ራስን መመርመር

«በሃይማኖት ብትኖሩ ራሳችሁን መርምሩ፤ ራሳችሁን ፈትኑ፤ …» (2ኛ ቆሮንቶስ 13:5)

ባክስተር ቃል በቃል ለማለት በሚቻል መልኩ የነፍሳት ሐኪም ነበር — ሕክምናን አጥንቷል፤ የገዛ ሕመሞቹን በሐኪም ጥንቃቄ መዝግቧል፤ ያንኑ ዘዴም በውስጣዊው ሕይወት ላይ ተጠቀመበት። ከመድኃኒት በፊት ምርመራ። አብዛኞቹ ክርስቲያኖች ራሳቸውን ከቶ እንደማይመረምሩ፣ ጥቂቶች ራሳቸውን የሚጎዳ በሆነ መንገድ እንደሚመረምሩ፣ በጥቂቶች የሚቆጠሩት ብቻ ደግሞ በመልካም ሁኔታ እንደሚያደርጉት ያምን ነበር። በመጨረሻዎቹ ሁለቱ መካከል ያለው ልዩነት የዚህ ምዕራፍ ዋና ጉዳይ ነው።

ለምን ታዘዘ

መጽሐፍ ቅዱስ ይህን ይጠይቃል፤ ባክስተርም የጀመረው ከዚያ ነበር።

«መንገዳችንን እንመርምር እንፈትንም፥ ወደ እግዚአብሔርም እንመለስ።» (ሰቆቃው ኤርምያስ 3:40)

«ሰው ግን ራሱን ይፈትን፥ እንዲሁም ከእንጀራው ይብላ ከጽዋውም ይጠጣ።» (1ኛ ቆሮንቶስ 11:28)

ይህ አስፈላጊ የሆነበት ምክንያት መጽሐፍ ቅዱስ ራሱ የሚሰጠው ነው፦ ያለ ጥረት ራሳችንን እናውቃለን ብለን በራሳችን ልንታመን አንችልም።

«ልብ ከሁሉ ይልቅ ተንኰለኛ ነው፥ እጅግም ክፉ ነው፤ ማንስ ያውቀዋል?» (ኤርምያስ 17:9)

ባክስተር የጥቅሱን ሁለተኛ ክፍል በቁም ነገር ወሰደው። ልብ የተበላሸ ብቻ አይደለም፤ የተበላሸውም ጥፋቱን ከባለቤቱ በሚሰውር መንገድ ነው። ይህም ማለት ሰው ስለ ራሱ ያለው ምቹና ጠቅላላ ግምት እምብዛም ዋጋ የለውም፤ ጉዳዩም ሆን ተብሎ የሚደረግ ድካም ይጠይቃል ማለት ነው።

ዘዴው

ባክስተር የተወሰነ ልምምድን መከረ፤ ልምምዱም የሚያስደንቅ ነገር የለበትም። የተወሰነ ጊዜ — ቢቻል በየዕለቱ፣ በቀኑ መጨረሻ፣ ከመተኛት በፊት። በሳምንት አንድ ጊዜ የሚደረግ ግምገማ እጅግ የራቀ እንደ ሆነ አሰበ፤ እስከዚያ ድረስ አብዛኛው ነገር ተረስቶ ይሆናልና። ሁሉን በጠቅላላ ከመቃኘት ይልቅ የተለዩ ጥያቄዎች። ባክስተር የጥያቄዎች ዝርዝር አዘጋጅቶ ሰጥቷል፤ ዋጋቸውም ተጨባጭ በመሆናቸው ላይ ነው። ይህን ቀን እንዴት ተጠቀምሁበት? የት በደልሁ፤ በደሉስ በምን ተጀመረ? ማድረግ ሲገባኝ ቸል ያልሁት ምንድን ነው? በምን ተቈጣሁ፤ ያ ቍጣስ ምን ይገልጣል? በቤቴ ያሉትን ሰዎች እንዴት ያዝኋቸው? የት ታበይሁ? በፊታቸው ልደግመው የማልችለውን ነገር ስለ ማንም ተናግሬአለሁን?

«በመኝታችሁ ላይ ልባችሁን መርምሩ፥ ዝምም በሉ።» (መዝሙር 4:4)

ኃጢአትን ዝርዝር አከማችቶ ከማቆየት ይልቅ እየተገኘ ወዲያው መናዘዝ። የልምምዱ ዓላማ ማስረጃ መሰብሰብ ሳይሆን የተገኘውን መፍታት ነው። ለነገም ትንሽና ግልጽ የሆነ ውሳኔ።

ልምምዱን አስተማማኝ የሚያደርገው ግብዣ

ጤናማ ራስን መመርመርን ከታመመ ውስጣዊ ብዝበዛ የሚለየው ነገር ይህ ነው፤ ባክስተርም ይህን በሚገባ ያውቅ ነበር።

«አቤቱ፥ መርምረኝ ልቤንም እወቅ፤ ፈትነኝ አሳቤንም እወቅ፤ በእኔ ዘንድ የበደል መንገድ እንዳለ እይ፥ የዘላለምንም መንገድ ምራኝ።» (መዝሙር 139:23-24)

ዳዊት ራሱን ብቻውን እንደማይመረምር አስተውል። እግዚአብሔር እንዲመረምረው ይለምናል። ይህ ስለ ልምምዱ ያለውን ነገር ሁሉ ይለውጣል። ልቡን ብቻውን የሚመረምር ሰው የችግሩ አካል የሆነውን ችሎታ እየተጠቀመ ነው፤ እንደ ባሕርዩም ወይ እጅግ ጥቂት ያገኛል ወይ እጅግ ብዙ ያገኛል። እግዚአብሔር እንዲመረምረው የሚጋብዝ ሰው ግን ብቻውን አይደለም፤ ምርመራውን የሚያካሂደው የከፋውን አስቀድሞ የሚያውቅና ያም ሆኖ ፊቱን ያላዞረ አንዱ ነው። መዝሙሩ የሚያበቃበትንም አስተውል፦ የዘላለምን መንገድ ምራኝ። ዓላማው ወደ ፊት መራመድ ነው፤ የንብረት ቈጠራ አይደለም።

ልምምዱ ሲበላሽ

ባክስተር የዚህ ልምምድ የመሳት አደጋ በሚገባ ይታየው ነበር፤ የእረኝነት ጥበቡ እጅግ ጎልቶ ከሚታይባቸው ስፍራዎች አንዱም ይህ ነው። ራስን መመርመር ለትምክህተኞች መድኃኒት፣ ለፈሪዎች ግን መርዝ ነው። እጅግ የሚያስፈልጋቸው ከቶ የማያደርጉት ናቸው፤ አብዝተው የሚያደርጉት ደግሞ ብዙ ጊዜ አሳንሰው ሊያደርጉት የሚገባቸው ናቸው። ያለ ዕረፍት ወደ ውስጥ ብቻ የሚመለከት ርኅሩኅ ሕሊና ቅድስናን ሳይሆን ሽባነትን ያፈራል — ባክስተር «ትካዜ» ብሎ ወደ ጠራው ሁኔታም ሊንሸራተት ይችላል፤ ይህም «ትካዜ ለያዛቸው የሚሆን ምክር» የተባለው ምዕራፍ ርእስ ነው። ጥንቃቄዎቹ ሊጠቀሱ የሚገባቸው ናቸው። ራስህን በተወሰኑ ጊዜያት መርምር፤ ከዚያም አቁም። ምርመራውን ቀኑን ሙሉ ይዘኸው አትዙር። ስሜቶችህን ሳይሆን ምግባርህን መርምር። ስሜቶች ከጤና፣ ከአየር ጠባይና ከእንቅልፍ ጋር ይለዋወጣሉ፤ የሚያረጋግጡትም እጅግ ጥቂት ነው። በመጨረሻም ዓይንህን ወደ ውጭ አንሣ። ልምምዱ መጨረስ ያለበት በአንተ ላይ ሳይሆን በክርስቶስ ላይ ነው፤ መድኃኒቱ ያለው በዚያ ነውና።

«የእምነታችንን ራስና ፈጻሚውን ኢየሱስን ተመልክተን …» (ዕብራውያን 12:2)

ያለ ተስፋ መቍረጥ ይህን ማድረግ ካልቻልህ ደግሞ ብቻህን አታድርገው። ወደሚያውቅህ ጥበበኛ አማኝ ውሰደው።

እዚህ ካለው ሁሉ እጅግ ተግባራዊው ትንሹ ነው። ዛሬ ማታ ከመተኛትህ በፊት ስለ ዛሬው ቀን አራት ጥያቄዎችን ጠይቅ፤ የሚገለጠውን ፍታ፤ ከዚያም አቁም። በቅንነት የሚያልፉ ዐሥር ደቂቃዎች ከአንድ ዓመት ግልጽ ያልሆነ ጭንቀት ይልቅ ብዙ ያሳዩሃል።

ልብን መጠበቅ

አንድ ተጨማሪ አጽንኦት አለ፤ ባክስተር አብዛኛው ራስን መመርመር የሚያነጣጥረው እጅግ ዘግይቶ እንደ ሆነ ያሰበው በዚህ ነጥብ ላይ ነበርና።

«ልብህን በትጋት ሁሉ ጠብቅ፤ የሕይወት መውጫ ከእርሱ ነውና።» (ምሳሌ 4:23)

ምሳሌው ሥራውን የሚያስቀምጠው ከምንጩ አጠገብ ነው። አንድ ኃጢአት ወደ ንግግር ወይም ወደ ድርጊት በደረሰ ጊዜ ለተወሰነ ጊዜ ሲፈጠር ቆይቷል፤ ውጤቱን ብቻ መመርመርም ወንዝን በአፉ ላይ ሆኖ እየተመለከቱ ደለሉ ከየት እንደ መጣ እንደ መገረም ነው። የባክስተር ምክር ለጅማሬዎች ትኩረት መስጠት ነበር። የቍጣውን ቃል ሳይሆን ለሁለት ሳምንት ሲበስል የቆየውን ቂም። ያልታመነውን ድርጊት ሳይሆን ከወራት በፊት ያንን ሊታሰብ የሚችል ያደረገውን ትንሽ ማላላት። ምንዝሩን ሳይሆን ከሚገባው በላይ ደስ ያሰኘውን የመጀመሪያውን ጭውውት። ብዙውን ጊዜ እንደምናውቅ አስተዋለ። በዚያው ጊዜ አንድ ነገር ይሰማናል — ትንሽ ያለመረጋጋት ስሜት፣ ነገሩን ለማንም ለመናገር አለመፈለግ — እኛም እንሽረዋለን። ያ መሻር ደጋግሞ ሲደረግ ሕሊና ዝም እንዲል የሚሠለጥንበት መንገድ ይሆናል።

«የወይናችን ቦታ አበባ አውጥቶአልና ወይኑን የሚያጠፉትን ቀበሮዎችን፥ ጥቃቅኑን ቀበሮዎች አጥምዱልን።» (መኃልየ መኃልይ 2:15)

በተግባር ይህ የሚሆነው በማታው ግምገማ የተደረገውን ብቻ ሳይሆን ነገሩ የት እንደ ተጀመረም በመጠየቅ ነው። ስጠብቅ ሳለሁ ስለ ምን አስብ ነበር? በደስታ ደጋግሜ ያሰላሰልሁት ምንድን ነው? ላለመናገር የወሰንሁት ምንድን ነው? ባክስተር ይህ ጨቋኝ እንዳይሆን የሚጠብቅ ማበረታቻም ጨመረ። ልብን መጠበቅ ማለት በእያንዳንዱ ግፊት ላይ እምነት ማጣት ማለት አይደለም። ልቡ የታደሰ አማኝ ብዙዎቹ የልቡ እንቅስቃሴዎች መልካም ሆነው ያገኛቸዋል፤ እግዚአብሔርም በዚያ ይሠራል። ልምምዱ የጥርጣሬ ሳይሆን የትኩረት ልምምድ ነው — ከእግዚአብሔር የሆነውን ለመመገብ ያልሆነውንም ለማራብ፣ የሚነሣውን ማስተዋል ነው።

ወደ ጌታ ማዕድ መቅረብ

አዲስ ኪዳን ራስን መመርመርን በተለይ ከአንድ አጋጣሚ ጋር ያያይዘዋል፤ ባክስተርም ለዚያ ተመጣጣኝ ክብደት ሰጠው።

«ሰው ግን ራሱን ይፈትን፥ እንዲሁም ከእንጀራው ይብላ ከጽዋውም ይጠጣ።» (1ኛ ቆሮንቶስ 11:28)

ዐውዱ በጌታ እራት ላይ የሚያሳዩት ጠባይ ቅሌት የሆነበት ጉባኤ ነው — መለያየት፣ ድሆች ጦማቸውን ሲያድሩ ባለ ጠጎች መብላታቸው — የጳውሎስም መመሪያ እያንዳንዱ ሰው ከመቅረቡ በፊት ራሱን እንዲመለከት ነው። የባክስተር አጥቢያዎች ከቍርባን በፊት የዝግጅት ጊዜ ያከብሩ ነበር፤ ብዙው የግል ትምህርቱም የተሰጠው በዚያን ጊዜ ነበር። ይህ ልማድ በአብዛኛው ቀርቷል፤ ከእርሱም ጋር አንድ ነገር ጠፍቷል። ነገር ግን ጳውሎስ ያዘዘው ምርመራ በጥንቃቄ መነበብ አለበት፤ ብዙ ጊዜ ከዓላማው ተቃራኒ እንዲሆን ይደረጋልና። ለቆሮንቶስ ሰዎች የሚገባቸው እስኪሆኑ ድረስ እንዲርቁ አይነግራቸውም፤ እንዲህ ቢሆን ማንም አይቀርብም ነበር። ራሳቸውን እንዲፈትኑና እንዲሁ እንዲበሉ ይነግራቸዋል። ምርመራው ወደ ማዕዱ የሚወስድ መንገድ ነው እንጂ በፊቱ የቆመ አጥር አይደለም።

«ኃጢአተኞችን ሊያድን ክርስቶስ ኢየሱስ ወደ ዓለም መጣ የሚለው ቃል የታመነ ነው … ከኃጢአተኞችም ዋና እኔ ነኝ።» (1ኛ ጢሞቴዎስ 1:15)

ስለዚህ የሚጠየቁት ጥያቄዎች የተለዩና የተወሰኑ ናቸው። በክርስቶስ እታመናለሁን? ይዤ ለማቆየት ያሰብሁት የሙጥኝ ያልሁት ኃጢአት አለን? እዚህ ካለው ሰው መካከል ያልታረቅሁት አለን? ሦስተኛው ጥያቄ የጳውሎስ ዐውድ እጅግ አጥብቆ የሚያነሣው፣ እኛም ብዙ ጊዜ የምንዘልለው ነው። ከቍርባን በፊት ስለ ግል ኃጢአቶቹ ብቻ ሳይሆን ስለ ግንኙነቶቹም ራሱን የሚመረምር ጉባኤ በአንድ ዓመት ውስጥ እጅግ የተለየ ሆኖ ይታይ ነበር።

ለማሰላሰልና ለተግባር

1. በየማታው የተወሰነ ጊዜ — ዐሥር ደቂቃ — መድብ፤ ሁሉን በጠቅላላ ከመቃኘት ይልቅ የተለዩ ጥያቄዎችን ተጠቀም።

2. ብቻህን ከመመርመር ይልቅ እግዚአብሔር እንዲመረምርህ ለምን። ይህ ይበልጥ አስተማማኝም ይበልጥ ትክክለኛም ነው።

3. ኃጢአትን እየተገለጠ ወዲያው ተናዘዝ፤ ለነገም በአንድ ትንሽ ውሳኔ ጨርስ።

4. ስሜቶችህን ሳይሆን ምግባርህን መርምር። ስሜቶች ከነፍስህ ይልቅ እንቅልፍህን አጥብቀው ይከተላሉ።

5. በክርስቶስ ላይ በማየት ጨርስ። ልምምዱ ራስህን እያየህ ቢተውህ፣ ከመጨረሻው አንድ እርምጃ ቀድመህ አቁመሃል።

ጸሎት

ጌታ ሆይ፣ ራሴን የማውቀው ከምገምተው ያነሰ ነው፤ ልቤም የከፋውን ነገር ከእኔ ይሰውራል።

ይህን ብቻዬን ለማድረግ አልሞክርም። አቤቱ፥ መርምረኝ ልቤንም እወቅ። ዛሬ ያደረግሁትን፣ ቸል ያልሁትን፣ የተናገርሁትንና ምንጩንም አሳየኝ።

በጨለማ ደጋግሜ ከማብሰልሰል ይልቅ ነገሩን ለማየት ቅንነትን፣ በቀጥታ ወደ አንተ ለማምጣትም እምነትን ስጠኝ።

የዘላለምንም መንገድ ምራኝ — ወደ ውስጥ ብቻ ሳይሆን ወደ ፊት። አሜን።