮ ለማሰርም ሆነ ቀሚሶቼ ከጉልበቴ በታች እንዲወርዱ ለመፍቀድ እምቢ በማለት ያን ክፉ ቀን በተቻለ መጠን ለማዘግየት እወስን ነበር። ትልልቅ ሰዎችም እንደ እኛ ልጆች የልጆችን ሕይወት መኖር፣ የልጆችን ጨዋታ መጫወትና የልጆችን ደስታ ማግኘት ይፈልጋሉ፤ ነገር ግን ይህን የሚከለክል ሕግ አለ የሚል አሳብ ነበረኝ። ሰዎችም በፊቴ እያደግህ ስትሄድ «መስቀልን መሸከም» አስፈላጊ እንደ ሆነ ሲነጋገሩ፣ ዛፍ መውጣትን፣ ቀለበት ማንከባለልን፣ መሽቀዳደምን ወይም በአጥር አናት ላይ መሄድን ማቆም አለብህ ማለታቸው መሰለኝ፤ ምንም እንኳ በዚያን ጊዜ ሁሉ እነዚህን ነገሮች እንደ ቀድሞው ማድረግ ብትፈልግም፤ የልጅነት ልቤም በዙሪያዬ ላሉት ምስኪንና ዕድለ ቢስ ትልልቅ ሰዎች ብዙ ጊዜ በጥልቅ ርኅራኄ ይሞላ ነበር።

ቅብጥብጥና ግድ የለሽ ዓይነት ልጅ ነበርኩ፤ እስከ አሥራ ስድስት ዓመቴም ድረስ ከሕይወት የቻልኩትን ያህል ደስታ ለማግኘት የቆረጥኩ፣ ብዙ ጊዜ ለወጣቶች ትልቅ ሥቃይ የሚሆነው ጤናማ ያልሆነ ራስን የማስተዋል ስሜት ምንም ያልነበረብኝ፣ ቀላል ልብ ያለኝና ኃላፊነት የማይሰማኝ ልጅ ብቻ ነበርኩ።

እውነቱ፣ እስከማስታውሰው ድረስ፣ ስለ ራሴ እንደ ራሴ አድርጌ አስቤ አላውቅም ማለት ይቻላል። የቀድሞ ጓደኞቼ አሁን በጣም ቆንጆ ልጅ ተደርጌ እቆጠር እንደ ነበረ ይነግሩኛል፤ እኔ ግን አላውቀውም ነበር። የመልኬ ጉዳይ ፈጽሞ ትዝ ብሎኝ አያውቅም። በእውነት የሚስበኝ ብቸኛው ጥያቄ ስለ ደስታዬ ነበር፤ መልኬ እንዴት እንደ ሆነ ወይም ሰዎች ስለ እኔ ምን እንደሚያስቡ ፈጽሞ የሚመለከተኝ ነገር አይመስለኝም ነበር።

እንደዚህ ያሉት ጥያቄዎች መጀመሪያ ጣልቃ የገቡበትን ጊዜና በቁጣ እንዴት እንደ ተቃወምኳቸው በግልጽ አስታውሳለሁ። ዕድሜዬ አሥራ አንድ ዓመት ገደማ የነበረ ይመስለኛል። እናቴ እኔን ለማየት የጠየቁትን አንዳንድ ጓደኞቿን እንዳገኛቸው ወደ እንግዳ መቀበያ ክፍሉ ላከችኝ። ያለ ፍርሃት ትምህርቴን ትቼ ወደ እንግዳ መቀበያው ክፍል ሄድኩ፤ ልክ ልገባ ስል ግን በድንገት ዓይን አፋርነት ያዘኝ፤ እጅግም ተገረምኩ፣ ደነገጥኩም። ይህ ስሜት ከዚህ በፊት ፈጽሞ ተሰምቶኝ አያውቅም ነበር፤ እጅግ የሚያስጠላም ሆኖ አገኘሁት። የበሩንም እጀታ ስዞር ለራሴ እንዲህ አልኩ፦ «ይህ የሚያስቅ ነው።

እዚያ ውስጥ ያሉትን ሰዎች ለምን እፈራለሁ? እንደማይተኩሱብኝ እርግጠኛ ነኝ፤ ስለ እኔም ምንም የሚያስቡ አይመስለኝም፤ ቢያስቡም እንኳ ሊጎዳኝ አይችልም፤ በፍጹም አልፈራም።» ይህን ስል ዓይን አፋርነቴን ሆን ብዬ ወደ ኋላዬ ጣልኩት፤ ሁሉንም ከበሩ ውጭ ትቼ ያለ ፍርሃት ወደ ክፍሉ ገባሁ።

ምንም እንኳ በዚያን ጊዜ በቃል ለማስቀመጥ በቂ እውቀት ባይኖረኝም፣ ዓይን አፋርነት ስለ ራስ ማሰብ ብቻ እንደ ሆነና ራስን መርሳት እርግጠኛ ፈውስ እንደ ሆነ ተገንዝቤ ነበር፤ ከዚያ በኋላም በዓይን አፋርነት በእውነት ተሠቃይቼ እንደማውቅ አላስታውስም። መቼም ቢመጣ፣ በመጀመሪያው ጊዜ እንዳደረግሁት ወደ ኋላዬ እጥለው ነበር፤ ምንም ትኩረት ልሰጠውም ቃል በቃል እምቢ እል ነበር።

ስለዚህ እስከማስታውሰው ድረስ፣ ሃይማኖታዊ መነቃቃቴ እስከ መጣበት እስከ አሥራ ስድስት ዓመቴ ድረስ ሕይወቴ ፈጽሞ ግድ የለሽ የልጅ ሕይወት ነበር። ወደ ውስጥ ራስን መመልከትና ራስን መመርመር ምንም የማላውቃቸው ነገሮች ነበሩ፤ ሃይማኖታዊ ጥያቄዎችም በሕልሜ እንኳ አልታዩኝም። እንዲህ ያለ ግድ የለሽ ፍጡር ከግልጽ ኃጢአቶች እንደዚህ ተጠብቆ መቆየቱን በአድናቆት መለስ ብዬ አያለሁ፤ ነገር ግን ስለዚህ የምኖርበትንና እንዲህ ያሉትን ጥሰቶች ከሞላ ጎደል የማይቻሉ ያደረጋቸውን ያንን ታላቅና ሁሉን የሚሸፍን የኩዌከር የበጎነትና የጽድቅ ድባብ ማመስገን እንዳለብኝ እገነዘባለሁ።

የተወለድኩባትን ቤተ ክርስቲያን ሃይማኖታዊ ማኅበር ብዬ ጠርቻታለሁ። በወጣትነት ዘመኔ ሁልጊዜ «የወዳጆች ሃይማኖታዊ ማኅበር» ተብላ ትጠራ ነበር፤ አሁን ብዙ ጊዜ እንደሚባለው «የኩዌከር ቤተ ክርስቲያን» ተብላ በአጋጣሚም እንኳ ተጠርታ አታውቅም።

የቀደሙት ኩዌከሮች ራሳቸውን ቤተ ክርስቲያን ብሎ በመጥራት ላይ ጽኑ የተቃውሞ ምስክርነት ነበራቸው፤ በዚያ ቃል በየትኛውም የሚያገልል ወይም የሚያጠቃልል ትርጉም ራሳቸውን ቤተ ክርስቲያን አድርገው አይቆጥሩም ነበርና። እንደ እነርሱ አመለካከት ቤተ ክርስቲያን ከየሃይማኖት መግለጫውና ከየሕዝቡ የሆኑ አማኞች የማይታይ አካል ነበረች፤ እነርሱም እንደ «ወዳጆች» በዚህች ታላቅ፣ ዓለም አቀፍና የማይታይ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያሉ «ማኅበር» ብቻ ነበሩ።

ስማቸውን የወሰዱት ከጌታችን ቃል ከዮሐንስ 15:14-15 ነው፦ «እኔ ያዘዝኋችሁን ሁሉ ብታደርጉ እናንተ ወዳጆቼ ናችሁ። ከእንግዲህ ወዲህ ባሮች አልላችሁም፤ ባርያ ጌታው የሚያደርገውን አያውቅምና፤ ወዳጆች ግን ብያችኋለሁ፥ ከአባቴ የሰማሁትን ሁሉ ለእናንተ አስታውቄአችኋለሁና።» በሕይወታቸው ብቸኛ ዓላማቸው ጌታ ያዘዘውን ሁሉ ማድረግ ነበር፤ ስለዚህም ወደዚህ ቅዱስ የመለኮታዊ ወዳጅነት ክበብ እንደ ተቀበሉ ያምኑ ነበር። መጀመሪያ የተለየ ሃይማኖታዊ ክፍል የመመሥረት አሳብ ፈጽሞ አልነበራቸውም፤ ኅብረታቸው በአእምሮአቸው፣ ለእያንዳንዳቸው የተሰጡትን መለኮታዊ መገለጦች እንደ ወዳጆች እርስ በርሳቸው ለመካፈልና መለኮታዊው ወዳጅነት የሚጠይቀውን ጽድቅ ለማግኘት እንዲተጉ እርስ በርሳቸው ለመበረታታት የሚሰበሰቡ የወዳጆች ማኅበር ብቻ ነበር (በእንግሊዝኛ አጻጻፍ ለ«ማኅበር»ም ሆነ ለ«ወዳጆች» ትልቅ ፊደል ሳይሰጥ)።

ይህ «የወዳጆች ማኅበር» ቀስ በቀስ በእንግሊዝኛ ስሙ ላይ ውሱን መስተአምርና ትልልቅ ፊደላትን ለራሱ ወስዶ «የወዳጆች ሃይማኖታዊ ማኅበር» መሆኑና ወደ ተለየ ሃይማኖታዊ ክፍል ማደጉ፣ የእንደዚህ ያሉ እንቅስቃሴዎች ሁሉ የግድ ውጤት ነበር ብዬ እገምታለሁ። ለእኔ ግን ሁልጊዜ ከመጀመሪያው አሳብ ቀላልነትና ሁሉን አቀፍነት መውደቅ መስሎ ይታየኛል።

የኩዌከር ስም በመጀመሪያ ዘመናቸው የተሰጣቸው፣ በአምልኮ ስብሰባዎቻቸው ውስጥ ሲሰብኩ የመንፈስ ቅዱስ ኃይል ነው ብለው ባመኑት ሥር ሲንቀጠቀጡና ሲርዱ በመታየታቸው ነበር (በእንግሊዝኛ «ኩዌክ» ማለት መንቀጥቀጥ ማለት ነው)። እኔ ራሴ፣ ልጅ በነበርኩበት ይበልጥ ጸጥ ባለው ዘመን እንኳ፣ በአምልኮ ስብሰባዎቻችን ውስጥ ሰባኪዎቹ ከራስ እስከ እግር ሲንቀጠቀጡና ሲርዱ ብዙ ጊዜ አይ ነበር፤ በዚህ ሁኔታ የሚነገሩ መልእክቶች ከሌሎች ሁሉ እጅግ የላቀ የራሳቸው የሆነ ልዩ መነሣሣትና ቅባት እንዳላቸው ሁልጊዜ ይሰማኝ እንደ ነበረ እመሰክራለሁ። እንዲያውም አንድ ሰባኪ ልቡን የሚያስመታና እግሮቹን የሚያንቀጠቅጥ ቢያንስ በቂ «መንቀጥቀጥ» ከሌለው፣ ብዙዎች እውነተኛው የአገልግሎት «ጥሪ» ያለው አድርገው አይቆጥሩትም ነበር፤ ስለዚህ «ኩዌከር» የሚለው ስም በማኅበሩ ላይ መጣበቁ ሊያስደንቅ አይችልም።

ነገር ግን ራሳቸው የመረጡት ስም እጅግ የተሻለና በእውነት ምን እንደ ነበሩ እጅግ የሚገልጽ ነበር። «መንቀጥቀጡ» ከሁሉ በኋላ በሃይማኖታቸው ውስጥ አንድ አጋጣሚ ብቻ ነበር፤ ወዳጅነት ግን ዋናው ባሕርዩ ነበር። የእግዚአብሔር ወዳጆች እንደ ሆኑ ያምኑ ስለ ነበረ፣ በእውነተኛው ትርጉም እርሱ የፈጠራቸው ፍጥረታት ሁሉ ወዳጆች መሆን እንዳለባቸው ተገነዘቡ። የሰዎችን ሕዝቦች ሁሉ ከአንድ ደም እንደ ፈጠረ፣ ስለዚህም ሁሉ ወንድሞቻቸው እንደ ሆኑ ቃል በቃል እውነት እንደ ሆነ ያምኑ ነበር። በማኅበሩ አምልኮና ሥራ ሁሉ ውስጥ ይህን ዓለም አቀፍ የወዳጅነት ስሜት አለመገንዘብ አይቻልም ነበር፤ በግሌም በወጣትነት ሕይወቴ ላይ እጅግ በጥልቅ ስለ ታተመ፣ እስከ ዛሬ ድረስ የወዳጆች ማኅበር አባል መሆን ለእኔ የሁሉም ሰው ወዳጅ መሆን ማለት ነው። በዓለም ላይ የትም ስፍራ ግፍ ወይም መከራ ሲኖር፣ ለማዳን ከሚቸኩሉት መጀመሪያዎቹ መካከል የወዳጆች ማኅበር ኮሚቴ እንደሚሆን ሳላስበው እርግጠኛ እሆናለሁ።

በእርግጥም የበደልና የችግር ጉዳዮችን ለማየት በየጊዜው የሚሰበሰብ ቋሚ ኮሚቴ አላቸው፤ ይህም ትርጉም ባለው ሁኔታ «የመከራዎች ስብሰባ» ተብሎ ይጠራል። ማኅበሩ የተጨቆኑ ሁሉ ወዳጅ ነው፤ ሁልጊዜም ነበር። ስለዚህ የውጭው ዓለም በአጠቃላይ «ኩዌከሮች» ብሎ ሲጠራቸው፣ እነርሱ ራሳቸው «ወዳጆች» የሚለውን ልብ የሚያረካ ስም አጥብቀው በመያዛቸው ደስ ይለኛል።