የታደሰ ፍለጋ

ይህ ጥርጣሬ ከሁለት ዓመት በላይ ቀጠለ፤ እኔም በዚያ ውስጥ ተደላድዬ፣ ለማንኛውም አሳቢና አስተዋይ ሰው የተለመደ ሁኔታ እንደ ሆነ እቆጥረው ነበር። ነገር ግን 1858 ሁሉንም ነገር እንዲለውጥ የተወሰነ ዓመት ነበር።

በዚያው ዓመት መጀመሪያ ላይ የክርስትናን አስተምህሮዎችና ቀኖናዎች ጠንቅቀው ከያዙ፣ ተቀባይነት ያለውን የክርስትና ትምህርት እጅግ አጥብቀው ከሚከተሉ አንዳንድ ክርስቲያኖች ጋር ተዋወቅሁ። ቀደም ብዬ እንደ ጠቀስኩት፣ ስለ አስተምህሮዎች ምንም የማውቀው ነገር አልነበረም፤ ስለ ሃይማኖት ባለኝ ግንዛቤ ውስጥ ፈጽሞ ገብተው አያውቁም ነበር። ስለዚህ ስለ እነርሱ መስማቴ እጅግ ትኩረቴን ሳበው፤ አለማመኔም የመጣው እነዚህኑ አስተምህሮዎች ፈጽሞ ካለማወቄ ይሆን ብዬ ማሰብ ጀመርኩ።

በኤፕሪል 25 ቀን 1858 በማስታወሻ ደብተሬ እንዲህ ብዬ ጻፍኩ፦ ማስታወሻ ደብተር፦ «መጽሐፍ ቅዱስ ‹ዳግመኛ መወለድ› አስፈላጊ እንደ ሆነ ይናገራል። ይህ ምን ማለት ነው? በተግባር የሚለማመዱት እንዲህ ያለ ነገር በእርግጥ አለን? ለዚህስ የናዝሬቱን ኢየሱስን የዓለም አዳኝ አድርጎ ማመን አስፈላጊ ነውን? ኦ፣ ነገሩ እንዲቋጭልኝ ምንኛ እናፍቃለሁ… ትክክለኛውን መንገድ አግኝቼ በእርሱ ለመሄድ ያልቻልኩት ሁሉ፣ አብዛኞቹ ክርስቲያኖች ክርስቶስን በሚቀበሉበት ትርጉም እርሱን ለመቀበል እንቢ ስላልኩ ይሆናል፤ እኔ ግን በእርግጥ እንዲህ ልቀበለው አልችልም። ደግሞም መንገዳቸው እውነት ከሆነ፣ መለኮታዊው መሪዬ ወደዚያ እስኪመራኝ ድረስ መጠበቅ አለብኝ፤ አሁን ግን በእርግጥ ወደዚያ እየመራኝ አይደለም፤ እንዲያውም እኔ እንደሚመስለኝ ከዚያ ይበልጥ እያራቀኝ ነው… «ነፍሴና አእምሮዬ በሙሉ ስለ ወንጌል ካለው ቁሳዊና ተቀባይነት ያለው አመለካከት የሚሸሹ ይመስላሉ። የክርስቶስ ሞት የሚያስተሰርይ ዋጋ እንዳለው ማመን ለእኔ የማይቻል ይመስላል። የሥጋው ውጫዊ ሞት (ይህም ሰው ከመሆኑ የተነሣ በሆነ መንገድ መፈጸሙ ግድ ነበርና) አንዳች የሚያስተሰርይ ዋጋ ሊኖረው ይችላል የሚለውን የመሰለ ቁሳዊ ሐሳብ አእምሮዬ ይጸየፈዋል። ማስተስሪያ ጨርሶ አስፈላጊ ከሆነ፣ መሥዋዕቱ ሕይወቱ መሆኑ እጅግ የበለጠ የሚመስል ነው። ሰውነትን መልበስ ለመለኮት በእውነት አስደናቂ ራስን ዝቅ ማድረግና መራራ መከራ ሳይሆን አይቀርም፤ ሰውነትን ማውለቅ ግን በምንም መንገድ ቢሆን ምንም መከራ ሊሆን አይችልም ነበር።

«ነገር ግን በአመለካከቴ ተሳስቼ ሊሆን ይችላል። ሊያስተምረኝ የሚችለው ጌታ ብቻ ነው።»

ደግሞም በሜይ 18 ቀን 1858 እንዲህ ብዬ ጻፍኩ፦ ማስታወሻ ደብተር፦ «ከሐዋርያት የበለጠ ከፍ ያለ የእውነት ዓይነት ላይ ደርሻለሁ የሚለው ስሜት ሊለቀኝ አልቻለም፤ ስለዚህም ‹ጌታ ሆይ፣ አምናለሁ፤ አለማመኔን እርዳው› ብዬ መጸለይ አልችልም፤ በአለማመን ውስጥ እንዳለሁ አልተረዳሁምና። ይሁን እንጂ በእምነቴም ሆነ በአለማመኔ — የትኛውም ቢሆን — ሰላም የለኝም፤ ሆኖም ማምለጫ መንገድ አይታየኝም።

«ትናንት ማታ በመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ክፍላችን ጉዳዩን አነሣሁ፤ ተቀባይነት ያለውን ትምህርት የሚከተሉ ጓደኞቼ ስለ ወገናቸው እጅግ አሳማኝ ክርክር አቅርበው ተቀባይነት ባለው የእምነት መልክ እንዳምን ያስገድዱኛል ብዬ ተስፋ አድርጌ ነበር። በመጨረሻ ግን ምንም ክርክር አንዳች እንደማይጠቅም ተሰማኝ። እምነቴ የሚለወጥ ከሆነ በመለኮታዊ ኃይል መሆን አለበት፤ ያም በእርግጥ ‹ዳግመኛ መወለድ› ይሆናል። ለእኔ ግን የማይቻል ይመስላል።»

ደግሞም በጁን 25 ቀን 1858 እንዲህ ብዬ ጻፍኩ፦ ማስታወሻ ደብተር፦ «እንደ ገና ቀዝቃዛና ሙት ሆኛለሁ፤ በትዕቢትም ተሞልቻለሁ! ስለ ጥንቱ ኤፍሬም እንደ ተባለ፣ ስለ እኔም ‹ከጣዖቶቿ ጋር ተባብራለች፤ ተዉአት!› የሚባልበት ቀን በመጨረሻ በእርግጥ ይመጣል። አሁን ‹ጣዖቴ› የሰው አእምሮ ትዕቢት ሳይሆን አይቀርም ብዬ እፈራለሁ፤ ይህም ወደ መንግሥተ ሰማያት ከመግባቱ በፊት እንደ ሕፃን ለመሆን አይገዛም… «በአሁኑ ጊዜ ስለ ሃይማኖታዊ እምነቴ በታላቅ ጭንቀት ውስጥ ነኝ። ተቀባይነት ያለውን የእምነት መግለጫ ለመቀበል እናፍቃለሁ፤ ነገር ግን አልችልም፤ በአንድ በኩል አለመቻሌ ክፋት ይመስላል፤ በዚያው ጊዜ ደግሞ የበለጠ የጠራ ብርሃን የተሰጠኝ መስሎ ሳለ ልቀበለው መሞከሬም ክፋት ይመስላል።

«እውነቱ ዩኒቴሪያኖች የሚናገሩት ከሆነ ማወቁን እፈራለሁ። የሚያስከትለውን እሰጋለሁ። በእኔ ላይ የሚያመጣውን ንቀትና ነቀፋ እሸሻለሁ። ሆኖም በዚያው ጊዜ፣ ከፍ ያለ የእውነት ዓይነት ነው ብዬ ስለማስበው ነገር ብቻዬን ለመቆም መጠራት የሚለው ሐሳብ ለተፈጥሯዊው የሰው ትዕቢትና ጀግንነት ትንሽ የሚያስደስት ነገር ሳይኖረው አይቀርም። ቢሆንም ከምወዳቸው ሰዎች ተለይቼ መቆም አልፈልግም። በአሳዛኝ ግራ መጋባት ውስጥ ነኝ።»

ይህ ግራ መጋባት እየጨመረና እየጠለቀ ሄደ፤ በመጨረሻም ስለዚህ ነገር ለጓደኞቼ አለመናገሬ ታማኝነት የጎደለው እንደ ሆነ ይሰማኝ ጀመር። ይህን ለማድረግ ልወስን ስል አንድ ቀን የሕይወቴን አካሄድ በሙሉ የለወጠ አንድ ክስተት ተፈጠረ።

ይህም በነፍሴ ታሪክ ውስጥ ወደ ሁለተኛው ዘመን ያደርሰኛል።