ጸሎትና መታመን

«አንድ ምሽት በኒው ዮርክ ከሚገኘው ቢሮዬ ስወጣ ኃይለኛ ብርድ ነፋስ ፊቴን ይገርፈው ነበር። (እንዳሰብኩት) ወፍራሙንና ሞቃቱን የአንገት ልብሴን ይዤ ነበር፤ ነገር ግን ከአውሎ ነፋሱ ለመከላከል ቁልፌን ልዘጋ ስል እንደ ጠፋ አወቅሁ። ተመለስሁ፤ መንገዶቹን ተመለከትሁ፤ ቢሮዬንም ፈለግሁ፤ ነገር ግን በከንቱ ነበር። ያን ጊዜ እንደ ጣልሁት ተረዳሁ፤ እንዳገኘውም እግዚአብሔርን ለመንሁ፤ የአየሩ ሁኔታ እንዲህ ስለ ነበረ ያለ እርሱ መሄድ ታላቅ አደጋ ነበርና። በዙሪያው ያሉትን መንገዶች ደግሜ ወዲያና ወዲህ ተመለከትሁ፤ ነገር ግን አላገኘሁትም። ድንገት በመንገዱ ማዶ አንድ ሰው በእጁ አንድ ነገር ይዞ ሲዘረጋ አየሁ። ተሻግሬ የእኔ የአንገት ልብስ እንደ ሆነ ጠየቅሁት። እርሱም ‹ነፋሱ ወደ እኔ አመጣው› ብሎ ሰጠኝ። በአውሎ ነፋስ ላይ የሚሄደው እርሱ ጸሎትን ለመመለስ ነፋሱን መሣሪያ አድርጎ ተጠቀመበት።» — ዊልያም ሆርስት።

ጸሎት ብቻውን አይቆምም። የተነጠለ ተግባርና ራሱን የቻለ መርሕ አይደለም። ከሌሎች ክርስቲያናዊ ተግባራት ጋር ተቆራኝቶ ይኖራል፤ ከሌሎች መርሖች ጋር ተጋብቷል፤ የሌሎች ጸጋዎችም ተጓዳኝ ነው። ከእምነት ጋር ግን ጸሎት በማይፈታ ሁኔታ ተጣምሯል። እምነት ቀለሙንና ቃናውን ይሰጠዋል፤ ባሕርዩን ይቀርጻል፤ ውጤቱንም ያረጋግጣል።

መታመን ፍጹም የሆነ፣ የጸናና የተፈጸመ እምነት ነው። ሁሉ ከተባለና ከተደረገ በኋላ፣ በእምነትና በልምምዱ ውስጥ አንድ ዓይነት ደፍሮ መግባት አለ። መታመን ግን ጽኑ እርግጠኝነት ነው፤ ሙሉ በሙሉ ያበበ እምነት ነው። መታመን የምናውቀው ድርጊት፣ የምንገነዘበው እውነታ ነው። በመጽሐፍ ቅዱሳዊው አስተሳሰብ መሠረት የአዲስ ተወላጅ ነፍስ ዓይን፣ የታደሰችም ነፍስ ጆሮ ነው። የነፍስ ስሜት ነው፤ መንፈሳዊው ዓይን፣ ጆሮ፣ ጣዕም፣ ስሜት—እነዚህ ሁሉ ከመታመን ጋር ይያያዛሉ። እንዲህ ያለው መታመን ምንኛ ብሩህ፣ ምንኛ ግልጽ፣ ምንኛ የሚታወቅ፣ ምንኛ ኃያል፣ ከሁሉም በላይ ምንኛ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ነው! እጅግ ደካማ፣ ደረቅና ቀዝቃዛ ከሆኑት ከብዙ የዘመኑ የእምነት ዓይነቶች ምንኛ የተለየ ነው! እነዚህ አዳዲስ የእምነት ገጽታዎች መኖራቸው አይታወቅም፤ ከልምምዳቸውም «በማይነገርና ክብር በሞላበት ሐሤት» አይገኝም። በአብዛኛው በነፍስ «ምናልባቶች» ውስጥ የሚደረጉ ጀብዱዎች ናቸው። በምንም ላይ አስተማማኝና እርግጠኛ መታመን የለም። ጉዳዩ ሁሉ የሚፈጸመው በ«ምናልባት»ና በ«ይሆን ይሆናል» ግዛት ውስጥ ነው።

መታመን ከስሜት እጅግ የሚበልጥ ቢሆንም እንደ ሕይወት ስሜት ነው። የማይሰማ ሕይወት እርስ በርሱ የሚጋጭ ነው፤ የማይሰማ መታመንም የተሳሳተ ስም፣ ማታለልና ተቃርኖ ነው። መታመን ከባሕርያት ሁሉ ይበልጥ የሚሰማ ነው። ሙሉ በሙሉ ስሜት ነው፤ የሚሠራውም በፍቅር ብቻ ነው። የማይሰማ ፍቅር እንደ ማይሰማ መታመን የማይቻል ነው። አሁን የምንናገርለት መታመን የልብ ማረጋገጫ ነው። የማይሰማ የልብ ማረጋገጫ? እንዴት ያለ ከንቱ አሳብ ነው!

መታመን እግዚአብሔር እዚህና አሁን ነገሮችን ሲያደርግ ያያል። አዎን፣ ከዚህም በላይ። ወደ ከፍተኛ ከፍታ ይወጣል፤ ወደማይታየውና ወደ ዘላለማዊው እየተመለከተ እግዚአብሔር ነገሮችን እንዳደረገ ይገነዘባል፤ እንደ ተፈጸሙም ይቈጥራቸዋል። መታመን ዘላለማዊነትን ወደ ጊዜ መዛግብትና ኹነቶች ያመጣል፤ የተስፋን ይዘት ወደ ፍጻሜ እውንነት ይለውጣል፤ የተስፋ ቃልንም ወደ አሁኑ ይዞታ ይቀይራል። ስናይ እንደምናውቅ፣ የመዳሰስ ስሜታችንን እንደምናውቅ እንዲሁ ስንታመን እናውቃለን። መታመን ያያል፣ ይቀበላል፣ ይይዛል። መታመን ለራሱ ምስክር ነው።

ሆኖም ብዙ ጊዜ እምነት የእግዚአብሔርን ታላቅ በጎ ነገር ወዲያውኑ ለማግኘት እጅግ ደካማ ነው፤ ስለዚህ እስኪበረታና ዘላለማዊውን ወደ ልምምድና ወደ ጊዜ ግዛት ማውረድ እስኪችል ድረስ በፍቅር፣ በብርታት፣ በጸሎትና አጥብቆ በሚገፋ መታዘዝ መጠበቅ አለበት።

መታመን ኃይሉን ሁሉ በዚህ ነጥብ ላይ ያሰባስባል። እዚህ አጥብቆ ይይዛል። በትግሉም ውስጥ የመታመን ጭብጥ ይበልጥ ይበረታል፤ እግዚአብሔርም በዘላለማዊ ጥበቡና በጸጋው ሙላት ስለ እርሱ ያደረገውን ሁሉ ለራሱ ይጨብጣል።

በጸሎት በመጠበቅ ረገድ—እጅግ ኃያል በሆነ ጸሎት—እምነት ወደ ከፍተኛው ደረጃው ይወጣል፤ በእውነትም የእግዚአብሔር ስጦታ ይሆናል። ከእግዚአብሔር ጋር በማያቋርጥ ኅብረትና ሳይታክቱ ወደ እርሱ በመቅረብ የሚገኝ የተባረከ የነፍስ ዝንባሌና መግለጫ ይሆናል።

ኢየሱስ ክርስቶስ እምነት ጸሎት የሚመለስበት ቅድመ ሁኔታ እንደ ሆነ በግልጽ አስተምሯል። ጌታችን በለሲቱን በረገማት ጊዜ ደቀ መዛሙርቱ መድረቋ በእርግጥ በመፈጸሙ እጅግ ተደነቁ፤ ንግግራቸውም አለማመናቸውን ያሳይ ነበር። ኢየሱስ «በእግዚአብሔር እመኑ» ያላቸው ያን ጊዜ ነበር።

«እውነት እላችኋለሁ፥ ማንም ያለው ነገር እንዲደረግለት ቢያምን በልቡ ሳይጠራጠር፥ ይህን ተራራ። ተነቅለህ ወደ ባሕር ተወርወር ቢል ይሆንለታል። ስለዚህ እላችኋለሁ፥ የጸለያችሁትን የለመናችሁትንም ሁሉ እንዳገኛችሁት እመኑ፥ ይሆንላችሁማል።»

መታመን እንደ ጸሎት እልፍኝ በቀላሉና በብዛት የሚያድግበት ስፍራ የለም። የጸሎት ጊዜያት በመደበኛነትና በሚገባ ሲጠበቁ መታመን ፈጥኖና ጤናማ ሆኖ ይገለጣል፣ ያድጋልም። እነዚህ ጊዜያት ከልብ፣ የተሟሉና ነጻ ሲሆኑ መታመን እጅግ ይለመልማል። የፀሐይ ዓይንና መገኘት ፍሬንና አበባን እንደሚያሳድጉ፣ ሁሉንም ነገር በሙሉ ሕይወት ደስተኛና ብሩህ እንደሚያደርጉ፣ የእግዚአብሔርም ዓይንና መገኘት ለመታመን ብርቱ ሕይወትን ይሰጡታል።

«በእግዚአብሔር እመኑ»፣ «በእግዚአብሔር ታመን» የሚሉት ቃሎች የጸሎት ዋና ቃናና መሠረት ናቸው። በመጀመሪያ ደረጃ ይህ በእግዚአብሔር ቃል ላይ ያለ መታመን ሳይሆን በእግዚአብሔር አካል ላይ ያለ መታመን ነው። በእግዚአብሔር አካል ላይ ያለ መታመን በእግዚአብሔር ቃል ላይ ካለ መታመን መቅደም አለበትና። «በእግዚአብሔር እመኑ፥ በእኔም ደግሞ እመኑ» የሚለው ጌታችን በደቀ መዛሙርቱ የግል መታመን ላይ የሚያቀርበው ጥያቄ ነው። የኢየሱስ ክርስቶስ አካል በመታመን ዓይን ፊት ማዕከላዊ መሆን አለበት። ኢየሱስ ይህን ታላቅ እውነት ወንድሟ በቢታንያ ቤት ሞቶ በተኛ ጊዜ በማርታ ልብ ሊያሳርፍ ፈለገ። ማርታ ወንድሟ ከሞት እንደሚነሣ ባለው እውነታ ማመኗን አረጋገጠች፦

«ማርታም። በመጨረሻው ቀን በትንሣኤ እንዲነሣ አውቃለሁ አለችው።»

ኢየሱስም እንዲህ በማለት መታመኗን ከትንሣኤ እውነታ በላይ ወደ ገዛ አካሉ ያነሣዋል፦

«ትንሣኤና ሕይወት እኔ ነኝ፤ የሚያምንብኝ ቢሞት እንኳ ሕያው ይሆናል፤ ሕያው የሆነም የሚያምንብኝም ሁሉ ለዘላለም አይሞትም፤ ይህን ታምኚያለሽን? አላት። እርስዋም። አዎን ጌታ ሆይ፤ አንተ ወደ ዓለም የሚመጣው ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ እንደ ሆንህ እኔ አምናለሁ አለችው።»

በታሪካዊ እውነታ ወይም በተራ መዝገብ ላይ ያለ መታመን እጅግ ስሜት አልባ ነገር ሊሆን ይችላል፤ በአካል ላይ ያለ መታመን ግን ሕያው ያደርገዋል፤ ፍሬያማ ያደርገዋል፤ በፍቅርም ይሞላዋል። ጸሎትን የሚሞላው መታመን ማዕከሉ አንድ አካል ነው።

መታመን ከዚህም በላይ ይሄዳል። ጸሎታችንን የሚያነሣሣው መታመን በእግዚአብሔርና በክርስቶስ አካል ላይ ብቻ ሳይሆን የተጸለየበትን ነገር ለመስጠት ባላቸው ችሎታና ፈቃደኝነት ላይ ያለ መታመን መሆን አለበት። «በእግዚአብሔር ታመኑ» ብቻ ሳይሆን «በጌታ በእግዚአብሔር የዘላለም ብርታት አለና» ደግሞ ነው።

ጌታችን ለውጤታማ ጸሎት ቅድመ ሁኔታ አድርጎ ያስተማረው መታመን የአእምሮ ሳይሆን የልብ ነው። «በልቡ ሳይጠራጠር» የሚለው መታመን ነው። እንዲህ ያለው መታመን በታላቅና በሚያረኩ መልሶች እንደሚከበር መለኮታዊ ማረጋገጫ አለው። የጌታችን ብርቱ ተስፋ እምነትን ወደ አሁኑ ጊዜ ያወርደዋል፤ በአሁኑ መልስም ላይ ይተማመናል።

ያለ ጥርጣሬ እናምናለንን? ስንጸልይ የምንለምናቸውን ነገሮች ወደ ፊት በሆነ ቀን እንደምንቀበላቸው ሳይሆን፣ በዚያው ቅጽበት እንደምንቀበላቸው እናምናለንን? የዚህ አነቃቂ የመጽሐፍ ቃል ትምህርት ይህ ነው። ጥርጣሬ እስኪወገድና ፍጹም መታመን የተሰጡትን በረከቶች የገዛ ራሱ አድርጎ እስኪጠይቅ ድረስ «እምነት ጨምርልን» ብለን መጸለይ ምንኛ ያስፈልገናል!

ይህ ቀላል ቅድመ ሁኔታ አይደለም። የሚደረስበት ከብዙ ውድቀት፣ ከብዙ ጸሎት፣ ከብዙ መጠበቅ፣ ከብዙ የእምነት ፈተና በኋላ ብቻ ነው። ያን ያህል ብዙ ነገር ለማድረግ ዋስትና በሚሰጠው በዚያ ስም ውስጥ ያለውን ሙላት ሁሉ እስክንገነዘብና እስክንቀበል ድረስ እምነታችን እንዲሁ ይጨምር።

ጌታችን መታመንን የጸሎት መሠረት አድርጎ ያስቀምጠዋል። የጸሎት ዳራ መታመን ነው። የክርስቶስ አገልግሎትና ሥራ ፍሬ ሁሉ በአባቱ ላይ ባለው ፍጹም መታመን ላይ የተመካ ነበር። የመታመን ማዕከል እግዚአብሔር ነው። የችግር ተራሮችና ሌሎች የጸሎት እንቅፋቶች ሁሉ በመታመንና በብርቱ ረዳቱ በእምነት ከመንገድ ይወገዳሉ። መታመን ፍጹምና ያለ ጥርጣሬ ሲሆን ጸሎት ለመቀበል የተዘረጋ እጅ ብቻ ይሆናል። ፍጹም የሆነ መታመን ፍጹም የሆነ ጸሎት ነው። መታመን የለመነውን ነገር ለመቀበል ይጠብቃል—ያገኘዋልም። መታመን እግዚአብሔር ሊባርክ እንደሚችል ወይም ወደ ፊት እንደሚባርክ ማመን አይደለም፤ ይልቁንም እዚሁና አሁን እየባረከ እንዳለ ማመን ነው። መታመን ሁልጊዜ የሚሠራው በአሁን ጊዜ ነው። ተስፋ ወደ ፊት ይመለከታል። መታመን ወደ አሁኑ ይመለከታል። ተስፋ ይጠብቃል። መታመን ይይዛል። ጸሎት ያገኘውን መታመን ይቀበላል። ስለዚህ ጸሎት በማንኛውም ጊዜ የሚያስፈልገው ጸንቶ የሚኖርና የተትረፈረፈ መታመን ነው።

የደቀ መዛሙርቱ የሚያሳዝን የመታመን ጉድለትና የተላኩበትን ማድረግ አለመቻላቸው የታየው፣ ጌታቸው በመለወጥ ተራራ ላይ በነበረ ጊዜ አባቱ ወደ ዘጠኙ ባመጣው በሚጥል በሽታ በተያዘው ልጅ ጉዳይ ነበር። ክፉኛ የተሠቃየ አንድ ልጅ ከደዌው እንዲፈወስ ወደ እነዚህ ሰዎች ቀረበ። ይህን ዓይነት ሥራ እንዲሠሩ ተልከው ነበር። ይህ የተልእኮአቸው አንድ ክፍል ነበር። ጋኔኑን ከልጁ ለማውጣት ሞከሩ፤ ነገር ግን ፈጽሞ አልተሳካላቸውም። ጋኔኑ ከአቅማቸው በላይ ነበር። በውድቀታቸው ተዋረዱ፤ በኀፍረትም ተሞሉ፤ ጠላቶቻቸውም በድል ተደሰቱ። ውድቀትን በሚያጅበው ግራ መጋባት መካከል ኢየሱስ ቀረበ። ሁኔታው ተነገረው፤ ከእርሱም ጋር የተያያዙት ነገሮች ተገለጡለት። ተከታዩ ዘገባ ይኸውና፦

«ኢየሱስም መልሶ። የማታምን ጠማማ ትውልድ ሆይ፥ እስከ መቼ ከእናንተ ጋር እኖራለሁ? እስከ መቼስ እታገሣችኋለሁ? ወደዚህ ወደ እኔ አምጡት አለ። ኢየሱስም ገሠጸው ጋኔኑም ከእርሱ ወጣ፥ ብላቴናውም ከዚያች ሰዓት ጀምሮ ተፈወሰ። ወደ ቤትም ከገባ በኋላ ደቀ መዛሙርቱ። እኛ ልናወጣው ያልቻልን ስለ ምንድር ነው? ብለው ብቻውን ጠየቁት። ይህ ወገን በጸሎትና በጦም ካልሆነ በምንም ሊወጣ አይችልም አላቸው።»

የእነዚህ ሰዎች ችግር የት ላይ ነበር? እምነታቸውን በጸሎት በመኰትኰት ቸልተኞች ሆነው ነበር፤ በዚህም ምክንያት መታመናቸው ፈጽሞ ከሸፈ። በእግዚአብሔርም፣ በክርስቶስም፣ በተልእኮው እውነተኛነትም ሆነ በራሳቸው ተልእኮ አልታመኑም። ከዚያ ወዲህም በእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በብዙ የጭንቅ ጊዜ እንዲሁ ብዙ ጊዜ ሆኗል። ውድቀት የመጣው ከመታመን ጉድለት ወይም ከእምነት ድካም ነው፤ ይህም በተራው ከጸሎተኛነት ጉድለት ነው። በመነቃቃት ጥረቶች የታዩ ብዙ ውድቀቶች ወደዚሁ ምክንያት ይመለሳሉ። እምነት በጸሎት አልተመገበም፤ ኃያልም አልተደረገም። የውስጥ እልፍኝን ቸል ማለት የአብዛኛው መንፈሳዊ ውድቀት መፍቻ ነው። ይህም አጋንንትን ለማውጣት ለመሞከር በወጣንበት ጊዜ እንደ ሆነው ሁሉ ከዲያብሎስ ጋር በምናደርገው የግል ትግልም እውነት ነው። በግል ትግላችንም ሆነ ኃጢአተኞችን ለመመለስ በምናደርገው ጥረት እርሱ ከእኛ ጋር እንዲሆን ብቸኛው ዋስትና ከእግዚአብሔር ጋር በስውር ኅብረት ብዙ ጊዜ ተንበርክከን መቆየት ነው።

ሕዝቡ ወደ እርሱ በሚቀርብበት ስፍራ ሁሉ ጌታችን በእርሱና በተልእኮው መለኮታዊነት ላይ ያለውን መታመን በፊት አስቀመጠ። ለመታመን ትርጓሜ አልሰጠም፤ ስለ እርሱም ሥነ መለኮታዊ ውይይት ወይም ትንታኔ አላቀረበም፤ ሰዎች እምነት ምን እንደ ሆነ እምነት ከሚያደርገው ነገር እንደሚያዩ ያውቅ ነበርና፤ ከነጻ ልምምዱም መታመን በፊቱ በራሱ ጊዜ አደገ። የሥራው፣ የኃይሉና የአካሉ ውጤት ነበር። እነዚህ ለልምምዱና ለዕድገቱ እጅግ የተመቸ ከባቢ አየርን አቀረቡ፣ ፈጠሩም። መታመን በቃላት ሊተረጎም የማይችል እጅግ ውብና ቀላል ነው፤ ለሥነ መለኮት ቃላትም እጅግ ልባዊና ድንገተኛ ነው። የመታመን ቀላልነት ራሱ ብዙ ሰዎችን ግራ ያጋባል። አንድ ታላቅ ነገር እንዲፈጸም ወደ ሩቅ ይመለከታሉ፤ ሁልጊዜ ግን «በአፍህ በልብህም ሆኖ ቃሉ ቀርቦልሃል»።

የሴት ልጁ ሞት አሳዛኝ ዜና ለኢያኢሮስ በደረሰ ጊዜ ጌታችን ጣልቃ ገባ፤ በእርጋታም «እመን ብቻ እንጂ አትፍራ» አለ። በፊቱ እየተንቀጠቀጠች ለቆመችው ደም ይፈስሳት ለነበረችው ሴት እንዲህ አላት፦

«ልጄ ሆይ፥ እምነትሽ አድኖሻል፤ በሰላም ሂጂ ከሥቃይሽም ተፈወሽ።»

ሁለቱ ዕውሮች ወደ ቤቱ እየተጋፉ ሲከተሉት እንዲህ አላቸው፦

«እንደ እምነታችሁ ይሁንላችሁ። ዓይኖቻቸውም ተከፈቱ።»

ኢየሱስ ያስተምርበት በነበረው ቤት ጣራ በኩል ሽባው ወርዶ በአራቱ ወዳጆቹ በፊቱ በተቀመጠ ጊዜ እንዲህ ተብሎ ተመዝግቧል፦

«ኢየሱስም እምነታቸውን አይቶ ሽባውን። አንተ ልጅ፥ አይዞህ፥ ኃጢአትህ ተሰረየችልህ።»

አገልጋዩ ክፉኛ የታመመበትን፣ ወደ ቤቱም እንኳ ሳይሄድ የፈውስን ቃል እንዲናገርለት ለምኖ ወደ እርሱ የመጣውን የመቶ አለቃ ኢየሱስ ባሰናበተው ጊዜ እንዲህ አደረገ፦

«ኢየሱስም ለመቶ አለቃ። ሂድና እንዳመንህ ይሁንልህ አለው። ብላቴናውም በዚያች ሰዓት ተፈወሰ።»

ምስኪኑ ለምጻም በኢየሱስ እግር ሥር ወድቆ «ጌታ ሆይ፥ ብትወድስ ልታነጻኝ ትችላለህ» ብሎ እንዲያድነው በጮኸ ጊዜ ኢየሱስ ወዲያውኑ ልመናውን ፈጸመለት፤ ሰውየውም በታላቅ ድምፅ አከበረው። ከዚያም ኢየሱስ «ተነሣና ሂድ፤ እምነትህ አድኖሃል» አለው።

ሲሮፊኒቃዊቱ ሴት ስለ ተሠቃየችው ልጇ ወደ ኢየሱስ መጣች፤ የልጇንም ጉዳይ የራሷ አድርጋ «ጌታ ሆይ፥ እርዳኝ» ብላ ለመነች፤ አስፈሪና ጀግንነት የተሞላበት ትግልም አደረገች። ኢየሱስ እምነቷንና ጸሎቷን አክብሮ እንዲህ አለ፦

«አንቺ ሴት፥ እምነትሽ ታላቅ ነው፤ እንደወደድሽ ይሁንልሽ። ልጅዋም ከዚያች ሰዓት ጀምሮ ዳነች።»

ደቀ መዛሙርቱ በሚጥል በሽታ ከተያዘው ልጅ ጋኔኑን ማውጣት ፈጽሞ ካቃታቸው በኋላ፣ የተመታው ልጅ አባት በልቅሶና ተስፋ ሊቆርጥ በቀረበ ጩኸት ወደ ኢየሱስ መጥቶ «ቢቻልህ ግን እዘንልን እርዳንም» አለ። ኢየሱስ ግን «ቢቻልህ ትላለህ፤ ለሚያምን ሁሉ ይቻላል» ብሎ መለሰለት።

ዕውሩ በርጤሜዎስ በመንገድ ዳር ተቀምጦ ሳለ ጌታችን ሲያልፍ ሰማ፤ በምሬትና ተስፋ ሊቆርጥ በቀረበ ድምፅም «የዳዊት ልጅ ኢየሱስ ሆይ፥ ማረኝ» እያለ ጮኸ። የጌታችን ስሱ ጆሮዎች የጸሎቱን ድምፅ ወዲያውኑ ያዙ፤ ለማኙንም እንዲህ አለው፦

«ሂድ፤ እምነትህ አድኖሃል። ወዲያውም አየ በመንገድም ተከተለው።»

እያለቀሰች ንስሐ ለገባችው፣ እግሩን በእንባዋ ለምታጥበውና በራስ ጠጉሯ ለምታብሰው ሴት ኢየሱስ የሚያበረታቱና ነፍስን የሚያጽናኑ ቃሎችን ይናገራል፦ «እምነትሽ አድኖሻል፤ በሰላም ሂጂ»።

አንድ ቀን ኢየሱስ «ኢየሱስ ሆይ፥ አቤቱ፥ ማረን» ብለው በአንድነት ለጸለዩት ጸሎት መልስ አሥር ለምጻሞችን በአንድ ጊዜ ፈወሰ፤ ሄደውም ራሳቸውን ለካህናት እንዲያሳዩ ነገራቸው። «እነሆም፥ ሲሄዱ ነጹ»።