ልብ በኃጢአት ሲታወክ፣ እግዚአብሔር ሰላምን እስኪናገር ድረስ ለልብ ሰላምን አትናገር

ዘጠነኛው መመሪያ፦ ልብ በኃጢአት ሲታወክ፣ እግዚአብሔር ሰላምን እስኪናገር ድረስ ለልብ ሰላምን አትናገር — ኃጢአትን ሳይጸየፉ የሚገኝ ሰላም ጤናማ አይደለም፤ ለራሳችን በራሳችን የምንሰፍረው ሰላምም እንዲሁ ነው — ሰላማችንን ለራሳችን በራሳችን የምንሰፍርበትን ጊዜ እንዴት ልናውቅ እንደምንችል — ስለዚያ ምርመራ የተሰጡ መመሪያዎች — በቸልታ ሰላምን መናገር ከንቱ መሆኑ፤ እንዲሁም በሁሉም ነገር ሳይሆን በአንድ ነጠላ ጕዳይ ብቻ ሰላምን መናገር ከንቱ መሆኑ።

ዘጠነኛ፣ እግዚአብሔር ልብን ስለ ነፍስ ሕመሞቹ በደል ቢያውከው — ይህም በሥሩና በውስጥ በመኖሩ ረገድ ይሁን ወይም ከእርሱ በሚወጣ በማንኛውም ፍንዳታ ረገድ — እግዚአብሔር ሰላምን ሳይናገር ለራስህ ሰላምን እንዳትናገር ተጠንቀቅ፤ ይልቁንም ለነፍስህ የሚለውን አድምጥ። ይህ የሚቀጥለው መመሪያችን ነው፤ ይህ ካልተጠበቀ ልብ ለኃጢአት መታለል እጅግ የተጋለጠ ይሆናል።

ይህ እጅግ ታላቅ ጕዳይ ነው። ሰው በዚህ ነገር የገዛ ነፍሱን ቢያታልል አሳዛኝ ነገር ነው። እግዚአብሔር ለነፍሳችን ካለው ርኅራኄ የተነሣ ራሳችንን እንድንፈትንና እንድንመረምር የሚሰጠን ማስጠንቀቂያዎች ሁሉ ያለ መሠረት ለራሳችን ሰላምን የመናገርን ይህን ታላቅ ክፋት ለመከላከል የታለሙ ናቸው፤ ይህ ደግሞ በመጨረሻ እግዚአብሔርን በመቃወም ራሳችንን መባረክ ማለት ነው። የእኔ ሥራ በአደገኛነቱ ላይ ማተኮር ሳይሆን፣ አማኞች ይህን እንዲከላከሉ መርዳትና ይህን በሚያደርጉበት ጊዜም እንዲያውቁ ማድረግ ነው።

ይህን መመሪያ በትክክል ለመያዝ የሚከተለውን ልብ በል፦ —

1. እግዚአብሔር ለወደደው ጸጋን መስጠቱ ታላቁ ልዩ መብቱና ሉዓላዊነቱ እንደ ሆነ ሁሉ («የሚወደውን ይምረዋል» (ሮሜ 9:18)፤ ከሰው ልጆችም ሁሉ መካከል የወደደውን ይጠራል፣ የወደደውንም ይቀድሳል)፣ እንዲሁ ከተጠሩት፣ ከጸደቁትና ሊያድናቸው ከወደዳቸው መካከል እንኳ፣ ጸጋን ከሰጣቸው ከእነዚያው መካከል፣ ለወደደው ሰውና በወደደው መጠን ሰላምን የመናገርን ይህን መብት ለራሱ ያስቀራል። በተለይ ከአማኞች ጋር በሚያደርገው አያያዝ እርሱ «የመጽናናት ሁሉ አምላክ» ነው፤ ማለትም በቤተሰቡ ውስጥ ቈልፎ የሚያስቀምጣቸውና ከዚያም ለልጆቹ ሁሉ እንደ ወደደ የሚያድላቸው የመልካም ነገሮች አምላክ ነው። ጌታ ይህን አጥብቆ ይናገራል (ኢሳይያስ 57:16-18)። በዚያ ስፍራ አጥብቆ የተነገረው እዚህ የምንመለከተው ጕዳይ ነው። እግዚአብሔር ስብራታቸውንና ሐዘናቸውን እንደሚፈውስ ሲናገር፣ ይህን መብት በልዩ ሁኔታ ለራሱ ይወስዳል፤ «እኔ እፈጥረዋለሁ» ይላል (ቁጥር 19)፤ — «ስለ እነዚህ ስለ ቈሰሉት ምስኪን ፍጥረታት እንኳ እኔ እፈጥረዋለሁ፤ እንደ ሉዓላዊነቴም እንደ ወደድሁ እሰጠዋለሁ።»

ስለዚህ በተፈጥሮ ሁኔታ ውስጥ ካሉት አንጻር ጸጋን በማደሉ እንደሚሆነው — እግዚአብሔር ይህን የሚያደርገው በታላቅ ጥንቃቄና ምርጫ ነው፤ በመውሰዱና በመተዉም የሚያደርገው አካሄድ በውጫዊ ገጽታ ሲታይ ብዙ ጊዜ ከሚጠበቀው ሁሉ ፈጽሞ የራቀና ተቃራኒ ነው — እንዲሁ በጸጋ ሁኔታ ውስጥ ካሉት አንጻር የሰላምንና የደስታን ማካፈል በተመለከተም እንዲሁ ነው፤ — በአሠራሩ ውስጥ ከሚታዩ ማናቸውም ምክንያቶች አንጻር ብዙ ጊዜ እኛ ከምንጠብቀው ፈጽሞ በራቀ መንገድ ይሰጣቸዋል።

2. እግዚአብሔር ለወደደው እንደሚፈጥረው፣ እንዲሁ ሰላምን ወደ ሕሊና ማድረስ የክርስቶስ ልዩ መብት ነው። ቍስሏን በሐሰት ለፈወሰችውና ሰላምን ልትናገር በማይገባት ጊዜ ለራሷ ሰላምን ለተናገረችው ለሎዶቅያ ቤተ ክርስቲያን ሲናገር፣ «አሜን የሆነው፥ የታመነውና እውነተኛው ምስክር» የሚለውን ስም ለራሱ ይወስዳል (ራእይ 3:14)። ስለ ሁኔታችን በእውነት እንዳለ ይመሰክራል። እኛ ምናልባት ልንሳሳትና በከንቱ ራሳችንን ልናስጨንቅ፣ ወይም በሐሰት መሠረት ላይ ራሳችንን ልናሞካሽ እንችላለን፤ እርሱ ግን «አሜን የሆነው፥ የታመነውና እውነተኛው ምስክር» ነው፤ ስለ ሁኔታችንና ስለ ኑሮአችን የሚናገረውም በእርግጥ እንዳለ ነው። «ዓይኑ እንደምታይ አይፈርድም» ተብሎ ስለ እርሱ ተነግሯል (ኢሳይያስ 11:3)፤ — ይህም እኛ እንደምናደርገው በማናቸውም ውጫዊ ገጽታ ወይም ለስሕተት በተጋለጠ በማናቸውም ነገር አይደለም፤ ይልቁንም እያንዳንዱን ጕዳይ በእርግጥ እንዳለ ይፈርዳል፤ ይበይናልም።

እነዚህን ሁለት የመግቢያ ምልከታዎች ይዛችሁ፣ ሰዎች እግዚአብሔር ሰላምን ይናገራቸው እንደ ሆነ፣ ወይስ ለራሳቸው ብቻ ሰላምን ይናገሩ እንደ ሆነ የሚያውቁባቸውን አንዳንድ ደንቦች እሰጣለሁ፦—

1. ሰዎች ለራሳቸው በእርግጥ ሰላምን የሚናገሩት፣ ይህን ማድረጋቸው ሰላምን ስለሚናገሩለት ስለዚያ ኃጢአት ሊታሰብ በሚችል እጅግ ታላቅ መጸየፍ ሳይታጀብ ሲቀርና ስለ እርሱም ራሳቸውን ሳይጸየፉ ሲቀሩ ነው። ሰዎች በኃጢአት ቈስለው፣ ታውከውና ተጨንቀው፣ በክርስቶስ ደም በኩል ከእግዚአብሔር ምሕረት በቀር መድኃኒት እንደሌላቸው አውቀው ወደ እርሱና በእርሱ ወደ ተሰጡት የኪዳኑ ተስፋዎች ሲመለከቱ፣ በዚህም መልካም እንደሚሆንላቸውና እግዚአብሔር ይምራቸው ዘንድ ከፍ ከፍ እንደሚል አስበው ልባቸውን ሲያረጋጉ፣ ነገር ግን ስለ እርሱ ስለ ታወኩበት ኃጢአት ወይም ኃጢአቶች ነፍሳቸው እጅግ ታላቅ ወደ ሆነ መጸየፍ ሳትደርስ ስትቀር፣ — ይህ በእግዚአብሔር መፈወስ ሳይሆን ራስን መፈወስ ነው። ይህ ጌታ የቀረበው ታላቅና ብርቱ ነፋስ ብቻ ነው፤ ጌታ ግን በነፋሱ ውስጥ የለም። ሰዎች «የወጉትን ክርስቶስን» በእውነት «ሲመለከቱ» — ይህ ከሌለ ፈውስም ሰላምም የለም — «ያለቅሳሉ» (ዘካርያስ 12:10)፤ ስለ እርሱ ያለቅሳሉ፤ በዚህም ምክንያት እንኳ እርሱን የወጋውን ኃጢአት ይጸየፋሉ። ለፈውስ ወደ ክርስቶስ በምንሄድበት ጊዜ እምነት በተለይ እንደ ተወጋ አድርጋ ትመለከተዋለች። እምነት ወደ እርሱ እንደምትቀርብበትና ከእርሱ ጋር እንደምታደርገው ኅብረት አጋጣሚዎች ክርስቶስን በልዩ ልዩ መንገድ ትመለከተዋለች። አንዳንድ ጊዜ ቅድስናውን፣ አንዳንድ ጊዜ ኃይሉን፣ አንዳንድ ጊዜ ፍቅሩን፣ [አንዳንድ ጊዜ] በአባቱ ዘንድ ያለውን ሞገስ ትመለከታለች። ለፈውስና ለሰላም በምትሄድበት ጊዜ ግን በተለይ የኪዳኑን ደም፣ መከራውን ትመለከታለች፤ «በእርሱ ቍስል እኛ ተፈወስን፤ የደኅንነታችንም ተግሣጽ በእርሱ ላይ ነበረ»ና (ኢሳይያስ 53:5)። ፈውስን በምንፈልግበት ጊዜ ቍስሉ ሊታይ ይገባዋል፤ — የጳጳሱ ተከታዮች የሆኑ የአምልኮ ሰዎች እንደሚያደርጉት በውጫዊ ታሪኩ አይደለም፤ ይልቁንም በመስቀሉ ፍቅር፣ ቸርነት፣ ምሥጢርና ዓላማ ነው፤ ሰላምን በምንፈልግበት ጊዜም ተግሣጹ በዓይናችን ፊት ሊሆን ይገባዋል። እንግዲህ እላለሁ፤ ይህ እንደ እግዚአብሔር አሳብና በአማኞች ላይ በፈሰሰው በዚያ መንፈስ ኃይል ከተደረገ፣ ፈውስና ሰላም ስለሚፈለግለት ስለዚያ ኃጢአት ወይም ኃጢአቶች መጸየፍን ይወልዳል። እንዲሁ በሕዝቅኤል 16:60, 61፦ «ነገር ግን በብላቴንነትሽ ወራት ከአንቺ ጋር ያደረግሁትን ቃል ኪዳኔን አስባለሁ፥ የዘላለምንም ቃል ኪዳን አቆምልሻለሁ።» ከዚያስ ምን ይሆናል? «በዚያን ጊዜ መንገድሽን ታስቢያለሽ፥ ታፍሪያለሽም።» እግዚአብሔር በጽኑ የሰላም ኪዳን ሰላምን ሊናገር በቀረበ ጊዜ፣ ነፍስን ከእርሱ በተለየችባቸው መንገዶች ሁሉ በኀፍረት ይሞላታል። ሐዋርያው «ጸጸት የሌለበትን፥ ወደ መዳንም የሚያደርሰውን ንስሐ» ከሚያደርገው እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ ከሆነው ኀዘን ጋር አብረው ከሚገኙት ነገሮች አንዱ አድርጎ የሚጠቅሰው በቀልን ነው፦ «አዎን፣ እንዴት ያለ በቀል!» (2ኛ ቆሮንቶስ 7:11)። ስለ ጥፋታቸው፣ ስለ ስንፍናቸውም በቍጣና በበቀል መለስ ብለው አሰቡ። ኢዮብ ወደ ፍጹም ፈውስ በደረሰ ጊዜ፦ «አሁን ራሴን እጸየፋለሁ» ብሎ ጮኸ (ኢዮብ 42:6)፤ ይህን እስኪያደርግም ድረስ ጸንቶ የሚኖር ሰላም አልነበረውም። ምናልባት በኤሊሁ እጅግ ግሩም በሆነ ሁኔታ በተሰበከው በዚያ የነጻ ጸጋ ትምህርት (ምዕራፍ 33 ከቁጥር 14 እስከ 30) ራሱን አጽናንቶ ሊሆን ይችል ነበር፤ ነገር ግን ያን ጊዜ ቍስሎቹን ከላይ ብቻ በቆዳ ሸፍኖ ነበር፤ ወደ ፈውስ ሊደርስ ከሆነ ራሱን ወደ መጸየፍ መድረስ ነበረበት። በመዝሙር 78:33-35 የተጠቀሱትም ስለ ኃጢአትና በኃጢአት ምክንያት በታላቅ መከራና ጭንቀት ውስጥ በነበሩ ጊዜ እንዲሁ ነበር። በክርስቶስ በኩል ወደ እግዚአብሔር በቀረቡ ጊዜ (እንዲህ ማድረጋቸው ከሰጡት የማዕረግ ስሞች ግልጽ ነው፤ ዓለታቸውና ታዳጊያቸው ብለው ይጠሩታል፤ ሁለቱም ቃላት በየስፍራው ጌታ ክርስቶስን የሚያመለክቱ ናቸው) ለራሳቸው ሰላምን እንደ ተናገሩ አልጠራጠርም፤ ነገር ግን ጤናማና ጸንቶ የሚኖር ነበርን? አልነበረም፤ እንደ ማለዳ ጠል አለፈ። እግዚአብሔር ለነፍሳቸው አንዲት የሰላም ቃል እንኳ አልተናገረም። ታዲያ ሰላም ያልነበራቸው ስለ ምን ነበር? ወደ እግዚአብሔር በቀረቡ ጊዜ ስለ ሸነገሉት ነው። ይህስ በምን ይታወቃል? ቁጥር 37፦ «ልባቸው ከእርሱ ጋር የቀና አልነበረም፥ አልጸኑምም»፤ ለራሳቸው ሰላምን ስለ ተናገሩለት ስለዚያ ኃጢአት መጸየፍም ሆነ እርሱን መተው አልነበራቸውም። ሰው ለፈውስና ለሰላም የፈለገውን ያህል ልመና ያቅርብ፤ ወደ እውነተኛው ሐኪም ያቅርበው፤ በትክክለኛው መንገድ ያድርገው፤ ልቡንም በኪዳኑ ተስፋዎች ያረጋጋ፤ ነገር ግን ሰላም በተነገረ ጊዜ ቍስሉ ስለ ነበረውና መታወኩን ስላመጣው ስለዚያ ኃጢአት በጥላቻና በመጸየፍ ካልታጀበ፣ ይህ እግዚአብሔር የፈጠረው ሰላም ሳይሆን እኛው ራሳችን የገዛነው ሰላም ነው። ይህ ዋናው መግል ከታች ተቀምጦ ሳለ ቍስሉን ከላይ በቆዳ መሸፈን ብቻ ነው፤ ያም መግል በክፉ ሽታ፣ በመከራና በአደጋ እንደ ገና ፈንድቶ እስኪወጣ ድረስ ይበሰብሳል፣ ይመግላል፣ ይበላልም። በእንደዚህ ያለ መንገድ የሚሄዱ ምስኪን ነፍሳት — ከኃጢአት ጋር አብሮ ከሚሄደው የርኵሰት እድፍ ይልቅ የኃጢአት ችግር ይበልጥ የሚሰማቸው፣ ምሕረትን ለማግኘት የሚቀርቡ፣ አዎን በክርስቶስ ወደ ጌታ ምሕረትን ለማግኘት የሚቀርቡ፣ ነገር ግን የኃጢአታቸውን ጣፋጭ ጕርሻ ከምላሳቸው በታች የሚያቆዩ — እላለሁ፣ እነዚህ እውነተኛና ጽኑ ሰላም እናገኛለን ብለው ከቶ አያስቡ። ለምሳሌ፣ ልብህ ዓለምን ተከትሎ ሲሮጥ ታገኘዋለህ፤ ይህም ከእግዚአብሔር ጋር ባለህ ኅብረት ያውክሃል፤ መንፈስም በግልጥ፦ «ዓለምን የሚወድ ቢኖር የአብ ፍቅር በእርሱ የለም» ይልሃል። ይህ ለነፍስህ ፈውስና ለሕሊናህ መረጋጋት በክርስቶስ ከእግዚአብሔር ጋር ጕዳይህን እንድትይዝ ያነሣሣሃል፤ ይሁን እንጂ ከዚህ ጋር ክፉውን ነገር ራሱን በፍጹም መጸየፍ በአንተ ላይ ጸንቶ አይኖርም፤ እንዲያውም ምናልባት ያ ነገር በራሱ በበቂ ሁኔታ የሚወደድ ሆኖ፣ የሚያስከትላቸው ውጤቶች ብቻ ያሳስቡህ ይሆናል። ምናልባት ትድን ይሆናል፤ ነገር ግን በእሳት እንደሚድን ይሆናል፤ እግዚአብሔርም ከአንተ ጋር ከመጨረሱ በፊት የሚያደርገው ሥራ ይኖረዋል፤ በዚህ ሕይወት ግን ጥቂት ሰላም ብቻ ይኖርሃል፤ — በዘመንህ ሁሉ ትታመማለህ፣ ትዝላለህም (ኢሳይያስ 57:17)። ይህ በብዙ ክርስትናን የሚናገሩ ሰዎች ሰላም ሥር የሚገኝና ሰላማቸውን የሚያባክን ማታለያ ነው። ስለ ምሕረትና ስለ ይቅርታ በሙሉ ኃይላቸው ይተጋሉ፤ ይህንም ሲያደርጉ ከእግዚአብሔር ጋር ታላቅ ኅብረት ያላቸው ይመስላሉ፤ በፊቱ ይወድቃሉ፣ ስለ ኃጢአታቸውና ስለ ስንፍናቸው ያለቅሳሉ፤ ስለዚህ ማንም ሰው — እንዲያውም እነርሱ ራሳቸው — እነርሱና ኃጢአቶቻቸው አሁን በእርግጥ ተለያይተዋል ብሎ ያስባል፤ እንዲሁም ለጥቂት ጊዜ ልባቸውን የሚያረካ ምሕረትን ይቀበላሉ። ነገር ግን ጥልቅ ምርመራ በተደረገ ጊዜ፣ ስለ ተነጋገሩበት ስንፍና ወይም ስንፍናዎች አንዳች የተሰወረ ማስቀሪያ ነበረ፤ — ቢያንስ አስፈላጊ የሆነው ያ ፍጹም መጸየፍ አልነበረም፤ ሰላማቸውም ሁሉ ደካማና የበሰበሰ መሆኑ ቶሎ ይገለጣል፤ ሰላምን የመለመኑ ቃላት በአፋቸው ካሉበት ጊዜ በላይ እምብዛም አይቆይም።

2. ሰዎች የእነርሱ የኃጢአት ወቀሳና የአእምሮ መርሖች ወደሚያደርሷቸው መደምደሚያዎች ተመሥርተው ለራሳቸው ሰላምን ሲሰፍሩ፣ ይህ የሐሰት ሰላም ነው፤ ጸንቶም አይኖርም። ይህን ስል ምን ማለቴ እንደ ሆነ በጥቂቱ እገልጻለሁ። አንድ ሰው በኃጢአት ቈስሏል፤ በሕሊናው ላይ የአንዳች ኃጢአት ወቀሳ አለበት፤ ለወንጌል እንደሚገባ በቅንነት አልተመላለሰም፤ በእግዚአብሔርና በነፍሱ መካከል ሁሉ ነገር መልካምና ትክክል አይደለም። አሁን ምን ሊደረግ እንደሚገባ ያስባል። ብርሃን አለው፤ የትኛውን መንገድ መያዝ እንዳለበት፣ ነፍሱም ቀድሞ እንዴት እንደ ተፈወሰች ያውቃል። የእግዚአብሔር ተስፋዎች ቍስሉን ለመፈወስና ልቡን ለማረጋጋት የሚጠቀምባቸው ውጫዊ መንገዶች መሆናቸውን አስቦ ወደ እነርሱ ይሄዳል፤ ይመረምራቸዋል፤ ቃል በቃል አገላለጻቸው ለሁኔታው በቀጥታ የሚስማማውን አንዱን ወይም ከዚያ በላይ የሆኑትን ያገኛል። ለራሱም፦ «እግዚአብሔር በዚህ ተስፋ ይናገራል፤ እዚህ ከቍስሌ ጋር እኩል ርዝመትና ስፋት ያለውን መለጠፊያ እወስዳለሁ» ይላል፤ የተስፋውንም ቃል ወደ ሁኔታው ያመጣዋል፤ በሰላምም ይቀመጣል። ይህ በተራራው ላይ የታየ ሌላ መገለጥ ነው፤ ጌታ ቅርብ ነው፤ ጌታ ግን በእርሱ ውስጥ የለም። ይህ «ስለ ኃጢአት ስለ ጽድቅም ስለ ፍርድም» ሊወቅሰን ብቻውን የሚችል የመንፈስ ሥራ ሳይሆን፣ የአስተዋይና የአመዛዛኝ ነፍስ ተራ ድርጊት ብቻ ነው። ሦስት ዓይነት ሕይወት እንዳለ እንናገራለን፤ — የሚያድግ (የዕፅዋት) ሕይወት፣ የሚሰማ (የእንስሳት) ሕይወት፣ የሚያመዛዝን ወይም የሚያስተውል ሕይወት፤ — አንዳንድ ነገሮች የሚያድገውን ሕይወት ብቻ አላቸው፤ አንዳንዶች ደግሞ የሚሰማውንም አላቸው፤ ይህም የቀደመውን ይጨምራል፤ አንዳንዶች ደግሞ የሚያመዛዝነውን ሕይወት አላቸው፤ ይህም ሁለቱን ሌሎች ያጠቃልላል፤ እነርሱንም አስቀድሞ ይፈልጋል። እንግዲህ የሚያመዛዝነው ሕይወት ያለው ለዚያ መርሕ የሚስማማ ብቻ ሳይሆን ለሁለቱ ለሌሎችም የሚስማማ ድርጊት ይፈጽማል፤ — ያድጋል፣ ይሰማዋልም። በእግዚአብሔር ነገሮች ረገድ ሰዎችም እንዲሁ ናቸው። አንዳንዶች ተራ ተፈጥሯዊ እና አስተዋይ ሰዎች ብቻ ናቸው፤ አንዳንዶች ደግሞ ብርሃን ከመብራት ጋር የተጨመረ የኃጢአት ወቀሳ አላቸው፤ አንዳንዶች ደግሞ በእውነት ዳግመኛ የተወለዱ ናቸው። እንግዲህ የኋለኛው ያለው ሰው ሁለቱ የቀደሙትም አሉት፤ ስለዚህም አንዳንድ ጊዜ በአስተዋዩ ሰው መርሖች፣ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ብርሃን በበራለት ሰው መርሖች ይሠራል። እውነተኛው መንፈሳዊ ሕይወቱ የእንቅስቃሴዎቹ ሁሉ መርሕ አይደለም፤ ሁልጊዜ በእርሱ ኃይል አይሠራም፤ ፍሬዎቹም ሁሉ ከዚያ ሥር የሚወጡ አይደሉም። እኔ በምናገርበት በዚህ ጕዳይ፣ የመጀመሪያ ተፈጥሯዊ ችሎታዎቹ ከፍ የሚሉበት በኃጢአት ወቀሳና በብርሃን መርሕ ብቻ ይሠራል፤ መንፈስ ግን በእነዚህ ውኆች ሁሉ ላይ ፈጽሞ አይሰፍፍም። ምሳሌ እንውሰድ፦ የነፍስ ቍስልና መታወክ ወደ ኃጢአት ተመልሶ በመውደቅ ምክንያት የመጣ ነው እንበል፤ — ክፋቱ ወይም ስንፍናው ምንም ይሁን ምን፣ በይዘቱ እጅግ ትንሽ ቢሆንም እንኳ፣ በዚህ ምክንያት በነፍስ ላይ ከሚደርሱት ቍስሎች የሚበልጥ ጥልቅ ቍስል፣ የሚበልጥም መታወክ የለም፤ — በአእምሮው መረበሽ ውስጥ ያን በኢሳይያስ 55:7 ያለውን ተስፋ ያገኛል፦ «እግዚአብሔር ይምራል፤ አምላካችንም ይቅርታን ያበዛል»፤ — ይቅርታን ያበዛል ወይም ይጨምራል፤ ደግሞ ደጋግሞ ያደርገዋል፤ ወይም በሆሴዕ 14:4 ያለውን፦ «ከዳተኝነታቸውን እፈውሳለሁ፤ በገዛ ፈቃዴ እወድዳቸዋለሁ።» ሰውየው ይህን ያስባል፤ በዚህም ለራሱ ሰላምን ይደመድማል፤ የእግዚአብሔር መንፈስ ተስፋውን ለእርሱ ያደርሰው ወይም አያደርሰው፣ ለፊደሉ ሕይወትንና ኃይልን ይሰጠው ወይም አይሰጠው፣ ያን አይመለከትም። እግዚአብሔር ጌታ ሰላምን ይናገር እንደ ሆነ አያደምጥም። ምናልባት ገና ፊቱን የሚሰውረውን እግዚአብሔርን አይጠብቅም፤ እግዚአብሔርም ምስኪኑ ፍጡር ሰላምን ሰርቆ ይዞት ሲሮጥ ያያል፤ ከእርሱ ጋር እንደ ገና የሚነጋገርበትና ወደ አዲስ ሒሳብ የሚጠራበት ጊዜ እንደሚመጣ ያውቃል፤ ያን ጊዜም ሰውየው እግዚአብሔር እጁን ይዞ በማይወስደው ስፍራ አንድ እርምጃ እንኳ መሄድ ከንቱ መሆኑን ያያል።

በእርግጥ በዚህ ላይ ተነሥተው ጣልቃ የሚገቡ ሌሎች ብዙ ጥያቄዎችን እዚህ አያለሁ። ሁሉንም ልመለከታቸው አልችልም፤ ስለ አንዱ በጥቂቱ እናገራለሁ።

እንግዲህ እንዲህ ሊባል ይችላል፦ «መንፈስ ቅዱስ ቍስላችንን ለመፈወስና ልባችንን ለማረጋጋት የሚመራን መንገድ ይህ ይመስላልና፣ ብቻችንን በምንሄድበትና መንፈስም አብሮን በሚሄድበት ጊዜ እንዴት እናውቃለን?»

መልስ፦ (1.) ከእናንተ ማንም በዚህ ረገድ ከመንገድ የወጣ ቢሆን እግዚአብሔር ፈጥኖ ያሳውቃችኋል፤ ምክንያቱም «ለዋሆችን በፍርድ ይመራቸዋል፥ ለዋሆችንም መንገዱን ያስተምራቸዋል» (መዝሙር 25:9) የሚለው ተስፋው ያላችሁ ከመሆኑም በላይ፣ ሁልጊዜ እንድትስቱ አይተዋችሁም። እላለሁ፣ ዕራቍትነታችሁ በበለስ ቅጠል እንዲሸፈን አይፈቅድም፤ ይልቁንም ቅጠሎቹንና በእነርሱ ያላችሁን ሰላም ሁሉ ይወስዳል፤ በእንደዚህ ባለ አምቡላ ላይም እንድትረጉ አይፈቅድላችሁም። ቍስላችሁ እንዳልተፈወሰ ቶሎ ታውቃላችሁ፤ ማለትም ሁኔታችሁ እንዲህ እንደ ሆነ ወይም እንዳልሆነ በውጤቱ ፈጥናችሁ ታውቃላችሁ። እንዲህ የምታገኙትና የምትቀዳጁት ሰላም ጸንቶ አይኖርም። አእምሮ በራሱ ወቀሳዎች ተሸንፎ ሳለ፣ መታወኮች የሚጨብጡት መያዣ የለም። ጥቂት ቆዩ፤ እነዚህ ሁሉ ምክንያቶች ይቀዘቅዛሉ፤ በሚነሣውም በመጀመሪያው ፈተና ፊት ይጠፋሉ። ነገር ግን፣ —

(2.) ይህ መንገድ በአብዛኛው የሚያዝበት ያለ መጠበቅ ነው፤ መጠበቅ ደግሞ በእንደዚህ ያለ ሁኔታ እንዲለማመዱት እግዚአብሔር የሚጠይቀው ጸጋና ያ ልዩ የእምነት ድርጊት ነው። እግዚአብሔር አንዳንድ ጊዜ በቅጽበት፣ በአንድ አፍታ እንደሚባለው፣ ነፍስን እያቈሰለና እየፈወሰ ወዲያውኑ እንደሚመጣባት አውቃለሁ፤ — ዳዊት የሳኦልን ልብስ ጫፍ በቈረጠ ጊዜ እንዲህ እንደ ነበረ ተረድቻለሁ፤ ነገር ግን በተለመደው በእንደዚህ ያለ ጕዳይ እግዚአብሔር የባሪያ ዓይን ወደ ጌታው እንደሚመለከት እንዲሁ መጠበቅንና መድከምን፣ መጠባበቅንም ይጠይቃል። ነቢዩ ኢሳይያስ፦ «ፊቱን ከያዕቆብ ቤት የሚሰውረውን እግዚአብሔርን እጠብቃለሁ» ይላል (ኢሳይያስ 8:17)። እግዚአብሔር ልጆቹ ከቤቱ ሸሽተው በሄዱ ጊዜ ለጥቂት ጊዜ በደጁ ላይ እንዲተኙ ይፈልጋል እንጂ ወዲያውኑ ዘው ብለው እንዲገቡበት አይፈልግም፤ ወደ እርሱ ለመምጣት እስከማይደፍሩ ድረስ ባፈሩ ጊዜ እጃቸውን ይዞ ጐትቶ ካላስገባቸው በቀር። እንግዲህ ራሳቸውን የሚፈውሱ፣ ወይም ለራሳቸው ሰላምን የሚናገሩ ሰዎች በአብዛኛው ይቸኩላሉ፤ አይዘገዩም፤ እግዚአብሔር የሚናገረውን አያደምጡም፤ ነገር ግን ለመፈወስ ወደ ፊት ይገሠግሣሉ።

(3.) እንዲህ ያለው መንገድ ሕሊናንና አእምሮን፣ ማለትም የነፍስን አመዛዛኝና ደምዳሚ ክፍል፣ ቢያረጋጋም እንኳ ልብን በዕረፍትና በጸጋ በሚገኝ እርካታ አያጣፍጠውም። የሚቀበለው መልስ ኤልሳዕ ለንዕማን፦ «በሰላም ሂድ» ብሎ ከሰጠው መልስ ጋር እጅግ ይመሳሰላል፤ ይህ አእምሮውን አረጋጋለት፤ ነገር ግን ልቡን አጣፍጦለት እንደ ሆነ፣ ወይም በመፈወሱ ምክንያት በዚያን ጊዜ በውስጡ ከተቀሰቀሰው ተፈጥሯዊ ደስታ ሌላ በማመን የሚገኝን ደስታ ሰጥቶት እንደ ሆነ እጅግ እጠራጠራለሁ። ጌታ፦ «ቃሎቼ መልካም አያደርጉምን?» ይላል (ሚክያስ 2:7)። እግዚአብሔር ሲናገር በቃሎቹ ውስጥ የማስተዋላችንን ወቀሳ የሚመልስ እውነት ብቻ አይደለም ያለው፤ ይልቁንም መልካምም ያደርጋሉ፤ ለፈቃድና ለልብ ዝንባሌዎች ጣፋጭና መልካም፣ የሚወደድም ነገር ያመጣሉ፤ በእነርሱም «ነፍስ ወደ ዕረፍቷ ትመለሳለች» (መዝሙር 116:7)።

(4.) ከሁሉም የከፋው፣ ሕይወትን አያሻሽልም፤ ክፉውን አይፈውስም፤ የነፍስን ሕመም አያስወግድም። እግዚአብሔር ሰላምን ሲናገር ነፍስ «ወደ ስንፍና እንዳትመለስ» ይመራታል፣ ይጠብቃታልም። እኛ ራሳችን ስንናገረው ግን ልብ ከክፉው አይላቀቅም፤ እንዲያውም ነፍስን በማፈግፈግ ልማድ ውስጥ ለማስገባት በዓለም ላይ ካሉት መንገዶች ሁሉ የሚፈጥነው ይህ ነው። ራስህን ከለጠፍህ በኋላ ከትግሉ ፈጽመህ ከመላቀቅ ይልቅ እንደ ገና ወደ ጦርነቱ ለመግባት እንደ ተበረታታህ ብታገኝ፣ ከገዛ ነፍስህ ጋር ስትሠራ እንደ ነበርህ፣ ኢየሱስ ክርስቶስና መንፈሱ ግን በዚያ እንዳልነበሩ እጅግ ግልጽ ነው። አዎን፣ ብዙ ጊዜም ተፈጥሮ ሥራዋን ከሠራች በኋላ፣ ጥቂት ቀናት ሳያልፉ ዋጋዋን ልትቀበል ትመጣለች፤ በፈውሱ ሥራ ንቁ ተሳታፊ ስለ ነበረችም ለአዲስ መቍሰል ልትከራከር ዝግጁ ትሆናለች። እግዚአብሔር ሰላምን በሚናገርበት ጊዜ ግን ነፍስ ዳግመኛ በጠማማነት እንዳትሠራ ብርቱ ግዴታ የሚሆንባት ያን ያህል ጣፋጭነትና የፍቅሩ መገለጥ አብረው ይመጣሉ።

3. ለራሳችን ሰላምን የምንናገረው ይህን በቸልታ ስናደርግ ነው። ነቢዩ በአንዳንድ አስተማሪዎች ላይ ስለዚህ ያማርራል፦ «የሕዝቤን ሴት ልጅ ስብራት በቀላሉ ፈወሱ» (ኤርምያስ 6:14)። ከአንዳንድ ሰዎችም ጋር እንዲሁ ነው፤ የቍስላቸውን መፈወስ ቀላል ሥራ ያደርጉታል፤ ወደ ተስፋዎቹ አንድ ጊዜ መመልከት፣ የእምነት ቅጽበታዊ እይታ ይበቃቸዋል፤ ጕዳዩም በዚያ ያልቃል። ሐዋርያው «የሰሙት ቃል ከሰሚዎቹ ጋር በእምነት ስላልተዋሐደ አልጠቀማቸውም» ይለናል (ዕብራውያን 4:2)፤ — μὴ συγκεκραμένος (ሜ ሲንኬክራሜኖስ)፤ ማለትም «በሚገባ አልተዋሐደም»፣ ከእምነትም ጋር አልተቀላቀለም። በተስፋው ውስጥ ወዳለው የምሕረት ቃል መመልከት ብቻ አይበቃም፤ ይልቁንም ወደ ባሕርይዋ እስኪዋሐድ ድረስ ከእምነት ጋር ሊቀላቀል ይገባዋል፤ ያን ጊዜ በእርግጥ ነፍስን ይጠቅማታል። በሕሊናህ ላይ ድካምና መታወክ ያጀበው ቍስል ኖሮብህ አሁን ከእርሱ ነጻ ከሆንህ፣ እንዴት እንዲህ ሆንህ? «የይቅርታንና የፈውስን ተስፋዎች ተመለከትሁ፤ እንዲሁም ሰላምን አገኘሁ።» አዎን፣ ነገር ግን ምናልባት እጅግ ቸኩለህ ይሆናል፤ ነገሩን በላዩ ብቻ አድርገኸዋል፤ ተስፋውን ከእምነት ጋር እስክታቀላቅለውና ኃይሉ ሁሉ በነፍስህ እስኪሰራጭ ድረስ አልተመገብኸውም፤ በቸልታ ብቻ አደረግኸው። ብዙ ሳይቆይ ቍስልህ እንደ ገና ፈንድቶ ሲወጣ ታገኘዋለህ፤ እንዳልተፈወስህም ታውቃለህ።

4. ለራሱ በአንድ ጕዳይ ሰላምን የሚናገር ሰው ሁሉ፣ በዚያው ጊዜ ከእግዚአብሔር ጋር ምንም ያልተነጋገረበት ያላነሰ ክብደት ያለው ሌላ ክፉ ነገር በመንፈሱ ላይ ተጭኖበት ከሆነ፣ ያ ሰው ሰላም ሳይኖር «ሰላም» ይላል። ምን ማለቴ እንደ ሆነ በጥቂቱ ልግለጽ፦ አንድ ሰው በፍጹም ጽድቅ ከእርሱ የሚጠበቅበትን አንድ መንፈሳዊ ተግባር ምናልባት ደጋግሞ ቸል ብሏል፤ ሕሊናው ተጨንቋል፤ ነፍሱ ቈስላለች፤ ከኃጢአቱ የተነሣ በአጥንቱ ውስጥ ዕረፍት የለውም፤ ፈውስን ይፈልጋል፤ ሰላምንም ያገኛል። ሆኖም በዚያው መካከል ምናልባት የእግዚአብሔርን መንፈስ እጅግ የሚያሳዝን ዓለማዊነት፣ ወይም ትዕቢት፣ ወይም ሌላ አንዳች ስንፍና በዚያ ሰው ብብት ውስጥ ተሸሽጎ ሊሆን ይችላል፤ እነርሱም አያውኩትም፣ እርሱም አያውካቸውም። ያ ሰው ከሰላሙ ማንኛውም ክፍል ከእግዚአብሔር እንደ ሆነ አያስብ። ሰዎች ትእዛዛቱን ሁሉ በእኩል ሲያከብሩ ያን ጊዜ መልካም ይሆንላቸዋል። እግዚአብሔር ከኃጢአታችን ያጸድቀናል፤ ነገር ግን በእኛ ውስጥ ያለችውን ትንሺቱን ኃጢአት እንኳ አያጸድቅም፤ «ክፉውን እንዳያይ ዓይኖቹ ንጹሓን የሆኑ አምላክ ነው።»

5. ሰዎች በራሳቸው ለሕሊናቸው ሰላምን ሲናገሩ፣ እግዚአብሔር ለነፍሳቸው ራስን ማዋረድን የሚናገረው እምብዛም አይደለም። የእግዚአብሔር ሰላም የሚያዋርድ ሰላም፣ የሚያቀልጥ ሰላም ነው፤ በዳዊት ጕዳይ እንደ ነበረው፤ ናታን የይቅርታውን ዜና ባመጣለት ጊዜ እንደ ነበረው ያለ ጥልቅ ራስን ማዋረድ ከቶ አልነበረውም።

ነገር ግን፦ «ከአንዳች ልዩ ቍስል ጋር በተያያዘ ልብን ለማረጋጋት የተስፋን መጽናናት እንደ ራሳችን አድርገን መውሰድ የምንችለው መቼ ነው?» ትሉ ይሆናል።

አንደኛ፣ በአጠቃላይ፦ እግዚአብሔር ሲናገረው ነው፤ ጊዜው መቼም ይሁን፣ ይፍጠን ወይም ይዘግይ። ቀደም ብዬ ነግሬአችኋለሁ፤ እርሱ ይህን በኃጢአቱ ቅጽበት እንኳ ሊያደርገው ይችላል፤ ነፍስም አሳቡን በእርሱ ውስጥ መቀበል ግድ እስኪሆንባት ድረስ በማይቋቋም ኃይል ሊያደርገው ይችላል፤ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ረዘም ላለ ጊዜ እንድንጠብቅ ያደርገናል፤ ነገር ግን ሲናገር — ይፍጠን ወይም ይዘግይ፣ ኃጢአት በምንሠራበት ወይም ንስሐ በምንገባበት ጊዜ ይሁን፣ የነፍሳችን ሁኔታ የፈለገውን ይሁን — እግዚአብሔር ከተናገረ ሊቀበሉት ይገባል። እንዲህ ማለት ከተቻለ፣ ከእርሱ ጋር በምናደርገው ኅብረት ውስጥ እርሱ ሊሰጠን እጅግ ፈቃደኛ የሆነውን ያን ብርቱ መጽናናት እንዳንቀበል ከሚከለክሉን ከአለማመን ፍርሃቶቻችን ይበልጥ ጌታን የሚያስቸግረው ምንም ነገር የለም።

ነገር ግን እንዲህ ትሉ ይሆናል፦ «ከነበርንበት ፈቀቅ አላልንም። እግዚአብሔር ሲናገረው ልንቀበለው ይገባናል፤ ይህ እውነት ነው፤ ነገር ግን እርሱ መቼ እንደሚናገር እንዴት እናውቃለን?»

(1.) እግዚአብሔር እንደሚናገረው በተረዳን ጊዜ ሰላምን ወደ መቀበል፣ እርሱንም መቀበል ተግባራችን መሆኑን ወደ ማወቅ ሁላችንም በተግባር ብንደርስ ምንኛ ደስ ባለኝ! ነገር ግን፣ —

(2.) እንዲህ ማለት ከተቻለ፣ በእምነት ውስጥ ክርስቶስ በእውነት ሲናገር ድምፁን የምታውቅበት የተሰወረ ውስጣዊ ስሜት አለ፤ ብፅዕት ድንግል ወደ ኤልሳቤጥ በመጣች ጊዜ «ፅንሱ በማኅፀንዋ ውስጥ ዘለለ»፤ እንዲሁ ክርስቶስ በእውነት ወደ ልብ በቀረበ ጊዜ እምነት በልብ ውስጥ ትዘላለች። ክርስቶስ፦ «በጎቼ ድምፄን ያውቃሉ» ይላል (ዮሐንስ 10:4)፤ — «ድምፄን ያውቃሉ፤ ድምፄን መስማት ለምደዋል»፤ ከንፈሮቹ ለእነርሱ ሲከፈቱና በጸጋ ሲሞሉም ያውቃሉ። ሙሽራይቱ በሚያሳዝን ሁኔታ ውስጥ ነበረች (መኃልየ መኃልይ 5:2)፤ በመዘናጋት ተኝታ ነበር፤ ሆኖም ክርስቶስ እንደ ተናገረ ወዲያውኑ፦ «የሚናገረው የውዴ ቃል ነው!» ብላ ትጮኻለች። ድምፁን ታውቅ ነበር፤ ከእርሱ ጋር ኅብረት ማድረግንም እጅግ ስለ ለመደች ወዲያውኑ ታውቀዋለች፤ እናንተም እንዲሁ ታውቃላችሁ። ራሳችሁን ከእርሱ ጋር ለመተዋወቅና ኅብረት ለማድረግ ብታለማምዱ፣ በድምፁና በእንግዳ ድምፅ መካከል በቀላሉ ትለያላችሁ። ይህንንም κριτήριον (ክሪቴሪዮን)፣ ማለትም መለኪያ፣ ይዛችሁ ሂዱ፦ እርሱ በሚናገርበት ጊዜ ማንም ሰው ከቶ ባልተናገረው ዓይነት ይናገራል፤ በኃይል ይናገራል፤ ለደቀ መዛሙርቱ እንዳደረገው በአንድም በሌላም መንገድ «ልባችሁ ይቃጠልባችሁ» ዘንድ ያደርጋል (ሉቃስ 24)። ይህንንም የሚያደርገው «እጁን በበሩ ቀዳዳ በማስገባት» ነው (መኃልየ መኃልይ 5:4)፤ — ማለትም እናንተን ለመያዝ መንፈሱን ወደ ልባችሁ በማስገባት ነው።

መልካሙንና ክፉውን ለመለየት ልቡናው የለመደ፣ የክርስቶስን የመገናኛ መንገዶች፣ የመንፈስን የአሠራር ሁኔታና በተለምዶ የሚያስገኛቸውን ውጤቶች ዘወትር በመመልከት በማስተዋልና በልምምድ ያደገ ሰው በዚህ ጕዳይ ለራሱ የተሻለው ፈራጅ ነው።

ሁለተኛ፣ የጌታ ቃል ለነፍሳችሁ መልካም ቢያደርግ፣ እርሱ ይናገረዋል፤ ቢያዋርድ፣ ቢያነጻ፣ ተስፋዎች ለተሰጡባቸውም ዓላማዎች — ይኸውም ለማስወደድ፣ ለማንጻት፣ ለማቅለጥና ከመታዘዝ ጋር ለማስተሳሰር፣ ራስን ባዶ ለማድረግና ለመሳሰሉት — ጠቃሚ ቢሆን። ነገር ግን ይህ የእኔ ሥራ አይደለም፤ ይህን መመሪያ በመከታተልም ከዚህ በላይ ፈቀቅ አልልም። ይህ መመሪያ ካልተጠበቀ ኃጢአት ልብን ለማደንደን ታላቅ ብልጫ ያገኛል።