የመንፈስ ቅዱስ መለኮትነት

ባለፈው ምዕራፍ መንፈስ ቅዱስ አካል መሆኑን በግልጽ አይተናል። ነገር ግን እርሱ ምን ዓይነት አካል ነው? ውሱን አካል ነው ወይስ ወሰን የሌለው አካል? እርሱ እግዚአብሔር ነውን? ይህም ጥያቄ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በግልጽ ተመልሶአል። በብሉይና በአዲስ ኪዳን መጻሕፍት ውስጥ የመንፈስ ቅዱስን መለኮትነት የሚያረጋግጡ አምስት የተለያዩና ወሳኝ የማስረጃ መስመሮች አሉ።

1. አራቱም የመለኮት መለያ ባሕርያት ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥተዋል። የመለኮት መለያ ባሕርያት ምንድን ናቸው? ዘላለማዊነት፣ በሁሉ ስፍራ መገኘት፣ ሁሉን ማወቅና ሁሉን መቻል ናቸው። እነዚህ ሁሉ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥተዋል። ዘላለማዊነት ለመንፈስ ቅዱስ መሰጠቱን በዕብራውያን 9:14 እናገኛለን፦ «ነውር የሌለው ሆኖ በዘላለም መንፈስ ራሱን ለእግዚአብሔር ያቀረበ የክርስቶስ ደም እንዴት ይልቅ ሕያውን እግዚአብሔርን ልታመልኩ ከሞተ ሥራ ሕሊናችሁን ያነጻ ይሆን?»

በሁሉ ስፍራ መገኘት ለመንፈስ ቅዱስ የተሰጠው በመዝሙር 139:7-10 ነው፦ «ከመንፈስህ ወዴት እሄዳለሁ? ከፊትህስ ወዴት እሸሻለሁ? ወደ ሰማይ ብወጣ አንተ በዚያ አለህ፤ ወደ ሲኦልም ብወርድ በዚያ አለህ። የንጋትን ክንፍ ብወስድ፥ በባሕሩም መጨረሻ ብኖር፥ በዚያ ደግሞ እጅህ ትመራኛለች፥ ቀኝህም ትይዘኛለች»።

ሁሉን ማወቅም በብዙ ክፍሎች ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥቶአል። ለምሳሌ በ1ኛ ቆሮንቶስ 2:10-11 እንዲህ እናነባለን፦ «መንፈስም የእግዚአብሔርን ጥልቅ ነገር ስንኳ ሳይቀር ሁሉን ይመረምራልና ለእኛ እግዚአብሔር በመንፈሱ በኩል ገለጠው። በእርሱ ውስጥ ካለው ከሰው መንፈስ በቀር ለሰው ያለውን የሚያውቅ ሰው ማን ነው? እንዲሁም ደግሞ ከእግዚአብሔር መንፈስ በቀር ለእግዚአብሔር ያለውን ማንም አያውቅም»።

ደግሞም በዮሐንስ 14:26 «አብ በስሜ የሚልከው ግን መንፈስ ቅዱስ የሆነው አጽናኝ እርሱ ሁሉን ያስተምራችኋል እኔም የነገርኋችሁን ሁሉ ያሳስባችኋል» ተብሎ ተጽፎአል። ከዚህም በላይ በዮሐንስ 16:12-13 «የምነግራችሁ ገና ብዙ አለኝ፥ ነገር ግን አሁን ልትሸከሙት አትችሉም። ግን እርሱ የእውነት መንፈስ በመጣ ጊዜ ወደ እውነት ሁሉ ይመራችኋል፤ የሚሰማውን ሁሉ ይናገራል እንጂ ከራሱ አይነግርምና፤ የሚመጣውንም ይነግራችኋል» እናነባለን። ሁሉን መቻል ለመንፈስ ቅዱስ መሰጠቱን ደግሞ በሉቃስ 1:35 እናገኛለን፦ «መልአኩም መልሶ እንዲህ አላት። መንፈስ ቅዱስ በአንቺ ላይ ይመጣል፥ የልዑልም ኃይል ይጸልልሻል ስለዚህ ደግሞ ከአንቺ የሚወለደው ቅዱስ የእግዚአብሔር ልጅ ይባላል»።

2. ሦስት የመለኮት መለያ ሥራዎች ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥተዋል። ስለ እግዚአብሔርና ስለ ሥራው ስናስብ ሁልጊዜ በመጀመሪያ የምናምንበት ሥራ የፍጥረት ሥራ ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ፍጥረት ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥቶአል። በኢዮብ 33:4 «የእግዚአብሔር መንፈስ ፈጠረኝ፥ ሁሉን የሚችል አምላክ እስትንፋስም ሕይወትን ሰጠኝ» እናነባለን። ደግሞም በመዝሙር 104:30 «መንፈስህን ትልካለህ፥ ይፈጠራሉም፤ የምድርንም ፊት ታድሳለህ» እናነባለን። በዘፍጥረት የመጀመሪያው ምዕራፍ ከሚገኘው የፍጥረት ታሪክ ጋር በተያያዘም የመንፈስ ሥራ ተጠቅሶአል (ዘፍጥረት 1-3)። ሕይወትን መስጠትም መለኮታዊ ሥራ ነው፤ ይህም በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥቶአል።

በዮሐንስ 6:63 «ሕይወትን የሚሰጥ መንፈስ ነው፤ ሥጋ ምንም አይጠቅምም፤ እኔ የነገርኋችሁ ቃል መንፈስ ነው ሕይወትም ነው» እናነባለን። ደግሞም በሮሜ 8:11 «ነገር ግን ኢየሱስን ከሙታን ያስነሣው የእርሱ መንፈስ በእናንተ ዘንድ ቢኖር፥ ክርስቶስ ኢየሱስን ከሙታን ያስነሣው እርሱ በእናንተ በሚኖረው በመንፈሱ፥ ለሚሞተው ሰውነታችሁ ደግሞ ሕይወትን ይሰጠዋል» እናነባለን።

በዘፍጥረት 2:7 ስለ ሰው አፈጣጠር በተሰጠው መግለጫ «እግዚአብሔር አምላክም ሰውን ከምድር አፈር አበጀው፥ በአፍንጫውም የሕይወት እስትንፋስን እፍ አለበት፤ ሰውም ሕያው ነፍስ ሆነ» ተብሎ ተጽፎአል። «መንፈስ» ተብሎ የተተረጎመው የግሪክ ቃል «እስትንፋስ» ማለት ነው፤ በዘፍጥረት 2:7 በሚገኘው በዚህ ቀደምት ማጣቀሻ መንፈስ ቅዱስ እንደ አካል በግልጽ ተለይቶ ባይታይም፣ ይህ ክፍል በአዲስ ኪዳን ሙላት ባለው መገለጥ ብርሃን ሲተረጎም መንፈስ ቅዱስን የሚያመለክት ነው።

የመለኮታዊ ትንቢቶች ደራሲነትም ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥቶአል። በ2ኛ ጴጥሮስ 1:21 «ትንቢት ከቶ በሰው ፈቃድ አልመጣምና፥ ዳሩ ግን በእግዚአብሔር ተልከው ቅዱሳን ሰዎች በመንፈስ ቅዱስ ተነድተው ተናገሩ» እናነባለን። በብሉይ ኪዳንም እንኳ መንፈስ ቅዱስ የትንቢት ደራሲ እንደ ሆነ የሚያመለክት ቃል አለ። በ2ኛ ሳሙኤል 23:2-3 እንዲህ እናነባለን፦ «የእግዚአብሔር መንፈስ በእኔ ተናገረ፥ ቃሉም በአንደበቴ ላይ ነው።

የእስራኤል አምላክ ተናገረ፥ የእስራኤልም ዓለት እንዲህ አለኝ፦ ‹በሰዎች ላይ በጽድቅ የሚገዛ፥ እግዚአብሔርንም በመፍራት የሚገዛ…›» እንግዲህ ሦስቱ የመለኮት መለያ ሥራዎች፣ ማለትም ፍጥረት፣ ሕይወትን መስጠትና ትንቢት፣ ለመንፈስ ቅዱስ እንደ ተሰጡ እናያለን።

3. በብሉይ ኪዳን ጌታን ወይም ይሖዋን በግልጽ ባለቤት አድርገው የሚናገሩ ቃሎች በአዲስ ኪዳን ለመንፈስ ቅዱስ ተሰጥተዋል። በሌላ አነጋገር፣ በአዲስ ኪዳን አስተሳሰብ መንፈስ ቅዱስ የመለኮትን ስፍራ ይይዛል። የዚህ አስደናቂ ምሳሌ በኢሳይያስ 6:8-10 ይገኛል፦ «የጌታንም ድምፅ፦ ‹ማንን እልካለሁ? ማንስ ይሄድልናል?› ሲል ሰማሁ። እኔም፦ ‹እነሆኝ፥ እኔን ላከኝ› አልሁ።» በቍጥር አምስት ኢሳይያስ ያየውና የሚናገረው ይሖዋ እንደ ሆነ ተነግሮናል (በእንግሊዝኛው ብሉይ ኪዳን «ጌታ» የሚለው ቃል በትልልቅ ፊደላት በተጻፈ ቍጥር በዕብራይስጡ «ይሖዋ» ማለት ነው፤ የአሜሪካ ስታንዳርድ ቨርዥን በተባለው ትርጉምም እንዲሁ «ይሖዋ» ተብሎ ተተርጉሞአል)።

በሐዋርያት ሥራ 28:25-27 «እርስ በርሳቸውም ባልተስማሙ ጊዜ፥ ጳውሎስ አንዲት ቃል ከተናገረ በኋላ ሄዱ፤ እንዲህም አለ። መንፈስ ቅዱስ በነቢዩ በኢሳይያስ ለአባቶቻችን። ወደዚህ ሕዝብ ሂድና። መስማትን ትሰማላችሁና አታስተውሉም፥ ማየትንም ታያላችሁና አትመለከቱም፤ በዓይናቸው እንዳያዩ በጆሮአቸው እንዳይሰሙ በልባቸውም እንዳያስተውሉ ተመልሰውም እንዳልፈውሳቸው፥ የዚህ ሕዝብ ልብ ደንድኖአል ጆሮአቸውም ደንቁሮአል ዓይናቸውንም ጨፍነዋል በላቸው» ብሎ መንፈስ ቅዱስ መልካም እንደ ተናገረ ተጽፎአል። ስለዚህ በብሉይ ኪዳን በግልጽ ለይሖዋ የተሰጠው በአዲስ ኪዳን ለመንፈስ ቅዱስ እንደ ተሰጠ እናያለን፤ ይኸውም መንፈስ ቅዱስ ከይሖዋ ጋር አንድ ተደርጎ ተገልጦአል።

በዮሐንስ ወንጌል በአሥራ ሁለተኛው ምዕራፍ ከቍጥር ሠላሳ ዘጠኝ እስከ አርባ አንድ፣ ይህ የኢሳይያስ ክፍል እንደ ገና በተጠቀሰበት ስፍራ፣ ይኸው ክፍል ለክርስቶስ መሰጠቱ ልብ ሊባል የሚገባው ሐቅ ነው (ቍጥር አርባ አንድን በጥንቃቄ ተመልከት)። ስለዚህ በተለያዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች አንዱ ቃል ይሖዋን፣ መንፈስ ቅዱስንና ኢየሱስ ክርስቶስን ሲያመለክት እናገኛለን።

ለዚህ ማብራሪያውን በኢሳይያስ 6:3 በሚገኘው የሱራፌል ጩኸት ውስጥ ሦስት ጊዜ በተደገመው «ቅዱስ» ውስጥ አናገኝምን? በዚያ እንዲህ እናነባለን፦ «አንዱም ለአንዱ፦ ‹ቅዱስ፥ ቅዱስ፥ ቅዱስ፥ የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር፤ ምድር ሁሉ ከክብሩ ተሞልታለች› እያለ ይጮኽ ነበር።» በዚህ የሠራዊት ጌታ ይሖዋ ሦስት አካላት እንዳሉት ግልጽ ፍንጭ አለን፤ ተጨማሪ ፍንጭም በዚሁ ምዕራፍ በስምንተኛው ቍጥር ይገኛል፤ በዚያ ጌታ፦ «ማንን እልካለሁ? ማንስ ይሄድልናል?» እንዳለ ተገልጦአል።

በብሉይ ኪዳን ይሖዋን በግልጽ ባለቤት አድርገው የሚናገሩ ክፍሎች በአዲስ ኪዳን ለመንፈስ ቅዱስ የተሰጡበት ሌላው አስደናቂ ምሳሌ በዘጸአት 16:7 ይገኛል። በዚያ «በማለዳም የእግዚአብሔርን ክብር ታያላችሁ፤ በእግዚአብሔር ላይ ማጕረምረማችሁን ሰምቶአልና፤ በእኛ ላይ የምታጕረመርሙ እኛ ምንድን ነን?» እናነባለን። እዚህ የእስራኤል ልጆች ማጕረምረም በይሖዋ ላይ እንደ ሆነ በግልጽ ተነግሮአል። በዕብራውያን 3:7-9 ግን «ስለዚህ መንፈስ ቅዱስ እንደሚል። ዛሬ ድምጹን ብትሰሙት፥ በምድረ በዳ በፈተና ቀን በማስመረር እንደሆነ ልባችሁን እልከኛ አታድርጉ፤ በዚያ አባቶቻችሁ በመፈተን ፈተኑኝ፥ አርባ ዓመትም ሥራዬን አዩ» እናነባለን።

ሙሴ በዘጸአት መጽሐፍ በይሖዋ ላይ ነበሩ ያላቸው ማጕረምረሞች በዕብራውያን መልእክት በመንፈስ ቅዱስ ላይ እንደ ነበሩ ተነግሮናል። ይህም መንፈስ ቅዱስ በአዲስ ኪዳን የይሖዋን (ወይም የመለኮትን) ስፍራ እንደሚይዝ ከጥርጥር በላይ ያደርገዋል (መዝሙር 95:8-11)።

4. የመንፈስ ቅዱስ ስም ከእግዚአብሔር ስም ጋር የተጣመረው፣ አክብሮትና ማስተዋል ያለው አእምሮ የትኛውንም ውሱን ፍጡር ስም ከመለኮት ስም ጋር ፈጽሞ ሊያጣምረው በማይችልበት መንገድ ነው።

የዚህ ምሳሌ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12:4-6 አለን፦ «የጸጋም ስጦታ ልዩ ልዩ ነው መንፈስ ግን አንድ ነው፤ አገልግሎትም ልዩ ልዩ ነው ጌታም አንድ ነው፤ አሠራርም ልዩ ልዩ ነው፥ ሁሉን በሁሉ የሚያደርግ እግዚአብሔር ግን አንድ ነው» እዚህ እግዚአብሔርን፣ ጌታንና መንፈስን በእኩልነት ግንኙነት ተያይዘው እናገኛቸዋለን፤ መንፈስ ውሱን ፍጡር ቢሆን ኖሮ ይህን ማሰብ እንኳ የሚያስደነግጥ በሆነ ነበር። ከዚህ ይበልጥ አስደናቂ የሆነ ምሳሌ በማቴዎስ 28:19 አለን፦ «እንግዲህ ሂዱና አሕዛብን ሁሉ በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ስም እያጠመቃችኋቸው፥ … ደቀ መዛሙርት አድርጓቸው» የእግዚአብሔር አብን ማንነት መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚገልጠው የተረዳ ሰው፣ መንፈስ ቅዱስ ውሱን ፍጡር — ከመላእክት ፍጡራን ሁሉ እጅግ ከፍ ያለው እንኳ — ቢሆን ኖሮ፣ የእርሱን ስም በዚህ መንገድ ከአብ ስም ጋር ለማጣመር ለአፍታ እንኳ ያስብ ነበርን?

ሌላው አስደናቂ ምሳሌ በ2ኛ ቆሮንቶስ 13:14 ይገኛል፦ «የጌታ የኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋ የእግዚአብሔርም ፍቅር የመንፈስ ቅዱስም ኅብረት ከሁላችሁ ጋር ይሁን። አሜን።» እነዚህን ቃላት በጥልቀት የሚያሰላስል ሰው፣ መንፈስ ቅዱስ ራሱ መለኮታዊ ህላዌ ካልሆነ በቀር ስሙ በዚህ ቍጥር እንደ ተጣመረው ከእግዚአብሔር አብ ስም ጋር ሊጣመር እንደማይችል በግልጽ ሳያይ የቃላቱን እውነተኛ ትርጉም ቅንጣት ታህል ሊረዳ ይችላልን?

5. መንፈስ ቅዱስ እግዚአብሔር ተብሎ ተጠርቶአል። የመንፈስ ቅዱስ መለኮትነት የመጨረሻውና ወሳኙ ማስረጃ በአዲስ ኪዳን እግዚአብሔር ተብሎ መጠራቱ ነው። በሐዋርያት ሥራ 5:3-4 እንዲህ እናነባለን፦ «ጴጥሮስም። ሐናንያ ሆይ፥ መንፈስ ቅዱስን ታታልልና ከመሬቱ ሽያጭ ታስቀር ዘንድ ሰይጣን በልብህ ስለ ምን ሞላ? ሳትሸጠው የአንተ አልነበረምን? ከሸጥኸውስ በኋላ በሥልጣንህ አልነበረምን? ይህን ነገር ስለ ምን በልብህ አሰብህ? እግዚአብሔርን እንጂ ሰውን አልዋሸህም አለው»።

በዚህ ክፍል የመጀመሪያው ክፍል ሐናንያ መንፈስ ቅዱስን እንዳታለለ ተነግሮአል፤ መንፈስ ቅዱስን በማታለሉም የዋሸው ሰውን ሳይሆን እግዚአብሔርን ነበር፤ ይኸውም ያታለለው መንፈስ ቅዱስ እግዚአብሔር ተብሎ ተጠርቶአል። ይህን ሁሉ ስናጠቃልል፦ የመለኮትን መለያ ባሕርያት ሁሉና በርካታ የመለኮት መለያ ሥራዎችን ለመንፈስ ቅዱስ በመስጠት፣ በብሉይ ኪዳን ይሖዋን፣ ጌታን ወይም እግዚአብሔርን ባለቤት አድርገው የሚናገሩ ቃሎችን በአዲስ ኪዳን መንፈስ ቅዱስን እንዲያመለክቱ በማድረግ፣ የትኛውንም ውሱን ፍጡር ስም ከመለኮት ስም ጋር ማጣመር በማይቻልበት መንገድ የመንፈስ ቅዱስን ስም ከእግዚአብሔር ስም ጋር በማጣመር፣ መንፈስ ቅዱስንም እግዚአብሔር ብሎ በግልጽ በመጥራት — በእነዚህ ሁሉ የማያሻሙ መንገዶች እግዚአብሔር በቃሉ መንፈስ ቅዱስ መለኮታዊ አካል መሆኑን በግልጽ ያውጃል።