ጸሎትና መለኮታዊ መግቦት (የቀጠለ)

ትክክለኛው የጸሎት ትርጉም ነፍስን በእግዚአብሔር ፊት ማፍሰስ ነው፤ ይኸውም የእምነትን እጅ በመሥዋዕቱ መባ ራስ ላይ አድርጎ ምሕረትን መለመን፣ ራስንም በፈቃድ የሚቀርብ መባ አድርጎ ለእግዚአብሔር ማቅረብ ነው፤ ሥጋን፣ ነፍስንና መንፈስን አሳልፎ ሰጥቶ ለሰማያዊው ጥበቡ መልካም መስሎ እንደ ታየው ይመራና ይገዛ ዘንድ መፍቀድ፣ እርሱ ሕልው እስከ ሆነ ድረስም እርሱን ፍጹም አድርጎ መውደድንና በኃይሉ ሁሉ በማንኛውም ጊዜ እርሱን ማገልገልን ብቻ መመኘት ነው።

— አዳም ክላርክ

እግዚአብሔር ከሰዎች ጋር በሚያደርገው ነገር ሁለት ዓይነት መግቦቶች ይታያሉ፤ እነርሱም ቀጥተኛ መግቦቶችና የሚፈቅዳቸው መግቦቶች ናቸው። እግዚአብሔር አንዳንድ ነገሮችን ያዝዛል፤ ሌሎችን ይፈቅዳል። ነገር ግን የሚያስጨንቅ ሁኔታ ወደ ቅዱሱ ሕይወት እንዲመጣ ሲፈቅድ፣ ያ ነገር ከክፉ ልብ ቢመነጭና የኃጢአተኛ ድርጊት ቢሆንም እንኳ፣ ቅዱሱን መትቶ ከመንካቱ በፊት ለቅዱሱ የእግዚአብሔር መግቦት ይሆናል። በሌላ አነጋገር፣ እግዚአብሔር በዚህ ዓለም ላሉ አንዳንድ ነገሮች ይሁንታውን ይሰጣል፤ ይህንም የሚያደርገው ለእነርሱ ቅንጣት ታህል ተጠያቂ ሳይሆንና ያመነጫቸውንም ሰው ቅንጣት ታህል ከበደል ነጻ ሳያደርግ ነው፤ ከእነዚህም ብዙዎቹ እጅግ የሚያሠቃዩና የሚያስጨንቁ ናቸው፤ ነገር ግን እንዲህ ያሉት ክስተቶች ወይም ነገሮች ሁልጊዜ ለእግዚአብሔር ቅዱስ የእግዚአብሔር መግቦት ይሆኑለታል። ስለዚህ ቅዱሱ በእያንዳንዱና በሁሉም በእነዚህ አሳዛኝና አስጨናቂ ገጠመኞች፦ «እግዚአብሔር ነው፤ በዓይኑ ደስ የሚያሰኘውን ያድርግ» ማለት ይችላል። ወይም ከመዝሙረኛው ጋር፦ «አንተ አድርገኸዋልና ዲዳ ሆንሁ፥ አፌንም አልከፈትሁም» ሊል ይችላል።

የኢዮብ ከባድ መከራዎች ሁሉ ማብራሪያ ይህ ነበር። ምንም እንኳ መነሻቸው ያቀዳቸውና ተግባራዊ ያደረጋቸው የሰይጣን አሳብ ቢሆንም፣ በእግዚአብሔር መግቦት ወደ እርሱ መጡ። እግዚአብሔር ኢዮብን እንዲያሠቃይ፣ ንብረቱን እንዲወስድበትና ልጆቹን እንዲነጥቀው ለሰይጣን ፈቃድ ሰጠው። ኢዮብ ግን እነዚህን ነገሮች ለዕውር አጋጣሚ ወይም ለድንገተኛ ክስተት አልሰጣቸውም፤ በሰይጣን ሥራም አላሳበባቸውም፤ ይልቁንም፦ «እግዚአብሔር ሰጠ፥ እግዚአብሔርም ነሣ፤ የእግዚአብሔር ስም የተባረከ ይሁን» አለ። እነዚህን ነገሮች ይፈራው፣ ያገለግለውና ይታመንበት ከነበረው ከአምላኩ እንደ መጡ አድርጎ ተቀበላቸው።

ሚስቱ እግዚአብሔርን ከጉዳዩ አውጥታ ባሏን በክፋት፦ «እግዚአብሔርን ስደብና ሙት» ባለችው ጊዜ ኢዮብ የመለሰላት ቃልም ይህንኑ ያሳያል። ኢዮብም፦ «ከሰነፎች ሴቶች እንደ አንዲቱ ትናገሪያለሽ። ምን? ከእግዚአብሔር እጅ መልካሙን እንቀበላለን፥ ክፉውንስ አንቀበልምን?» ብሎ መለሰላት።

እግዚአብሔር ከኢዮብ ጋር ያደረገውን እንዲህ ከተመለከትን፣ ስለዚህ የእምነት ሰው፦ «በዚህ ሁሉ ኢዮብ በከንፈሩ አልበደለም» ተብሎ መጻፉ፣ በሌላ ስፍራም፦ «በዚህ ሁሉ ኢዮብ አልበደለም፥ በእግዚአብሔርም ላይ ስንፍናን አልተናገረም» መባሉ የሚያስደንቅ አይደለም። ሰዎች ስለ እግዚአብሔርና ስለ ሕይወት ክስተቶች በዚህ ዓለም ስላሉት የእግዚአብሔር መግቦቶች ባለማወቅ ፍርድ ሲሰጡ ያህል በሌላ በምንም ነገር በስንፍና፣ እንዲያውም በክፋት አይናገሩም። መከራና እጦት እጅግ የከፋ ቢሆንባቸውም የእግዚአብሔርን እጅ በመግቦት ውስጥ የሚያዩና እግዚአብሔርን በዚያ በግልጽ የሚያውቁ እንደ ኢዮብ ያሉ ሰዎች ምነው በኖሩልን!

የእነዚህ ሁሉ አሳማሚ ገጠመኞች ፍጻሜ ያንን የታወቀ የጳውሎስ ጥቅስ የሚያሳዩ ምሳሌዎች ብቻ ናቸው፦ «እግዚአብሔርንም ለሚወዱት … ነገር ሁሉ ለበጎ እንዲደረግ እናውቃለን።» ኢዮብ በመጨረሻ ከተወሰደበት የበለጠ መልሶ ተቀበለ። ከእነዚያ እጅግ ታላላቅ መከራዎች ሥር በድል ወጣ፤ እስከ ዛሬም ድረስ የታላቅ ትዕግሥትና በእግዚአብሔር መግቦቶች ላይ ያለ የጽኑ እምነት ገላጭና ምሳሌ ሆነ። «ኢዮብ እንደ ታገሠ ሰምታችኋል» የሚለው ቃል በመለኮታዊው መገለጥ መስመር ሁሉ ያስተጋባል። እግዚአብሔር የሰይጣንን ክፉ ሥራዎች ይዞ በዕቅዱ ውስጥ አስገባቸው፤ ከእነርሱም ታላቅ መልካም ነገር አወጣ። ክፉውን ቅንጣት ታህል ሳይደግፍ ወይም በእርሱ ሳይተባበር ክፉው ለበጎ እንዲሠራ አደረገ።

ይህንኑ የመለኮታዊ መግቦት የጸጋ እውነት በዮሴፍና በወንድሞቹ ታሪክ ውስጥ እናያለን፤ እነርሱ በክፋት ወደ ግብፅ ሸጡት፣ ተዉት፣ ሽማግሌ አባታቸውንም አታለሉ። ይህ ሁሉ መነሻው ክፉ አሳባቸው ነበር። ሆኖም ይህ ወደ እግዚአብሔር ዕቅድና ዓላማ በደረሰ ጊዜ ለዮሴፍም ለያዕቆብ ዘሮች የወደፊት ዕጣም የእግዚአብሔር መግቦት ሆነ። ዮሴፍ በግብፅ ራሱን ለወንድሞቹ ከገለጠላቸው በኋላ የተናገረውን ስሙ፤ በዚህ ቃሉ አሳማሚዎቹን ክስተቶች ሁሉ ወደ እግዚአብሔር አሳብ መልሶ ያያቸዋል፤ ስለ ያዕቆብና ስለ ዘሩ ያለውን የእግዚአብሔር ዓላማ ከመፈጸም ጋርም ያያይዛቸዋል፦

«አሁንም ወደዚህ ስለ ሸጣችሁኝ አትዘኑ፥ በራሳችሁም ላይ አትቈጡ፤ ሕይወትን ለማዳን እግዚአብሔር በፊታችሁ ልኮኛልና። በምድር ላይ ዘርን እንዳስቀርላችሁ፥ በታላቅም መድኃኒት ሕይወታችሁን አድን ዘንድ እግዚአብሔር በፊታችሁ ላከኝ።»

«እንግዲህ ወደዚህ የላካችሁኝ እናንተ አይደላችሁም፥ እግዚአብሔር ነው እንጂ።»

በዚህ ረገድ የካውፐር የታወቀ መዝሙር ቢነበብ መልካም ነው፤ ለአሁኑ ከእርሱ አንድ ስንኝ ይበቃል፦

«እግዚአብሔር ድንቁን ሊሠራ በምሥጢራዊ መንገድ ይሄዳል፤ ፍለጋውን በባሕር ላይ ይተክላል፣ በማዕበልም ላይ ይጋልባል።»

ጌታችን በይሁዳ አልፎ በተሰጠበት ታሪክ ውስጥም ይኸው የሙግት መስመር ይታያል። በእርግጥ ይህ የክፉ ሰው ክፉ ድርጊት ነበር፤ ነገር ግን አብ ይሁንታውን እስኪሰጥ ድረስ ጌታችንን ፈጽሞ አልነካውም፤ እግዚአብሔርም የይሁዳን ክፉ አሳብ ይዞ ለዓለም ቤዛነት ባለው በገዛ ዕቅዱ ውስጥ አስገባው። ከክፉ ድርጊቱ መልካም ነገር መውጣቱ ይሁዳን ቅንጣት ታህል ከበደል ነጻ አላደረገውም፤ ነገር ግን የሰው ቤዛነት እስኪረጋገጥ ድረስ ያንን ነገር ወደ በጎ የመራው የእግዚአብሔር ጥበብና ታላቅነት ከፍ ከፍ እንዲል ያደርጋል። እግዚአብሔር ከሰው ጋር በሚያደርገው ነገር ሁልጊዜ እንዲሁ ነው። ከሁለተኛ ምክንያቶች ወደ እኛ የሚመጡ ነገሮች እግዚአብሔርን አያስደንቁትም፤ ከቍጥጥሩም ውጭ አይደሉም። እጁ ለጸሎት መልስ ሊይዛቸው ይችላል፤ እርሱም መከራዎች ከየትኛውም አቅጣጫ ቢመጡ «ከመጠን ይልቅ የሚበልጥ የዘላለም ክብር ብዛት» እንዲያደርጉልን ሊያደርግ ይችላል።

የእግዚአብሔር መግቦት በቅዱሳኑ ፊት ይሄዳል፤ መንገድን ይከፍታል፤ ችግሮችን ያስወግዳል፤ ውስብስብ ጉዳዮችን ይፈታል፤ ማምለጥ ተስፋ የሌለው በሚመስልበት ጊዜም መዳንን ያመጣል። እግዚአብሔር እስራኤልን ለዚያ ሕዝብ በመረጠው መሪ በሙሴ እጅ ከግብፅ አወጣ። ወደ ቀይ ባሕርም መጡ። ነገር ግን በፊታቸው ውኆቹ ነበሩ፤ መሻገሪያም ድልድይም አልነበረም። በአንድ በኩል ረጃጅም ተራሮች ነበሩ፤ ከበስተ ኋላቸውም የፈርዖን ሠራዊት ይመጣ ነበር። የማምለጫው መንገድ ሁሉ ተዘግቶ ነበር። ተስፋ ያለ አይመስልም ነበር። ተስፋ መቍረጥ ሊነግሥ ተቃርቦ ነበር። ነገር ግን ሰዎች ያላስተዋሉት አንድ የተከፈተ መንገድ ነበር፤ እርሱም ወደ ላይ የሚወስደው መንገድ ነው። የጸሎት ሰው፣ በእግዚአብሔር የሚያምነው የእምነት ሰው ሙሴ በስፍራው ነበረ። እግዚአብሔርን በመግቦት ውስጥ ያወቀው ይህ የጸሎት ሰው በሚያዝዝ ኃይል ሕዝቡን እንዲህ አላቸው፦

«አትፍሩ፤ ቁሙ፥ የእግዚአብሔርንም ማዳን እዩ።»

ይህን ብሎ በትሩን አነሣ፤ እንደ መለኮታዊውም ትእዛዝ እጁን በባሕሩ ላይ ዘረጋ። ውኆቹ ተከፈሉ፤ ትእዛዙም፦ «ወደ ፊት እንዲሄዱ ለእስራኤል ልጆች ንገራቸው» ብሎ ወጣ። እስራኤልም በደረቅ ምድር ባሕሩን ተሻገሩ። እግዚአብሔር መንገድ ከፍቶ ነበር፤ የማይቻል የሚመስለው የጭንቅ ሰዓትም በሚያስደንቅ ሁኔታ ወደ ድንቅ መዳን ተለወጠ። መንገዳቸው በተዘጋ ጊዜ እግዚአብሔር ስለ ሕዝቡ ጣልቃ የገባው ይህ ብቻ አይደለም።

የአይሁድ ታሪክ በሙሉ የእግዚአብሔር መግቦት ታሪክ ነው። መለኮታዊና ሁሉን የሚገዛ መግቦት የሚለውን አስተምህሮ ሳይቀበሉ ብሉይ ኪዳንን እውነት ብሎ መቀበል አይቻልም። መጽሐፍ ቅዱስ ከሁሉ በላይ መለኮታዊ መገለጥ ነው። ነገሮችን ይገልጣል። ስለ እግዚአብሔር፣ ስለ ባሕርዩና ይህን ዓለምና ነዋሪዎቹን ስለሚያስተዳድርበት መንገድ በሰው አእምሮ፣ በሳይንስ ወይም በፍልስፍና ሊደረስባቸው የማይችሉ ነገሮችን ያሳያል፣ ይገልጣል፣ ወደ ብርሃንም ያወጣል። መጽሐፍ ቅዱስ እግዚአብሔር ራሱን ለሰዎች የሚገልጥበት መጽሐፍ ነው። ይህም በተለይ እግዚአብሔር ለፍጥረታቱ የሚያደርገውን እንክብካቤ፣ በዓለም ላይ ያለውን ክትትልና በጉዳዮቿ ላይ ያለውን ቍጥጥር ስናስብ እውነት ነው። የመግቦትን አስተምህሮ መቃወምም የእግዚአብሔርን ቃል መገለጥ በሙሉ ማጣጣል ነው። ይህ ቃል በየስፍራው የእግዚአብሔርን እጅ በሰው ጉዳዮች ውስጥ ይገልጣል።

በተለይ ብሉይ ኪዳን፣ ደግሞም አዲስ ኪዳን የጸሎትና የመግቦት ታሪክ ነው። እግዚአብሔር ከጸሎት ሰዎች፣ እርሱ በምድር ጉዳዮች ውስጥ በቀጥታ ጣልቃ እንደሚገባ ከሚያምኑ ሰዎች ጋር ያደረገውን፣ እንዲሁም ለሕዝቡ ጥቅም ዓለምን የሚቈጣጠርበትንና በፍጥረትና በቤዛነት ባለው ዕቅዱና ዓላማው ሥራውን ወደ ፊት የሚያራምድበትን መንገድ የሚተርክ ነው።

የሚጸልዩ ሰዎችና የእግዚአብሔር መግቦት አብረው ይሄዳሉ። ይህን በመጽሐፍ ቅዱስ ያሉት ጸሎተኞች በሚገባ ተረድተውት ነበር። እግዚአብሔር ከሁሉ ነገር ጋር ግንኙነት ስላለው ስለ ሁሉ ነገር ጸለዩ። ከሁሉ ነገር ጋር ግንኙነት ባለው መለኮታዊ መግቦት ያምኑ ስለ ነበር ሁሉን በጸሎት ወደ እግዚአብሔር አቀረቡ። ቅዱሳኑንና ፍጥረታቱን ተፈጥሮ ለተባለ ጨካኝ ገዥና ለሕግጋቱ — ዕውር፣ የማይበገሩና በመንገዳቸው ለቆመ ለማንም ደንታ ለሌላቸው ሕግጋት — ምሕረት ትቶ ወደ ጠፈር ስውር ማዕዘናት ገለል ባላለ፣ ሁልጊዜ በሚገኝ አምላክ ያምኑ ነበር። ይህ ስለ እግዚአብሔር ትክክለኛ አስተሳሰብ ከሆነ ለምን ወደ እርሱ እንጸልያለን? ሲጸልዩ ሊሰማቸው እጅግ ሩቅ ነው፤ በምድር ስላሉትም ሊጨነቅ እጅግ ግድ የለሽ ነው።

እነዚህ የጸሎት ሰዎች በችግር ጊዜና በጭንቀት ወራት ለሚያሰሙት የእርዳታ ጩኸት በደስታ፣ በፍጥነትና በፈቃደኝነት በሚመልስ የልዩ መግቦት አምላክ ላይ ያለ ጥርጥር እምነት ነበራቸው።

«የተፈጥሮ ሕግጋት» የሚባሉት ቅንጣት ታህል አላስጨነቋቸውም። እግዚአብሔር ከተፈጥሮ በላይ ነበር፤ ተፈጥሮንም ይቈጣጠር ነበር፤ ተፈጥሮ ግን የሁሉን ቻዩ እግዚአብሔር አገልጋይ ብቻ ነበረች። ተፈጥሮ የመለኮታዊው እጅ ውጤት ብቻ ስለ ሆነች የተፈጥሮ ሕግጋት የእርሱ የራሱ ሕግጋት ብቻ ነበሩ። የተፈጥሮ ሕግጋት ለጊዜው ቢቆሙ ምንም ክፉ ነገር አይመጣም። አስተዋይ ሰው ሁሉ ሰው የስበትን ሕግ ሲገዛና ሲያሸንፍ እያየ ይህን በየዕለቱ ያውቀዋል፤ የተፈጥሮ ሕግጋት ተጣሱ ብሎ የሚደነቅ ወይም በድንጋጤ እጁን ወይም ድምፁን ከፍ የሚያደርግ ማንም የለም። እግዚአብሔር የሕግና የሥርዓት አምላክ ነው፤ በተፈጥሮ፣ በመግቦትና በጸጋ ያሉት ሕግጋቱ ሁሉ ያለ ግጭትና ያለ አለመስማማት በፍጹም ስምምነት አብረው ይሠራሉ።

እግዚአብሔር የበሽታንና የዝናብን ሕግጋት ብዙ ጊዜ ያለ ጸሎት ወይም ከጸሎት ተለይቶ ያቆማል ወይም ያሸንፋል። ነገር ግን እጅግ ብዙ ጊዜ ይህን የሚያደርገው ለጸሎት መልስ ነው። ስለ ዝናብ ወይም ስለ ደረቅ አየር የሚቀርብ ጸሎት ከእግዚአብሔር የሥነ ምግባር አስተዳደር ውጭ አይደለም፤ እግዚአብሔር ያወጣውን ማንኛውንም ሕግ እንዲጥስ መለመንም አይደለም፤ ይልቁንም በራሱ መንገድ፣ እንደ ራሱ ሕግጋት ዝናብን እንዲሰጥ መለመን ብቻ ነው። እንዲሁም በሽታ እንዲገሠጽ የሚቀርብ ጸሎት የተፈጥሮንም ሆነ ሌላውን ሕግ የሚቃወም ልመና አይደለም፤ ነገር ግን ከሕግ ጋር የሚስማማ ጸሎት ነው፤ ያም ሕግ የጸሎት ሕግ ነው፤ ዝናብን የሚገዛው ወይም በሽታን የሚቈጣጠረው የተፈጥሮ ሕግ የሚባለው እንደ ተደነገገ ሁሉ ይህም ሁሉን በሚችል እግዚአብሔር ሥራ ላይ እንዲውል የተደነገገ ሕግ ነው።

በጸሎት ሕግ የሚያምን ልመናውን የሚመሠርትበት ጽኑ መሠረት አለው። የጸሎት ጓደኛ በሆነው በመለኮታዊ መግቦት የሚያምንም እንዲሁ ሊናወጥ በማያስፈልገው ጽኑ የአለት መሠረት ላይ ይቆማል። እነዚህ መንታ አስተምህሮዎች ጸንተው ይቆማሉ፤ ለዘላለምም ይኖራሉ።

«በየትኛውም ሁኔታ፣ በሕመምም በጤናም፣ በድህነት ሸለቆም በብልጽግናም ብትሆን፤ በአገርም በባዕድ አገርም፣ በየብስም በባሕርም፣ ዘመንህ እንደሚጠይቀው ኃይልህ እንዲሁ ይሆናል።»