ስለማንለምን የለንም

ለመጸለይ ከምንጊዜውም ይበልጥ ፍላጎት እንደሌለህ በተሰማህ ጊዜ ለዚያ ስሜት እጅ አትስጥ፤ ይልቁንም መጸለይ እንደማትችል በሚሰማህ ጊዜ እንኳ ለመጸለይ ታገል፤ ጣርም።—ሂልደርሳም

በጳርቴ ሰዎች ዘንድ ማንም ሰው በልጆቹ ፊት ላይ ላብ እስኪያይ ድረስ በማለዳ ምንም ምግብ እንዳይሰጣቸው የተለመደ ልማድ ነበር፤ እግዚአብሔርም ልጆቹ የእርሱን ደስታ በመፈለግ ማላብ እስኪጀምሩ ድረስ ደስታውን እንዲቀምሱ አለማድረጉ የተለመደ አሠራሩ እንደ ሆነ ታገኛለህ።—ሪቻርድ ባክስተር

ክርስትና ካዘዛቸው ተግባራት ሁሉ እንደ ጸሎት እጅግ አስፈላጊ የሆነና ደግሞም እጅግ ቸል የተባለ የለም። አብዛኞቹ ሰዎች ይህን ልምምድ በተቻለ መጠን ቢያሳጥሩት ትክክል እንደ ሆኑ የሚያስቡት አድካሚ ሥርዓት አድርገው ይቆጥሩታል። ሙያቸው ወይም ፍርሃታቸው ወደ ጸሎት የሚመራቸው ሰዎች እንኳ እጅግ በመዛልና በሐሳብ መባዘን ስለሚጸልዩ ጸሎታቸው በረከትን ከማውረድ ይልቅ ፍርዳቸውን ብቻ ያበዛል።—ፌኔሎን

የነገሩ ሁሉ ምሥጢር ብዙና የተሻለ ጸሎት ነው። ለጸሎት ብዙ ጊዜ መስጠት፣ እግዚአብሔርን ለመገናኘትና በክርስቶስ በኩል ከእግዚአብሔር ጋር ለመነጋገር ብርቱ ጣዕምና ዝግጅት ማድረግ—ነገሩ ሁሉ በዚህ ውስጥ አለ። የምንጸልይበት መንገድና የምንጸልየው ነገር ለእኛ አይመጥንም። የእግዚአብሔርና የልጁ አቋምና ግንኙነት የአብና የወልድ፣ የመለመንና የመስጠት ዘላለማዊ ግንኙነት ነው—ወልድ ሁልጊዜ ይለምናል፤ አብ ሁልጊዜ ይሰጣል፦

ለምነኝ፥ አሕዛብን ለርስትህ ለአንተ እሰጣለሁ፥

የምድርንም ዳርቻ ለግዛትህ።

በብረት በትር ትሰብራቸዋለህ፤

እንደ ሸክላ ሠሪ ዕቃ ትቀጠቅጣቸዋለህ።

ኢየሱስ በሕዝቡ በኩል ሁልጊዜ ሊጸልይ ነው። «ሰዎችም ዘወትር ስለ እርሱ ይጸልያሉ።» «ቤቴ ለሕዝቦቼ የጸሎት ቤት ይባላልና።» ለመጸለይ፣ ክርስቶስን ለመምሰልና እንደ ክርስቶስ ለመጸለይ ራሳችንን ማዘጋጀት አለብን።

ሰው በጸሎት ወደ እግዚአብሔር መቅረብ መቻሉ ሁሉን ይከፍታል፤ ድህነቱንም ባለጠግነት ያደርግለታል። በጸሎት ሁሉ የእርሱ ነው። ባለጠግነቱና ክብሩ—ሁሉ የክርስቶስ ነው። ብርሃኑ እየደመቀ ሲሄድና ነቢያት የተሐድሶውን ምንነት ሲረዱ መለኮታዊው መዝገብ እየሰፋ የሄደ ይመስላል። «የእስራኤል ቅዱስ ፈጣሪውም እግዚአብሔር እንዲህ ይላል፦ ስለሚመጡት ነገሮች ጠይቁኝ፤ ስለ ልጆቼና ስለ እጆቼ ሥራ እዘዙኝ። እኔ ምድርን ሠራሁ፥ ሰውንም በእርሷ ላይ ፈጠርሁ፤ እኔ፥ እጆቼ፥ ሰማያትን ዘረጉ፤ ሠራዊታቸውንም ሁሉ አዘዝሁ።»

በምድር ላይ ያለው የእግዚአብሔር መንግሥት በሚጠይቃቸው ነገሮች እግዚአብሔርን በዚህ ሁሉ ሥልጣንና ኃይል ማዘዝ ለሰው ተሰጥቶታል። ሰማይ ካለው ሁሉ ጋር የእግዚአብሔርን የመጨረሻ፣ ፍጻሜያዊና ክቡር ዓላማዎች ለመፈጸም እንደ ግብር ከፋይ ተገዝቷል። ታዲያ እነዚህ ለሰው የተሰጡ ጥበበኛ በረከቶች እስኪፈጸሙ ድረስ ጊዜው ለምን እንዲህ ረዘመ? ታዲያ ኃጢአት ለምን እንዲህ ለረጅም ጊዜ ይነግሣል? በመሐላ የጸኑት የቃል ኪዳን ተስፋዎች ወደ ቸሩ ፍጻሜያቸው ለመድረስ ለምን እንዲህ ዘገዩ? ኃጢአት ይነግሣል፤ ሰይጣን ይነግሣል፤ የብዙዎች ሕይወት በሲቃ የተሞላ ነው፤ እንባዎችም ሁሉ ትኩስና የሞሉ ናቸው።

ይህ ሁሉ ለምን ሆነ? ክፋትን ወደ ፍጻሜ ለማምጣት አልጸለይንም፤ ልንጸልይ እንደሚገባን አልጸለይንም። የጸሎትን ቅድመ ሁኔታዎች አላሟላንም።

ለምነኝ። እግዚአብሔርን ለምኑ። በጸሎት ላይ አልተደገፍንም። ጸሎትን ብቸኛ ቅድመ ሁኔታ አላደረግነውም። የጸሎት ዋናው ቅድመ ሁኔታ ተጥሷል። በትክክል አልጸለይንም። ጭራሽ አልጸለይንም። እግዚአብሔር ለመስጠት ፈቃደኛ ነው፤ እኛ ግን ለመለመን ዘገምተኞች ነን። ወልድ በቅዱሳኑ በኩል ሁልጊዜ ይጸልያል፤ እግዚአብሔር አብም ሁልጊዜ ይመልሳል።

ለምነኝ። በዚህ ግብዣ ውስጥ የመልስ ዋስትና ተሰጥቷል፤ የድል እልልታ በዚያ አለ፤ የሚያደምጥ ጆሮም ሊሰማው ይችላል። አብ ሥልጣንንና ኃይልን በእጆቹ ይዟል። ቅድመ ሁኔታው ምንኛ ቀላል ነው፤ ሆኖም ቅድመ ሁኔታዎቹን ለመፈጸም ምንኛ ዘገየን! አሕዛብ በባርነት ውስጥ ናቸው፤ የምድር ዳርቻዎች አሁንም አልተወረሱም። ምድር ታቃስታለች፤ ዓለም አሁንም በባርነት ውስጥ ነው፤ ሰይጣንና ክፋት ይገዛሉ።

አብ ራሱን በሰጪነት አቋም አስቀምጧል፦ ለምነኝ፤ ያም ወደ እግዚአብሔር አብ የሚቀርብ ልመና ሥራዎችን ሁሉ ያበረታል፤ እንቅስቃሴዎችንም ሁሉ ያነሣሣል። ወንጌል በመለኮት መንፈስ የተሞላ ነው። ከመነሣሣቱ ሁሉ በስተ ጀርባ ጸሎት አለ። ከእንቅስቃሴዎች ሁሉ በስተ ጀርባ ለምነኝ የሚለው ቃል አለ። በዙፋን ለተቀመጠው ክርስቶስ እንደ ስጦታ ሆኖ የቆመው የአብ የመሐላ ቃል ኪዳን ይህ ነው፦ «ለምነኝ፥ አሕዛብን ለርስትህ፥ የምድርንም ዳርቻ ለግዛትህ እሰጥሃለሁ።» «ሰዎችም ዘወትር ወደ እርሱ ይጸልያሉ።»

የቅዱሳን ሰዎች ጸሎቶች እንደ ምርጥ ዕጣን መዓዛ እያወጡ ዘወትር ወደ እግዚአብሔር ይፈስሳሉ። እግዚአብሔርም ባለጠግነቱንና የእኛን ድህነት እየገለጠ በብዙ መንገድ ይናገረናል፦ «የሁሉ ፈጣሪ እኔ ነኝ፤ ባለጠግነቱና ክብሩ የእኔ ናቸው። እዘዙኝ።»

በእግዚአብሔር ርዳታ ሁሉን ማድረግ እንችላለን፤ ርዳታውንም ሙሉ በሙሉ በመለመን ልናገኘው እንችላለን። ወንጌል በስኬቱና በኃይሉ በመጸለይ ችሎታችን ላይ የተመሠረተ ነው። የእግዚአብሔር የአሠራር ዘመናት በሰው የመጸለይ ችሎታ ላይ የተመሠረቱ ናቸው። እግዚአብሔር ያለውን ሁሉ ልናገኝ እንችላለን። እዘዙኝ። ይህ የሐሳብ ፈጠራ፣ ከንቱ ሕልም፣ ባዶ ቅዠት አይደለም። የቤተ ክርስቲያን ሕይወት ከሁሉ የላቀ ሕይወት ነው። ተግባሯ መጸለይ ነው። የጸሎት ሕይወቷ ከሁሉ የላቀ፣ ከሁሉ ይበልጥ መዓዛ ያለው፣ ከሁሉ ይበልጥ የሚታይ ሕይወት ነው።

የዮሐንስ ራእይ መጽሐፍ ጸሎትን እንደ ታላቅ ተግባር ወይም እንደ ቅዱስ አገልግሎት አድርጎ ምንም አይናገርም፤ ስለ ጸሎት የተከማቸ ኃይልና ብርታት ግን ብዙ ይናገራል። ይህ ሁልጊዜ ሕያው የሆነና ሁልጊዜ የሚጸልይ የጸሎት ኃይል ነው፤ ቃላቱን የተናገሩት ከንፈሮች በሞት ጸጥ ብለውና ታትመው ሳሉ፣ ሕያዊቱ ቤተ ክርስቲያንም ያለፉትን ጸሎቶች ሁሉ ኃይል የምትወርስበትና የማይሞት የምታደርግበት የእምነት ብርታት ሲኖራት፣ የቅዱሳን ሁሉ ጸሎቶች እንደ ብርቱና ሕያው ኃይል ይወጣሉ።

የባፕቲስቱ ፈላስፋ የጆን ፎስተር አባባል ንጹሑን ፍልስፍናና ቀላሉን የእግዚአብሔር እውነት ይዟል፤ እግዚአብሔር ከጸሎት በቀር ሌላ ኃይል የለውም፤ ሌላ ቅድመ ሁኔታም አይጠይቅምና። «ብዙና የተሻለ ጸሎት ለእግዚአብሔር ጉዳይ እጅግ እርግጠኛና ፈጣን ድል ያመጣል፤ ደካማ፣ የይስሙላና ግድ የለሽ ጸሎት ግን መበስበስንና ሞትን ያመጣል። የቤተ ክርስቲያን ዋና መልሕቅ በጸሎት እልፍኝ ውስጥ ነው፤ የጦር ዕቃ ግምጃ ቤቷም በዚያ ነው።»

«እርግጠኛ ነኝ» ይላል ፎስተር በመቀጠል፤ «በቁም ነገር ዕቅዶቹ መካከል ሆኖ በእግዚአብሔር ላይ ያለውን ጥገኝነት ያ ጥገኝነት እውነት የሆነውን ያህል ሙሉ በሙሉ የተገነዘበ ሰው ሁሉ ለመጸለይ ይገፋፋል፤ ቁም ነገረኛ ወዳጆቹንም በየሰዓቱ ማለት ይቻላል እንዲጸልዩ ለማነሣሣት ይጓጓል። መርከበኛ ነፋስ በሌለበት ጸጥ ያለ አየር ውስጥ ሸራውን ዘርግቶ ሩቅ ዳርቻ ለመድረስ እንደማይጠብቅ ሁሉ፣ እርሱም ያለ ጸሎት ለራሱ ምንም ክቡር ስኬት ተስፋ አያደርግም።

«ያልተለመዱ ምልክቶች ከሌሉ በስተቀር በሰዎች በሚመራው የሃይማኖት አገልግሎት ውስጥ ያልተለመደ ስኬት መጠበቅ ቅዠት ነው የሚል ፍርሃት እንዳለኝ ጠቁሜአለሁ፤ እንግዲህ እጅግ የጎላ የጸሎት መንፈስ እንዲህ ያለ ምልክት ይሆናል፤ የጸሎትን የመጨረሻ ውጤታማነት ለመሞከር የሚወስን ግለሰብም በትንሿ የሥራ ክልሉ ውስጥ እጅግ የሚያሸንፍ መሣሪያ እየሆነ መሄዱን ምናልባት ያገኝ ይሆናል። የክርስትና ደቀ መዛሙርት በሙሉ ወይም አብዛኞቹ፣ እያንዳንዳቸው በትጋትና በማይለወጥ ቁርጠኝነት ተባብረው፣ በአንድነት የሚደረግና በጽናት የሚቀጥል ልመና ከፍተኛው ጥረት ሊያስገኘው ከሚችለው ተጽእኖ አንዲቱንም ሰማይ እንዳይከለክል ቢወስኑ፣ ይህ የዓለም ታላቅ ለውጥ እንደ ቀረበ ምልክት ይሆናል።»

ከእግዚአብሔር የራሱ ሰዎች አንዱ የሆነው ኤድዋርድ ፔይሰን ስለዚህ የፎስተር አባባል እንዲህ ይላል፦ «ከሐዋርያት ወዲህ ይህን ሙከራ ያደረጉ ሚስዮናውያን ምናልባት እጅግ ጥቂቶች ናቸው። የመጀመሪያውን ሙከራ የሚያደርግ ሰው ድንቅ ነገሮችን እንደሚፈጽም አምናለሁ። ይህን ሙከራ ለሚያደርግ ሰው እኔ ልጽፍ የምችለው ምንም ነገር፣ መልአክም ሊጽፍ የሚችለው ምንም ነገር አያስፈልገውም።

«እንደ ክርስቲያን አገልጋይ ካገኘሁት ትንሽ ልምድ ዋና ዋና ውጤቶች አንዱ፣ ሃይማኖት በአብዛኛው እግዚአብሔር በዓለማት ውስጥ በእርግጥ የያዘውን ስፍራ በአመለካከታችንና በስሜታችን ውስጥ መስጠት እንደ ሆነ ማመኔ ነው። በዓለማት ውስጥ እርሱ ሁሉ በሁሉ እንደ ሆነ እናውቃለን። እርሱ ለእኛ ዘወትር ሁሉ በሁሉ በሆነ መጠን፣ መዝሙረኛው ‹ነፍሴ ሆይ፥ እግዚአብሔርን ብቻ ጠብቂ› ብሎ ለነፍሱ የሰጠውን ትእዛዝ በፈጸምን መጠን፣ በዚያው መጠን ወደ ፍጹምነት ገፍተናል ብዬ አስባለሁ። እግዚአብሔርን መጠበቅ በአንጻሩ ቀላል ነው፤ እርሱን ብቻ መጠበቅ ግን—ብርታታችንን፣ ደስታችንንና ጠቃሚነታችንን በሚመለከት፣ ፍጥረታት ሁሉና ሁለተኛ ምክንያቶች ሁሉ እንደ ጠፉና እኛ በዓለማት ውስጥ ከእግዚአብሔር ጋር ብቻችንን እንዳለን ሆኖ መሰማት—አስቸጋሪና ብርቅ የሆነ ደረጃ ነው ብዬ እጠረጥራለሁ። ቢያንስ እኔ ከዚያ ደረጃ እጅግ የራቅሁ መሆኔን እርግጠኛ ነኝ። ወደዚህ ደረጃ በደረስን መጠን ሁሉን ቀላል ሆኖ እናገኘዋለን፤ በእርግጥም የጸሎት ሰዎች እንሆናለንና፤ ሰሎሞንም ስለ ገንዘብ እንደ ተናገረው ስለ ጸሎት ሁሉን ይመልሳል ልንል እንችላለን።»

ይኸው ጆን ፎስተር ወደ ሞት በተቃረበ ጊዜ እንዲህ አለ፦ «ከዚህ ይበልጥ በትጋት፣ ምናልባትም እንዲህ ባለ የታመነ ተደጋጋሚነት ጸልዬ አላውቅም። ‹ሳታቋርጡ ጸልዩ› የሚለው ቃል በጸጥታ ሐሳቤ ውስጥ ራሱን እየደጋገመ ቆይቷል፤ እስከ ሕይወቴ የመጨረሻ የንቃት ሰዓትም ልምምዴ ሊሆን እንደሚገባ እርግጠኛ ነኝ። ወይ! ባለፈው በዚያ ረጅም፣ ሰነፍና ሕይወት አልባ ግማሽ ምዕተ ዓመት ሁሉ ለምን እንዲህ አልሆነም?»

ሆኖም ሁላችንም ስለ ጸሎት የምናደርገው እንዲህ ነው። አስፈላጊነቱን፣ እንዲያውም ለሕይወት ያለውን አስፈላጊነት እያወቅን፣ ሰዓታቱ ባዶ ሆነው እንዲያልፉ እንተዋቸዋለን፤ በሞት ጊዜም ሊካስ የማይችለውን ጉዳት ከማልቀስ በቀር ምንም ማድረግ አንችልም።

የጌታችን መንግሥት መስፋፋት በጸሎት ላይ የተመሠረተ መሆኑን በእርጋታ ስናሰላስል ለዚህ ቅዱስ ልምምድ የምንሰጠው ጊዜ እጅግ ጥቂት መሆኑን ማሰብ ያሳዝናል። ሁሉ ነገር በጸሎት ላይ የተመሠረተ ነው፤ ሆኖም ቸል የምንለው በራሳችን መንፈሳዊ ጉዳት ብቻ ሳይሆን በምድር ላይ ያለውን የጌታችንን ጉዳይ በማዘግየትና በመጉዳትም ጭምር ነው። የበጎና የክፉ ኃይላት ዓለምን ለመያዝ እየተፋለሙ ነው። ብንፈልግ የጽድቅን ሠራዊት የማሸነፍ ኃይል ልንጨምር እንችል ነበር፤ ሆኖም ከንፈሮቻችን ታትመዋል፤ እጆቻችን ያለ ሥራ በጎናችን ተንጠልጥለዋል፤ ከጸሎት እልፍኝ በመራቅም በጥልቅ እንደምናስብለት የምንናገርለትን ያንኑ ጉዳይ አደጋ ላይ እንጥለዋለን።

ጸሎት አብ ልጁን የዓለም ባለቤት ሊያደርገው ቃል የገባበት ብቸኛው ዋናና ዘላለማዊ ቅድመ ሁኔታ ነው። ክርስቶስ በሕዝቡ በኩል ይጸልያል። የእግዚአብሔር ሕዝብ በጽናት፣ በሁሉም ስፍራና ያለማቋረጥ ቢጸልዩ ኖሮ ከዚህ ብዙ ጊዜ በፊት ምድር ለክርስቶስ በተወረሰች ነበር። መዘግየቱ የሚብራራው ሥር በሰደዱ መሰናክሎች ሳይሆን ትክክለኛ ልመና በመጥፋቱ ነው። ከመጸለይ ይልቅ ሌላውን ሁሉ አብዝተን እናደርጋለን። ስጦታችን ምንም ያህል ደካማ ቢሆን፣ የምናዋጣው ገንዘብ ከምናቀርበው ጸሎት ይበልጣል። ምናልባት በአማካይ ጉባኤ ውስጥ ራሷን ከእግዚአብሔር ጋር ዘግታ ለአሕዛብ ዓለም መዳን የምትታገል አንዲት ቅድስትና ብርቱ ነፍስ ባለችበት፣ በመክፈል የሚረዱ ሃምሳ ሰዎች አሉ። በዚህ ግምት ውስጥ በተወሰኑ ወይም በመንግሥት በዓላት የሚደረግ ይፋዊ ጸሎት ምንም አይቆጠርም። ከጸሎት አስፈላጊነት ይልቅ ሌሎች ነገሮችን አብልጠን እናጎላለን።

በሥርዓት ጸሎት እናደርሳለን፤ ዓለምን ግን በእምነታችን እጅ አልጨበጥናትም። እግዚአብሔርን በሚያንቀሳቅስና መለኮታዊ ተጽእኖዎችን ሁሉ እኛን ለመርዳት በሚያመጣ ሥርዓት አንጸልይም። ዓለም ከሰይጣን አገዛዝና ጥፋት እንድትድን የበለጠ እውነተኛ ጸሎት ያስፈልጋታል።

ኤልያስ እንደ ጸለየ አንጸልይም። ጆን ፎስተር ነገሩን ሁሉ ወደ ተግባራዊ ነጥብ ያመጣዋል። «የእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን» ይላል፣ «ግዴታዋንና ተግባሯን ስታውቅ፣ ክርስቶስ የሰጠውን ተስፋ—‹የምትለምኑትን ሁሉ›—ለመጠየቅ ወደሚያስችል ትክክለኛ እምነትም ስትነቃ ታላቅ ለውጥ ይሆናል።»

ነገር ግን ጸሎት የሚመስል ሁሉ ጸሎት አይደለም። በእግዚአብሔር ጉዳይ ውስጥ የሚገፋው ኃይል፣ የሚያሸንፈውም ብርታት እግዚአብሔር ራሱ ነው። «ወደ እኔ ጩኽ፥ እኔም እመልስልሃለሁ፥ የማታውቀውንም ታላቅና ኃይለኛ ነገር አሳይሃለሁ» የሚለው እግዚአብሔር ወደ ጸሎት የሚያቀርበው ጥሪ ነው። ጸሎት እግዚአብሔርን በሙሉ ኃይሉ ወደ ሥራው ያስገባዋል። «ስለሚመጡት ነገሮች ጠይቁኝ፤ ስለ ልጆቼና ስለ እጆቼ ሥራ እዘዙኝ»—ይህ እግዚአብሔር ለጸሎት የሰጠው ያልተገደበ ፈቃድ ነው። እምነት ሁሉን ቻይ የሚሆነው ተንበርክኮ ሲሆን፣ የተዘረጉ እጆቹም እግዚአብሔርን ሲይዙ ብቻ ነው፤ ያን ጊዜ የእግዚአብሔርን አቅም እስከ መጨረሻው ይስባል፤ የእግዚአብሔርን «የምትለምኑትን ሁሉ» ሊያገኝ የሚችል የሚጸልይ እምነት ብቻ ነውና። ሲሮፊኒቃዊቱ ሴት፣ በጽናት የለመነችው መበለትና በእኩለ ሌሊት የመጣው ወዳጅ፣ ፍርሃት የማያውቅ ጸሎት ሁኔታዎችን በማሸነፍ ወይም በመቋቋም፣ ሽንፈትን ወደ ድል በመለወጥና በተስፋ መቁረጥ ምድር ድል በመንሣት ምን ሊያደርግ እንደሚችል የሚያሳዩ ድንቅ ትምህርቶች ናቸው። የመንፈሳዊ ብስለት ጫፍ የሆነው ከክርስቶስ ጋር አንድ መሆን በሁሉ ነገር የከበረ ነው፤ ከሁሉ ይበልጥ የከበረው ግን ያን ጊዜ «የምንወደውን ሁሉ ብንለምን ይሆንልናል» ማለት መቻላችን ነው። በኢየሱስ ስም የሚቀርብ ጸሎት እግዚአብሔርን በልጁ በኩል ስለሚያከብረውና ልጁም ሰዎች የሚለምኑትን «የምትለምኑትን ሁሉ … ማናቸውንም ነገር» እንዲሰጥ ቃል ስለሚያስገባው በእግዚአብሔር ላይ የክብርን ዘውድ ይጭናል።

በአዲስ ኪዳን የብሉይ ኪዳን ድንቅ ጸሎት ጸሎታችንን እንዲያነሣሣና እንዲያነቃቃ ፊት ለፊት ቀርቧል፤ ከፊቱም ብርቱ ኃይሉን ለመተርጎም እንኳ የሚያዳግተን አንድ ዐዋጅ ቀድሞታል። «የጻድቅ ሰው ጸሎት በሥራዋ እጅግ ኃይል ታደርጋለች። ኤልያስ እንደ እኛ የሆነ ሰው ነበረ፥ ዝናብም እንዳይዘንብ አጥብቆ ጸለየ፥ በምድርም ላይ ሦስት ዓመት ከስድስት ወር አልዘነበም፤ ሁለተኛም ጸለየ፥ ሰማዩም ዝናብን ሰጠ ምድሪቱም ፍሬዋን አበቀለች።»

የፍሬያችን ማነስ፣ የመንፈሳዊ ክሳታችን ሁሉ መንስኤ፣ በሐዋርያው ያዕቆብ ተፈቷል—«አትለምኑምና ለእናንተ አይሆንም፤ ትለምናላችሁ፥ በምቾቶቻችሁም ትከፍሉ ዘንድ በክፉ ትለምናላችሁና አትቀበሉም።»

እውነቱ ሁሉ በአጭሩ ይህ ነው።