ይስሐቅና ያዕቆብ

«ይስሐቅ ሊመጣ ስላለው ነገር ያዕቆብንና ዔሳውን በእምነት ባረካቸው።

ያዕቆብ ሲሞት በእምነት የዮሴፍን ልጆች እያንዳንዳቸው ባረካቸው፥ በዘንጉም ጫፍ ተጠግቶ ሰገደ» (ዕብራውያን 11:20-21)።

እነዚህን ሁለቱን ያጣመርኋቸው አንድን መርሕ ስለሚያስተምሩን ነው።

ይስሐቅ ያዕቆብንና ዔሳውን የባረካቸው ታሪክ በዘፍጥረት 27 ይገኛል፤ ያዕቆብ የዮሴፍን ልጆች የባረካቸው ታሪክ ደግሞ በዘፍጥረት 48 ይገኛል።

ያዕቆብን የሚያስመሰግነው ነገር ጥቂት ነው። አታላይና ሌባ ነበረ። ብኵርናውን በአንድ ሳሕን ወጥ ለመሸጥ የወሰነው ዔሳው ነበር፤ ነገር ግን ለበኵሩ ይሰጣል ተብሎ የሚጠበቀውን በረከት የሰረቀው በእናቱ እየተበረታታ የሸረበው የያዕቆብ ተንኰል ነበር። እግዚአብሔር በማታለሉ በኩል ሊያስተምር ያለውን መጽሐፍ ቅዱሳዊ መርሕ እንዳልተረዳው እርግጠኛ ነኝ። እኔ «የሁለተኛው ልጅ መርሕ» እለዋለሁ።

ከግማሽ ምዕተ ዓመት በኋላ ያዕቆብ የዮሴፍን ሁለት ልጆች ሲባርክ እንደ ገና በታሪኩ ውስጥ እናገኘዋለን። ዮሴፍ ሁለቱን ልጆቹን ወደ ዕውሩ አባቱ ይመራቸዋል፤ ታላቁ ልጅ ምናሴ በያዕቆብ ቀኝ እጅ — የዋናው በረከት እጅ — ፊት እንዲሆን ያደርጋል፤ ሌላው ልጅ ኤፍሬም በያዕቆብ ግራ ነው። ሽማግሌው ግን በውጭ ዕውር ቢሆንም፣ እጆቹን እንዲያመሳቅልና ታላቁን በረከት በሁለተኛው ልጅ ላይ እንዲያውጅ የሚመራው ውስጣዊ ብርሃን አለው።

በሆነ ምክንያት እግዚአብሔር ሽማግሌውን እንዲህ ያለውን ያልተሰማ ነገር እንዲያደርግ እየመራው ነው። ዮሴፍ ይቃወማል፤ ግን ምንም አይፈይድም። ያዕቆብ የውስጡን ትእዛዝ ይታዘዛል። ደግሜ እላለሁ፤ እጆቹን ለምን ማመሳቀል እንዳለበት እንደ ተረዳ የሚያመለክት ምንም ነገር የለም — ይህ «በእምነት» እንደ ተደረገ ተነግሮለታል።

የሁለተኛው ልጅ መርሕ ምንድን ነው?

መጽሐፍ ቅዱስ የመዘገባቸውን እንመልከት፦ ቃየን ታላቅ፣ አቤል ታናሽ ነበረ። እግዚአብሔር ኋለኛውን ከፊተኛው አስበልጦ አከበረው።

ዔሳው ታላቅ፣ ያዕቆብ ታናሽ ነበረ። እግዚአብሔር «ያዕቆብን ወደድሁ ኤሳውን ግን ጠላሁ» አለ!

ምናሴ ታላቅ፣ ኤፍሬም ታናሽ ነበረ፤ ነገር ግን ኤፍሬም ታላቁን በረከት ተቀበለ።

አዳም የተፈጠረ የመጀመሪያው ሰው ነበረ፤ ኢየሱስም «ሁለተኛው አዳም»፣ ማለትም ሁለተኛው ልጅ ሆኖ መጣ።

«ሞት በሰው በኩል ስለ መጣ ትንሣኤ ሙታን በሰው በኩል ሆኖአልና። ሁሉ በአዳም እንደሚሞቱ እንዲሁ ሁሉ በክርስቶስ ደግሞ ሕያዋን ይሆናሉና» (1ኛ ቆሮንቶስ 15:21-22)።

በብሉይ ኪዳን ዘመን እንኳ፣ በመጀመሪያው አዳም አለመታዘዝ ምክንያት በሰዎች ሁሉ ላይ የመጣውን ሞት ለመቋቋም የእርሱ «ሁለተኛው አዳም» የሚመጣበትን ቀን እግዚአብሔር በጥላ ያሳያል።

እርሱ፣ «የተስፋው ልጅ»፣ ለእግዚአብሔር መሪ ፈቃድ በመታዘዙ ሞትን ድል ይነሣል። የአዲስ ሕዝብ — «ሁለት ጊዜ የተወለዱ» ሰዎች — አባት ይሆናል። መጀመሪያ በውኃ (በተፈጥሮ ልደት)፣ ሁለተኛም በመንፈስ (በአዲስ ልደት)። «አንድ ጊዜ ብቻ ከተወለድህ ሁለት ጊዜ ትሞታለህ (ይኸውም፣ ሥጋዊና ዘላለማዊ ሞት)፤ ሁለት ጊዜ ከተወለድህ ግን አንድ ጊዜ ብቻ ትሞታለህ» ተብሎ በእውነት ተነግሯል (ተናጋሪው አይታወቅም)።

የእግዚአብሔር በረከቶች የሚታወጁት በሁለተኛው ልጅ ልጆች ላይ ነው።

እንግዲህ ወደ መንግሥቱ መግባት ይቅርና፣ ያለ እርሱ ሰው «የእግዚአብሔርን መንግሥት ሊያይ አይችልም» (ዮሐንስ 3:3) የሚባልለት የአዲስ ልደት መርሕ ይህ ነው። የመጀመሪያው ሰው አዳም «ከሥጋ የተወለደ» ሁሉ አባት ነው (ዮሐንስ 3:6)። ሁለተኛው ሰው ኢየሱስ «ከመንፈስም የተወለደ» ሁሉ አባት ነው (ዮሐንስ 3:6)።

ዳግመኛ የተወለዳችሁት ከሚጠፋ ዘር አይደለም፥ በሕያውና ለዘላለም በሚኖር በእግዚአብሔር ቃል ከማይጠፋ ዘር ነው እንጂ (1ኛ ጴጥሮስ 1:23)።

በቀደመው ምዕራፍ በመንግሥተ ሰማያት ታላቅነት የሚሰጠው እንደ «ታናሹ» ለሆኑት መሆኑን አይተናል (ሉቃስ 22:26)። እንግዲህ ይስሐቅና ያዕቆብ ሁለተኛውን ልጅ በባረኩበት ድርጊታቸው፣ እግዚአብሔር ኢየሱስ በኋላ ያስተማረውን መርሕ እንደ ገና እያቀረበ ነው። የ«እምነት» ድርጊታቸው «ዳግመኛ የተወለድን» እንደ መሆናችን ምን ዓይነት ሰዎች ልንሆን እንደሚገባን ሊያሳዩን የታሰቡ ነበሩ።

የሁለተኛውን ልጅ ወይም የታናሹን ባሕርያት ይበልጥ እንመልከት። ታናሹ ልጅ ከምድራዊ አባቱ ርስት ላይ ምንም የይገባኛል መብት የለውም። ስፍራው ዝናም ክብርም የሌለው ነው። ታላቅ ወንድሙ ወይም እኅቱ የጣሏቸውን ልብሶችና መጫወቻዎች የሚቀበል «ከታላቅ የተላለፈለት» ልጅ ነው።

በትምህርት ቤት የራሱ መታወቂያ ሳይኖረው «የእገሌ ወንድም» ተብሎ ሊታወቅ ይችላል። ስኬቱ የሚለካው ከታላቁ ጋር በማወዳደር ነው። እንደ አባካኙ ልጅ፣ ምድራዊ ንብረቱን ሁሉ በትከሻው ባንጠለጠለው ከረጢት ይዞ ከቤት ሊወጣ ይችላል፤ ታላቁ ግን ርስታቸውን — እርሻውን — ለመጠበቅ ይቀራል።

ታናሹ ልጅ ነገሮች ባሉበት እንዲቀጥሉ ግድ አይለውም፤ ንብረቱን ለማስጠበቅም በፖለቲካዊ ስልት አይሠራም። ከዚህ ዓለም ሥርዓቶች አንጻር ዐማፂ ነው። «ሊቪንግ ባይብል» የተባለው ትርጉም በሚዘጋጅበት ጊዜ ትዝ ይለኛል። እያንዳንዱ የመጽሐፍ ቅዱስ መጽሐፍ ለየብቻው ታትሞ ነበር፤ እያንዳንዱም የራሱ የሆነ ልዩ ርዕስ ነበረው።

ስለ ኢየሱስ እንደ አገልጋይ የሚናገረው የማርቆስ ወንጌል «ኢየሱስ — ዓላማ ያለው ዐማፂ» የሚል ርዕስ ተሰጥቶት ነበር። እናቱም በትንቢት እንዲህ ብላ አወጀች፦ «ትዕቢተኞችን በልባቸው አሳብ በትኖአል፤ ገዥዎችን ከዙፋናቸው አዋርዶአል፤ ትሑታንንም ከፍ አድርጎአል፤ የተራቡትን በበጎ ነገር አጥግቦአል፤ ባለ ጠጎችንም ባዶአቸውን ሰዶአቸዋል» (የማርያም የምስጋና መዝሙር - ሉቃስ 1:52-53)። ይህ በዚህ ዓለም ሥርዓቶች ላይ የተደረገ የጦርነት ዐዋጅ ነው! መንግሥቱን ሊመሠርት መጥቷል፤ ሕዝቡንም — ሁለት ጊዜ የተወለዱትን — በዚህ ዓለም ማኅበረሰብ እንዳይረኩ፣ ይልቁንም ከዓለም ባህል ተቃራኒ የሆነ ክርስትና እንዲኖሩ ይጠራቸዋል።

ታናናሾች፣ የሚያንሱ ወይም የኋለኞች በመሆናቸው የሚታወቁትን ሌሎች መጽሐፍ ቅዱሳዊ ሰዎች ሳስብ፣ ወደ እረኛው ብላቴና ወደ ዳዊት እሳባለሁ።

እርሱ ከእሴይ ስምንት ልጆች ታናሹ ነበረ (1ኛ ሳሙኤል 16)። ነቢዩ ሳሙኤል በእስራኤል ላይ ንጉሥ እንዲሆን ሊቀባው በመጣ ጊዜ እንዲህ ያለ የወደፊት ሕይወት እንደሚጠብቀው ማን ሊገምት ይችል ነበር? ያለው ልምድ በጎችን መጠበቅ ብቻ ነበር፤ ነገር ግን ጊዜውን በከንቱ አላጠፋም ነበር! በወንጭፍ ይለማመድ ነበር፤ ሥራውን በታማኝነት ይሠራ ነበር፤ የአባቱንም በጎች ከአንበሳና ከድብ ይጠብቅ ነበር።

ከታላላቆቹ የተረፈውን በሚቀበሉት ተራ የመጨረሻው ቢሆንም ከቶ ቂም አላሳየም። ይልቁንም ስፍራውን መቀበልንና ተራውን መጠበቅን ተማረ። ጌታ ልቡን ያውቅ ስለ ነበር ንጉሥ እንዲሆን መረጠው። እግዚአብሔር ለሳሙኤል «እግዚአብሔር እንደ ሰው አያይምና፤ ሰው ፊትን ያያል፥ እግዚአብሔር ግን ልብን ያያል» ብሎት ነበር (1ኛ ሳሙኤል 16:7)።

ዳዊት ሁኔታዎቹ በፊቱ እንደ ግዙፋን በሚመስሉበት ጊዜ እንኳ በእግዚአብሔር መታመንን ተምሮ ነበር። ዓይኑን በችግሮቹ ላይ ከቶ አልተከለም፤ ይልቁንም ዓይኑን በጌታ ላይ አደረገ። መተማመኛው በጌታና በወንጭፉ ላይ እንጂ ባልፈተነው በሳኦል የጦር ልብስ ላይ አልነበረም። አንተስ ምን ፈትነህ አረጋግጠሃል?

የእግዚአብሔርን ቃል? ስሙን? እነርሱ ፈተናውን ይቋቋማሉ።

ዳዊት ወደ ሳኦል ቤተ መንግሥት በገባ ጊዜ የእግዚአብሔርን የጊዜ ሰሌዳ በግድ ማፋጠን አልፈለገም። መጠበቅን ተምሮ ነበር! ከእግዚአብሔር ቀድመህ አትሩጥ፤ በገዛ ጥላህ ውስጥ ብቻ ትመላለሳለህ! እግዚአብሔር ዙፋኑን በፊቱ ያቀረበለት የሚመስልባቸው አጋጣሚዎች ቢኖሩም፣ ዳዊት «እግዚአብሔር በቀባው ላይ እጄን አልዘረጋም» እያለ አሁንም ይጠብቅ ነበር (1ኛ ሳሙኤል 24:6)። እርሱ ዘንድ ፖለቲካዊ ሴራ አልነበረም። ያ የዓለም መንገድ ነው — የመንግሥቱ ሕዝብ መንገድ አይደለም፤ እግዚአብሔርም የዳዊትን ልብ ያውቅ ነበር!

ማጠቃለያ ለዕብራውያን 11 ጸሐፊ፣ አባቶች ይስሐቅና ያዕቆብ — በያዕቆብ ማታለል በኩል እንኳ — በሁለተኛው ልጅ ላይ በረከትን እንዲያውጁ በእግዚአብሔር ተመርተዋል። ጌታ ሊያስተምረን የሚወዳቸው መጽሐፍ ቅዱሳዊ መርሖች እነዚህ ናቸው፦ 1. ሁለት ጊዜ የተወለደ ሰው ብፁዕ ነው።

2. በረከቶቻችን የሚመጡት ከበኵሩ አዳም እርግማን በዋጀን በሁለተኛው ልጅ በአዳም በኩል ነው።

3. የሁለተኛው ልጅ ልጆች የዚህን ዓለም ሥርዓቶች የማይወዱና የ«ታናሹን» ባሕርያት የሚያሳዩ፣ ከዓለም ባህል ተቃራኒ የሆኑ ክርስቲያኖች ሊሆኑ ይገባቸዋል።