እውነታ! እምነት! ስሜት!

እነዚህ ሦስት ቃላት በባሕርይና በሕይወት ውስጥ እጅግ አስፈላጊ የሆኑትን ሦስት ነገሮች ያመለክታሉ። ሁላችንም በአንድም ሆነ በሌላ መንገድ ከእነርሱ ጋር ጉዳይ አለን፤ ከሁሉ በላይ ግን በትክክለኛው ቅደም ተከተል ማስቀመጣችን አስፈላጊ ነው።

ብዙ ሰዎች ስሜትን በመጀመሪያ ለማስቀመጥ ይሞክራሉ፤ ይህም መሠረቱን ሳይጥሉ የቤቱን የላይኛውን ፎቅ ለመሥራት እንደ መሞከር ያህል ይሳካል። የእነርሱ ቅደም ተከተል እንዲህ ነው —

ስሜት፣ እውነታ፣ እምነት

ወይም

ስሜት፣ እምነት፣ እውነታ

ሌሎች ደግሞ እምነትን በመጀመሪያ ይሻሉ፤ እምነትም ስሜትም ሊያርፉ የሚችሉት በእነርሱ ላይ ብቻ የሆነውን እውነታዎች ግን አያስቡም። እነዚህ ሰዎች በበረዶ ሌሊት መሞቅ እየፈለገ በምድጃው ላይ በብርሃን ወደሚነድደው እሳት ለመቅረብ እንቢ የሚለውን ሰው ይመስላሉ።

ለልብ በረከትንና መጽናናትን የሚያመጣው ብቸኛው ቅደም ተከተል በርእሳችን የተመለከተው ነው፦ —

የእግዚአብሔር እውነታዎች፣ እንደ አልማዝ ጠንካራ መሠረት ሆነው የተጣሉ።

የእኛ እምነት፣ እነርሱን የሚጨብጥና በእነርሱ ላይ የሚያርፍ።

ደስ የሚያሰኙ ስሜቶች፣ ምናልባት ወዲያውኑ፣ ወይም ቀናትና ወራት ካለፉ በኋላ፣ እግዚአብሔር እንደ ፈቀደ የሚመጡ።

እውነታ።

በመጽሐፍ ቅዱስ የተነገሩን እውነታዎች ወንዝን ለመሻገር እንደ ተደረደሩ የመረማመጃ ድንጋዮች ናቸው። ድንጋዮቹ ወዳሉበት ጥልቀት ወደሌለው ስፍራ ከመድረስህ በፊት እንዴት እንደምትሻገር ትጨነቃለህ፤ ወደ ውኃው ዳር ስትወርድ ግን ከዳር እስከ ዳር ተዘርግተው ታገኛቸዋለህ። አንዱን ስትደርስ ወደ ሌላው ልትራመድ ትችላለህ፤ እንዲሁም ትሻገራለህ። ገና ከወንዙ ዳር ርቀህ ሳለ፣ ወይም ከዚያ ጥንታዊ የድንጋይ ድልድይ ከፍ ብለህ ወይም ዝቅ ብለህ ለመሻገር ብትጸና፣ ስሜትህን ማማከርህ ወይም እምነትን መፈለግህ ከንቱ ነው። ወደ እነርሱ ወርደህ ልታስተውላቸው፣ በጭቃማው የወንዝ ወለል ውስጥ ምን ያህል ጸንተው እንደ ተተከሉ ልታይ፣ የመንደሩ ሰዎች በምን ያህል ቀላልነት እንደሚመላለሱባቸው ልትመለከት ይገባሃል፤ ያን ጊዜ ልትታመንባቸው እንደምትችል ይሰማሃል፤ በመጨረሻም በቀላል ልብና በታላቅ እፎይታ ከአንዱ ወደ ሌላው ትራመዳለህ።

በመጀመሪያ ወደ እምነት፣ ከዚያም ወደ ስሜት እንድንደርስ ሊረዱን የሚችሉ ጥቂት እውነታዎችን እናስታውስ።

እግዚአብሔር እያንዳንዳችንን እጅግ በረቀቀና ለእያንዳንዳችን በተለየ ፍቅር እንደሚወደን እውነታ ነው። ላታምነው ወይም ላይሰማህ ይችላል፤ የሞቀው የበጋ ፀሐይ በተዘጋውና መጋረጃ በተጋረደው መስኮትህ ላይ እያበራ ሳለ በውስጥ ሳይታይና ሳይሰማ ሊቀር ይችላል፤ ነገር ግን እግዚአብሔር ለአንተ ያለውን ፍቅር እውነታ መገንዘብና ማድነቅ አለመቻልህ ፍቅሩ እውነት መሆኑን ሊለውጠው አይችልም።

በኢየሱስ በኩል አሁኑኑ ይቅር እንዳትባልና ተቀባይነት እንዳታገኝ የሚከለክለው እንቅፋት ሁሉ ከመንገድ እንደ ተወገደ እውነታ ነው። እግዚአብሔር በሚሞተው አዳኝ ውስጥ ሆኖ ኃጢአትን እያስወገደ ነበር፤ እርሱ ራሱ በሥጋው ኃጢአታችንን በእንጨት ላይ ተሸከመ፤ እግዚአብሔርም በእርሱ ዓለሙን ከራሱ ጋር ያስታርቅ ነበር። ይህን ላታምን ወይም ደስታውን ላይሰማህ ይችላል፤ ይህ ግን እውነት የመሆኑን እውነታ አይለውጠውም።

በታላቁ የአሜሪካ ጦርነት በሰሜንና በደቡብ መካከል ሰላም ከተፈረመ በኋላ፣ ወደ ቤታቸው ሊመለሱ ሲችሉ በጫካ ውስጥ ተደብቀው በዱር ፍሬዎች እየተራቡ የኖሩ ወታደሮች ነበሩ። ወይ የምሥራቹን አላወቁም፣ ወይ አላመኑትም፤ ጓደኞቻቸው በሚስቶቻቸውና በልጆቻቸው አቀባበል ከተደረገላቸው ብዙ ጊዜ በኋላም መራባቸውን ቀጠሉ። ጉዳቱ የእነርሱ ነበር፤ ነገር ግን አለማወቃቸው ወይም አለማመናቸው ሰላም እንደ ታወጀና ለመመለሳቸው በሩ ወለል ብሎ እንደ ተከፈተ ያለውን እውነታ አልለወጠውም።

አንድ ወዳጄ፣ መታሰርንና ውርደትን ፈርቼ በሸሸሁበት በትውልድ መንደሬ ያለብኝን ዕዳ ሁሉ ከፍሎልኝ ሊሆን ይችላል። ይህንንም እጅግ በፍጥነት ከማድረጉ የተነሣ ታማኝነቴ ፈጽሞ ሳይጐድል ወይም መልካም ስሜ ሳይጠፋ ቀርቶ ሊሆን ይችላል። የቀድሞው ፍቅርና ክብር ሁሉ እኔን ለመቀበል ተዘጋጅቶ ሊጠብቀኝ ይችላል። ይህንንም ነግሮኝ ሊሆን ይችላል፤ እኔ ግን አሁንም ርቄ ብቀርና ለመመለስ እንቢ ብል፣ በዚህ ረገድ ያለው ሞኝነቴ ጐስቋላነቴን ቢያራዝመውም እነዚያን የቸርነት ሥራዎች ሊሽራቸው አይችልም።

ነፍስ በክርስቶስ እንደ ታመነች ወዲያውኑ በክርስቶስ ቤተሰብ ውስጥ እንደምትወለድና ልጅ እንደምትሆን እውነታ ነው። በዚህ ላይ ምንም ጥርጥር የለም። መልካም ወይም ትጉ ወይም ተቆርቋሪ እንደ ሆንህ ላይሰማህ ይችላል፤ በቅርቡ እንደ ወደቅህም እንኳ ትገነዘብ ይሆናል፤ ቀኖችህን በጨለማ የኀዘን መጋረጃ ሥር እያሳለፍህ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን ክርስቶስን ከተቀበልህና በእውነት በእርሱ ከታመንህ፣ ከሰው ወይም ከሥጋ ፈቃድ ሳይሆን ከእግዚአብሔር ዳግመኛ ተወልደሃል (ዮሐንስ 1:12)። አባካኝ ወይም የማይጸና ልጅ ልትሆን ትችላለህ፤ ነገር ግን ልጅ ነህ። ጥበበኛ ብትሆን ኖሮ በአባትህ ማዕድ የልጅነትህን ስፍራ ይዘህ በፈገግታው ደስ ትሰኝ ነበር። ስፍራውም ፈገግታውም ይጠብቁሃል። ነገር ግን በምሳሌው እንዳለው ታላቅ ወንድም አሁንም በብርድ ውጭ ብትቀር፣ በፈለግህ ጊዜ እንድትይዘው ስፍራህ ተዘጋጅቶ ያለውን እውነታ አትለውጠውም።

እግዚአብሔር የምንሰጠውን እንደሚቀበል፣ እንደ ሰጠነውም ወዲያውኑ እንደሚቀበለው እውነታ ነው። ረጅም የጊዜ ክፍተት የለም። እኛ ስንለቅ እርሱ ይቀበላል። ራሳችንን በመሠዊያው ላይ ስናኖር ወዲያውኑ የእርሱ መሆናችን ይታተማል። ራሳችንን ስንቀድስለት እርሱ ይቀበላል። መለኮታዊው ሥራ በቅጽበት የሚፈጸም ነው። ይህን ሳታውቅ ቀን በቀን ራስህን መስጠትህን ልትቀጥል ትችላለህ። እንዲህ ብታደርግ ራስህን በማያስፈልግ ጭንቀት ትጭናለህ፤ አሁን የአንተ ያልሆነውን ለመስጠት ማቅረብህን ትቀጥላለህ፤ የተባረከው ጌታ ፍጹም ገንዘብ፣ ንብረትና ባሪያ መሆን ምን እንደ ሆነ የመገንዘብን ብፅዕናም ታጣለህ፤ ነገር ግን ስሕተትህ፣ መጀመሪያ በተቀደሰ የመሰጠት ሥርዓት ራስህን ለእርሱ አሳልፈህ በሰጠህ ጊዜ እግዚአብሔር በቃልህ እንደ ተቀበለህ ያለውን እውነታ ሊለውጠው አይችልም። «አለማመናችን የእግዚአብሔርን ታማኝነት ያስቀራልን?»

በኢየሱስ ክርስቶስ በሰማያዊ ስፍራ እንደ ተቀመጥን እውነታ ነው።ይህን ልንለውጠው አንችልም። ላናምነው፣ ወይም በውስጡ ያሉትን መብቶች ሁሉ ላንጠቀምባቸው፣ ወይም ወደ ኢየሱስ የመቅረብን ብፅዕና ላንደሰትበት እንችላለን፤ ቢሆንም በመለኮታዊው ሥርዓት ውስጥ ትክክለኛ ስፍራችን ይኸው ነው። እጅግ በቀጠነ የእምነት ክር እንኳ ከኢየሱስ ጋር ከተባበርን፣ ከከፍተኛዎቹ ቅዱሳን እኩል ከእርሱ ጋር አንድ ነን፤ ራስ ባለበትም አካል ደግሞ በዚያ አለ። በእርሱ ሆነን በመስቀል ላይ ሞትን፤ እንዲሁም የቅዱሱን ሕግ የጽድቅ ፍላጎት አሟላን። በእርሱ ሆነን በመቃብር ተኛን፤ እንዲሁም በአየር ላይ ሥልጣን ያለው አለቃ ከሚገዛው ግዛት አለፍን። በእርሱ ሆነን ተነሣን፤ ከኃይልና ከገዥነት፣ ከአለቅነትና ከሥልጣን ሁሉ በላይ ከፍ ብለን ዐረግን።

ሰይጣን ከክርስቶስ እግር በታች ነውን? በእግዚአብሔር አሳብ ከእኛም እግር በታች ነው። ሞትና መቃብር ለዘላለም ከክርስቶስ በስተ ኋላ ናቸውን? እንዲሁም በእግዚአብሔር አሳብ እኛ ወደ ሁለቱም የትንሣኤ ወገን አልፈናል፤ ማዕበሉም ካለፈበት በኩል ነን። መውጊያቸውን ወይም ማስፈራራታቸውን በተመለከተ፣ በባሕሩ ዳር እንደ ሞቱት ግብፃውያን ናቸው። ታላቁ ሊቀ ካህናት በሰማያት አልፎ ወደ መጋረጃው ውስጥ ገብቷልን? እንዲሁም በእግዚአብሔር አሳብ እኛ ደግሞ ከውጭው አደባባይ ወደ ቅድስቱ ገብተናል፤ በዚያም ስለ ሰዎች ሁሉ መባንና መሥዋዕትን፣ ልመናንና ምልጃን እናቀርባለን።

ይህ ሁሉ፣ ድሀዋ ሲንደሬላ የልዑል ሙሽራ የመሆኗ አሳብ እንደሚመስላት ያህል፣ እውን ያልሆነና የማይቻል ሊመስል ይችላል፤ ቢሆንም እውነተኛው ስፍራችን ይኸው ነው። ብትጠቀምባቸውም ባትጠቀምባቸውም እነዚህ የዘላለማዊው ዓለም እውነታዎች ናቸው። ነጻነታቸውን ለመጠቀም እንቢ ስላሉ በባርነት እየተራቡ የኖሩ ባሪያዎች፣ መብታቸውንም ስላልጠየቁ አስቸጋሪና ከባድ ሕይወት የኖሩ መኳንንት፣ የተመዘገቡ ጥቂት ያልሆኑ ታሪኮች አሉ!

ለእያንዳንዱ የክርስቶስ ብልት በበዓለ ሃምሳ ስጦታ ውስጥ ድርሻ እንደሚጠብቀው እውነታ ነው። ለዓመፀኞችም እንኳ ስጦታን ተቀበለ። ለእያንዳንዳችን ጸጋ ተሰጠን። የመንፈስ ቅዱስ የተስፋ ቃል ጌታ አምላካችንም ወደ እርሱ ለሚጠራቸው ሁሉ ነው። ሐዋርያትን ከፈሪ በጎች ወደ ጦርነት አንበሶች በለወጠው በዚያ ሙላት፣ በዚያ መለኮታዊ ቅባት፣ በዚያ በአገልግሎት በሚገለጥ አስደናቂ ኃይል ውስጥ ድርሻ እንዳለህ ምንም ጥርጥር የለውም። ጥያቄህን ገና አቅርበህ አታውቅ ይሆናል፤ ነገር ግን ሌሎች ያላቸው አንተ ልታገኘው የማትችለው ጸጋ የለም። ነገር ሁሉ የእናንተ ነውና። እግዚአብሔር የማይመረመረውን የክርስቶስን ባለ ጠግነት ለአንተ አውርሶሃል። በክርስቶስ የአንተ የሆኑትን፣ በመለኮታዊው የተቀማጭ ገንዘብ ባንክ ውስጥ ለአንተ የሚከማቹትን የጸጋና የፍቅር የኃይልም ክምችቶች ሁሉ ዓይን ያላየችው ጆሮም ያልሰማው በሰውም ልብ ያልታሰበው ነው። እንዲህ ያለ ሀብትና ኃይል የአንተ ሆኖ ሳለ የለማኝ ሕይወት መኖርህ እጅግ የሚያሳዝን ነገር ነው፤ ነገር ግን እንዲህ ማድረግህን ብትቀጥል፣ ሞኝነትህና ዕውርነትህ የእግዚአብሔር ሙላት በክርስቶስ የአንተ እንደ ሆነ ያለውን እውነታ አይለውጠውም።

በእግዚአብሔር ቃል የተገለጡልን እነዚህ እውነታዎች ከሁከተኛው የስሜት ወንዝ በላይ አሻግረው ወደ ጸና የመቆሚያ ምድር የሚያደርሱን እውነታዎች ጥቂቶቹ ናቸው። ስለ እምነታችን መጨነቅን ወይም የስሜትን ትርታ መለካትን ትተን፣ ከሰማይና ከምድር ይልቅ የጸኑ መሆናቸውን አረጋግጠን በእነርሱ ላይ እንረፍ።

እምነት።

እውነተኛ እምነት የምትፈልግ ከሆነ ስለ እርሱ አታስብ፤ ነገር ግን ስንናገርባቸው ወደ ነበሩት እውነታዎች ተመልከት። ወዳጆቻችንን ለመታመን ችግር አይገጥመንም፤ ልባችንን እንደ ደቡብ መስኮቶች ለፍቅራቸው እንከፍታለንና። በእኛ ጉዳይ ጣልቃ ገብተው የረዱንን ጊዜያት ሁሉ እናስታውሳለን። ቃል የገቡትንና የፈጸሙትን ሁሉ እናስባለን። ስለ እምነት መጨነቅን ትተን በእምነት ዓላማ — በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ — ብንጠመድ ኖሮ በእምነት ረገድ ችግራችን የት ይገኝ ነበር?

እምነት ከእምነት መግለጫ ይበልጣል። በእምነት መግለጫ ስለ አንድ ሰው ወይም ስለ አንድ ሁኔታ እናምናለን፤ በእምነት ግን መታመናችንን በአንድ አካል ላይ እናሳርፋለን። ስለ ክርስቶስ ብቻ ሳይሆን በእርሱ ማመን አለብን፤ ሊቪንግስተን እንዳደረገው፤ እርሱ በአንድ ወቅት ምሽት ላይ በተቈጡ የአረመኔዎች ሠራዊት ተቃውሞ ገጠመው፤ በጨለማም ሾልኮ ለማምለጥ ተፈተነ፤ ዓይኑ ግን «እኔ እስከ ዓለም ፍጻሜ ድረስ ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር ነኝ» በሚለው የተስፋ ቃል ላይ አረፈ፤ እርሱም «የፍጹም ጨዋ ሰው ቃል መሆኑን ስላወቅሁ ተኛሁ» ብሎ ጻፈ። ስለ ክርስቶስ አትመን፤ በእርሱ እመን እንጂ።

እምነት የሚያተኩረው በአንድ አካል ላይ ነው። የምንድነውና የምንባረከው በአዳኛችን ሕይወት እውነታዎች በኩል አልፎ ወደ እርሱ ራሱ በሚደርስ እምነት ነው። የምናርፈው በስርየቱ ላይ ሳይሆን ስርየቱን ባደረገው በእርሱ ላይ ነው፤ በሞቱ ላይ ሳይሆን በሞተው በእርሱ ላይ ነው፤ በትንሣኤው ላይ ሳይሆን በተነሣው፣ ባረገውና ሊያማልድ ዘወትር በሕይወት በሚኖረው በእርሱ ላይ ነው፤ ስለ እርሱ በተነገሩ ቃሎች ላይ ሳይሆን እነዚያ ቃሎች በተነገሩለት በእርሱ ነው።

ብዙ ጊዜ ጠያቂው «ትክክለኛው ዓይነት እምነት አለኝን?» ብሎ ይጠይቃል። ይህ አስፈላጊ ጥያቄ ነው፤ በታላቁ የመከራ ሰዓት የሚከዳን የሞተና የሐሰት እምነት አለና፤ ይህም በአርክቲክ የአሰሳ ቡድን ላይ በጥሩ ሁኔታ ያልታሸጉት የቆርቆሮ ሥጋዎች እንዳደረጉት ያለ ነው፤ ቡድኑ ወደ ስንቅ ማከማቻ የድንጋይ ክምራቸው ሲመለስ ስንቁ የማይጠቅም ሆኖ አገኘው፤ በረሃብም አለቁ።

አንድ ቀላል መልስ አለ፦ «ወደ ኢየሱስ የሚዞር እምነት ሁሉ ትክክለኛ እምነት ነው።» ምንም የሚታወቅ የደስታ ስሜት ላያመጣ ይችላል። የልብሱን ጫፍ እንደ ዳሰሰችው ሴት ንክኪ ደካማ ሊሆን ይችላል። እንደ ሰናፍጭ ቅንጣት ትንሽና የማይታይ ሊሆን ይችላል። እንደ ጴጥሮስ «ጌታ ሆይ፥ አድነኝ፤ አለዚያ እጠፋለሁ!» የሚለው ጩኸት ተስፋ የቈረጠ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን የጥልቁ ናፍቆቱ ክርስቶስ — ክርስቶስ — ክርስቶስ ከሆነ፣ የጠፋችውን ነፍስ ልትዋጥ በተቃረበችባቸው የምድር ውስጥ መተላለፊያዎች በኩል መርቶ ወደ ሕይወት ብርሃን የሚያወጣት ቀጭን ክር እርሱ ነው።

እውነተኛ እምነት በእግዚአብሔር ታማኝነት ላይ ይቈጥራል። በቀደመው ሕይወቴ እግዚአብሔር ምን ያህል ታላቅ፣ ምን ያህል ባለ ጠጋ፣ ምን ያህል ብርቱ እንደ ሆነ በማሰብ የበለጠ እምነትን እሻ ነበር፤ እንዲህ ባለ ጠጋ ከሆነ ለሥራው ገንዘብ የማይሰጠኝ ለምንድር ነው? እንዲህ ኃያል ከሆነ የኃላፊነቶቼን ሸክም ሁሉ የማይሸከመው ለምንድር ነው? እነዚህ አሳቦች ግን አሁን እርግጠኛ የሆንሁበትን ያህል አልረዱኝም፤ ይኸውም እርሱ ፍጹም ታማኝ እንደ ሆነ ነው፤ በክርስቶስ ለገባው የቃል ኪዳን ግዴታ ታማኝ፣ ለተስፋ ቃሎቹ ታማኝ፣ በግልጥ ጥሪው ለእርሱ ወደ ማናቸውም ሥራ ለወጣችው ነፍስ ታማኝ ነው። ልባችንና ተስፋችን ሊዝል ይችላል፤ ራሳችን ሊዞር ልባችንም ሊደክም ይችላል፤ ወዳጅና ባልንጀራ ርቀው ሊቆሙ ይችላሉ፤ የሚያፌዙ የጠላቶቻችን ድምፆችም እግዚአብሔር እንደ ረሳን ወይም እንደ ተወን ሊጠቁሙ ይችላሉ፤ ነገር ግን እርሱ የታመነ ሆኖ ይኖራል፤ ራሱን ሊክድ አይችልምና፤ የወለደውን ረዳት የሌለውን ልጅ ስለ ታመመ ብቻ ሊክደው አይችልም፤ የተቀበላቸውን ኃላፊነቶች ወደ ጎን ሊጥል አይችልም። እርሱ ሠርቷል፤ እርሱም መሸከም አለበት።

ብዙ ጊዜ በነርቭ ድካምና በልብ ሕመም በከፋ ጽኑ ችግር ውስጥ ሆኜ ወደ እግዚአብሔር ሄጄ እንዲህ ብያለሁ፦ «እምነቴ እየጠፋ ያለ የመብራት ነበልባል ሆኗል። እጁ የሰለለ፣ ዓይኑ የታወረ፣ የቀድሞው የደስታ ዝማሬውም ለዘላለም ጸጥ ያለ ይመስላል። አንተ ግን ታማኝ ነህ፤ እኔም በአንተ ላይ እቈጥራለሁ!» ነፍስ ከእግዚአብሔር ተስፋ ቃሎች አልፋ ወደ ሰጣቸው ወደ እርሱ ራሱ መሄድ ትወዳለች፤ ሚስት ስለ ባሏ እርግጠኛ ስትሆንና የእጁን መጨበጥ ስትሰማ በጋብቻ ሥርዓቱ ላይ የገባላትን ቃል መጥቀስ እንደማያስፈልጋት ነው።

ስለ እምነትህ አትጨነቅ፤ በእግዚአብሔር ታማኝነት ላይ ቍጠር። በውኃ ላይ እንድትራመድ ቢያዝህ፣ ወደ ጀልባው በደኅና ሊመልስህ እንደሚችል ያውቃል። የአልፕስ ተራሮች መሪ አንተን ይዞ ሻካራውን የበረዶ ክፍል ሲያሻግርህ፣ አንተ ፈጽመህ ብትዝል በብረት በሚመስል መጨበጡና በጡንቻማ አካሉ ኃይል ተሸክሞ ሊያሻግርህ ይችል እንደ ሆነ ያስባል። ብረት ለደም እንደሚሆን፣ የእግዚአብሔር ታማኝነት አሳብ ለእምነት እንዲሁ ነው። «ሣራ ራስዋ ደግሞ … ኃይልን በእምነት አገኘች … ተስፋ የሰጠው የታመነ እንደ ሆነ ስለ ቈጠረች»፤ አብርሃም ለእግዚአብሔር ክብር እየሰጠ በእምነት በረታ።

እምነት ፍሬ ታፈራለች። ከማፍራት ልትቈጠብ አትችልም፤ ነፍስን ከክርስቶስ ጋር ታስተሳስራለችና፤ በዚህም የሕይወቱ ኃይል በእምነት የደም ሥር በኩል ወደ ነፍስ ይፈስሳል፤ ሲገባም ለራሱ መውጫ መንገድ ማበጀት አለበት። ፍሬ (እንዲህ ለማለት ያህል) ከምታምን ነፍስ ተገድዶ ይወጣል። ዋኖስ የሚዘምረው ለምንድር ነው? ከመዘመር ሊቈጠብ አይችልም፤ የጸደይ መንፈስ በልቡ ውስጥ ፈስሷልና። ቅርንጫፍ ፍሬ የሚያፈራው ለምንድር ነው? ከማፍራት ሊቈጠብ አይችልም፤ የሕይወት ኃይሎች ከሥሩ ዘወትር ወደ ላይ ይፈስሳሉና። ሕፃን እናቱን ለመቀበል የሚሮጠው ለምንድር ነው? ከመሮጥ ሊቈጠብ አይችልም፤ ልቡ ባሕርይዋን ጠጥቷልና። እንዲሁም ከክርስቶስ ጋር የተባበረ አማኝ ከልቡ በጸጋ ላይ ጸጋ ይቀበላል፤ በውስጡም ከሚኖረው ከክርስቶስ ብዛት ሕይወቱ ይናገራል።

እንዲህ ያለውን እምነት ማግኘት አስቸጋሪ አይደለም። ፈቃድህን በክርስቶስ ወገን አኑር — የሚያልፍ ምኞት ሳይሆን የሕልውናህን ሙሉ ፍላጎትና ምርጫ። ለማመን ፈቃደኛ ሁን፤ ወይም ለማመን ፈቃደኛ እንድትሆን ለመደረግ ፈቃደኛ ሁን። ዓይኖችህን ወደ ክርስቶስ አንሣ። ልታየው ባትችል እርሱ አለ ብለህ ወደምታስበው ስፍራ ተመልከት። የእምነት ራስ እንደ ሆነ፣ እምነትም ስጦታው እንደ ሆነ አሳስበው። ከእርሱ ጠይቀው፤ ለልመናህ መልስ ይህን የከበረ ስጦታ እንደሚሰጥህ ቍጠር። እምነት ላይሰማህ ይችላል፤ ነገር ግን ሳታውቀው ስለ ክርስቶስ ስታስብ፣ በክርስቶስ ላይ ስትቈጥር፣ ወደ ክርስቶስ ስትዘረጋ ራስህን ታገኛለህ፤ ይህ የነፍስ ከክርስቶስ ጋር መያያዝም እምነት ነው።

በዚህ መንገድ በውስጥህ የተተከለውን ለጋ ተክል ተንከባከበው። ብዙ የፀሐይ ብርሃን ስጠው። ክርስቶስ ማን እንደ ሆነ በማሰላሰል ከራስህ ውጭ ኑር። እምነትን በተፈጥሮ ምግቧ በተስፋ ቃል መግባት፤ በኅብረት ኮረብቶች ላይም የተፈጥሮ አየሯን ትተንፍስ። የጥርጥር ሹክሹክታዎችን ሁሉ በጣም የምትወደው ወዳጅህ ታማኝነት ላይ የሚነሡ ጥያቄዎችን እንደምታስተናግድ ያዝ። ከተጠራጣሪ መጻሕፍትና ንግግሮች ከሚነፍሰው ቀዝቃዛ ነፋስ ራቅ። ለእግዚአብሔርና ለሰው ስላለብህ ግዴታ ያለህን ከፍተኛ ግንዛቤ ኑረው። እምነትህ ከመታዘዝህ ጋር ፍጹም ተመጣጣኝ ይሆናል። መታመን አለመቻል ሁልጊዜ ማለት ይቻላል በመታዘዝ ላይ የሆነ ጉድለትን ያመለክታል። እምነትህ እየተንገዳገደ ከሆነ የመታዘዝን ክር ጥለህ እንደ ሆነ ራስህን ጠይቅ፤ ወደ ጣልህበትም ስፍራ ተመለስ። ክርስቲያን አንበሶቹን ሊገጥም የቻለው በኀዘን ፈለጉን ተከትሎ ወደ ተኛበት ማረፊያ ዳስ ተመልሶ ጥቅልሉን መልሶ ካገኘ በኋላ ነበር።

እምነት ከሁሉ በላይ የመቀበል ችሎታ ነው። እግዚአብሔር እንደሚሰጥ መቍጠር ብቻ ሳይሆን ለመውሰድም እጇን ትዘረጋለች። « ለተቀበሉት ሁሉ ግን፥ በስሙ ለሚያምኑት ለእነርሱ የእግዚአብሔር ልጆች ይሆኑ ዘንድ ሥልጣንን ሰጣቸው» (ዮሐንስ 1:12)። ከሞተው ጌታ መታረቁን እንቀበላለን፤ ዘወትር ሕያው ከሆነው ጌታም የእግዚአብሔርን የጸጋ ብዛት እንቀበላለን፤ በዚህም ሰማይና ምድር ሸሽተው ካለፉ በኋላ፣ ከወዳጆቻችንም የሚለየን ባሕር ከእንግዲህ በሌለ ጊዜ እንደምንነግሥ ተስፋ እንደምናደርገው፣ በዚህ በሚሞተው ሕይወት ውስጥም እንነግሣለን (ሮሜ 5:11, 17)። ውቡ ልብስ ተዘጋጅቷል፤ እምነት ትጐናጸፈዋለች።

ጦር ዕቃው በግድግዳ ላይ ተሰቅሏል፤ እምነት ትታጠቀዋለች። የሕይወት ውኃ በእግሯ ሥር ይፈልቃል፤ እምነት ግን የጌዴዎን ሦስት መቶ ሰዎች እንዳደረጉት ጨልፋ ትወስደዋለች። በዚህ መንገድ እምነት ከእግዚአብሔር ጋር በተጨባጭ ትሠራለች። ስጦታዎቹን መንገደኛ በሱቅ መስኮት ውስጥ ያሉትን ጌጣጌጦች እንደሚያይ ብቻ አታያቸውም፤ ነገር ግን የእግዚአብሔር መንግሥት የክብር ዕቃዎች ሁሉ የእርሷ እንደ ሆኑ ታውቃለች፤ እንደ ፈቀደችም ትወስዳቸዋለች። የአባቷንም ድምፅ እንዲህ ሲል ትሰማለች፦ «አንተ ሁልጊዜ ከእኔ ጋር ነህ፥ ለእኔም የሆነ ሁሉ የአንተ ነው።»

እግዚአብሔር የከነዓንን ምድር ለተመረጠው ሕዝብ በተስፋና በቃል ኪዳን መስጠቱ ብቻ በቂ አልነበረም። ሊወርሷት ገብተው እግራቸውን በአፈሯ ላይ ማኖር፣ ማሳዎቿን ማረስና በብዙ ፍሬዋ መኖር ነበረባቸው። ለአማኙም እንዲሁ መሆን አለበት። በመጀመሪያ እንደ አዳኝ፣ ወዳጅና ንጉሥ በእርሱ በሚያርፍ ሕያው እምነት ከኢየሱስ ጋር ይተባበራል፤ ከዚያም የእግዚአብሔር ልጅ ወሰን የሌለውን ሀብቱን ሁሉ ከእርሱ ጋር አብሮ እንዲወርስ ሊያደርገው እንደሚችል ይቈጥራል፤ በመጨረሻም የተትረፈረፈውን ርስት የመቀበልንና የመጠቀምን ጥበብ ይማራል፤ ዓመት በዓመትም የርስቱን አጥሮች ወደ ኋላ እየገፋ በኢየሱስ ከተመደበለት ከዚያ ሰፊ ግዛት ብዙ ብዙውን ይጠቀልላል።

አንተ በኢየሱስ ባለው ወሰን በሌለው የእግዚአብሔር ሙላት አህጉር ላይ የሰፈርህ ሆይ፣ ወደ ረጅሙ ተራራ ውጣ። ወደ ሰሜንና ወደ ደቡብ፣ ወደ ምሥራቅና ወደ ምዕራብ፣ የእግዚአብሔርን ፍቅር ርዝመትና ስፋት፣ ጥልቀትና ከፍታ ተመልከት። በእግርህ ሥር ከሚፈልቀው ከጊዜ ወንዝ ጀምሮ እስከ ዘላለም ፍጻሜ ባሕር ድረስ ሁሉም የአንተ ነው። ምድሪቱን ለመውረስ ለመውጣት፣ እግዚአብሔርም በፍቅሩ ልጅ በነጻ የሰጠህን ሁሉ ለመውረስ አትዘግይ።

ስሜት።

ስሜቶቻችን እጅግ አታላዮች ናቸው፤ ከውጭ በቀላሉ ይነካሉና። በጤንነታችን ሁኔታ፣ በአየሩ ጠባይ ለውጥ፣ በሚወዱን ሰዎች መኖር ወይም አለመኖር ይጐዳሉ። አየሩ ቀላል ሲሆን፣ ፀሐይ ስታበራና በደንብ ስንተኛ፣ የኅዳር ጭጋግ እያንጠባጠበ ጫካውን ከሚያርስበት ጊዜ ይልቅ ወደ እግዚአብሔር የማዘንበል ስሜት ይሰማናል። የሠራንና ፍጥረታችንን የሚያውቅ አብ ይህን ይረዳል፤ ስለዚህም ኤልያስ ከቀርሜሎስ ውጥረት፣ ከፈጣን ሽሽቱና ኤልዛቤል በእልኸኝነቷ በመቀጠሏ ከደረሰበት ተስፋ መቍረጥ በኋላ ከክትክታ ዛፍ በታች ወድቆ ፈጣን ሞትን በለመነ ጊዜ፣ እግዚአብሔር ለደከመው የነርቭ ሥርዓቱ እንቅልፍን፣ ለረሃቡም ምግብን ላከለት።

በአብዛኛው እምነት በስሜት ታፈራለች። «በእምነት ከጸደቅን በእግዚአብሔር ዘንድ … ሰላምን እንያዝ፤ … ይህም ብቻ አይደለም፥ ነገር ግን … በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ በኩል በእግዚአብሔር ደግሞ እንመካለን።» «እያመንን በማይነገርና ክብር በሞላበት ደስታ ሐሤት እናደርጋለን።» አባካኙ ልጅ በተመለሰ ጊዜ አባቱ የሰባውን ፊሪዳ እንዲያርዱ አዘዘ፤ «እንብላም ደስም ይበለን» አለ። ከኃጢአት ከባድ ሸክም እፎይታ፣ የይቅርታ ታላቅ ደስታ፣ የአብ ፊት ብርሃን፣ ትክክለኛ የመሆን ስሜት፣ የወደፊቱንም ጸጥ ብሎ መመልከት አለ። ንጉሡ ወደ ገዛ ራሱ ሲመጣ ደወሎች በደስታ የሰከሩ ያህል በሚጠባበቀው አየር ላይ ድምፃቸውን ያሰማሉ!

ደስተኛና ብሩክ ስሜት መንፈስ ቅዱስ በነፍስ ላይ የሚሠራው ሥራ ውጤት ነው።«የመንፈስ ፍሬ ግን ፍቅር፥ ደስታ፥ ሰላም፥ …» እርሱ የርስታችን መያዣ ነው፤ ገና ለአካለ መጠን ባልደረስንበት ጊዜ ወደ ርስታችን ሙላት እንገባለን ብለን ልንጠብቅ ባንችልም፣ በኵራቱን ለመደሰት ግን መብት አለን። ከደስታው ወንዝ አስቀድሞ የሚቀመሱ ጥርኝ ጠብታዎች፣ ከብፅዕናው ሙሉ መዘምራን የሚሰሙ ተንከራታች ዜማዎች አሉ። መንፈስ ቅዱስ ሙሽራውን ሲገልጥ የሚወድ ልብ ደስ ይለዋል፤ ሰርጉ ገና ባይደገስም እንኳ።

ነገር ግን ስሜት ማጣት ሁልጊዜ ተሳስተናል ማለት አይደለም። እንዳየነው ለኀዘናችን ምክንያት የሆኑ ነገሮች ሊኖሩ ይችላሉ። ምናልባት ክርስቶስ በፍቅርና በፍቅር ስሜት፣ በደስታና በደስታ ሐሤት፣ በሰላምና በሰላም ስሜት መካከል እንድንለይ ሊያስተምረን ይፈልግ ይሆናል። ወይም ምናልባት የምንጣበቀው ስለ ራሱ ብሎ እንደ ሆነ ወይስ ስለ ስጦታዎቹ ብሎ እንደ ሆነ ሊያረጋግጥ ይፈልግ ይሆናል።

ልጆች አባታቸው መታጠፊያውን አልፎ በመንገዱ ሲመጣ ከመስኮት ሆነው ይቀበሉታል። ቍልፉን በበሩ ውስጥ ሲያስገባ በመተላለፊያው ላይ የእግራቸውን ሩጫ ይሰማል። አንድ ቀን ግን የሚቀበሉት ስለሚወዱት እንደ ሆነ ወይስ ኪሱን ሳይረሳ ሁልጊዜ ስለሚሞላባቸው ስጦታዎች እንደ ሆነ መጠራጠር ይጀምራል። ስለዚህ አንድ ቀን ማታ ሲመለስ ስጦታ እንደማይኖር አስቀድሞ ይነግራቸዋል። ፊታቸው ይጠወልጋል፤ የሚመለስበት ሰዓት ሲደርስ ግን እንደ ልማዳቸው በመስኮት ላይ ናቸው፤ ወደ በሩም ያው የትናንሽ እግሮች ኮቴ ይሰማል። «አሃ» ይላል፣ «ልጆቼ የሚወዱኝ ስለ እኔ ብለው ነው»፤ ደስም ይለዋል።

አባታችን አንዳንድ ጊዜ የደስታን ስንቅ ያቋርጣል፤ በልባችን ያለውን፣ ስለ ራሱም ብለን እንደምንወደው ያውቅ ዘንድ እንድንራብ ይፈቅዳል። እንደ ኢዮብ አሁንም በእርሱ ብንጣበቅ ደስ ይለዋል፤ ለሚያለቅሱለትም መጽናናትን በሁለት እጆቹ ይመልሳል።

ስሜትን ፈልግ፤ ታጣዋለህ። ያለ እርሱ ለመኖር ተስማማ፤ የሚያስፈልግህንም ሁሉ ታገኛለህ። የልብህን ትርታ ዘወትር የምትከታተል ከሆነ የልብ ሕመም ታመጣለህ። ከብርድ ለመዳን ዘወትር የምትከናነብ ከሆነ ለጉንፋን እጅግ ተጋላጭ ትሆናለህ። ስለ ጤንነትህ ሁልጊዜ የምታስብ ከሆነ በሽታን ታመጣለህ። ስሜቶችህን ሁልጊዜ የምታማክር ከሆነ ውኃ በሌለበት በደረቅና በተጠማ ምድር ትኖራለህ። ነፍሱን ሊያድን የሚፈልግ ሁሉ ያጠፋታል።

ለስሜት ደንታ ቢስ ሁን። ካለ አመስግን፤ ከሌለ የእግዚአብሔርን ፈቃድ ማድረግህን ቀጥል፤ በእርሱ ላይ ቍጠር፤ ከጀርባውም ስለ እርሱ መልካም ተናገር፤ ከሁሉ በላይም ለሌሎች መሰናከያ እንዳትሆን የምትሠቃየውን ምንም ምልክት አትስጥ። ያን ጊዜ ደስታ እንደ ጐርፍ ይደርስብሃል። በማዕዱ ያስቀምጥሃል፤ ታጥቆም ወጥቶ ያገለግልሃል።

ማሳሰቢያዎች።

ለመንፈሳዊ ሕይወት እድገት የሚሆኑ አምስት የመደምደሚያ ማሳሰቢያዎች አሉ፤ እነርሱንም መጠበቅ በአብዛኛው ቅዱስ ደስታንና ሰላምን ያስገኛል።

1. በእግዚአብሔር ፊት ጸጥ ማለት አለብን። በዚህ ዘመን በዙሪያችን ያለው ሕይወት ከሁሉ በላይ የሩጫና የትጋት ሕይወት ነው። የፈጣን ባቡርና የኤሌክትሪክ ቴሌግራፍ ዘመን ነው። ዓመታት በወራት ውስጥ፣ ሳምንታትም በቀናት ውስጥ ይታጨቃሉ። ይህ ትኩሳት የመሰለ ጥድፊያ ሃይማኖታዊውን ሕይወት ያሰጋዋል። ጅረቱ አስቀድሞ ወደ አብያተ ክርስቲያናቶቻችን ገብቶ ጸጥ ያሉትን ኩሬዎቻቸውን አናውጧቸዋል። ስብሰባዎች በስብሰባዎች ላይ ይደራረባሉ። ያው ትጉ ነፍሳት በሁሉም ይገኛሉ፤ በብዙ በጎ ሥራዎችም ደግሞ ይሠማራሉ። ነገር ግን የሥራውን ሕይወት በማሰላሰሉ ሕይወት፣ ሸለቆውን በተራራው ጫፍ ፈንታ እንዳናስቀምጥ መጠንቀቅ አለብን። አንዱ ከሌላው ተለይቶ በደኅና ሊኖር አይችልም። በጎቹ መግባትና መውጣት አለባቸው። ደም እንደ ገና እንዲሞላና ዳግመኛ ወደ ዳር ዳር ብልቶች ለመገፋት እንዲበቃ ወደ ልብ መመለስ አለበት።

ከእግዚአብሔር ጋር ብቻችንን የምንሆንበትን ጊዜ መመደብ አለብን። እልፍኙና የተዘጋው መዝጊያ የግድ አስፈላጊዎች ናቸው። በመሠዊያው ላይ ያጐነበሱትን ጸጥ ያሉ የመላእክት ምስሎች እናይ ዘንድ የፀሐያማውን አደባባይ ነጸብራቅ መተው አለብን። የትንሹ የዝምታ ድምፅ ቃና እንዲለምደን የዓለምን ሁካታ ማምለጥ አለብን። እንደ ዳዊት በእግዚአብሔር ፊት መቀመጥ አለብን። በልባቸው ቤት ውስጥ ሰማይ መመልከቻ ያላቸው፣ በዚያም ወደ ታላቁ የዘላለም ቅስት ሥር ዘወትር ገለል የሚሉ፣ መነጽራቸውንም ከሕይወት ትኩሳት ባሻገር ወደሚዞሩት ኃያላን ከዋክብት የሚያዞሩ፣ የሰው ውዳሴ ወይም ነቀፌታ እስትንፋስ ሊከተላቸው ወደማይችልበት ግዛት የሚደርሱ ደስተኞች ናቸው!

ከሁሉ የሚበልጡት መንፈሳዊ ስጦታዎች በዓይናችን ፊት የሚገለጡት፣ ወይም እነርሱን ለመቀበል ጸጋ የምናገኘው በእንደዚህ ያሉ ጊዜያት ብቻ ነው። ወደ እግዚአብሔር ፊት ሮጠን ገብተን የወደድነውን አንሥተን ይዘን መሮጥ አይቻልም። ይህን መሞከር በከንቱ ማታለልና በተስፋ መቍረጥ ይደመደማል። ተፈጥሮ ብርቅዬ ውበቷን በአጋጣሚ ለሚያልፍ ጐብኚ አትገልጥም። የሕይወት ዘመን ሥራ ውጤት የሆኑ ሥዕሎች ምሥጢራዊ ውበታቸውን በማዕከለ ሥዕላት ውስጥ ዝም ብሎ ለሚንሸራሸር ሰው አይገልጡም። ማንኛውም የመብት ሰነድ በአንድ ጊዜ በመመልከት አይነበብም። የእግዚአብሔርም ምርጥ ነገር በቅዱስ መገኘቱ ውስጥ በትዕግሥት ከመጠበቅ ውጭ የእኛ ሊሆን አይችልም። ላይ ላዩን የሚኖሩ በምሳሌ፣ በሚያምር ታሪክ ሊሸኙ ይችላሉ፤ ነገር ግን ለእንደዚህ ያሉ የመንግሥተ ሰማያትን ምሥጢር ማወቅ አልተሰጣቸውም።

2. በብርቱ ናፍቆት መያዝ አለብን። አንድን ነገር በመመኘትና በመፍቀድ መካከል ልዩነት አለ። በአንድ ሰዓት ውስጥ መቶ የተለያዩ ነገሮችን ተመኝተን ልንረሳቸው እንችላለን። ከዚህ ግን የጸና ቍርጥ ውሳኔ፣ የ ፈቃድ

የተረጋጋ ዓላማ ምንኛ የተለየ ነው! ብላቴናው ለጨዋታው የሚሆን አንዳች ዕቃ፣ ተማሪው የከበረ መጽሐፍ፣ አፍቃሪው ለሚወዳት የሚመኘውን ብርቅና በዕንቍ የተጌጠ ጌጥ ያያል — በእያንዳንዱም ሁኔታ በማንኛውም ዋጋ ለማግኘት እስኪወስን ድረስ ፈቃዱ ይነካል። ያን ጊዜ ጉድለትም፣ ራስን መሠዋትም፣ መዘግየትም በደስታ ይቀበላሉ። ፍለጋውን አጥብቆ የሚከተለውን ቍርጥ ውሳኔ ምንም ሊያጠፋው ወይም ሊያላላው አይችልም። እኛም እንዲሁ ነን። መራብና መጠማት አለብን፤ በብርቱና በጋለ ፍላጎት መያዝ አለብን፤ መንግሥተ ሰማያትን በኃይል ለመናጠቅ እንኳ መቍረጥ አለብን። የመጽሐፍ ቅዱስ አገላለጾች ሁሉ እጅግ ብርቱዎች ናቸው — ዋላ የውኃ ምንጮችን ይናፍቃል፤ ያዕቆብ መልአኩን አይለቅም፤ መበለቲቱ ዓመፀኛውን ዳኛ ቀንና ሌሊት ታስቸግራለች። የእግዚአብሔር መንፈስ በልባችን ውስጥ እንዲያስገኘው ብንፈቅድለት እኛም ይህ ብርቱ ፍላጎት ሊኖረን ይችላል። ነገር ግን ነጋዴው መልካሚቱን ዕንቍ ለመፈለግና ለማግኘት ቍርጥ መሆን አለበት። በጠበበው በር ለመግባት መጋደል አለብን። እንደ ታጋይ ለአክሊሉ መጋደል (የሐዋርያውን ቃል ልጠቀም) አለብን።

3. የተስፋ ቃል በእጃችን መያዝ አለብን። ይህ ከእግዚአብሔር ጋር የምንሠራበት እውነተኛው ዘዴ ነው። ለጉዳይህ ልክ የሚስማማ ቅዱስ ቃል ለማግኘት መጽሐፍ ቅዱስን መርምር። ከእያንዳንዱ ሊታሰብ ከሚችል የሕይወት ዓይነት በተለቀሙ የግል ታሪኮች የተሞላ ስለ ሆነ አንዱን ማግኘት አስቸጋሪ አይሆንም። ከዚያም ካገኘኸው በኋላ፣ ምናልባትም መለኮታዊው መንፈስ በልብህ ውስጥ ካሳደረው በኋላ፣ ይዘህው ወደ እግዚአብሔር ፊት ግባ፤ ወይም ጸጥ ባለና በአክብሮት በተሞላ እርምጃ ወደ እልፍኙ ስትገባ ጣትህን በእርሱ ላይ አኑር። የተስፋ ቃሎች የንብረታችን መዝገብ ናቸው፤ ፍላጎታችንም ቀና ብለን እንድንመለከትና ያንኑ ፍላጎት ለማሟላት የታሰበውን በረከት እንድንጠይቅ ሊያደርገን ይገባል።

4. በእግዚአብሔር ላይ ቍጠር። መንፈሳዊ ስጦታዎችን ለራስህ ደስታ ሳይሆን ለክርስቶስ ክብር ብለህ ብትፈልግ፤ እስከምታውቀው ድረስ ልብህ ከክፋት፣ ሕይወትህም ከኃጢአት ልማድ የጸዳ ቢሆን፤ ልጅ ብቻ ሳትሆን የእግዚአብሔር ወራሽና ከክርስቶስ ጋር አብሮ ወራሽ ስለ ሆንህ የተስፋው ቃል ለአንተ እንደ ሆነ ብትገነዘብ፤ ወደዚህ ነጥብ ሊመራህ እግዚአብሔር ያሳደረብህ ብርቱ ፍላጎት ቢሰማህ — ያን ጊዜ አፍህን አስፋ፤ እግዚአብሔርም እንደሚሞላው እመን፤ መስኮቱን ሁሉ ክፈት፤ ብርሃኑም እንደሚገባ እመን፤ ቀዳዳውን ሁሉ ወለል አድርገህ ክፈት፤ ያስፈለገህንና የፈለግኸውን እንደ ተቀበልህ እመን። እንደ እምነትህ ይሁንልህ።

በአንዳች የችግር ጊዜ፣ ወይም ፈጽሞ ባልጠበቅኸው ጊዜ፣ ወይም በተለመደው ድካምህ ተጠምደህ ሳለ፣ አንዳች የደስታ፣ ወይም የሰላም፣ ወይም ወደ ክርስቶስ የመቅረብ፣ ወይም በሌሎች ላይ የሚሠራ የኃይል አስደሳች ስሜት እንደ ተቀበልህ ማስረጃ ይሆናል።

5. ለሌሎች መጨነቅ አለብን። ራስ ወዳድ የሆነና እንደ ሙት ባሕር በግዙፍ ቅጥሮች የተዘጋ ሕይወት ሊባረክ አይችልም። የማግኘት ምሥጢር መስጠት ነው፤ የመማር ምሥጢር ማስተማር ነው፤ ወደ ዙፋኑ የመውጣት ምሥጢርም የደቀ መዛሙርቱን እግር ለማጠብ ዝቅ ማለት ነው። ከራስህ ይልቅ ስለ ሌሎች አብልጠህ አስብ፤ የራስህ ሕይወትም እጅግ ባለ ጠጋና የበለጸገ ይሆናል። «እፈልጋለሁ — እፈልጋለሁ — ክርስቲያኖች ወደ ዓለም ሁሉ ሄደው ወንጌልን እንዲያስፋፉ እፈልጋለሁ።» እነዚህ ቃላት በጭንቅ እስትንፋስ የተነገሩ፣ አንድ የተወደደ ክርስቲያን አገልጋይ በመጨረሻ ከተናገራቸው ቃላት መካከል ነበሩ።