በሃይማኖታዊ ሕይወቴ አራተኛው ዘመን (የእምነት ሕይወት)

ከዘመናት ሁሉ እጅግ የሚማርከው የመንፈሳዊ ጉዞዬ አራተኛው ዘመን በነፍሴ ላይ የወጣው በ1865 ነበር። ክርስቲያን ከሆንሁ ዘጠኝ ዓመት ሆኖኝ ነበር — በደስታና በመማረክ የተሞሉ ዓመታት — አሁን የመጣልኝ ግን ከዚያ በፊት ከነበረው ሁሉ እጅግ የላቀ ስለ ነበረ፣ ፍጹም አዲስና አስደናቂ ዓለም በፊቴ የተከፈተ ያህል ተሰማኝ።

በእነዚያ ቀደምት ዓመታት እምነቴ ከእግዚአብሔር ጋር በተያያዘ ነገር ሁሉ ፍጹም የሚያረካ ነበር።

ስለ ባሕርዩና ስለ መንገዶቹ ያገኘሁት ግኝት ሁሉ ደስታን ብቻ ያመጣልኝ ነበር። ነገር ግን በክርስትና ሕይወት ውስጥ ወደ እኔ ድርሻ ሲመጣ እርካታው እጅግ ያነሰ ነበር። አዎን፣ ደስተኛ ነበርሁ፤ ነገር ግን ልሆን የምናፍቀው ሰው አልነበርሁም።

ለወደፊቱ ፍጹም ነጻነትን ተስፋ የሚሰጥ ሃይማኖት አግኝቼ ነበር፤ አሁን ግን ነጻነትን የሚሰጥ አይመስልም ነበር። ያሳዝነኛል ብዬ ሳልፈራ ላመልከው የምችል ራስ ወዳድ ያልሆነና ጻድቅ አምላክ አግኝቼ ነበር — በራሴ ግን ዘወትር አዝን ነበር። መሆን የሚገባኝን እንዳልሆንሁ አውቅ ነበር። ሕይወቴ በውድቀት የተሞላ መሰለኝ — ብዙውን ጊዜ ውጫዊ ኃጢአት ሳይሆን ውስጣዊ ኃጢአቶች፦ ቀዝቃዛነት፣ መንፈሳዊ ሙትነት፣ የክርስቲያናዊ ፍቅር ጕድለት፣ መራራ ሥሮች፣ የእግዚአብሔር ልጆች ብዙ ጊዜ የሚያዝኑባቸው እነዚያ ሁሉ የተሰወሩ ድካሞች። መልካሙን አደርግ ዘንድ ስወድ ክፉ በእኔ ዘንድ ነበረ። የምወደውን በጎውን ነገር አላደርገውም ነበር፤ የማልወደውንም ክፉን ነገር አደርግ ነበር። ዘወትር ኃጢአት እየሠራሁና ንስሐ እየገባሁ፣ ቍርጥ ውሳኔ እያደረግሁና እያፈረስሁ፣ ክፉውን እየጠላሁ ነገር ግን እየተሸነፍሁለት፣ ድልን እየናፈቅሁ ነገር ግን ከማሸነፍ ይልቅ አብዝቼ እየወደቅሁ ራሴን አገኘሁ።

ሆኖም መጽሐፍ ቅዱስ ክርስቶስ ለተከታዮቹ እውነተኛና የአሁን ድል ሊያመጣ እንደ መጣ የሚያስተምር ይመስል ነበር። ክርስቲያኖች ከሚያስጨንቅ ሐሳብና ፍርሃት ነጻ እንዲሆኑ፣ አሁንም እንኳ አእምሮን ሁሉ የሚያልፍ ሰላም እንዲደሰቱበት እንደ ተጠሩ ያመለክት ነበር። እኔ ግን ከዚህ የማውቀው በጣም ጥቂት እንደ ሆነ በሥቃይ አውቅ ነበር። ልቤ ስለ ወደፊቱ ዕረፍት ነበረው፤ የአሁኑ ጊዜዬ ግን በሺህ የዕለት ተዕለት ጭንቀቶችና ስጋቶች የተቀደደ ነበር። እንደ ተቀበልኋቸው የማምናቸው የመንፈስ ፍሬዎች ራሳቸው — ፍቅር፥ ደስታ፥ ሰላም፥ ትዕግሥት፥ ቸርነት፥ የውሃት፥ በጎነት — እጅግ የጎደሉኝ ባሕርያት እነዚሁ ነበሩ።

ክርስቲያን በሆንሁ ጊዜ የጠበቅሁት ይህ አልነበረም። ሕይወታቸው ሰላምን በሚያንጸባርቅ በኩዌከሮች መካከል አድጌ፣ ከልጅነቴም ጀምሮ በጎነት አስፈላጊ እንደ ሆነ ተምሬ፣ ክርስቲያን መሆን የግድ ሰላማዊና በጎ መሆን ማለት ነው ብዬ ገምቼ ነበር። ፀሐይ እንደምትወጣ እንደምጠብቅ ያህል በተፈጥሮ በኃጢአትና በጭንቀት ላይ ድልን እጠብቅ ነበር። ነገር ግን በነፍሴ ስውር ጥልቀት ውስጥ ቅር እንደ ተሰኘሁ ማመን ነበረብኝ።

መጀመሪያ ላይ አዲስ ያገኘሁት የመዳን ደስታ ሌላውን ሁሉ ጠራርጎ አስወገደ። ፈተናና ፍርሃትና ኃጢአት ለዘላለም የሄዱ መሰለኝ። የመጀመሪያው ግለት ሲደበዝዝ ግን አሮጌዎቹ ፈተናዎች በቀድሞ ኃይላቸው ተመለሱ። እንደ ቀድሞው መጨነቅ፣ መታወክ፣ መዛል፣ መቈጣት፣ ደግ አለመሆን፣ መንቀፍና ጨካኝ መሆን — ሃይማኖት ያድነኛል ብዬ ያመንሁባቸውን ነገሮች ሁሉ ማድረግና መሆን ቀላል ሆነ። ይህ ሁሉ የእግዚአብሔር ልጅና የሰማይ ወራሽ እንደ ሆንሁ ያለኝን ጽኑ እምነት ፈጽሞ አላናወጠውም፤ ነገር ግን ብዙ ጊዜ በከፋ ሁኔታ እንዳፍር አደረገኝ። የእግዚአብሔር ልጅ ሆኖ እንደ ልጅ መኖር አለመቻል፣ በክርስትና ሕይወት ውስጥ ያመለጠኝ ነገር — ድል ሊያመጣልኝ የሚችል አንድ ነገር — ይኖር ይሆን ብዬ እንድጠራጠር አደረገኝ።

ያ የጎደለው ነገር ምን እንደ ሆነ ለማወቅ ቍርጥ ውሳኔ አድርጌ በዕድሜ የገፉ ብዙ ክርስቲያኖችን ጠየቅሁ። ሁሉም ግን አንድ ዓይነት መልስ ሰጡኝ፦ የለም፣ ምንም ያመለጠሽ ነገር የለም። ከሥጋ ድካም የተነሣ በዚህ ዓለም ልንጠብቀው የምንችለው ኃጢአት የመሥራትና ንስሐ የመግባት ሕይወትን ብቻ ነው። በልደት የተወረሰው አሮጌው አዳምና በመለወጥ የተቀበልነው አዲሱ አዳም ዘወትር እርስ በርሳቸው እንደሚዋጉ — አንዳንድ ጊዜ አንዱ፣ አንዳንድ ጊዜ ሌላው እያሸነፈ — ከአሮጌው ባሕርይም እውነተኛ ነጻነት የምናገኘው በሞት ብቻ እንደ ሆነ አስረዱኝ።

በሮሜ 7:14-23 ከሚገኘው የጳውሎስ የገዛ ልቅሶ የበለጠ ሁኔታዬን ሊገልጥ የሚችል ምንም ነገር አልነበረም። ለእኔ የተጻፈ ይመስል ነበር። ደግሜ ደጋግሜ ከእርሱ ጋር «እኔ ምንኛ ጎስቋላ ሰው ነኝ! ለዚህ ሞት ከተሰጠ ሰውነት ማን ያድነኛል?» ብዬ ጮኽሁ። ነገር ግን ሁሉም እንደሚሉት በዚህ ሕይወት ነጻ መውጣት ከሌለ ጳውሎስ ያንን ጥያቄ ለምን እንደ ጠየቀ ልረዳ አልቻልሁም። አሮጌው ባሕርይ እስከ ሞት ድረስ እንደሚቀር በእርግጥ ያውቅ ነበር። ሆኖም ጥያቄውን መጠየቅ ብቻ ሳይሆን በድል መለሰው፦ «በኢየሱስ ክርስቶስ በጌታችን ለእግዚአብሔር ምስጋና ይሁን።»

ምን ማለቱ ይሆን? በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል ወደ መዳን ገብቼ ነበር፤ ስለ እንዲህ ያለው የድል ነጻነት ግን ምንም አላውቅም ነበር። አሁንም በውስጤ ባለው «ሞት ከተሰጠ ሰውነት» ታስሬ ነበር።

ለምን? ችግሩ የት ነበር?

የእግዚአብሔርን ወሰን የሌለው ፍቅር ካገኘሁ በኋላ እነዚህ ጥያቄዎች ይበልጥ አንገብጋቢ ሆኑ። ወሰን ለሌለው ራስ ወዳድ አለመሆኑ እንዲህ ባለ የመንፈሳዊ ፍሬ ጕድለት መመለስ እጅግ ቸርነት የጎደለው — ምስጋና ቢስ ለማለት የሚቃረብ — መሰለኝ። ለወደፊቱ ለማዳን እንዲህ ኃያል መሆኑን ካሳየ፣ በአሁኑ ጊዜ እንዴት አቅም ሊያጣ ይችላል?

በዙሪያዬ የነበሩት የኩዌከሮች ሕይወትም ነጻ መውጣት መኖር እንዳለበት ይጠቁሙ ነበር፤ ምን እንደ ሆነና እንዴት እንደሚሠራ በግልጽ ማስረዳት ባይችሉም እንኳ አግኝተነዋል ይሉ ነበርና።

ሌላም ተጽዕኖ ይህን እምነቴን አጠነከረው። የእግዚአብሔር ልጆች የመንፈስን ፍሬ እንዲያፈሩ የታዘዙ መሆናቸውን ብቻ ሳይሆን ማፍራትም እንደሚችሉ የሚያስተምር፣ ወደዚያም የሚወስደውን ምሥጢራዊ መንገድ የሚጠቁም አንድ መጽሐፍ ነበረኝ። መጽሐፉ ከፌኔሎንና ከማዳም ጊዮን ጽሑፎች የተመረጡ ክፍሎች ስብስብ የሆነው «መንፈሳዊ እድገት» ነበር። የተወደደው አባቴ ስጦታ ስለ ሆነ እጅግ ውድ ነበር፤ ሁልጊዜም በጠረጴዛዬ ላይ ከመጽሐፍ ቅዱሴ አጠገብ ይቀመጥ ነበር።

አባቴ ያንን መጽሐፍ ያገኘው ገና የአሥራ ስምንት ዓመት ልጅ ሳለ ነበር። ወደ ቻይና ረጅም የባሕር ጉዞ ለማድረግ መርከብ ሊሳፈር በፊላደልፊያ ሲያልፍ በአንድ ያገለገሉ መጻሕፍት መሸጫ አጠገብ አለፈ። መንፈሳዊ ሕይወትን የጀመረው በቅርቡ ቢሆንም «መንፈሳዊ እድገት» በሚለው ርእስ ተሳበ።

ስለ ይዘቱ ምንም ሳያውቅ በድንገተኛ ስሜት ገዛው — መታመን በጀመረው ጌታ ሳያውቀው እየተመራ እንደ ሆነ አያጠራጥርም። ትዝታዎች በተባለው ጽሑፉ እንዲህ ብሎ ጻፈ፦ «ይህ መጽሐፍ እጅግ ታላቅ መጽናናት ሆነልኝ። በኪሴ ይዤው ትርፍ ጊዜ ባገኘሁ ቍጥር አነብበው ነበር፤ ለዘላለም ጥቅሜ እንደ ሆነ ተስፋ አደርጋለሁ። ይህን የተባረከ መጽሐፍ በእጄ ስላስገባልኝ ቸሩን የእግዚአብሔር መግቦት ከማመስገን በቀር ሌላ ማድረግ አልችልም።»

አባቴ ያንን መጽሐፍ እጅግ ከፍ አድርጎ ይመለከተው ስለ ነበር፣ እኛ ልጆቹ እያንዳንዳችን በቂ ዕድሜ እንደ ደረስን የራሳችንን ቅጂ ሰጥቶ በጥንቃቄ እንድናጠናው ጠየቀን። እጅግ ስለምንወደው ሁልጊዜ ደስ ልናሰኘው እንፈልግ ነበር፤ እግዚአብሔርን በተራብሁበትና ተስፋ በቈረጥሁበት በመጀመሪያው የፍለጋዬ ዘመንም መጽሐፉ የዘወትር ጓደኛዬ ሆነ።

ነገር ግን የተጻፈው ፈላጊዎች ወደዚያ ሕይወት መጀመሪያ እንዲገቡ ለመርዳት ሳይሆን ይልቁንም በመንፈሳዊ ሕይወት እያደጉ ያሉ ነፍሳትን ለመምራት ስለ ነበረ፣ በእነዚያ ቀደምት የዕውርነት የፍለጋ ዓመታት ብዙም የተለየ እርዳታ አልሆነልኝም። በ1858 «የመዳንን ዕቅድ» እንዳገኘሁ ባመንሁ ጊዜ — እንደ ገመትሁት በሰማይ ምክር የተወሰነ፣ በክርስቶስ ሕይወትና ሞት የተገለጠ፣ በሐዋርያው ጳውሎስም በሥርዓት የተቀመረ — የመጽሐፌን ቅጂ ኅዳጎች መጽሐፉ ጤናማ እንዳልሆነ የሚያረጋግጡ ወሳኝ ትችቶች ናቸው ብዬ ባሰብኋቸው ማስታወሻዎች ሞላኋቸው።

ቢሆንም ሳላውቀው ትምህርቶቹ በእኔ ላይ ጥልቅ ተጽዕኖ አሳደሩ። እየተቸሁት እንኳ፣ መጽሐፉ ለገለጠው የሃይማኖት ምሥጢራዊ ገጽታ ውስጣዊ ረሃብ ይሰማኝ ነበር።

በተከተሉት ዓመታት ሁሉ በአንድ በኩል በፕሊማውዝ ወንድሞች አስተምህሮ ጥያቄዎችና በሌላ በኩል በምሥጢራዊነት ጥያቄዎች መካከል ወዲያና ወዲህ እጐተት ነበር።

የተፈጥሮዬ ተግባራዊና ሥርዓት ወዳድ ክፍል ወደ ወንድሞች ያዘነብል ነበር፤ የኩዌከር አስተዳደጌና የተወደደው መጽሐፌ ተጽዕኖ ግን ወደ ምሥጢራዊው ይስቡኝ ነበር።

አንዳንድ ጊዜ አስተምህሮዎች እጅግ አስፈላጊ፣ የሰው ትክክለኛ ሕይወት ግን ኢምንት ይመስል ነበር፤ በሌላ ጊዜ ደግሞ አስተምህሮዎች የጽድቅ ሕይወት ካላስገኙ ዋጋ ቢስ ይመስሉ ነበር። አንዳንድ ጊዜ በእምነት መዳንን የሚያስተምረው ጳውሎስ በአስተሳሰቤ ይገዛ ነበር፤ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ከሥራ የተለየ እምነት የሞተ ነው ብሎ የሚያጸናው ያዕቆብ። የፕሊማውዝ ወንድሞች ጓደኞቼ ጳውሎስንና በእምነት መጽደቅን ከፍ ከፍ ያደርጉ ነበር፤ የኩዌከር ጓደኞቼና በመጽሐፌ ውስጥ ያሉት የካቶሊክ ቅዱሳን ደግሞ ያዕቆብንና በሥራ መጽደቅን ከፍ ከፍ ያደርጉ ነበር። ተግባራዊው ክፍሌ ወደ መጀመሪያው ያዘነብል ነበር፤ ምሥጢራዊው ገጽታዬ ወደ ሁለተኛው። ውጤቱም የማያቋርጥ የነፍስ እረፍት ማጣት ሆነ፤ ከዘወትር መንፈሳዊ ውድቀቶቼ ከሚመነጨው ጭንቀት ጋር ተዳምሮም ስለ ክርስቶስ መዳን የተማርሁት በእርግጥ ሙሉው ታሪክ ነውን ብዬ ብዙ ጊዜ እንድጠይቅ አደረገኝ።

ከዚህ የተሻለ መፍትሔ ስላጣሁ እረፍት ማጣቴን ጸጥ ለማሰኘት ይበልጥ ወደ «ጤናማ ትምህርት» ዞርሁ። በፕሊማውዝ ወንድሞች ተጽዕኖ ሥር እነዚህ አስተምህሮዎች እጅግ በግልጽ የተበየኑ ሆነው ነበር፤ እያንዳንዳቸው በሥርዓት ስም ተለጥፎባቸው በአእምሮዬ ክፍልፋዮች ውስጥ ተቀምጠው ነበር። ከዚህ የበለጠ ሥርዓታማ ነገር ሊኖር አይችልም ነበር — ቢያንስ አስተምህሮዎችን በሚመለከት። የእነዚህ አስተምህሮዎች የተሳካልኝ አስተማሪ ሆኜ ነበር፤ እንደ እኔ ግልጽና ቍርጥ ያልሆነውን ሰው ሁሉ በሐዘኔታ ዝቅ አድርጌ እመለከት ነበር።

የማውቃቸውን የሃይማኖት አስተማሪዎች ሁሉ በፊቴ በተደረደሩ የሕፃናት ከፍተኛ ወንበሮች ላይ አስቀምጬ ግራ የተጋቡባቸውን አስተምህሮዎች — በተለይም በእምነት መጽደቅንና የአማኙን ሕጋዊ አቋም — ላስረዳቸው ብዙ ጊዜ እመኝ ነበር። አንድ ሰው እነዚህን ሁለት ነጥቦች ብቻ ተረድቶ ሙሉ በሙሉ ካመነባቸው ሁሉም ነገር መልካም እንደ ሆነና ሌላው ብዙም እንደማያስፈልግ ዘወትር እናገር ነበር።

በክርስትና ሕይወት ስለ ጕድለቶቿ ተጨንቃ ወደ እኔ ለመጣች አንዲት የአጎቴ ልጅ እንዲህ ያለ ነገር እንደ ተናገርሁ አስታውሳለሁ። እርሷም «ግን ሃና፣ አንቺ እንደምትዪው ከሆነ፣ ኃጢአቶቻችን ሁሉ — ያለፉት፣ የአሁኖቹና የወደፊቶቹ — በማመን ብቻ ይቅር ተብለዋል ማለት ነው። የምናደርገው ነገር ብዙም ልዩነት አያመጣም» አለችኝ።

«አዎን» ብዬ ባለማወቄ መለስሁ፣ «ውበቱም ይኸው ነው! የክርስቶስን የጽድቅ መጐናጸፊያ ለብሰናል፤ ያ መጐናጸፊያ ከሥሩ ያለውን ርኵሰት ሁሉ ይሸፍናል። እግዚአብሔር ሲመለከተን ዓመፃችንን ሳይሆን የክርስቶስን ጽድቅ ያያል፤ ስለዚያም ይቀበለናል።»

በሌላ ጊዜ እነዚህን ጥሬ ሐሳቦች ሳብራራ የሰማ አንድ የኩዌከር ሰባኪ እንዲህ አለኝ፦ «ሃና ስሚዝ፣ አንቺ የምትናገሪው ልክ ወደ ተዘጋጁ ልብሶች መሸጫ ገብተሽ የመዳንን ልብስ ገዝተሽ ወዲያውኑ ለብሰሽ፣ በጽድቅ ሙሉ በሙሉ ተጐናጽፈሽና ለሰማይ ተዘጋጅተሽ እንደምትወጪ አድርገሽ ነው የሚመስለኝ።»

«አዎን!» ብዬ መለስሁ። «እንዲያው ነው — ልብሶቹን መግዛት አያስፈልገኝም እንጂ፤ ክርስቶስ ይሰጠኛል! ስለዚህ ውብ ምሳሌ አመሰግናለሁ፤ በስብከቴ በእርግጥ እጠቀምበታለሁ።»

የፕሊማውዝ ወንድሞችን ትምህርት እነርሱ ካሰቡት እጅግ በበለጠ ቃል በቃልና ውጫዊ በሆነ መንገድ እንደ ተረጐምሁት አልጠራጠርም። ነገር ግን ሁሉም ነገር በፍጹም ግልጽነት እንዲበየን እወድ ነበር፤ ይህ ደግሞ የአመለካከታቸው አመክንዮአዊ ፍጻሜ መሰለኝ። የሚገርመው፣ ዓመፃችንን በገዛ ጽድቁ መጐናጸፊያ ይሸፍናል፣ ከዚያም ለሰማይ የተገባን እንደ ሆንን ለራሱ ያስመስላል በሚባል ጻድቅ አምላክ ማመን ምን ያህል የማይጣጣም እንደ ሆነ ማየት አልቻልሁም — ከመጐናጸፊያው ሥር «እድፋሙ ልብሳችን» አሁንም እንዳለ በእርግጥ እያወቀ።

የኩዌከር ጓደኞቼ ይህን አለመጣጣም በጠቆሙ ቍጥር፣ ምንም እንኳ ውድና መልካም ሰዎች ቢሆኑም በአስተምህሮ በኩል ምንም እንዳልሆኑና ስለ «የመዳን ዕቅድ»፣ ስለ «በእምነት መጽደቅ» ወይም ስለ «የአማኙ ሕጋዊ አቋም» እጅግ ጥቂት እንደሚያውቁ ለራሴ በመንገር ስጋቴን ጸጥ አሰኘው ነበር። ስለዚህ ተቃውሞአቸው ሊታሰብበት የሚገባ አልነበረም።

ይሁን እንጂ በቀደሙት ምዕራፎቼ እንደ ገለጽሁት የእግዚአብሔርን ፍቅር ስፋት ካገኘሁ በኋላ እየጨመረ የሚሄድ ስጋት ይሰማኝ ጀመር። እንዲህ ላለው ወሰን የሌለው ፍቅር፣ እኛ ተቀባዮቹ እግዚአብሔር በግልጽ ያሰበልንን ዓይነት ሕይወት በመኖር በከፋ ሁኔታ መውደቃችን እጅግ ምስጋና ቢስ ምላሽ መሰለኝ። ባሰብሁ ቍጥር፣ በመጨረሻ እጅግ ታላቅና ፍጹም የሚሆነው መዳን አሁን — በዚህ በአሁኑ ሕይወት — ወንጌል የቅርብ ውጤቱ እንደ ሆነ በግልጽ ተስፋ የሚሰጠውን በኃጢአትና በጭንቀት ላይ ድልን ለማስገኘት በግልጽ መውደቁ ይበልጥ የማይጣጣም ይመስለኝ ነበር።

ለወደፊቱ እንዲህ ያለ የከበረ ነጻነትን ያቀደልን እግዚአብሔር ለአሁኑም የተሻለ ነጻነት ለምን አላቀደልንም? ብዬ ደግሜ ደጋግሜ ራሴን ጠየቅሁ።