ሙሴ

«ሙሴ ከተወለደ በኋላ ወላጆቹ ያማረ ሕፃን መሆኑን አይተው በእምነት ሦስት ወር ሸሸጉት የንጉሥንም አዋጅ አልፈሩም። ሙሴ ካደገ በኋላ የፈርዖን የልጅ ልጅ እንዳይባል በእምነት እምቢ አለ፤ ለጥቂት ጊዜ በኃጢአት ከሚገኝ ደስታ ይልቅ ከእግዚአብሔር ሕዝብ ጋር መከራ መቀበልን መረጠ፤ ብድራቱን ትኩር ብሎ ተመልክቶአልና ከግብፅ ሀብት ይልቅ የክርስቶስን ነቀፋ የሚበልጥ ባለ ጠግነት አድርጎ ቈጠረ።

የንጉሡን ቍጣ ሳይፈራ የግብፅን አገር የተወ በእምነት ነበር፤ የማይታየውን እንደሚያየው አድርጎ ጸንቶአልና። አጥፊው የበኵሮችን ልጆች እንዳይነካ ፋሲካንና ደምን መርጨትን በእምነት አደረገ። በደረቅ ምድር እንደሚያልፉ በኤርትራ ባሕር በእምነት ተሻገሩ፥ የግብፅ ሰዎች ግን ሲሞክሩ ተዋጡ።» (ዕብራውያን 11:23-29)

የእግዚአብሔር ወዳጅ የሆነው የሙሴ ሕይወት ማጠቃለያ እዚህ ይጀምራል።

ከላይ ባለው አጭር የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል የተጠቀሰው ሙሉ ታሪክ በዘጸአት 2-14 ይገኛል።

ሙሴ በግብፅ ከተወለደ በኋላ፣ በዚያች ምድር ላይ የነገሠው ፈርዖን አይሁድ አንድ ቀን እጅግ በዝተው በግብፅ ላይ በኃይል እንዳይነሡ ስለ ፈራ፣ ወንድ ሕፃናት ሁሉ እንዲገደሉ አዋጅ አወጣ። አዋላጆቹ ግን እግዚአብሔርን ስለ ፈሩ ፈርዖን እንዳዘዘው አላደረጉም። እግዚአብሔርም ስለዚህ ድርጊታቸው ባረካቸው፤ የአይሁድ ሕዝብም እጅግ በረታ።

ትንሽ ወንድ ልጅ የነበረው አንድ ዕብራዊ ቤተሰብ፣ እግዚአብሔር የተሸሸገውን ሕፃን ለፈርዖን ልጅ እስከ ገለጠበት ጊዜ ድረስ ልጁን በእምነት በደንገል መካከል ሸሸገው (ዘጸአት 1-2)። ይህን ሌዋዊና ሚስቱን ልጃቸውን እግዚአብሔር ወደ ወሰነው ስፍራ እንዲሸሽጉ የመራቸው እግዚአብሔር ነበር፤ ሕፃኑም በልዕልቷ ይገኝ ዘንድ ነበር።

እምነታቸው የተገለጠው ይህን ውስጣዊ ግፊት በታዘዙበት መንገድ ነው።

ሙሴ ካደገ በኋላ፣ በምድያም ምድር እረኛ እንዲሆን እግዚአብሔር መራው (ዕብራውያን 11:27)። በዚያም የአማቱን የዮቶርን በጎች እየጠበቀ እስከ ሰማንያ ዓመቱ ቆየ (ዘጸአት 2:11-3:1)። ታሪኩ በተፈጥሮአዊ መንገድ ሲተረክ ግን ሙሴ ሰው ስለ ገደለ ፈርዖንን ፈርቶ እንደ ሸሸ ይነግረናል! ያደገው በፈርዖን ቤት ቢሆንም፣ ያስተማሩት ዕብራውያን አገልጋዮች — ከእነርሱም መካከል የገዛ እናቱ — ነበሩ፤ ራሱንም የዕብራውያን ሕዝብ ልጅ አድርጎ ያውቅ ነበር። በግብፅ ግርማና ሀብት ቢከበብም፣ ወደ ተወለደበት ሕዝብ ውስጣዊ ስሕበት ይሰማው ነበር። ይህም ናፍቆት ወደ ነፍስ ግድያ ዓመፅና ወደ ብቸኝነት ስደት ፈነዳ።

መጻሕፍት እርስ በርሳቸው ይቃረናሉ ብዬ አላምንም፤ ስለዚህ በዕብራውያን 11 ያለውን ዘገባ፣ ሙሴ የፈርዖንን ቍጣ እንዳይቀምስ እግዚአብሔር በሕይወቱ የሰጠውን አመራር የሚገልጽ አድርገን ማንበብ አለብን። «መፍራት» የሚለው ቃል የፈርዖንን ቍጣ መቅመስን ያመለክታል።

የዕብራውያን ጸሐፊ ሁኔታዎቹን ወደ ኋላ መለስ ብሎ እየተመለከተ ነው፤ በሙሴ ሕይወት ክስተቶች ሁሉ ውስጥም የሚመራውን የእግዚአብሔርን እጅ በግልጽ ያያል። እግዚአብሔር አንድን ሰው ለተልእኮ እያዘጋጀ ነው።

ምንም እንኳ መንስኤው የሙሴ የገዛ ዓመፅ ቢሆንም፣ ቀጣዩ ታሪክ እግዚአብሔር ከፈርዖን ቤት ለምን እንዳወጣው ያሳያል።

በፈርዖን ቤት የሠለጠነውንና በማንኛውም የልሂቃን ስብስብ መካከል ራሱን ችሎ መቆም የሚችለውን ይህን ሰው ስንመለከት፣ «ምንኛ የባከነ ሕይወት ነው!» እንል ይሆናል። ይልቁንም በጎችን የሚጠብቅ እረኛ ሆኖ እናገኘዋለን። ይህንንም ለ40 «የባከኑ» ዓመታት አደረገ!

ነገር ግን እግዚአብሔር በሚቆጣጠረው ነገር ውስጥ ምንም አይባክንም። እግዚአብሔር ላዘጋጀው ተልእኮ ከዚህ የተሻለ ምን ሥልጠና ሊኖር ይችላል?!

እርሱ የፈርዖንን ቤተ መንግሥት አሠራር የሚያውቅና በምድረ በዳ ለአርባ ዓመት በሚሊዮን የሚቆጠሩ የሚጮኹ ባለ ሁለት እግር በጎችን መምራት የሚችል ሰው ፈለገ!

በሙሴ ሕይወት ውስጥ የተከሰተው እያንዳንዱ የአቅጣጫ ለውጥ በእግዚአብሔር የተወሰነ ነበር፤ ለልዩ ዓላማ ልዩ ሰው እያዘጋጀ ነበር፤ ትክክለኛውንም ሰው መርጦአል፤ የዚህን ሰው ልብ ያውቃልና፣ አመራሩን በእምነት እንደሚከተልም ሊታመንበት እንደሚችል ያውቅ ነበር።

ከሁሉ አስቀድሞ ግን የሚነድደው ቍጥቋጦ መኖር ነበረበት (ዘጸአት 3:2)፤ በዚያም እግዚአብሔር አገልጋዩ በችሎታውና በአመራሩ ላይ የበለጠ መተማመን እንዲኖረው ለማሳመን እጅግ ተቸገረ (ዘጸአት 3:11፤ 4:1፣ 10፣ 13 እና ሌሎችም)። ዘጸአት 4:14ን ልብ በል፤ እግዚአብሔር በሙሴ «አለማመን» ምክንያት ተቈጣ!

በቍጥር 28 ላይ ሙሴ በግብፅ ባለው በእያንዳንዱ የዕብራውያን ቤት መቃን ላይ ደም በመርጨት ፋሲካን እንዲያከብር ሲታዘዝ ታዘዘ (ዘጸአት 12)። ይህን ሞኝነት የሚመስል ትእዛዝ በተመለከተ እግዚአብሔርን ሊጠይቀው ይችል ነበር፤ ግን አላደረገም።

ይህ እምነት ነው።

አሁን በቍጥር 29 ላይ በእግዚአብሔር የበለጠ መተማመንንና መታመንን ማሳየት ይጀምራል (ዘጸአት 14:13)፤ ነገር ግን የቍጥሩ ትኩረት ባሕሩን የከፈተውና ግብፃውያንን ያሰጠመው እግዚአብሔር መሆኑ ላይ ነው እንጂ፣ ሙሴ «በማመን» ያስገኘው መሆኑ ላይ አይደለም። እርሱ በተስፋ መቍረጡ ወደ እግዚአብሔር ከጮኸ በኋላ፣ የሚያደርገው ሲነገረው ዝም ብሎ ታዘዘ። የኤርትራ ባሕር ውኃ ተከፍሎ ዕብራውያን በደረቅ ምድር እንዲሻገሩ በትሩን በውኃው ላይ ዘረጋ (ዘጸአት 14)።

ይህን ሞኝነት የሚመስል ትእዛዝ በተመለከተ እግዚአብሔርን ሊጠይቀው ይችል ነበር፤ ግን አላደረገም። ይህ እምነት ነው።

ሙሴ «የእግዚአብሔር ወዳጅ» መባሉ አያስደንቅም (ዘጸአት 33:11)። ሕይወቱ ሁሉ በእምነት የመመላለስ ምሳሌ ነው።

ከሙሴ ምሳሌ ምን መርሕ እንማራለን?

በእርግጥ፣ ሕዝቡ በእምነት ሲመላለሱ ጌታ በፊታቸው እንደሚሄድ ነው። ለክብሩ ምስጋና ይጠቀምባቸው ዘንድ ይመራቸዋል። ለእነርሱ ወዳቀደው የዕድል ፈንታ ስፍራ ያደርሳቸዋል። አንዳንድ ጊዜ በሸለቆ ልምምዶች ውስጥ ይመራል፤ አንዳንድ ጊዜም መንገዶቹ የማይመቹና ምክንያት የሌላቸው ይመስላሉ፤ እርሱ ግን የምንሄድበትን መንገድ ያውቃል።

«እግዚአብሔር ሰውን ሊያለማምድ፣ ሊያስደስትና ሊያሠለጥን ሲፈልግ፤ እግዚአብሔር ሰውን እጅግ ክቡር የሆነውን ድርሻ እንዲወጣ ሊቀርጸው ሲፈልግ፤ ዓለም ሁሉ እስኪደነቅ ድረስ እጅግ ታላቅና ደፋር ሰውን ሊፈጥር በሙሉ ልቡ ሲናፍቅ፣ ዘዴዎቹን ተመልከት! መንገዶቹን ተመልከት!

በንጉሣዊ ምርጫ የመረጣቸውን ያለ ርኅራኄ እንዴት ፍጹም እንደሚያደርጋቸው፤ እንዴት እንደሚቀጠቅጠውና እንደሚያቆስለው፣ በብርቱ ምቶችም እግዚአብሔር ብቻ ሊረዳው ወደሚችለው የፈተና የሸክላ ጭቃ እንደሚለውጠው!

የተሠቃየ ልቡ እያለቀሰ ሳለ፣ እርሱም የልመና እጆቹን ሲያነሣ!

መልካማቸውን የሚያስብላቸውን እንዴት እንደሚያጎብጣቸው፣ ፈጽሞ ግን እንደማይሰብራቸው፤ የመረጣቸውን እንዴት እንደሚጠቀምባቸው፣ በፍቅር ዓላማም እንደሚያዋሕዳቸው፣ የተሸከመችው ነፍሱም የእግዚአብሔርን ባለ ጠግነት እንድትሞክር እንዴት እንደሚያነሣሣት።

እግዚአብሔር የሚያደርገውን ያውቃል!»

(ደራሲው አይታወቅም) ሁለቱ ዓለቶች ሙሴ ለመለኮታዊው ትእዛዝ ያልታዘዘበት በሕይወቱ የተመዘገበው ብቸኛ ድርጊት በዘኍልቍ 20 ይገኛል። ይህ ያለመታዘዝ ድርጊት ትልቁን ምኞቱን — ወደ ተስፋይቱ ምድር መግባትን — አሳጣው። ይህን በዝርዝር መመርመር ተገቢ ነው፤ ምክንያቱም በመጀመሪያ ሲታይ፣ ራሱን የሙሴ ወዳጅ ብሎ የሚጠራ አምላክ የፈጸመው እጅግ ጥቃቅን ድርጊት ይመስላልና!

በዘጸአት 17፣ እስራኤላውያን ከግብፅ ከወጡ ብዙም ሳይቆዩ የሚጠጡት በቂ ውኃ የለንም ብለው ማጉረምረም ጀመሩ። እግዚአብሔርም ሙሴን፦ «እነሆ፥ እኔ በዚያ በኮሬብ በዓለቱ ላይ በፊትህ እቆማለሁ፤ ዓለቱንም ትመታለህ፥ ሕዝቡም እንዲጠጡ ከእርሱ ውኃ ይወጣል» አለው (ዘጸአት 17:6)። ሙሴም ታዘዘ፤ ሕዝቡም መጠጣት ቻሉ።

ከአርባ ዓመት ገደማ በኋላ፣ በከነዓን መግቢያ ላይ፣ ለሙሴ አሳፋሪና አሳማሚ ውጤት ያስከተለ ተመሳሳይ ክስተት ተፈጠረ።

በዘኍልቍ 20 ሕዝቡ ውኃ የለንም ብለው እንደ ገና ያጉረመርማሉ። በዚህ ጊዜ እግዚአብሔር ለሙሴ የሰጠው መመሪያ፦ «በትሩን ውሰድ፥ አንተና ወንድምህ አሮን ማኅበሩን ሰብስቡ፥ ውኃውንም እንዲሰጥ በዓይናቸው ፊት ዓለቱን ተናገሩት» የሚል ነበር (ዘኍልቍ 20:8)። ሙሴ ግን በዚህ ፈንታ አስቀድሞ ሕዝቡን ስለ ማጉረምረማቸው ገሠጻቸው፤ ከዚያም ወደ ዓለቱ ዞሮ በበትሩ መታው። ውኃ አልወጣም! በኀፍረቱም እንደ ገና መታው፤ እግዚአብሔርም ውኃው እንዲፈስ በመፍቀድ ጸጋን አሳየ፤ ሆኖም ይህ ያለመታዘዝ ድርጊት እንዲህ ብሎ እንዲያውጅ አደረገው፦ «በእስራኤል ልጆች ፊት ትቀድሱኝ ዘንድ አላመናችሁኝምና ስለዚህ ይህን ጉባኤ ወደ ሰጠኋቸው ምድር አታገቡትም» (ዘኍልቍ 20:12)። ሙሴ ይቅር እንዲባልና ወደ ከነዓን የመግባትን ደስታ እንዲያገኝ እግዚአብሔርን ቢለምንም፣ ሊሆን አልቻለም (ዘዳግም 3:23-26)።

አንዳንዶች ሙሴ የተፈረደበት በሕዝቡ ላይ ስለ ተቈጣ ነው ይላሉ። እኔ ግን እንዲህ አላምንም። እግዚአብሔር ወዳጁን በዚህ ከመፍረድ እጅግ ይበልጣል! ጌታ ሙሴ ለእኛ እንዲስልልን የፈለገውን ድንቅ እውነት — ሙሴ ባለመታዘዙ ያበላሸውን ሥዕል — የምናገኘው ጠለቅ ብለን ስናጠና ብቻ ነው።

ከላይ በተጠቀሱት ክፍሎች ያሉትን ሁለቱን ዓለቶችና ሁለቱን በትሮች ማጤን ያስፈልገናል። በዘጸአት ክፍል፣ «ዓለት» የሚለው የዕብራይስጥ ቃል «ጹር» ሲሆን፣ ትርጕሙ ስለታም ወይም የሚቈርጥ ድንጋይ ነው። ትንሽ ቍራጩ ተስሎ ቢላዋ ሊሆን የሚችል እንደ ባልጩት ያለ ዓለት ነበር። እንዲህ ያለው ድንጋይ የመሥዋዕት እንስሳትን ለማረድና ለመከፋፈል ያገለግል ነበር። እግዚአብሔር ከአብርሃም ጋር ቃል ኪዳኑን ያደረገው እንስሳትን ለሁለት በመቍረጥና በመለያየት ነበር፤ መለኮታዊ የእሳት ፋናም በመካከላቸው አለፈ (ዘፍጥረት 15)። ዛሬም እንኳ አንዳንድ የአፍሪካ ነገዶች የጎሳ ስምምነት ሲያደርጉ «ቃል ኪዳን መቍረጥ» የሚለውን አነጋገር ይጠቀማሉ። የዘጸአት 17 ሥዕል፣ እግዚአብሔር በስለታሙ ድንጋይ ስፍራ ቆሞ የሙሴን በትር ምት በአካሉ ሲሸከም የሚያሳይ ነው።

አዳኝ አምላካችን በቀራንዮ ዛፍ ላይ የሕግን ምት በገዛ አካሉ በመሸከም ለእኛ የዘላለም ቃል ኪዳን የሚቈርጥበትን ቀን ምንኛ በሚያስደንቅ ሁኔታ አስቀድሞ ያመለክታል! የሕይወት ውኃ ከዚያ ከተሰበረው አካል ፈሰሰ፤ ከዚህ ውኃ የሚጠጣ ሁሉ «ለዘላለም አይጠማም» (ዮሐንስ 4:14)።

በዘኍልቍ ክፍል፣ «ዓለት» የሚለው የዕብራይስጥ ቃል «ሴላ» ሲሆን፣ ትርጕሙ ምሽግ፣ ከፍ ያለ ገደል ወይም መጠጊያ ነው። በትሩም የአሮን በትር — የሊቀ ካህናቱ በትር — መሆን ነበረበት። በዚህ ጊዜ ምሳሌው ከፍ ከፍ ያለ አዳኝ ነው፤ ወደ እርሱም በካህናት ሥልጣን እንቀርባለን። ዓለቱን በጸሎትና በምልጃ፣ በምስጋናና በአምልኮ እንናገረዋለን፤ ውኃም ይፈስሳል።

ሙሴ ባለመታዘዙ ሊያቀርበው ያልቻለው ይህን ሥዕል ነበር።

ሐዋርያው ጴጥሮስ እንዲህ ሲል ጻፈ፦ «ክርስቶስ ደግሞ … እርሱ ጻድቅ ሆኖ ስለ ዓመፀኞች አንድ ጊዜ በኃጢአት ምክንያት ሞቶአልና… [አሁንም] እርሱም መላእክትና ሥልጣናት ኃይላትም ከተገዙለት በኋላ ወደ ሰማይ ሄዶ በእግዚአብሔር ቀኝ አለ።» (1ኛ ጴጥሮስ 3:18፣22)።

የመስቀሉ ሥራ የተፈጸመ ሥራ ስለ ሆነ እግዚአብሔር ይመስገን። ኢየሱስ እንደ ገና መሞት አያስፈልገውም። አሁን በከፍታ ይነግሣል፤ እኛም በአምላካችን ፊት እንደ ነገሥታትና ካህናት ልንሰግድ ዓይኖቻችንን አንሥተን ወደ እርሱ እንቀርባለን — እርሱም ሕያው ውኃውን ማፍሰሱን ይቀጥላል።

በነገራችን ላይ ሙሴ ወደ ተስፋይቱ ምድር እንደ ገባ ልብ ልንል ይገባል — በሥጋ ሕይወት ሳይሆን በእግዚአብሔር ወዳጅ በከበረ ሕይወት (ማርቆስ 9)። በእምነት ለሚመላለሱ ሁሉ የጉዞው ፍጻሜ፣ በፊቱ ከብረው ከአዳኛቸው ጋር መሆን ነው። ጌታ ቢቀጣንም፣ ይህ በመልኩ ሊቀርጸን ለጊዜው ብቻ ነው። ኵነኔና ፍርድ ሁሉ ከእኛ ወደ አዳኙ ስለ ተላለፈ፣ የሚመጣው ክብር የተረጋገጠ ነው!

ማጠቃለያ የእምነትን ሕይወት እጅግ ግልጽ በሆነ ምሳሌ የማየው በሙሴ ሕይወት ውስጥ ነው። በሕይወቱ ሁሉ እግዚአብሔር እንደ ልቡ የሆነን ሰው ለራሱ ዓላማ የሚቀርጹትን ሁኔታዎች መርቶአል። ይህ በእውነት «ለክብሩ ምስጋና» የሚሆን ሰው ነው (ኤፌሶን 1:12)።

1. በእምነት ለሚመላለሱት ነገር ሁሉ ለበጎ ይደረግላቸዋል።

2. የእግዚአብሔር ወዳጆች በእምነት የሚመላለሱ ናቸው።

3. እግዚአብሔር የክብሩ ዕቃዎች አድርጎ ሊቀርጻቸው የሚችላቸውን ወንዶችና ሴቶች ይፈልጋል።

4. የመቅረጹ ሂደት የእምነት ሥራ ነው።

5. እምነት ከመለኮታዊው ቀራጺ መሮና መዶሻ አያድነንም።