በቤት ውስጥ ያለው መምህር

የቤተሰብ አምልኮና ደቀ መዝሙርነት

«እኔም ዛሬ የማዝዝህ ይህ ቃል በልብህ ይሁን፤ ለልጆችህም በትጋት አስተምረው፥ በቤትህም ስትቀመጥ፥ በመንገድም ስትሄድ፥ ስትተኛም፥ ስትነሣም ተጫወተው።»

— ዘዳግም 6:6-7 የቤት መድረክ ከቤተ ክርስቲያን መድረክ ይበልጣል። ይህ የሆነው የቤተ ክርስቲያን መድረክ አስፈላጊ ስላልሆነ አይደለም — እጅግ አስፈላጊ ነው — ነገር ግን የቤት መድረክ በሳምንት አንድ ቀን ሳይሆን ስድስት ቀን የሚሰሙህን ጆሮዎች ስለሚደርስ ነው። ሚስትህና ልጆችህ በሕይወት ካለው ከታላቁ ሰባኪ ከሚሰሙት ስብከት ይልቅ በማዕድህ ዙሪያ ከአንተ የሚሰሙት ስብከት ይበዛል። ጥያቄው እያስተማርሃቸው ነው ወይ የሚለው አይደለም። እያስተማርሃቸው ነህ። ጥያቄው ምን እያስተማርሃቸው ነው የሚለው ነው።

ከእነርሱ ጋር የማትጸልይ ከሆነ ጸሎት አስፈላጊ እንዳልሆነ እያስተማርሃቸው ነው። መጽሐፍ ቅዱስን ከእነርሱ ጋር የማትገልጥ ከሆነ መጽሐፍ ቅዱስ አስፈላጊ እንዳልሆነ እያስተማርሃቸው ነው። በቤት ውስጥ እግዚአብሔርን የማታመልክ ከሆነ አምልኮ ለእሑድ ብቻ እንደ ሆነ እያስተማርሃቸው ነው። በንግግርም ሆነ በድርጊት እግዚአብሔርን ሲያዋርዱ ፈጽሞ የማታርማቸው ከሆነ የእግዚአብሔር ስም የሚፈራ እንዳልሆነ እያስተማርሃቸው ነው። አስበህበትም ሆነ ሳታስብበት ታስተምራለህ። አባት ሁሉ የቤቱ እረኛ ነው — ወይ ታማኝ እረኛ፣ ወይ ቸልተኛ እረኛ።

ሙሴ የእስራኤልን አባቶች የእግዚአብሔርን ትእዛዛት ለልጆቻቸው «በትጋት እንዲያስተምሩ» አዘዛቸው። የዕብራይስጡ ቃል ብርቱ ነው — መሳል፣ መቀጥቀጥ፣ መቅረጽ ማለት ነው። ይህ በዘፈቀደ የሚነገር ነገር አይደለም። ይህ አስቦ የሚደረግ፣ የሚደጋገም፣ በትዕግሥት የሚሰጥ ትምህርት ነው። የቅጽበት ሳይሆን የዓመታት ሥራ ነው።

ይህ ትምህርትስ የሚሰጠው መቼ ነው? «በቤትህም ስትቀመጥ፥ በመንገድም ስትሄድ፥ ስትተኛም፥ ስትነሣም» (ዘዳግም 6:7)። ይኸውም ሁልጊዜ ማለት ነው። በአራት ሰፊ ጊዜያት፦ በቤት፣ በመንገድ፣ በሌሊት፣ በጠዋት። ይህ ቀኑን ሙሉ ይሸፍናል።

የቤተሰብ ደቀ መዝሙርነት ምን ሊመስል እንደሚችል ሥዕል ልሣልልህ። እዚህ የምሰጥህ ሕግ ሳይሆን ቅርጽ ብቻ ነው። ለቤተሰብህ፣ ላለህበት የሕይወት ደረጃና ለኑሮህ ምት እንዲስማማ አድርገው። ነገር ግን አንድ ነገር አድርግ።

በጠዋት፣ ወደ ሥራና ወደ ትምህርት ቤት ከመበታተናችሁ በፊት፣ በቃሉ ዙሪያ ለአጭር ጊዜ ተሰብሰቡ።

ከቅዱሳት መጻሕፍት ጥቂት ክፍል አንብቡ — ምናልባት አንድ ምዕራፍ፣ ምናልባትም ጥቂት ቍጥሮች ብቻ — ስለ ቀኑም አብራችሁ ጸልዩ። ረጅም መሆን የለበትም። ዐሥር ወይም ዐሥራ አምስት ደቂቃ በቂ ነው። ከርዝመቱ ይልቅ ቀጣይነቱ ይበልጣል።

በምግብ ሰዓት ጸልዩ — ሁልጊዜ ያንኑ በቃል የተሸመደደ ጸሎት ሳይሆን እውነተኛ ምስጋና አቅርቡ። ስለ ቀኑ ተነጋገሩ። ልጆችህን ስለሚማሩት ነገር ጠይቃቸው። ሚስትህ ጠዋቷ እንዴት እንዳለፈ ስትነግርህ አድምጣት። አብራችሁ ብሉ። ቴክኖሎጂው ይቀመጥ። ስክሪኖቹ ይጥፉ። ልቦች ይከፈቱ።

በመንገድ ላይ — ይኸውም በመኪና ውስጥ፣ ወደ ትምህርት ቤት በእግር ስትሄዱ፣ በአውቶቡስ ላይ፣ አብራችሁ በምትጓዙበት ስፍራ ሁሉ — እየሄዳችሁ ስለ እግዚአብሔር ተነጋገሩ። «የፀሐይ መጥለቂያውን ታያለህ? ያንን የሚሠራ አምላክ እንዴት ያለ አምላክ ነው?»

«ፓስተሩ ትናንት የሰበከውን ታስታውሳለህ? ምን መሰለህ?» «ያንን ለማኝ ለምን እንረዳዋለን? መጽሐፍ ቅዱስ ምን ይላል?» መንገድ ለአባት የመማሪያ ክፍል ነው።

በሌሊት ደግሞ ለቤተሰብ አምልኮ እንደ ገና ተሰብሰቡ። ይህ የመንፈሳዊ ማዕድህ ዋና ምግብ ነው። ቅዱሳት መጻሕፍትን አንብቡ፤ መዝሙር ወይም ዝማሬ ዘምሩ፤ ጸልዩ፤ ምናልባትም እምነትን ለማስተማር የእምነት ትምህርት (ካቴኪዝም) ተጠቀሙ። ልጆችህ ከመተኛታቸው በፊት አንድ በአንድ ባርካቸው። በእያንዳንዱ ልጅ ራስ ላይ እጅህን ጭነህ እንዲህ ብለህ ጸልይ፦ «ጌታ ሆይ፣ ልጄን ባርከው። ጌታ ሆይ፣ ልጄን ባርካት። በእምነት ጠብቃቸው። በዚህ ሌሊት ከልላቸው። ለአንተ የሚጠቅሙ አድርጋቸው።» እነዚያ ቃሎች በነፍሳቸው ውስጥ ዕድሜ ልካቸውን ያስተጋባሉ።

ከዚያም ከመተኛትህ በፊት ከሚስትህ ጋር ጸልይ። በቀኑ የሠራችሁትን ኃጢአት ተናዘዙ። ግጭት ተፈጥሮ ከሆነ ይቅር ተባባሉ። ስለ ልጆች፣ ስለ ቤተሰብ፣ ስለ ቤተ ክርስቲያን ማልዱ። ቀኑን እንደ ጀመራችሁት ጨርሱት — በእግዚአብሔር ምሕረት ሥር። ይህ ከአቅም በላይ መስሎ ከታየህ አይዞህ። ፍጹም አድርገህ አትፈጽመውም።

አንዳንድ ቀናት ያመልጡሃል። አንዳንድ ቀናት ሚስትህ ትሸከመዋለች። ልጆችህ አንዳንድ ጊዜ ዓይናቸውን ያንከባልላሉ። ችግር የለውም። እንከን የሌለበት የሃይማኖት ትርኢት ለማቅረብ እየሞከርህ አይደለም። ወንጌልን በቤትህ ድር ውስጥ ልትሸምነው እየሞከርህ ነው። አልፎ አልፎ ማምለጡ ዋናው ጉዳይ አይደለም። ነፍሳትን የሚቀርጸው በዓመታት ውስጥ የሚጸናው ልማድ ነው።

ጥቂት ተግባራዊ መሣሪያዎችን ልጠቍምህ። መዝሙረ ዳዊት የመጽሐፍ ቅዱስ የጸሎት መጽሐፍ ሲሆን ለቤተሰብ ንባብ ድንቅ መነሻ ነው። ከመዝሙር 1 ጀምራችሁ በዝግታ ቀጥሉ። ወንጌላት — ማቴዎስ፣ ማርቆስ፣ ሉቃስ፣ ዮሐንስ — ልጆችህ ኢየሱስን የሚገናኙባቸው ናቸው፤ ደጋግማችሁ አንብቧቸው። መጽሐፈ ምሳሌ ተግባራዊ ጥበብ የሞላበት ነው፤ ከወሩ ቀን ጋር እያዛመዳችሁ በቀን አንድ ምዕራፍ አንብቡ። እንደ የልጆች የእምነት ትምህርት ወይም ለዕድሜያቸው የሚስማማ የእምነት መግለጫ ያሉ ቀላል የእምነት ትምህርቶች ለቤተሰብህ የክርስትና ትምህርት አጽም ሊሰጡት ይችላሉ። መልካም የመዝሙር መጻሕፍት ልጆች ዕድሜ ልካቸውን የሚያስታውሱትን ሥነ መለኮት በዜማ ያስቀምጣሉ።

በአዲስ ኪዳን ውስጥ ያለውን ወጣቱን እረኛ ጢሞቴዎስን አስብ። ጳውሎስ እንዲህ ይለዋል፦ «በአንተ ያለውን ግብዝነት የሌለበትን እምነትህን አስባለሁ፤ ይህም እምነት ቀድሞ በአያትህ በሎይድ በእናትህም በኤውንቄ ነበረባቸው፥ በአንተም ደግሞ እንዳለ ተረድቼአለሁ።» (2ኛ ጢሞቴዎስ 1:5)። በኋላም፦ «አንተ ግን በተማርህበትና በተረዳህበት ነገር ጸንተህ ኑር፥ ከማን እንደ ተማርኸው ታውቃለህና፤ ከሕፃንነትህም ጀምረህ ክርስቶስ ኢየሱስን በማመን፥ መዳን የሚገኝበትን ጥበብ ሊሰጡህ የሚችሉትን ቅዱሳን መጻሕፍትን አውቀሃል።» (2ኛ ጢሞቴዎስ 3:14-15)። ከሕፃንነቱ ጀምሮ። ሎይድና ኤውንቄ ጢሞቴዎስን ከሕፃንነቱ ጀምሮ ቅዱሳን መጻሕፍትን ያስተምሩት ነበር። ይህ የእናት በረከት ነው፤ ነገር ግን የአባትም ርስት ሊሆን ይገባዋል። ሕፃን ልጅህን ምን እያስተማርከው ነው?

ገና ዳዴ በሚል ልጅህ ውስጥ ምን እየፈሰሰ ነው? ጎረምሶች እስኪሆኑ ጠብቀህ ከዚያ ኢየሱስን እንዲወዱ አትጠብቅ። አሁኑኑ በቤት ውስጥ ካለው ከትንሹ ጀምር።

ልጆችህ አድገው ከሆነና ጊዜው እንዳመለጠህ ቢሰማህም ተስፋ አትቍረጥ። አላመለጠህም። አሁንም ንስሐ ልትገባ፣ ላለፈው ውድቀትህ አዋቂ ልጆችህን ይቅርታ ልትጠይቅና ከአሁን ጀምሮ ልትመራቸው ትችላለህ። ብዙ ወንዶች በሃምሳዎቹና በስድሳዎቹ ዕድሜያቸው ለአዋቂ ልጆቻቸው እጅግ ብርቱ መንፈሳዊ መሪዎች ሆነዋል — ይህም በትክክል ራሳቸውን ስላዋረዱና በጸጋ ዘግይተው ስለ ጀመሩ ነው። ፈጽሞ ከመጀመር ዘግይቶ መጀመር ይሻላል።

የ1700ዎቹ የኒው ኢንግላንድ ፓስተር ጆናታን ኤድዋርድስ ከሚስቱ ከሳራ ዐሥራ አንድ ልጆች ነበሩት።

ስለ እያንዳንዳቸው በየዕለቱ ይጸልይ ነበር። መጽሐፍ ቅዱስን ከእነርሱ ጋር ያነብ ነበር። የእምነትን ትምህርት እያስተማረ፣ እየተወያየ፣ እየሳቀና እያስተማረ በቤቱ ግቢ ውስጥ ከእነርሱ ጋር ይመላለስ ነበር። በጆናታንና በሳራ ኤድዋርድስ ዘሮች ላይ የተደረገ አንድ ጥናት ከሺህ የሚበልጡ የከፍተኛ ትምህርት ምሩቃንን፣ ፓስተሮችን፣ ፕሮፌሰሮችን፣ ዳኞችን፣ ደራስያንንና የሕዝብ አገልጋዮችን አግኝቷል። አባት የቤተሰብ ደቀ መዝሙርነትን በቁም ነገር ሲይዝ የሚሆነው ይህ ነው። ከአንድ መቶ ዓመት በኋላ የልጅ ልጅ ልጅ ልጆቹ በምድጃው ዳር በጀመረው የጸሎት ልማድ ገና እየተቀረጹ ነበር።

የፌስቶ ኪቨንጌሬንና የሌሎችንም የኡጋንዳ መነቃቃት አባቶች ልጆች አትርሳ። ብዙዎቹ ራሳቸው ፓስተሮች፣ መምህራንና የጌታ ታማኝ አገልጋዮች ሆኑ። እሳቱ ከአባቶቹ ጋር አልሞተም — ተላልፏል። አባቶች ሆይ፣ የትም ብትሆኑ እሳቱን አስተላልፉ።

በማስጠንቀቂያና በማበረታቻ ልደምድም። ማስጠንቀቂያው ይህ ነው፦ ልጆችህ ግብዝነትን ያያሉ። ሌሊት መጽሐፍ ቅዱስን እያስተማርህ ቀን ግን በተቃራኒው የምትኖር ከሆነ ያስተውላሉ። እምነትን ለመጣል የሚያስችል ዕድሜ እስኪደርሱ ይጠብቃሉ፤ ከዚያም አባታቸው ለታይታ ብቻ ያደርገው እንደ ነበረ ነገር አውጥተው ይጥሉታል። ልትኖረው የማትሞክረውን ነገር አታስተምር። ስትወድቅ ይቅርታ ጠይቃቸው። ፍጹም እንደ ሆነ የሚያስመስል አባትን ሳይሆን እየተቀደሰ ያለ አባትን አሳያቸው።

ማበረታቻው ይህ ነው፦ እግዚአብሔር ቅን በሆነና እየተደናቀፈ በሚሄድ አባት አንተ ከምታስበው በላይ ሊሠራ ይችላል። በልጆችህ ውስጥ የሚሠራው እርሱ ነው። አንተ ትተክላለህ፤ ታጠጣለህም፤ የሚያሳድገው ግን እርሱ ነው (1ኛ ቆሮንቶስ 3:6-7)። ታማኝ ሁን። ታጋሽ ሁን። ጽኑ ሁን። ልጆችህንም ከአንተ ይልቅ የሚወዳቸውን አምላክ ታመን።

ጸሎት

ጌታ አምላክ ሆይ፣ አንተ ታላቁ መምህር ነህ። እስራኤልን በሙሴ በኩል አስተማርህ፤ ደቀ መዛሙርትህን በመንገድ ስትሄድ አስተማርህ፤ እኔንም ዛሬ በቃልህና በመንፈስህ ታስተምረኛለህ። በገዛ ቤቴ መምህር አድርገኝ። የቤተሰቤን መንፈሳዊ ትምህርት ለሌሎች ትቼ የኖርሁባቸውን ጊዜያት ይቅር በለኝ። ለቃልህ ፍቅርን ስጠኝ። ትእዛዝ በትእዛዝ ላይ፣ ሥርዓት በሥርዓት ላይ ለማስተማር ትዕግሥትን ስጠኝ። የልጆቼን ጥያቄዎች ለመመለስ ጥበብን ስጠኝ። የማስተምረውን ለመኖር ጸጋን ስጠኝ። ቤታችን ስምህ የሚወደድባት፣ ቃልህ የሚነበብባት፣ ልጅህም የሚሰገድላት ትንሽ ቤተ ክርስቲያን ትሁን። ልጆቼ በሸመገሉ ጊዜ አባታቸው አንተን እንዲያውቁ ስላስተማራቸው ተነሥተው ስምህን ብፁዕ ይበሉ። በኢየሱስ ስም፣ አሜን።