በእምነት መመላለስ

ከመጽሐፍ ቅዱስ ገጸ ባሕርያት መካከል በእምነት መመላለስ ምን እንደ ሆነ የሚያሳዩ ሰዎችን እንድትመርጥ ብትጠየቅ፣ እነማንን ትመርጣለህ?

ዕድሜው ከሰማንያ ዓመት በላይ ሆኖ ሳለ ግዙፋንን ለመዋጋት የፈለገውን ካሌብን? የበዓልን ነቢያት ሁሉ የተቋቋመውን ኤልሳዕን?

ሕይወቱን ሊያሳጣው እንደሚችል እያወቀ በግልጽ የጸለየውን ዳንኤልን? ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስ የእምነት ምሳሌ አድርጎ የሚጠቅሳቸውን ሰዎች ማየት እጅግ ትኩረት የሚስብ ነው።

ከላይ ከተጠቀሱት አንዳቸውም አይደሉም!

ሐዋርያው ጳውሎስ ለሮሜ ሰዎች በጻፈው መልእክቱ ስለ እምነት ሲጽፍ፦ «ሰው ያለ ሕግ ሥራ በእምነት እንዲጸድቅ እንቆጥራለንና» ይላል (ሮሜ 3:28)። ከዚያም ምዕራፍ አራትን በሙሉ ለአባቶች አለቃ ለአብርሃም ምሳሌነት ይሰጣል፤ ስለ እርሱም «እምነቱ ለአብርሃም ጽድቅ ሆኖ ተቆጠረለት» ተብሎ ተጽፎአል።

ሐዋርያው ያዕቆብም የእምነትን ሕይወት የሚያሳይ ዋነኛ ምሳሌ አድርጎ አብርሃምን ይወስዳል፤ ከሥራ የተለየ እምነት የሞተ ነው ብሎም ያውጃል።

እንዲህ ሲል ይጠይቃል፦ «አባታችን አብርሃም ልጁን ይስሐቅን በመሠዊያው ባቀረበ ጊዜ በሥራ የጸደቀ አልነበረምን? እምነት ከሥራው ጋር አብሮ ያደርግ እንደ ነበረ፥ በሥራም እምነት እንደ ተፈጸመ ትመለከታለህን?» (ያዕቆብ 2:21-22)።

ይሁን እንጂ ያዕቆብ ሁለተኛ ምሳሌ ይጨምራል፤ ይህም ለሁላችንም እንግዳ ሳይመስለን አይቀርም። ወደ ኢያሪኮ የተላኩትን ሰላዮች የተቀበለቻቸውን ጋለሞታይቱን ረዓብን ያቀርብልናል። በማንኛውም ሰብዓዊ መመዘኛ ብትታይ የምትመሰገን ሰው አልነበረችም፤ የተናቀ ሥራ ከመከተሏም በላይ ለራሷ ደኅንነት ብቻ የምታስብ ከሃዲና ውሸታም ነበረች። ቢሆንም የእምነት ምሳሌ ተብላ ተጠቅሳለች።

ከዚህ ይበልጥ የሚያስገርመው ደግሞ እርሷን እንዲህ አድርጎ የቈጠረው ያዕቆብ ብቻ አለመሆኑ ነው! የዕብራውያን መልእክት ጸሐፊም በሰፊው ዝርዝሩ ውስጥ ስሟን ይጠቅሳል። ቀድሞ ስለ እምነት በነበረኝ ግንዛቤ እርሷንም ሆነ በዕብራውያን 11 የተጠቀሱትን ሌሎች ብዙዎችን በፍጹም አልመርጥም ነበር! እንግዲያስ መለወጥ ያለበት ስለ እምነት ያለኝ ግንዛቤ ሳይሆን አይቀርም።

አንዳንዶች ዕብራውያን 11ን «የእምነት ጀግኖች» ብለው እስከ መሰየም ይደርሳሉ። እኔ ግን በዚያ ምንም ጀግና አላይም። በእምነት በመመላለስ ውስጥ ልዩ ልዩ ሁኔታዎችን ያሳለፉ እንደ አንተና እንደ እኔ ያሉ ተራ ሰዎች ብቻ ናቸው።

አንዳንዶች በእምነት መንግሥታትን ድል ነሡ፤ ሌሎች ደግሞ በእምነት ተገደሉ! ለምዕራፉ የሚሻለው ርዕስ «የእምነት ምሳሌዎች» የሚል ነው፤ ምክንያቱም ዓላማው እግዚአብሔር በሉዓላዊነቱ ፈቃዱን በእነርሱ ውስጥና በእነርሱ በኩል ለመፈጸም ወንዶችንና ሴቶችን በብዙ የተለያዩ መንገዶች እንደሚመራ ማሳየት ነው።

ለእኛ ሥቃይና ሞት እግዚአብሔር ለአማኝ ካለው ፈቃድ ጋር የሚስማሙ አይመስሉንም፤ ታሪክ ግን ቤተ ክርስቲያን በሰማዕታት ደም ላይ እንዴት በፍጥነት እንዳደገች በሚያሳዩ ታሪኮች የተሞላ ነው። «ለክብሩ ምስጋና» ይሆኑ ዘንድ እንዲሞቱ የእግዚአብሔር ፈቃድ ነበረ። ይህ ማለት ግን እርሱ ለሰዎች ስሜት ርኅራኄ የለውም ማለት አይደለም።

እንዴታ፣ አለው እንጂ፤ ነገር ግን በቅዱሳኑ መካከል በሕይወታቸው ከሚያመጡለት ክብር ይልቅ በመከራቸውና በሞታቸው የሚበልጥ ክብር የሚያመጡለትን ሰዎች እያዘጋጀ ነው። ለእነርሱም «የሚበልጠውን ትንሣኤ» ዋስትና ሰጥቶአቸዋል።

«አንዳንድ ጊዜ ፀሐይ በደመቀችበት ተራራ ላይ፣ እግዚአብሔር ውድ ልጆቹን ይመራል።

አንዳንድ ጊዜ በሸለቆ፣ ከሁሉ በጨለመው ሌሊት፣ እግዚአብሔር ውድ ልጆቹን ይመራል።

አንዳንዶችን በውኃ፣ አንዳንዶችን በጎርፍ፣ አንዳንዶችን በእሳት፣ ሁሉንም ግን በደሙ።

አንዳንዶችን በታላቅ ኀዘን፣ እግዚአብሔር ግን መዝሙር ይሰጣል፣ በሌሊቱ ወራትና ቀኑን ሙሉ» (ጂ. ኤ. ያንግ)።

በወንጌላት ውስጥ ኢየሱስ ስለ እምነታቸው ያመሰገናቸው ስድስት ሰዎች ብቻ ናቸው። የጳውሎስ፣ የያዕቆብና የዕብራውያን ጸሐፊ ምርጫዎች ቅንድብህን ካስነሡ፣ ኢየሱስ የመረጣቸውን እስክታይ ድረስ ቆይ!

ቢያንስ ሦስቱ አይሁድ እንኳ አልነበሩም፤ አንዱ ለምጻም ነበረ፣ ሌላዋ ለብዙ ዓመታት ታማ ነበረች፣ አንዱ ዕውር ነበረ፣ ሦስቱ ራሳቸውን «የማይገባቸው» ብለው ተናገሩ፤ ሁሉም ደግሞ ኃጢአተኞች ነበሩ።

ሮማዊው የመቶ አለቃ → ማቴዎስ 8:5-13 አገልጋዩ በቤት ሽባ ሆኖ ተኝቶ ስለ ነበረ ጌታ ይፈውሰው እንደ ሆነ ለመነው።

ጌታ፦ «እኔ መጥቼ እፈውሰዋለሁ» አለ፤ የመቶ አለቃው ግን መልሶ፦ «ጌታ ሆይ፥ በቤቴ ጣራ ከታች ልትገባ አይገባኝም፤ ነገር ግን ቃል ብቻ ተናገር፥ ብላቴናዬም ይፈወሳል!» አለው።

ይህንን እንረዳ፤ በሮም ሠራዊት ውስጥ የመቶ አለቃነት ማዕረግ ታላቅ ክብር ያለው ስለ ነበረ፣ እርሱ በከተማይቱ ውስጥ ከሁሉ የተሻለ ቤት ሳይኖረው አይቀርም። ራሱን እንደማይገባው የቈጠረው ከማዕረጉ የተነሣ ሳይሆን ከራሱ እጅግ በሚበልጥ ሰው ፊት መሆኑን ስለ ተገነዘበ ነበር። ቀጥሎም፦ «ጌታ ሆይ፥ እንደ አንተው ሁሉ እኔ ደግሞ ለሌሎች ተገዥ ነኝ» አለ።

ኢየሱስን በምን ዓይነት ሥልጣን ሥር እንዳለ አድርጎ ቈጠረው? ከአይሁድ ባለ ሥልጣናት የተሰጠው ውክልና አልነበረውም፤ በታላቅ ረቢ እግር ሥር የተማረ ሰው ማዕረግም አልነበረውም። ተራ አናጢ ነበረ፤ ነገር ግን የእግዚአብሔር ቅባት ሥልጣን ነበረው፤ የመቶ አለቃውም ይህንን አወቀ። እንዴት? በእምነት!

ኢየሱስም ተደነቀና፦ «በእስራኤል እንኳ እንዲህ ያለ ትልቅ እምነት አላገኘሁም!» አለ።

እምነቱ የት ነበረ? የመቶ አለቃው ይህ ሰው፣ ኢየሱስ፣ መለኮታዊ ሥልጣን ያለው ሰው እንደ ሆነ ውስጣዊ ምስክርነት ነበረው። ያንን (የመንፈስ ቅዱስን) ምስክርነት ታዘዘ፤ ራሱንም ለዚያ ሥልጣን አስገዛ።

«‹ጌታ ሆይ፥ በቤቴ ጣራ ከታች ልትገባ አይገባኝም፤ ነገር ግን ቃል ብቻ ተናገር፥ ብላቴናዬም ይፈወሳል›» (ማቴዎስ 8:8)።

ደም የሚፈሳት ሴት → ማርቆስ 5:25-34 ይህች ምስኪን ሴት በብዙ ባለ መድኃኒቶች እጅ ብዙ መከራ ተቀብላ ነበር፤ ከአሳፋሪና ከሚያስጨንቅ ሕመሟ ግን አልተፈወሰችም። እንዲያውም ይበልጥ እየባሰባት ሄደ።

ሕጉ «ርኵስ» ብሎ ስላወጃት ተራው ሕዝብ የሚያገኛቸውን ብዙ መብቶች እንድታገኝ አልተፈቀደላትም ነበር። በዓላትን ማክበርም ሆነ ለማምለክ ወደ ምኵራብ መግባት አትችልም ነበር፤ ከሁሉም በላይ ደግሞ ወደ «ጻድቃኑ» ፈሪሳውያንና ወደ «ቅዱሳን ሰዎች» መቅረብ አልነበረባትም።

ስለ ኢየሱስ ሰምታ ነበር፤ ውስጣዊ ምስክርነት ግን እጇን ዘርግታ የልብሱን ጫፍ እንድትነካ ነገራት። ይህ እስከዚያ ድረስ የተማረችውን ሁሉ የሚቃረን ነበር፤ እርሷ ግን ታዘዘች፣ ተፈወሰችም። ለዚህ ምንም ቀዳሚ ምሳሌ አልነበረም። ሌሎች በዚሁ መንገድ ተፈውሰዋል ብላ ስለ ሰማች አላመነችም።

በቀላሉ ውስጣዊ ግፊትን ታዘዘች።

«እርሱም ‹ልጄ ሆይ፥ እምነትሽ አድኖሻል፤ በሰላም ሂጂ ከሥቃይሽም ተፈወሽ› አላት» (ማርቆስ 5:34)።

ከነናዊቷ ሴት → ማቴዎስ 15:22-28 ጋኔን ለያዛት ልጇ እርዳታ ስትፈልግ የዚህች ሴት ልብ ይሰበር ነበር። ወደ ጌታ መጣች፤ ነገር ግን እርሱ ራሱ እንኳ የናቃት መሰለ፤ ደቀ መዛሙርቱም ሊያባርሯት ሞከሩ።

አይሁዳዊት አልነበረችም፤ ነገር ግን እስከዚያ ጊዜ ድረስ ደቀ መዛሙርቱን ጨምሮ ማንም ያላየውን አየች። ኢየሱስን ጌታ፣ የዳዊት ልጅ እንደ ሆነ አወቀች። እነዚህ ለሚመጣው መሲሕ እንደሚሰጡ በሚገባ የሚታወቁ መጠሪያዎች ነበሩ። ሌሎች ገና አላወቁትም ነበር፤ ይህች ከነናዊት ሴት ግን አወቀችው። እንዲህ ያለው መገለጥ የሚመጣው በመንፈስ ቅዱስ ውስጣዊ ምስክርነት ብቻ ነው። ይኸው መገለጥ ወደ ሁለት ዓመት ገደማ ቆይቶ በሔርሞን ተራራ ላይ ለጴጥሮስ መጣ!

ኢየሱስ የልጆችን እንጀራ (ለአይሁድ የሚሆነውን ፈውስ) ለቡችሎች (ለአሕዛብ) መጣል መልካም አይደለም ብሎ ግንዛቤዋን፣ ማለትም መገለጧን፣ ፈተነ። መልሷ እርሱ በእርግጥ መሲሕ እንደ ሆነ በመገለጥ ሙሉ በሙሉ እንደ ተረዳች ያሳያል።

«በዚያን ጊዜ ኢየሱስ መልሶ ‹አንቺ ሴት፥ እምነትሽ ታላቅ ነው፤ እንደወደድሽ ይሁንልሽ› አላት። ልጅዋም ከዚያች ሰዓት ጀምሮ ዳነች» (ማቴዎስ 15:28)።

ዕውሩ በርጤሜዎስ → ማርቆስ 10:46-52 ዕውር ቢሆንም በርጤሜዎስ በኢየሱስ ዙሪያ ከነበረው ዓይን ያለው ታላቅ ሕዝብ ሁሉ ይበልጥ ማየት ይችል ነበር። የሚኖረው በተረገመችው በኢያሪኮ ከተማ ነበር፤ ዓይኑን አጥቶ ለማኝ ሆኗል፤ በዙሪያው ያሉት ሁሉ ይንቁት ነበር። በጮኸ ጊዜ ሕዝቡ ዝም እንዲል አጥብቀው ገሠጹት፤ እርሱ ግን መጮኹን አላቆመም፤ ምክንያቱም እንደ ከነናዊቷ ሴት እርሱም መገለጥን፣ ኢየሱስ መሲሕ እንደ ሆነ ውስጣዊ ምስክርነትን ተቀብሎ ነበር። «እርሱ ግን ‹የዳዊት ልጅ ሆይ፥ ማረኝ› እያለ አብዝቶ ጮኸ» (ማርቆስ 10:48)።

ኢየሱስም ለማኙን ወደ እርሱ ጠርቶ እንግዳ የሆነ ጥያቄ ጠየቀው፦ «ምን ላደርግልህ ትወዳለህ?» በርጤሜዎስም፦ «መምህር ሆይ፥ አይ ዘንድ» ብሎ መለሰ። ኢየሱስም፦ «ሂድ፤ እምነትህ አድኖሃል» አለው፤ ወዲያውም አየ (ማርቆስ 10:51-52)።

መገለጥ በአፍ ከመመስከር ቀደመ፤ ውጤቱም ፈውስ ሆነ።

በስምዖን ቤት የነበረችው ሴት → ሉቃስ 7:37-50 በዮሐንስ 11:2 እና በማቴዎስ 26:6 ይህች ሴት የአልዓዛር እኅት ማርያም እንደ ሆነች ተነግሯል። ፈሪሳዊው ስምዖን ድርጊቷን እየተመለከተ ኢየሱስ የማስተዋል ችሎታ እንደሚጎድለው አድርጎ ይፈርድበት ጀመር፤ እርሷ ኃጢአተኛ ተብላ ትታወቅ ነበርና። ኢየሱስ ግን ማን እንደ ሆነች በሚገባ ያውቅ ነበር፤ ድርጊቷንም ለቀብሩ እንደ መቀባት ቈጠረው። እርሷ ይህን ብዙም ሳትረዳው አትቀርም፤ ነገር ግን ለውስጣዊ ምስክርነት፣ ማለትም ለመንፈስ ቅዱስ ግፊት፣ በመታዘዝና በፍቅር ተነሣሥታ ለጌታ ትንቢታዊ በሆነ መንገድ አገለገለችው።

«[ኢየሱስ] ሴቲቱንም ‹እምነትሽ አድኖሻል፤ በሰላም ሂጂ› አላት» (ሉቃስ 7:50)።

አሥረኛው ለምጻም → ሉቃስ 17:11-19 አሥር ለምጻሞች ለመፈወስ ፈልገው ወደ ኢየሱስ መጥተው ነበር። ሁሉም «ንጹሕ» ተብለው እንዲታወጁ ወደ ካህናት ሂዱ ያላቸውን ትእዛዝ ታዘዙ። ይህ የብሉይ ኪዳን መስፈርት ነበረ፤ ከእነርሱም አንዱ ሳምራዊ ቢሆንም እርሱም ታዘዘ። ወደ ካህናቱ ሲሄዱ ሁሉም ተፈወሱ፤ ነገር ግን ፈውሱ የአስማት ብልሃት ሳይሆን ከእግዚአብሔር እንደ ሆነ የተገነዘበው ሳምራዊው ብቻ ነበረ፤ ስለዚህም በኢየሱስ እግር ላይ ወድቆ እግዚአብሔርን ያከብር ጀመር። የእግዚአብሔርን ልጅ የሚሰማ ድምፅ ታዝዞ ተፈወሰ።

«[ኢየሱስ] እርሱንም ‹ተነሣና ሂድ፤ እምነትህ አድኖሃል› አለው» (ሉቃስ 17:19)።

በስድስቱም ምሳሌዎች እምነት የታየውና የተፈጸመው በመታዘዝ ነበር። የተገነዘቡትን ሥልጣን፣ የተገለጠላቸውን መለኮትነት፣ የመንፈስን ግፊት ውስጣዊ ምስክርነት፣ የጌታንም የተነገረ ቃል መታዘዝ ባይኖር ኖሮ አንድም ተአምር ባልተመዘገበ ነበር።

የእምነት ትርጕም እንግዲያስ የክርክሩን ጥያቄዎች ሁሉ የሚመልስና የኢየሱስን፣ የጳውሎስን፣ የያዕቆብንና የዕብራውያንን ጸሐፊ ምርጫዎች የሚያብራራ በሆነ መንገድ እምነትን እንዴት እንተረጕመዋለን?

ሰዎች እምነትን እንዲተረጕሙ ስጠይቃቸው የተለመደው መልስ ዕብራውያን 11:1ን መጥቀስ ነው፦ «እምነትም ተስፋ ስለምናደርገው ነገር የሚያስረግጥ፥ የማናየውንም ነገር የሚያስረዳ ነው»፤ ነገር ግን ትርጓሜያቸውን እንዲያብራሩ ስጠይቃቸው አሳማኝ ማብራሪያ ያላቸው ጥቂቶች ብቻ ሆነው አገኛቸዋለሁ።

ለእኔ፣ ጸሐፊው የሚለው ባለፈው ምዕራፍ እንደ ተጠቀሰው ሐዋርያው ጳውሎስ በሌላ ስፍራ የተናገረውን ብቻ ነው።

ተስፋ የምናደርገው ምንድር ነው? የታዋቂው «የዕለት እንጀራችን» የዕለት ንባብ ተከታታይ ደራሲ ባርክሌይ ተስፋን «ለተሰጠው የተስፋ ቃል በጉጉት መጠባበቅ» ብሎ ይተረጕመዋል። ሐዋርያት ጳውሎስና ጴጥሮስ ሁለቱም በከሳሾቻቸው ፊት ስለ ታላቁ የትንሣኤ ተስፋችን መሰከሩ። ለእነርሱ ተስፋችን የተረጋገጠ ነው። ለዕብራውያን ጸሐፊ ደግሞ በእግዚአብሔር ፊት ባለው መጋረጃ ውስጥ እንደ ተተከለ መልሕቅ ነው። ተስፋ የምናደርገው በእርግጥ የምንቀበለውን ነው።

ከእግዚአብሔር ጸጋ ከሚፈሰው፣ እርሱ ተስፋ ከሰጠው በቀር ምን እንቀበላለን? የመዳን ስጦታውን፣ በውስጣችን የሚኖረውን የመንፈስ ቅዱስ ስጦታውን፣ በመንፈስ ቅዱስ የሚሰጡትን ስጦታዎቹን፦ ስጦታውን።

በገና ወይም በልደት ቀን ያለውን ትንሽ ልጅ በዓይነ ሕሊናዬ እሥለዋለሁ። ከወላጆቹ ልዩ የሆነ ነገር፣ ከፍቅራቸው የሚመነጭ ስጦታ፣ እንደሚቀበል ያውቃል። ታላቁን ቀን በጉጉት ይጠብቃል። በእርግጥ ለሚመጣው ነገር ተስፋ አለው። በመጨረሻም ተስፋ የተሰጠውን፣ ስጦታውን፣ ይቀበላል። ተስፋ ያደረገው ነገር በእጁ የገባበት ተጨባጭ እውነታ ይህ ነው። መጠባበቁ እውን ሆኗል።

እምነት ተስፋ ስለምናደርገው ነገር የሚያስረግጥ ነው፤ ስጦታ ነው።

ወደ ካናዳ መጀመሪያ በመጣሁ ጊዜ በአትክልት ቦታችን የነበሩትን ዛፎች ተመልክቼ በሚቀጥለው ጸደይ ፍሬያቸውን ለመደሰት በታላቅ ጉጉት ጠበቅሁ፤ ነገር ግን ምን ዓይነት ዛፎች እንደ ሆኑ አላውቅም ነበር። የአትክልት ሳይንስ ምሁር አይደለሁም፤ ዛፎቹን በቅጠላቸውም ሆነ በቅርጻቸው መለየት አልቻልኩም። ፍሬው መምጣት ሲጀምር ግን እያንዳንዱ ምን እንደ ሆነ አንዳች ጥርጥር አልነበረኝም። በፍሬያቸው አወቅኋቸው። የሚያስፈልገኝ ማስረጃ ፍሬው ነበር።

የዛፎቹ ተፈጥሮ አልተለወጠም፣ የዛፎቹ ባሕርይ አልተለወጠም፤ ነገር ግን ፍሬው እስኪመጣ ድረስ እነዚህ ከማስተዋሌ ተሰውረው ነበር። የማይታዩ ነገሮች ማስረጃ በቅርንጫፎቹ ላይ ያለው ፍሬ ነበር።

እንደዚሁም በመንፈስ የተሞላ ሕይወት ማስረጃው ፍሬው ነው።

ኢየሱስ እንዲህ አለ፦ «ዛፍ ከፍሬዋ ትታወቃለችና ዛፍዋን መልካም፥ ፍሬዋንም መልካም አድርጉ፥ ወይም ዛፍዋን ክፉ ፍሬዋንም ክፉ አድርጉ» (ማቴዎስ 12:33)። እምነት የማናየውን ነገር የሚያስረዳ ነው። ፍሬ ነው።

የዕብራውያን 11 ጸሐፊ የሚለው ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12:9 እና በገላትያ 5:22 ከተናገረው የተለየ አይደለም።

እምነትን የምተረጕመው ፈቃዱን እንዲያደርጉ የሚያንቀሳቅሳቸው በወንዶችና በሴቶች ልብ ውስጥ ያለ የእግዚአብሔር ጣት ብዬ ነው።

የሚገለጠው የልብ ዝንባሌ በሆነ መታዘዝ ነው። የአእምሮ ዝንባሌ አይደለም። ማመንና ምላሽ መስጠት ነው። የሚያንቀሳቅሰው ጣት የእግዚአብሔር ነው፤ የመታዘዝ ምላሹ ግን የእኛ ነው። ሰው ሊያደርገው የሚችለው የመጀመሪያውና ታላቁ የእምነት ሥራ ለመዳን በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ ማመን ነው። መገለጥ በአፍ ከመመስከር ይቀድማል (በሔርሞን ተራራ ላይ የነበረውን ጴጥሮስን ተመልከት)። የሚገለጠውም በንስሐ፣ በጥምቀት፣ በአፍ በመመስከርና በመልካም ሥራ (በጽድቅ ሥራዎች) ነው። እነዚህ በማይታዩበት ስፍራ ሰው የእምነትን እውነተኛነት (እንደ ያዕቆብ) በትክክል ሊጠራጠር ይችላል፤ እንዲህ ያለው እምነት በእርግጥ «የሞተ» ነው (ያዕቆብ 2:26)።

በእምነት መመላለስ ለፈቃዱ (ለተገለጠውም ላልተገለጠውም) በየዕለቱ መገዛት ነው። የአባባን እጅ አጥብቆ መያዝ! ጴጥሮስ እንዳለው፦ «ጌታ ሆይ፥ ወደ ማን እንሄዳለን?» (ዮሐንስ 6:68)። አጥብቀን ስንይዝ አባታችን ተራሮችን ማንቀሳቀስ ይችላል! ይህ የሆነው ከባሕርዩ የተነሣ ነው እንጂ ከአእምሯችን ብርታት ወይም ከማመናችን ጽናት የተነሣ አይደለም! አጋንንት እንኳ አባታችን ሊያደርገው በሚችለው ሁሉ እንደሚያምኑ ልብ በል፤ ያ ግን እንደ እምነት አይቈጠርም (ያዕቆብ 2:19)።