በሃይማኖታዊ ሕይወቴ የመጀመሪያው ዘመን (መነቃቃቱ)

በሃይማኖታዊ ሕይወቴ ታሪክ ውስጥ አራት ዘመናት በፊቴ ጎልተው ይታዩኛል። የመጀመሪያው፣ ቀደም ብዬ እንዳልኩት፣ አሥራ ስድስት ዓመት ሲሆነኝ ጎህ ቀደደ። ግልጽ ባልሆነና ምሥጢራዊ በሆነ መንገድ፣ ውስጣዊ ተፈጥሮዬን የሚያረካ አንዳች ነገር ለማግኘት የማይጨበጥ ናፍቆት ይሰማኝ ጀመር። በ1848 የመጸው ወራት በጻፍኩት የማስታወሻ ደብተሬ ውስጥ የእነዚህን ናፍቆቶች መዝገብ አገኛለሁ — በወጣትነት አሳዛኝ ቋንቋ «በልቤ ውስጥ ያለው የሚያም ባዶነት» ብዬ የጠራሁትን የሚሞላ ነገር ለማግኘት በጭፍን የተዘረጋ እጅ ነበር።

በዚህ መካከል በምማርበት ትምህርት ቤት ከነበሩት ወጣት አስተማሪዎች አንዷን ከልቤ አፈቀርኳት፤ ተጽዕኖዋም ሕይወቴን ለወጠው። ከእርሷ ጋር የነበረኝን ትውውቅ እያንዳንዱን እርምጃ በማስታወሻ ደብተሬ መዘገብኩ — እርሷን ለማነጋገርና ፍቅሯን ለመለመን የነበረኝን ናፍቆት፣ እንዳላስቸግራትም ከመፍራቴ የተነሣ ያደረግሁትን ማመንታት። እንዲህ ብዬ ጻፍኩ፦ «1848። ዕድሜ አሥራ ስድስት ዓመት። ይህ ለእኔ አስፈላጊ ጊዜ ነው። ባሕርዬ የሚቀረጽበት ጊዜ አሁን ነው። ከዚህ በፊት ተሰምቶኝ በማያውቅ ሁኔታ ይሰማኛል። ታላላቆቹና ከባዶቹ የሕይወት ግዴታዎች ለመጀመሪያ ጊዜ በፊቴ ቀርበዋል። ሥራ ፈት ልሆን አልተወለድኩም፤ በውስጤ እንዲህ የሚለኝ አንዳች ነገር ይሰማኛልና፦ ሕይወት ከወጣትነትህ ቅዠቶች ይልቅ የሚያነሣሡ ትርጉሞች አሏት፤ እንደ ሰማይ ከፍ ያለ ተስፋ አላት፤ ድካም አላት፤ እውነትም አላት።

የሚታረሙ በደሎች፣ የሚፈጸሙ ክቡር ሥራዎች አሏት።

ታላላቅ ውጊያዎቿ ገና አልተዋጉም፤ ታላላቅ ድሎቿም ገና አልተገኙም።

ወደ ፊት — እጅግ ወደ ፊት — ወደሚመጣው ዘመን፣ ከዚህ ሕይወት ባሻገር ወደ ደመቀና ወደ ተሻለ ደስተኛ ዓለም የሚያመለክት፣ ግዴታቸውንም ለሚፈጽሙ ስለሚጠብቃቸው የከበረ ሽልማት የሚነግረኝ አንዳች ነገር።

ይህ ስሜት ከተሰማኝ ብዙ ጊዜ አልሆነም። ከሦስት ወራት በፊት ግድ የለሽ ደስተኛ ልጅ ነበርኩ። አሁንም ልጅ ነኝ፤ ነገር ግን ቁም ነገረኛና አሳቢ ልጅ — ከእንግዲህ ግድ የለሽ ወይም ደንታ ቢስ አይደለሁም። የማስብበት እጅግ ብዙ፣ እጅግ በጣም ብዙ ነገር፣ የሚሠራም ብዙ ነገር እያለ እንዴት እንዲህ ልሆን እችላለሁ? ይህን ለውጥ ያመጣው ምንድን ነው?

በልቤ ውስጥ የሚያም ባዶነት ነበር። አንዳች ነገር ይጎድለኝ ነበር — ምን እንደ ሆነ የማላውቀው ነገር — ለሰዓታት በሕልም እንደ ተዋጥኩ ተቀምጬ ወደ ሰማይ እንድመለከት፣ ፈዛዛዎቹን ከዋክብት ወይም ጨረቃን እያየሁ ሁለንተናዬ ከእነርሱ ጋር የተዋሐደ እስኪመስለኝ ድረስ የሚያደርገኝ ሊገለጽ የማይችል ነገር። ሐሳቦቼ እነርሱ በሚገዙባቸው መንገድ አልባ ክልሎች ውስጥ ሲንከራተቱ በምድር ላይ መሆኔን ልረሳ ምንም አልቀረኝም ነበር፤ የሕልውናቸውንም ምሥጢራት ለመመርመር በከንቱ ታገልኩ።

ጥናት ያንን ባዶነት ይሞላዋል ብዬ አሰብኩ፤ ነገር ግን ተሳሳትኩ። በዚህ የአእምሮ ሁኔታ ሳለሁ፣ በዘጠነኛው ወር መጀመሪያ ላይ ውዲቱን ትንሽ የገጠር ቤታችንን ትተን ወደ ከተማ ተመለስን። በዚያን ጊዜ የምወደው ነገር ግን መርሖው ክፉ የሆነ ሰው አግኝቼ ቢሆን ኖሮ ምን ሊደርስ ይችል እንደ ነበረ ሳስበው እዘገንናለሁ፤ የምወዳቸው ሰዎች በቀላሉ ይገዙኛልና።

ነገር ግን የሰማዩ አባቴ ትንሽ ምሕረት ሊያደርግልኝ ፈቀደ። እውነተኛ ጓደኛ ያገኘሁባትን አንዲት ሰው በመንገዴ ላይ ላከልኝ። እርሷም ወይዘሪት ሜሪአና የድርሰት አስተማሪ አድርገው የቀጠሯት፣ አና ኤስ — የምትባል አንዲት ወጣት ልጃገረድ ነበረች። የምወደው አንድ ሰው ስለ ውበቷ ነግሮኝ ስለ ነበር ገና ሳላያት ልወዳት ተዘጋጅቼ ነበር። ወደ ትምህርት ቤቱ መጀመሪያ ከመጣች በኋላ ለሁለት ሳምንታት ያነጋገርኳት አንድ ጊዜ ብቻ ይመስለኛል፤ ያም አንድ መጽሐፍ ስትፈልግ አይቼ አንዱን ሰጥቻት የምትፈልገው እርሱ እንደ ሆነ የጠየቅኋት ጊዜ ነበር።

ፈጽሞ የማንተዋወቅ መሰለኝ። ተቀምጬ እመለከታት ነበር፤ ላነጋግራትና ልስማት ድፍረት ቢኖረኝ ብዬ እመኝ ነበር፤ ይህም ናፍቆት እጅግ አፋር አደረገኝ። ሌሎችን ልጃገረዶች በእጆቿ ስታቅፍ አያለሁ፤ እኔን እንዲህ እንደማታቅፈኝ ሳስብም በሐዘን ፊቴን አዞር ነበር። በመጨረሻ አንድ ቀን — እንዴት በሚገባ አስታውሰዋለሁ — በጠረጴዛዬ አጠገብ ቆሜ ሳለሁ መጥታ ስለ ኤ. ኤስ. ኤፍ. አነጋገረችኝ። እንዴት ደስ አለኝ! አንገቷን አቅፌ እንድወዳት እንድትፈቅድልኝ ልለምናት እንዴት ናፈቅሁ! ልቤ ይታወክ ነበር፤ ሆኖም በእርጋታና ስሜቴን ሳላሳይ መለስኩላት፤ እርሷም ብዙም ሳትቆይ ትታኝ ሄደች። ነገር ግን በረዶው ተሰበረ። ብዙ ጊዜ መነጋገር ጀመርን፤ አንድ ጠዋትም ሳመችኝ። ያ መሳም በልቤ ላይ ተቀረጸ። እንደምትወደኝ ተሰማኝ፤ ሐሳቡም ደስታን አመጣልኝ።

ከዚያች ቅጽበት ጀምሮ ወድጃታለሁ — እንዲያውም ጣዖት ላደርጋት ምንም አልቀረኝም። በልቤ ውስጥ የነበረው የሚያም ባዶነት አሁን በከፊል ተሞልቷል፤ ሐሳቦቿን አድምጫለሁ፣ የተግባሮቿን ክቡርነት አይቻለሁ፤ ‹ሕይወት እውነት ናት፣ ሕይወት ቁም ነገር ናት›፤ በከንቱ ሕልም የምታልፍ ወይም በቀላል መዝናኛዎች የምትባክን አይደለችም የሚለውንም ተምሬአለሁ። በብዙ ቃላት ሳይሆን በጸጥታ በተጽዕኖዋ፣ በምድር ላይ የምፈጽመው ተልእኮ እንዳለኝና ወዲያውኑ መፈጸም መጀመር እንዳለብኝ አስተምራኛለች። ከእንግዲህ በዓለም ታላቅ ለመሆንና በታላቁ የሕይወት ውጊያ ውስጥ ድርሻዬን በታማኝነት ለመወጣት፣ ንጽሕትና ቅድስት፣ ልበ ክቡርም ለመሆን በትጋት መታገል አለብኝ። ተጽዕኖዋ ከልጅነት ሕልሜ ቀሰቀሰኝ። በአንድ አጭር ወር ውስጥ ሴት ሆንኩ። ኦ፣ ጓደኝነቷ ምንኛ የተባረከ ሆኖልኛል! ይህን መብት እንዳላባክነው ተስፋ አደርጋለሁ — ከልብ ተስፋ አደርጋለሁ።»

ከአንድ ወይም ከሁለት ቀን በኋላ እንዲህ ብዬ ጻፍኩ፦ «እንደ አና ያለ ጓደኛ ስለ ሰጠኝ በየቀኑ የሰማዩን አባቴን አመሰግነዋለሁ።

ይህ በሕይወቴ እጅግ አስፈላጊ የሆነ ወቅት ነው። በእኔ ላይ ስላረፈው አስፈሪ ኃላፊነት ሳስብ እንቀጠቀጣለሁ። ባሕርዬ እየተቀረጸ ነው፤ የመረጥኩትን ለመሆንም ኃይል አለኝ። ኦ፣ መልካምና ክብርት ሴት ለመሆን እንድመርጥ ይሁንልኝ! ዛሬ በጎዳናው ላይ ስሄድ የወደፊት ዕጣ ፈንታዬ ምን ሊሆን እንደሚችል አሰብኩ፤ ይህም ልሸማቀቅ ምንም አላስቀረኝም። ምናልባት ለአንዳች ታላቅ ሥራ ተወስኜ ይሆናል። ልፈጽመው እንደምችል የሚነግረኝ አንዳች ነገር በውስጤ ይሰማኛል። ያም ሆነ ይህ ብዙ መልካም ወይም ብዙ ክፉ አደርጋለሁ። የፊተኛውን እመርጣለሁ።

ኦ፣ በሰማያት የምትኖር አባቴ ሆይ፥ የመጀመሪያው ታላቅ ውጊያዬ ሊሆን በሚገባው ራስን የማሸነፍ መንገድ እንድገፋ አትረዳኝምን? ከተሳካልኝ እንዴት ያለ የከበረ ድል ይሆናል!»

እንደ ማስታወሻ ደብተሬ ከሆነ፣ እያንዳንዱ ቀን መንፈሳዊ ተፈጥሮዬን ይበልጥ እየቀሰቀሰው የሄደ ይመስል ነበር፤ በመጨረሻም አንድ ዓይነት ጫፍ ደረሰ። በ11ኛው ወር በ28ኛው ቀን 1848 እንዲህ ብዬ ጻፍኩ፦ «ታላቅ ነገር የሆነበት ቀን! ማለቴ በመንፈሳዊ ሕይወቴ ውስጥ። ዛሬ ለአንድ ዓመት የሚበቃ ተሰምቶኛል፤ አስቤአለሁም። ጓደኛዬ አና በክፍል ውስጥ ሌሎች ዓለማት የተሰኘውን መጽሐፍ፣ እንዲሁም አቦት ከጻፈው ትምህርት ቤት ልጁ ከተሰኘው መጽሐፍ ውስጥ የወደፊት ሕልውና የሚለውን ክፍል አነበበችልን። ሁሉም እጅግ የሚማርክ ነበር፤ በእኔም ላይ ከአቅሜ በላይ የሆነ ተጽዕኖ አሳደረ።

በዙሪያችን በየቦታው ስለ ተበተኑት ስለ እነዚያ ግዙፍ ዓለማት — አንዳንዶቹ እጅግ ሩቅ ከመሆናቸው የተነሣ ወደ ዓይኖቻችን የሚገቡት የብርሃን ጨረሮች እነዚያን ከዋክብት የለቀቁት ከስድስት ሺህ ዓመታት በፊት ነው! — የተነገረውን ሳደምጥ፣ እነዚህም ዓለማት ሁሉ እርስ በርሳቸው ሳይረባበሹ በሥርዓት እንደሚንቀሳቀሱና ሁሉም ለአንዱ ኃያል ፈጣሪ እንደሚታዘዙ ሳሰላስል፣ የሐሳቡ ታላቅነት አሸነፈኝ። ለጥቂት ደቂቃዎች፣ እንዲህ ወሰን ወደሌለው፣ እንዲህ ግርማ ወደ ተላበሰ፣ እንዲህ ወደ ከበረ ፍጥረተ ዓለም መወለድ ራሱ የሚያመጣው ደስታ ልሸከመው ከምችለው በላይ የሆነ ያህል ተሰማኝ።

ስለ ወደፊት ሕልውናችን፣ ስለሚጠብቀን የከበረና ሊታሰብ የማይችል ደስታ፣ ለመልካሞችና ለቅዱሳን ስለ ተዘጋጀው ፍጹም ብፅዕና ስሰማ፣ ተስፋቸው እንዲህ የተባረከ በሆነ ፍጡራን መካከል ስላኖረኝ ፈጣሪዬን በውስጤ አመሰገንኩት። ነገር ግን ያን ጊዜ ይህ ማለቂያ የሌለው የዘላለም ብፅዕና ለመልካሞች ብቻ ነው የሚለው አስፈሪና የሚያሸንፍ ሐሳብ መጣ — ልቤ ካልተለወጠ በቀር ከእርሱ ምንም ድርሻ ሊኖረኝ እንደማይችልም ተገነዘብኩ። ኦ፣ የዚያን ቅጽበት ጭንቀት ልገልጸው አልችልም! ልሸከመው ከምችለው በላይ ሊሆን ምንም አልቀረውም። እነዚህም ሐሳቦች ከእኔ አልተለዩም። ይህ ለምንድን ነው?»

በዚህ በፍጥረተ ዓለም ግርማ ላይ ባገኘሁት ቅጽበታዊ እይታ በእኔ ላይ የቀረው ስሜት እስከ ዛሬ ድረስ ከእኔ አልተለየም። ስለ እግዚአብሔር ካነሣኋቸው ጥያቄዎች ሁሉ ሥር፣ ሁልጊዜ ወሰን የሌለውን ኃይሉን — ምንም ነገር ሊቋቋመው የማይችለውን ኃይል — በተመለከተ ጽኑ እምነት ነበረኝ። ነገር ግን ወደ ፊት እንደሚታየው፣ ለረጅም ጊዜ ይህን ኃይል ከእኔ ጎን ሳይሆን በእኔ ላይ የተሰለፈ ራስ ወዳድ ኃይል አድርጌ አስበው ነበር። ለብዙ ዓመታትም የነበረኝ ብቸኛ ጥያቄ ያንን ኃይል የያዘውን አምላክ ወደ ጎኔ እንዴት ማምጣት እችላለሁ የሚል ነበር።