የሚተካከሉኝ ጥቂቶች

«ኃጢአተኞችን ሊያድን ክርስቶስ ኢየሱስ ወደ ዓለም መጣ የሚለው ቃል የታመነና ሁሉ እንዲቀበሉት የተገባ ነው፤ ከኃጢአተኞችም ዋና እኔ ነኝ።» — 1ኛ ጢሞቴዎስ 1:15

ጆን ባንየን በ1628 በእንግሊዝ መሀል ክፍል፣ ቤድፎርድ አጠገብ በምትገኝ ኤልስቶው በምትባል መንደር ተወለደ። አባቱ ድስት ጠጋኝ ሆኖ ኑሮውን ይገፋ ነበር፤ ባንየንም ቤተ ሰቡ የተለየ ነገር እንደ ነበረው አስመስሎ አያውቅም፦ «የአባቴ ቤት በምድሪቱ ካሉ ቤተ ሰቦች ሁሉ እጅግ የተዋረደና እጅግ የተናቀ ደረጃ ያለው ነበር» ይላል። ወላጆቹ ማንበብና መጻፍ እስኪማር ድረስ ብቻ ትምህርት ቤት አስገቡት፤ ከዚያም፣ ራሱ እንደሚያምነው፣ «የተማርሁትን ያን ጥቂት ነገር ብዙም ሳይቆይ … ረሳሁት»።

ይህን መጽሐፍ የጻፈው በ1666 በቤድፎርድ እስር ቤት ውስጥ ሆኖ ነው፤ የጻፈውም በስብከቱ አማካይነት ወደ እምነት ለመጡት ሰዎች ነበር። ስሙንም ለኃጢአተኞች አለቃ የበዛ ጸጋ ብሎ ጠራው፤ ይህም አንድ ክርስቲያን ስለ ገዛ አእምሮው ውስጣዊ ሁኔታ ከጻፋቸው መጻሕፍት ሁሉ እጅግ ሐቀኛ ከሆኑት አንዱ ነው። ታሪኩን ያለ ምንም ማሳመር ቀጥ አድርጎ ሊነግረን ቃል ገባ፦ «እግዚአብሔር ኃጢአቴን ሲያስረዳኝ አልቀለደም፤ ዲያብሎስ ሲፈትነኝ አልቀለደም፤ እኔም ታች እንደሌለው ጥልቅ ጉድጓድ በሰመጥሁ ጊዜ … አልቀለድሁም።» ስለዚህ እንዲህ አለ፦ «ግልጽና ቀላል ሆኜ ነገሩን እንደ ነበረ ላቀርበው ይገባኛል»።

በልጅነቱ፣ ራሱ እንደሚናገረው፣ በመሳደብ ማንም የማይወዳደረው ሻምፒዮን ነበር። «በተለይም ዕድሜዬ ገና ለጋና ጥቂት እንደ ነበረ ሲታሰብ፣ በመራገም፣ በመማል፣ በመዋሸትና የእግዚአብሔርን ቅዱስ ስም በመሳደብ የሚተካከሉኝ ጥቂቶች ብቻ ነበሩ» ይላል። ይሁን እንጂ በዘጠኝ ወይም በአሥር ዓመቱ አጋንንት ጎትተው ሊወስዱት ሲሞክሩ የሚያሳዩ ቅዠቶችን ያይ ነበር፤ የፍርድን ቀን እየፈራም ሌሊት እንቅልፍ አጥቶ በፍርሀት ይገላበጥ ነበር። ሲኦልን እጅግ ከመፍራቱ የተነሣ፣ «ወይ ሲኦል ባይኖር ወይም እኔ ራሴ ጋኔን በሆንሁ» ብሎ ይመኝ ነበር፤ ምክንያቱም ቢያንስ ያን ጊዜ የሚያሠቃየው እርሱ ይሆን ነበር። ይህ ለአሥር ዓመት ልጅ እንግዳና ጨለማ አሳብ ነው። እርሱ ግን ያም ሆኖ ተናገረው።

ቅዠቶቹ ቀስ በቀስ ጠፉ፤ ፍርሀቱም አብሮ ጠፋ። «ተድላዎቼ ጨርሶ እንዳልነበሩ ያህል ትዝታቸውን ፈጥነው አጠፉት» ይላል። በአሥራዎቹ ዕድሜ መጨረሻ ላይ «ከእኔ ጋር ይውሉ የነበሩትን ወጣቶች ሁሉ ወደ ልዩ ልዩ ክፋትና እግዚአብሔርን ወደ አለመፍራት የምመራቸው ዋና መሪያቸው» ሆኖ ነበር። ሃይማኖትን ጨርሶ ሊታገሠው አልቻለም። አንድ ሰው የክርስቲያን መጽሐፍ ሲያነብ ማየት እንኳ፣ እርሱ እንደሚለው፣ «እንደ እስር ቤት ይሆንብኝ ነበር»።

ያም ሆኖ በውስጡ ያለ አንድ ነገር ከራሱ ከሚጠብቀው የበለጠ ነገር ከአማኞች ይጠብቅ ነበር። አንድ ጊዜ ሃይማኖተኛ ተብሎ የሚታወቅ አንድ ሰው ሲምል ሰማ፤ እንዲህ ይላል፦ «ይህም በመንፈሴ ላይ እጅግ ታላቅ ምት ስላሳረፈ ልቤን አሳመመው»።

ብዙ ጊዜ ለሞት ተቃርቦ ነበር። ወደ አንድ የባሕር ወሽመጥ ወድቆ «ከመስጠም ለጥቂት ተረፍሁ» ይላል። በቤድፎርድ ወንዝ ላይ ከጀልባ ወደቀ። አንዲትን እፉኝት በዱላ መትቶ ካደነዘዛት በኋላ አፏን በግድ ከፍቶ መንደፊያዋ ነው ብሎ ያሰበውን በጣቶቹ ነቀለ። በእንግሊዝ የእርስ በርስ ጦርነት ጊዜ በፓርላማው ሠራዊት ውስጥ ገና በአሥራዎቹ ዕድሜ ያለ ወታደር ሳለ ወደ አንድ ከበባ እንዲሄድ ተመረጠ፤ ነገር ግን ሌላ ሰው በእርሱ ፋንታ ለመሄድ ጠየቀ። «ወደ ከበባውም ደርሶ በዘብ ቆሞ ሳለ ራሱን በጠመንጃ ጥይት ተመትቶ ሞተ።»

ባንየን በዚህ ሁሉ ላይ የሰጠው ፍርድ አጭር ነው፦ «እንዳልሁት፣ በዚህ ፍርድም ምሕረትም ነበሩ፤ ነገር ግን አንዳቸውም ነፍሴን ለጽድቅ አላነቁአትም።» ለሞት መቃረብ ብቻውን ልብን አይለውጥም። ብዙ ሰዎች ከአደጋ ወይም ከከባድ ድንጋጤ ተርፈው በቀጥታ ወደ ቀድሞ ኑሮአቸው ይመለሳሉ። እርሱም እንዲሁ አደረገ።

ይህ መጽሐፍ እንዴት እንደሚጀምር ሁለት ነገሮችን አስተውል። አንደኛ፣ ባንየን ራሱን መልካም አድርጎ ለማሳየት አይሞክርም። የሚጽፈው ቀና ብለው ለሚያዩት ሰዎች ነው፤ ቢሆንም የሚጀምረው በስድቡና በቅዠቶቹ ነው። ሁለተኛ፣ በልጅነቱ የተሰማው ፍርሀት መልካም ሰው አላደረገውም። ፍርሀት ሳይለውጥህ ጐስቋላ ሊያደርግህ ይችላል። በመጨረሻ ባንየንን የሚለውጠው ሽብር ሳይሆን ጸጋ ነው፤ ይህም መጽሐፍ በሙሉ ያ ጸጋ ለእርሱም እንደ ሆነ ለማመን ምን ያህል ረጅም ጊዜ እንደ ወሰደበት የሚተርክ ታሪክ ነው።

በዚህ ሳምንት የምታደርገው አንድ ነገር፦ በገዛ ሕይወትህ ለአደጋ የተቃረብህበትን ወይም በእውነት የደነገጥህበትን ጊዜ አስብ። ስለ እርሱ አንድ ዓረፍተ ነገር ጻፍ፤ ከዚያም በሐቀኝነት መልስ፦ በእኔ ውስጥ አንዳች ነገር ለውጧልን ወይስ በቀጥታ ወደ ቀድሞው ተመለስሁ? የተሳሳተ መልስ የለም። የባንየን ሐቀኝነት የሚጀምረው ልክ በእንደዚህ ዓይነቱ ጥያቄ ነው።