የመንፈስ ቅዱስ ዳግመኛ የማስወለድ ሥራ

ሐዋርያው ጳውሎስ በቲቶ 3:5 እንዲህ ይጽፋል፦ «እንደ ምሕረቱ መጠን ለአዲስ ልደት በሚሆነው መታጠብና በመንፈስ ቅዱስ በመታደስ አዳነን እንጂ፥ እኛ ስላደረግነው በጽድቅ ስለ ነበረው ሥራ አይደለም»። ይህ ቍጥር መዳን የሚመጣው በመንፈስ ቅዱስ የማደስ ሥራ እንጂ በእኛ ሥራ እንዳልሆነ ያስተምራል። ኢየሱስም ይህንኑ እውነት በዮሐንስ 3:5 ያስተጋባል፦ «እውነት እውነት እልሃለሁ፥ ሰው ከውኃና ከመንፈስ ካልተወለደ በቀር ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ሊገባ አይችልም»። ከኒቆዲሞስ ጋር ያደረገው ንግግር ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ለመግባት በመንፈስ ቅዱስ መንፈሳዊ ዳግም ልደት የግድ አስፈላጊ መሆኑን ግልጽ ያደርጋል።

ዳግመኛ መወለድ ምንድን ነው? ዳግመኛ መወለድ በበደላቸውና በኃጢአታቸው በመንፈስ ሙታን ለሆኑት ሕይወትን፣ መንፈሳዊ ሕይወትን መስጠት ነው (ኤፌሶን 2:1)። ይህን ሕይወት የሚሰጠው መንፈስ ቅዱስ ነው። በእርግጥ የተጻፈው ቃል መንፈስ ቅዱስ ዳግመኛ በማስወለድ ሥራው የሚጠቀምበት መሣሪያ ነው። በ1ኛ ጴጥሮስ 1:23 «ዳግመኛ የተወለዳችሁት ከሚጠፋ ዘር አይደለም፥ በሕያውና ለዘላለም በሚኖር በእግዚአብሔር ቃል ከማይጠፋ ዘር ነው እንጂ» እናነባለን። በያዕቆብ 1:18 ደግሞ «ለፍጥረቱ የበኵራት ዓይነት እንድንሆን በእውነት ቃል አስቦ ወለደን» እናነባለን። እነዚህ ክፍሎች ቃሉ ዳግመኛ በመወለድ ውስጥ የሚሠራበት መሣሪያ መሆኑን ግልጽ ያደርጋሉ፤ ነገር ግን አዲሱ ልደት የሚመጣው መንፈስ ቅዱስ ያንን መሣሪያ ሲጠቀምበት ብቻ ነው። «ሕይወትን የሚሰጥ መንፈስ ነው፤ ሥጋ ምንም አይጠቅምም፤ እኔ የነገርኋችሁ ቃል መንፈስ ነው ሕይወትም ነው» (ዮሐንስ 6:63)።

በ2ኛ ቆሮንቶስ 3:6 «ፊደል ይገድላልና መንፈስ ግን ሕይወትን ይሰጣል» ተብሎ ተነግሮናል። ይህ አንዳንድ ጊዜ እንዲህ ተብሎ ይተረጎማል፦ የመጽሐፍን ቃል በጥብቅ ሰዋስዋዊ ትርጉሙ የሚወስደውና የሚለውን እንዲል የሚያደርገው ቃል በቃል የሆነ አተረጓጐም ይገድላል፤ ነገር ግን የማይለውን እንዲል በማድረግ «የምንባቡን መንፈስ የሚሰጥ» ሌላ መንፈሳዊ አተረጓጐም ሕይወትን ይሰጣል፤ መጽሐፍ የሚለውን በትክክል ማለቱን አጥብቀው የሚይዙትም «ገዳይ ቃል በቃል አማኞች» ይባላሉ።

መጽሐፍ ቅዱስን የሚለውን ብቻ እንደሚል አድርገው መቀበል የማይወዱ፣ ጥግ ተይዘው የሚያመልጡበትን ምቹ መንገድ የሚፈልጉ ሰዎች የመጽሐፉን ቃል የሚያጣምሙበት ተወዳጅ መንገዳቸው ይህ ነው። ሰው ቃሎቹን በዐውዳቸው ቢያነብ ይህ አሳብ ከጳውሎስ አእምሮ ፈጽሞ የራቀ እንደ ነበረ ያያል። እንዲያውም የጳውሎስን መልእክቶች በጥንቃቄ የሚያጠና ሰው እርሱ ከቃል በቃል አማኞች ሁሉ የበለጠ ቃል በቃል አማኝ እንደ ነበረ ያገኛል።

ቃል በቃል መያዝ ገዳይ ከሆነ፣ የጳውሎስ ትምህርቶች ከተጻፉት ሁሉ እጅግ ገዳይ ከሆኑት መካከል ናቸው። ጳውሎስ በአንድ ቃል አጠቃቀም፣ በአንድ ቍጥር ወይም በአንድ ግሥ ጊዜ ላይ ክርክሩን ይገነባል። እንግዲያስ ይህ ክፍል ምን ማለት ነው? የትኛውም ክፍል ምን ማለት እንደ ሆነ የምናውቅበት መንገድ የተጠቀሱትን ቃሎች በዐውዳቸው ማጥናት ነው። ጳውሎስ ከእኛ ውጭ ባለው፣ በብራና ላይ በቀለም በተጻፈው ወይም በድንጋይ ጽላት ላይ በተቀረጸው የእግዚአብሔር ቃልና፣ ሥጋ በሆነ በልብ ጽላት ላይ በሕያው እግዚአብሔር መንፈስ በውስጣችን በተጻፈው የእግዚአብሔር ቃል መካከል ያለውን ልዩነት እያሳየ ነው (ቍጥር 3)፤ የእግዚአብሔርን ቃል ከእኛ ውጭ በመጽሐፍ ወይም በብራና ወይም በድንጋይ ጽላት ላይ ብቻ ቢኖረን እንደሚገድለን፣ ኵነኔንና ሞትን ብቻ እንደሚያመጣብን፣ ነገር ግን የእግዚአብሔር ቃል በልባችን ሕያው ነገር ሆኖ፣ በሕያው እግዚአብሔር መንፈስ በልባችን ላይ ተጽፎ ቢኖረን ሕይወትን እንደሚያመጣልን ይነግረናል።

በጠረጴዛዎቻችን ላይ ወይም በቤተ መጻሕፍቶቻችን ውስጥ ያሉ መጽሐፍ ቅዱሶች ምንም ያህል ቢበዙ አያድኑንም፤ ነገር ግን በሕያው እግዚአብሔር መንፈስ በልባችን የተጻፈው የመጽሐፍ ቅዱስ እውነት ያድነናል። የዳግመኛ መወለድን ጕዳይ በሌላ አገላለጽ ብናስቀምጠው፣ ዳግመኛ መወለድ ዳግመኛ ለተወለደው ሰው አዲስ ባሕርይን፣ የእግዚአብሔርን ባሕርይ መስጠት ነው (2ኛ ጴጥሮስ 1:4)።

እያንዳንዱ ሰው ወደዚህ ዓለም የሚወለደው በተጣመመ ባሕርይ ነው፤ የአእምሮው፣ የስሜቱና የፈቃዱ ባሕርይ ሁሉ በኃጢአት ተጣምሞአል። ሰብአዊ የዘር ሐረጋችን ምንም ያህል የከበረ ቢሆን፣ ወደዚህ ዓለም የምንመጣው ለእግዚአብሔር እውነት ዕውር በሆነ አእምሮ ነው።

(«ለፍጥረታዊ ሰው የእግዚአብሔር መንፈስ ነገር ሞኝነት ነውና አይቀበለውም፤ በመንፈስም የሚመረመር ስለ ሆነ ሊያውቀው አይችልም» 1ኛ ቆሮንቶስ 2:14።) ከእግዚአብሔር በተለዩ ስሜቶችም እንመጣለን፤ ልንጠላቸው የሚገቡንን ነገሮች እንወዳለን፣ ልንወዳቸው የሚገቡንንም ነገሮች እንጠላለን። («የሥጋ ሥራም የተገለጠ ነው እርሱም ዝሙት፥ ርኵሰት፥ መዳራት፥ ጣዖትን ማምለክ፥ ምዋርት፥ ጥል፥ ክርክር፥ ቅንዓት፥ ቁጣ፥ አድመኛነት፥ መለያየት፥ መናፍቅነት፥ ምቀኝነት፥ መግደል፥ ስካር፥ ዘፋኝነት፥ ይህንም የሚመስል ነው»

ገላትያ 5:19-21)፤ እግዚአብሔርን ደስ ከማሰኘት ይልቅ ራሱን ደስ ለማሰኘት በተነሣ በተጣመመ ፈቃድም እንመጣለን።

(«ስለ ሥጋ ማሰብ በእግዚአብሔር ዘንድ ጥል ነውና፤ ለእግዚአብሔር ሕግ አይገዛምና፥ መገዛትም ተስኖታል» ሮሜ 8:7።) በአዲሱ ልደት አዲስ የአእምሮ፣ የስሜትና የፈቃድ ባሕርይ ይሰጠናል። እግዚአብሔር እንደሚያይ የሚያይ፣ የእግዚአብሔርን አሳብ ተከትሎ የሚያስብ አእምሮን እንቀበላለን (1ኛ ቆሮንቶስ 2:12-14)፤ ከእግዚአብሔር ስሜቶች ጋር የሚስማሙ ስሜቶችን እንቀበላለን («የመንፈስ ፍሬ ግን ፍቅር፥ ደስታ፥ ሰላም፥ ትዕግሥት፥ ቸርነት፥ በጎነት፥ እምነት፥ የዋህነት፥ ራስን መግዛት ነው። እንደዚህ ያሉትን የሚከለክል ሕግ የለም» ገላትያ 5:22-23)፤ ከእግዚአብሔር ፈቃድ ጋር የሚስማማ፣ እርሱን ደስ የሚያሰኙትን ነገሮች በማድረግ ደስ የሚሰኝ ፈቃድንም እንቀበላለን (እንደ ኢየሱስ እኛም «የእኔስ መብል የላከኝን ፈቃድ አደርግ ዘንድ ሥራውንም እፈጽም ዘንድ ነው» እንላለን፤ ዮሐንስ 4:34፤ ዮሐንስ 6:38፤ ገላትያ 1:10)። ይህን አዲስ ባሕርይ በውስጣችን የሚፈጥረው፣ ወይም ይህን አዲስ ባሕርይ የሚሰጠን መንፈስ ቅዱስ ነው። መንፈስ ቅዱስ ካልሠራ በቀር፣ ስብከት ምንም ያህል ትክክለኛ አስተምህሮ ቢኖረው፣ ምንም ያህል ቢበዛ፣ ቃሉን እንዲሁ ማጥናትም ምንም ያህል ቢበዛ ዳግመኛ አያስወልድም። ሰውን አዲስ ፍጥረት የሚያደርገው እርሱ ብቻ ነው።

አዲሱ ልደት በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከዘር ከሚበቅል ተክል ጋር ተመስሎአል። የሰው ልብ እርሻው ነው፤ የእግዚአብሔር ቃል ዘሩ ነው (ሉቃስ 8:11፤ 1ኛ ጴጥሮስ 1:23፤ ያዕቆብ 1:18፤ 1ኛ ቆሮንቶስ 4:15)፤ የቃሉ ሰባኪ ወይም አስተማሪ ሁሉ ዘሪ ነው፤ ነገር ግን እንዲህ የተዘራውን ዘር ሕያው የሚያደርገው የእግዚአብሔር መንፈስ ነው፤ በዚህም የተነሣ መለኮታዊው ባሕርይ ይበቅላል። ዘሩ የሚዘራበት ሰፊ እርሻ በየስፍራው አለ፤ በዙሪያችን በየአቅጣጫው ባሉ የሰዎች ልቦች ውስጥ አለ። የሚዘራም ብዙ ዘር አለ፤ ማንኛችንም በእግዚአብሔር ቃል ጎተራ ውስጥ ልናገኘው እንችላለን፤ ዛሬም ብዙ ዘሪዎች አሉ፤ ነገር ግን እርሻ፣ ዘርና ዘሪዎች ቢኖሩም፣ ዘሩን ስንዘራ የእግዚአብሔር መንፈስ ሕያው ካላደረገውና የሰሚው ልብ በእምነት ካልተቀበለው በቀር መከር አይኖርም። ዘሪ ሁሉ የሚዘራውን ዘር ሕያው ለማድረግ በመንፈስ ቅዱስ ላይ መደገፉን መገንዘቡን ማረጋገጥ ያስፈልገዋል፤ ደግሞም መንፈስ ቅዱስ በእርሱ በኩል እንዲሠራና የሚዘራውን ዘር ሕያው እንዲያደርግ ከእግዚአብሔር ጋር በሚገባው ግንኙነት ውስጥ መሆኑን ማረጋገጥ ያስፈልገዋል።

መንፈስ ቅዱስ ሰዎችን ዳግመኛ ያስወልዳል። ሙታንን የማስነሣት ኃይል አለው። በሥነ ምግባር የሞቱትንና የበሰበሱትን እንኳ ሕይወት የመስጠት ኃይል አለው። ባሕርያቸው እጅግ ከመበላሸቱ የተነሣ በሰዎች ዓይን ተስፋ የሌላቸው ለሚመስሉት ፈጽሞ አዲስ ባሕርይን የመስጠት ኃይል አለው። ይህ ሲረጋገጥ ስንት ጊዜ አይቻለሁ! ፈጽመው የጠፉ፣ የወደቁና ክፉ የሆኑ ወንዶችና ሴቶች ለምን እንደ መጡ እንኳ ሳያውቁ ወደ ስብሰባ ሲመጡ፣ በዚያም ተቀምጠው ሳሉ ቃሉ ሲነገር፣ የእግዚአብሔር መንፈስ በልባቸው የተዘራውን ቃል ሕያው ሲያደርገው፣ ያም ወንድ ወይም ያቺ ሴት በመንፈስ ቅዱስ ታላቅ ኃይል በቅጽበት አዲስ ፍጥረት ሲሆኑ ስንት ጊዜ አይቻለሁ!

ሰው ሊደርስበት የሚችለውን ያህል ፈጽሞ የተጣለና ተስፋ የሌለው የሚመስል አንድ ሰው አውቃለሁ። ዕድሜው አርባ አምስት ዓመት ገደማ ነበር። ገና በልጅነቱ ወደ ክፉ መንገድ ገብቶ ነበር። ከቤቱ ኰብልሎ የባሕር ኃይል፣ ከዚያም የምድር ጦር ሠራዊት አባል ሆኖ ነበር፤ የሁለቱንም ክፉ ልማዶች ሁሉ ተምሮአል። ከልክ ባለፈ ብልግናውና ሥርዓት አልበኝነቱ ምክንያት ከሠራዊቱ በውርደት ተሰናብቶ ነበር።

ጓደኞቹን ያገኘው ከዝቅተኞች ሁሉ ዝቅተኛ፣ ከርኵሳን ሁሉ ርኩስ ከሆኑት መካከል ነበር። በምዕራባዊው አሜሪካ በምትገኝ አንዲት ከተማ መንገድ ላይ በሌሊት ሲወጣ ነጋዴዎች ጩኸቱን ሲሰሙ በፍርሃት በሮቻቸውን ይዘጉ ነበር። ይህ ሰው ግን አንድ ሌሊት በገጠር ባለች አንዲት ቤተ ክርስቲያን ወደሚካሄድ የመነቃቃት ስብሰባ እንዲሁ ለማየት ብሎ ገባ። በዚያች ሌሊት ከጎኑ ከተቀመጠ የቅርብ ጓደኛው ጋር በስብሰባው ላይ ተሣለቀ፤ በማግሥቱ ሌሊት ግን እንደ ገና ሄደ፤ የእግዚአብሔርም መንፈስ ልቡን ነካው። ወደ ፊት ወጥቶ በመሠዊያው ፊት ተንበረከከ።

አዲስ ፍጥረት ሆኖ ተነሣ፤ እስከ ዛሬ ካወቅኋቸው ሰዎች ሁሉ እጅግ የከበሩ፣ እጅግ የታመኑ፣ እጅግ ንጹሓን፣ ራሳቸውን እጅግ የማይወዱ፣ ገሮችና ክርስቶስን የሚመስሉ ከሆኑት ወደ አንዱ ተለወጠ። አንዳንድ ጊዜ «በድንገተኛ መለወጥ ታምናለህን?» ተብዬ እጠየቃለሁ።

እኔ ከድንገተኛ መለወጥና ከድንገተኛ ዳግመኛ መወለድ እጅግ በሚበልጥ ድንቅ ነገር አምናለሁ። መለወጥ ውጫዊ ነገር ብቻ ነው፤ መዞር ነው። ዳግመኛ መወለድ ግን አሳብን፣ ስሜትን፣ ፈቃድንና ውስጣዊውን ሰው ሁሉ እየለወጠ እስከ ውስጣዊቱ ነፍስ ጥልቅ ድረስ ይወርዳል። በድንገተኛ ዳግመኛ መወለድ አምናለሁ፤ መጽሐፍ ቅዱስ ያስተምረዋልና፤ ቍጥር ስፍር በሌለው ጊዜም አይቼዋለሁና። በድንገተኛ ዳግመኛ መወለድ አምናለሁ፤ እኔ ራሴ ተለማምጄዋለሁና። አንዳንድ ጊዜ «የወደፊቱ ሃይማኖት ድንገተኛና ተአምራዊ መለወጥን አያስተምርም» ይባልልናል።

የወደፊቱ ሃይማኖት ድንገተኛና ተአምራዊ መለወጥን፣ ከዚያም እጅግ የሚበልጠውን፣ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የሚሆነውን ድንገተኛና ተአምራዊ ዳግመኛ መወለድን የማያስተምር ከሆነ፣ የወደፊቱ ሃይማኖት ከተሞክሮ እውነታዎች ጋር አይስማማም፤ ስለዚህም ሳይንሳዊ አይሆንም። ከእውነቶች ሁሉ እጅግ እርግጠኛና እጅግ ክቡር ከሆኑት አንዱን ይስታል። ሰው የፈጠራቸው ሃይማኖቶች ባለፈው ዘመን እውነትን ብዙ ጊዜ ስተዋል፤ ሰው የሚፈጥራቸው የወደፊት ሃይማኖቶችም ያንኑ እንደሚያደርጉ አያጠራጥርም። ነገር ግን እግዚአብሔር በቃሉ የገለጠውና በተሞክሮ የሚያጸናው ሃይማኖት በመንፈስ ቅዱስ ታላቅ ኃይል የሚሆነውን ድንገተኛ ዳግመኛ መወለድ ያስተምራል። በመንፈስ ቅዱስ ኃይል በሚሆን ዳግመኛ መወለድ ባላምን ኖሮ መስበኬን አቆም ነበር።

የመንፈስ ቅዱስ ዳግመኛ የማስወለድ ኃይል ባይኖር ኖሮ፣ ልባቸው የደነደነና ሕሊናቸው የደነዘዘ፣ ከዓለምና ከሥጋ ነገሮች በቀር ለምንም ግድ የሌላቸው፣ ከፍ ያለና ቅዱስ ምኞት የሌላቸው፣ ከገንዘብ፣ ከዝና፣ ከሥልጣንና ከተድላ ባሻገር ምንም የማያዩ እጅግ ብዙ ወንዶችና ሴቶች ያሉባቸውን ታላላቅ ጉባኤዎች ፊት መቆም ምን ጥቅም ይኖረዋል? ነገር ግን የመንፈስ ቅዱስ ዳግመኛ የማስወለድ ኃይል ካለ፣ ጥቅሙ ፍጹም ነው፤ ሰባኪው የእግዚአብሔር መንፈስ የት እንደሚመታና ታላቁን ሥራውን የት እንደሚሠራ ፈጽሞ ሊያውቅ አይችልምና። በፊትህ ቁማርተኛ ወይም ሰካራም ወይም ሴሰኛ የሆነ ሰው ተቀምጦአል። ለእርሱ መስበክ ብዙም ጥቅም ያለው አይመስልም፤ ነገር ግን በዚያችው ሌሊት የእግዚአብሔር መንፈስ የዚያን ሰው ልብ ነክቶ ከሰዎች ሁሉ እጅግ ቅዱስና እጅግ ጠቃሚ ወደ ሆነው ሰው እንደማይለውጠው ፈጽሞ ልታውቅ አትችልም።

ይህ ባለፈው ዘመን ብዙ ጊዜ ሆኖአል፤ ወደ ፊትም ብዙ ጊዜ እንደሚሆን አያጠራጥርም። በፊትህ የፋሽን ቢራቢሮ ብቻ የሆነች ሴት ተቀምጣለች። ከማኅበራዊ ሕይወት፣ ከተድላና ከአድናቆት በላይ ምንም አሳብ የሌላት ትመስላለች። ታዲያ ለእርሷ ለምን ትሰብካለህ? የመንፈስ ቅዱስ ዳግመኛ የማስወለድ ኃይል ባይኖር ኖሮ ሞኝነትና ጊዜን ማባከን በሆነ ነበር፤ ነገር ግን ፈጽሞ ልታውቅ አትችልም፤ ምናልባት በዚያችው ሌሊት የእግዚአብሔር መንፈስ በዚያ በጨለመ ልብ ውስጥ ያበራል፤ የኢየሱስ ክርስቶስን ውበት እንድታይ የዚያችን ሴት ዓይኖች ይከፍታል፤ እርሷም ልትቀበለው ትችላለች፤ በዚያው ቅጽበትም የእግዚአብሔር ሕይወት በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ለዚያች ቀላል ነፍስ ይሰጣል።

የመንፈስ ቅዱስ ዳግመኛ የማስወለድ ኃይል ትምህርት ክቡር ነው። የሐሰት ተስፋዎችን ጠራርጎ ያስወግዳል። በትምህርትና በሥልጣኔ ወደሚታመነው ሰው መጥቶ «ትምህርትና ሥልጣኔ አይበቁም። ዳግመኛ ልትወለድ ያስፈልግሃል» ይለዋል። በውጫዊ ሥነ ምግባር ብቻ ወደሚታመነው ሰው መጥቶ «ውጫዊ ሥነ ምግባር አይበቃም፤ ዳግመኛ ልትወለድ ያስፈልግሃል» ይለዋል። በሃይማኖት ውጫዊ ሥርዓቶች — ቤተ ክርስቲያን በመሄድ፣ መጽሐፍ ቅዱስን በማንበብ፣ ጸሎት በማድረስ፣ የማጽናት (የአባልነት ማረጋገጫ) ሥርዓት በመፈጸም፣ በመጠመቅ፣ ከጌታ እራት በመካፈል — ወደሚታመነው ሰው መጥቶ «የሃይማኖት ውጫዊ ሥርዓቶች ብቻ አይበቁም፤ ዳግመኛ ልትወለድ ያስፈልግሃል» ይለዋል። አዲስ ገጽ በመግለጥ፣ በውጫዊ ማሻሻያ፣ ክፉ ጠባዩን በመተው ወደሚታመነው ሰው መጥቶ «ውጫዊ ማሻሻያ፣ ክፉ ጠባይህን መተው አይበቃም። ዳግመኛ ልትወለድ ያስፈልግሃል» ይለዋል። ነገር ግን ጠራርጎ በሚያስወግዳቸው ግልጽ ባልሆኑና ጥልቀት በሌላቸው ተስፋዎች ፋንታ አዲስ ተስፋን፣ መልካም ተስፋን፣ የተባረከ ተስፋን፣ የከበረ ተስፋን ያመጣል። «ዳግመኛ ልትወለድ ትችላለህ» ይላል። ከእንስሳዊ ወይም ከራስ ወዳድ ወይም ከዓለማዊ ነገሮች ምኞት የበለጠ ከፍ ያለ ምኞት ወደሌለው ሰው መጥቶ እንዲህ ይለዋል፦ «ከመለኮት ባሕርይ ተካፋይ ልትሆን፣ እግዚአብሔር የሚወዳቸውን ነገሮች ልትወድ፣ እግዚአብሔር የሚጠላቸውንም ነገሮች ልትጠላ ትችላለህ። ኢየሱስ ክርስቶስን ልትመስል ትችላለህ። ዳግመኛ ልትወለድ ትችላለህ።»