ትሕትናና ራስን መመርመር

ትሕትና

የአእምሮ ትሕትና ምንድን ነው? ትሕትና ራስን በትክክል መገመት ነው። አንድ ሰው ስለ ራሱ ከሚገባው በታች ማሰቡ ትሕትና አይደለም፤ ምንም እንኳ ይህን ማድረግ ምናልባት ቢያስቸግረውም። አንዳንድ ሰዎች አንድን ነገር ማድረግ እንደሚችሉ እያወቁ አንችልም ይሉሃል፤ ነገር ግን ያንን በእርግጥ ትሕትና አትለውም። አንድ ሰው በአንድ መልካም ሥራ እንዲሳተፍ ይጠየቃል፤ «አይሆንም» ይላል፣ «ችሎታ የለኝም»፤ ሆኖም አንተ ስለ እርሱ እንዲህ ብትል ይቀየምሃል። አንድ ሰው ቆሞ ራሱን ዝቅ አድርጎ በመናገር ይህን ወይም ያን ወይም ሌላውን ማድረግ አልችልም ማለቱ፣ ይህ እውነት አለመሆኑን እያወቀ፣ ትሕትና አይደለም። እግዚአብሔር ለአንድ ሰው መክሊት ቢሰጠው ሰውየው አያውቀውም ብለህ ታስባለህን? አንድ ሰው አሥር መክሊት ቢኖረው «ጌታ ሆይ፥ የሰጠኸኝ አምስት ብቻ ነው» እያለ በፈጣሪው ፊት ታማኝነት የጐደለው ሊሆን መብት የለውም። ስጦታህን አሳንሶ መገመት ትሕትና አይደለም፤ ትሕትና ቢቻልህ እግዚአብሔር ስለ አንተ በሚያስበው መንገድ ስለ ራስህ ማሰብ ነው። መክሊት ቢኖረን እግዚአብሔር እንደ ሰጠን መገንዘብ ነው፤ በመርከብ ውስጥ እንዳለ ጭነትም ዝቅ እንድንል የሚያደርጉን መሆናቸው ይታይ። ብዙ ባለን መጠን ይበልጥ ዝቅ ብለን ልንተኛ ይገባናል። ትሕትና «ይህ ስጦታ የለኝም» ማለት አይደለም፤ ነገር ግን «ስጦታው አለኝ፤ ለጌታዬም ክብር ልጠቀምበት ይገባኛል። ለራሴ ምንም ክብር ፈጽሞ መፈለግ የለብኝም፤ ያልተቀበልሁትስ ምን አለኝ?» ማለት ነው። ትሕትና በራሳችን ምንም ኃይል እንደሌለን፣ ሁሉም ከእግዚአብሔር እንደሚመጣ መገንዘብ ነው። ትሕትና «ኃይልን በሚሰጠኝ በክርስቶስ ሁሉን እችላለሁ» እያልን በውዳችን ላይ መደገፍ ነው። በእርግጥም ራስን ፈጽሞ ማጥፋትና ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስን ሁሉ በሁሉ አድርጎ ከፍ ማድረግ ነው።

ራስን መመርመር

«ጌታ ቸር እንደ ሆነ ቀምሳችሁ እንደ ሆነ።» «እንደ ሆነ»—እንግዲያስ አንዳንዶች ጌታ ቸር እንደ ሆነ ያልቀመሱ ሊሆኑ ይችላሉ፤ የእግዚአብሔርን ጸጋ በልብ ልምምድ ከሚያውቁት ወገን መሆናችንን መጠየቅም አስፈላጊ ነው። ልብን ለመመርመር ምክንያት የማይሆን አንድም መንፈሳዊ መገለጥ የለም። በቅዱስ ደስታ ከፍተኛ ጫፍ ላይ «እንደ ሆነ» የሚለው ዘብ ይገጥመናል—«እንግዲህ ከክርስቶስ ጋር ከተነሣችሁ»፤ በኮረብታውም ታችኛ ግርጌ፣ በንስሐ በር ራሱ እንኳ፣ ኀዘናችን እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ የሆነ ኀዘን እንደ ሆነና ጸጸት የሌለበትን ንስሐ እንደሚያመጣ እስኪያይ ድረስ የመያዣ ትእዛዝ ይዞ ይገጥመናል። «የእግዚአብሔር ልጅ ከሆንህ» ሁልጊዜ የዲያብሎስ ፈተና አይደለም፤ ይልቁንም በዘመናት ዓለት ላይ ተማምነው ሊገነቡ ለሚወዱ ሰዎች ቅዱስ ጭንቀት እጅግ ተገቢ አድርጎ የሚያቀርበው ጤናማ ጥያቄ ነው። በጌታ ማዕድ ራሱ በማኅበሩ ውስጥ ይሁዳ ሲኖር «ጌታ ሆይ፥ እኔ እሆንን?» ብለን መጸለይ ተገቢ ነው፤ ክርስቶስም እጅግ ከቀረበ ኅብረት በኋላ «የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ ትወደኛለህን?» ብሎ ጠየቀ። በሥርዓተ አምልኮ ያገኘነው ደስታ ወይም ያወቅነው ከፍ ያለና የሚመስጥ ኅብረት በእምነት ውስጥ መሆናችንን ራሳችንን ከመፈተን ታላቅ ግዴታ ነፃ አያውጣን። እንግዲህ በዚህ ጉዳይ ራስህን መርምር፤ «በዚህ ላይ ‹እንደ ሆነ› የሚባል የለም፤ ጌታ ቸር እንደ ሆነ ቀምሻለሁ» እስክትል ድረስም አትረካ።

የመጀመሪያው ትምህርት

ወደ ጥበብ መቅደስ የሚያስገባው መድረክ የገዛ ድንቁርናችንን ማወቅ ነው። ምንም እንደማያውቅ አስቀድሞ ያልተማረ ሰው በትክክል ሊማር አይችልም። አንድ ሰው ገና መማር መጀመሩን ቢገነዘብ፣ በሁሉም ነገር በእግዚአብሔር መንፈስ እንዲመራም ልቡን ለእርሱ ትምህርት ለማስገዛት ፈቃደኛ ቢሆን መልካም ነው። ሕያው የሆነች ነፍስ ጸሎት «አንተ አስተምረኝ» የሚል ነው። እግዚአብሔር ከእኛ ጋር መሥራት ሲጀምር እንደ ሕፃናት እንሆናለን።

የብልጽግና አደጋ

ከፍ ያለ ስፍራና የእግዚአብሔር ምስጋና አልፎ አልፎ ብቻ ይስማማሉ፤ የተሞላ ጽዋ ሳይፈስስ በቀላሉ አይሸከምም፤ በጫፍ ላይ የሚቆም ሰው ጥርት ያለ አእምሮና ብዙ ጸጋ ያስፈልገዋል።

ትክክለኛው ግምት

አንድ ሰው በጸጋ ከፍ ባለ መጠን በራሱ ግምት ዝቅ ይላል።

እኔነት

እኔነት ደካማ ከሆነ እምነት ፈጽሞ አይደክምም፤ እኔነት ብርቱ ሲሆን ግን እምነት ብርቱ ሊሆን አይችልም፤ «እኔነት» አትክልተኛው «ቀንበጥ ሌባ» ብሎ የሚጠራውን፣ በዛፉ ግርጌ የሚበቅለውን፣ ፈጽሞ ፍሬ የማያፈራውን፣ ነገር ግን ከዛፉ ራሱ ምግቡን ብቻ የሚመጠውን ቅርንጫፍ በጣም ይመስላልና። እንግዲህ እኔነት ከእምነት ምግቡን የሚያስቀይሰው ያ ቀንበጥ ነው፤ ልትቆርጠውም ይገባሃል፤ አለዚያ እምነትህ ሁልጊዜ «ትንሽ እምነት» ሆና ትቀራለች፤ በነፍስህም ውስጥ ማናቸውንም መጽናናት ጠብቆ ለማቆየት ትቸገራለህ።

የክርስቲያን ጭምትነት

በክርስቶስ ማመናችንን ስንመሰክር ፊታችንን በትካዜ መሸፈን ሳይሆን ይልቁንም ከዚህ በፊት ካወቅነው ሁሉ በሚልቅ ንጹሕ ደስታ ልባችንን ማብራት ይገባናል፤ ሆኖም የማይገባ ቀልደኝነትን ሁሉ ማስወገድ አለብን። «ስለ ሳቅ፦ እብደት ነው አልሁ።» እኔም ደግሞ በልቤ ደስታ ቀን ይህንኑ አልሁ። የእብድ ጨዋታ፣ የሰካራም ጫጫታ የሞላበት ፈንጠዝያ—እነዚህ እንደ መሳፍንት ከሚጠብቀን ተስፋችን ከሚመነጨው ጸጥ ያለ ደስታ ጋር አይወዳደሩም። ይህን ድምፅ በጆሮህ እየሰማህ የሰውን ልጅ መምጣት እንደሚጠባበቁ ሰዎች ተመላለስ፦ «በቅዱስ ኑሮና እግዚአብሔርን በመምሰል እንዴት ልትሆኑ ይገባችኋል?»

አርቆ አለማየት

ብዙ ጊዜ እንዴት አርቀን የማናይ ፍጥረቶች ነን! ገና መጀመሪያውን እያየን መጨረሻውን ያየን ይመስለናል። አንዳንድ ጊዜ መጪውን ለማየት መነጽራችንን እናወጣለን፤ በጭንቀታችን ትኩስ እስትንፋስ መስተዋቱ ላይ እንተነፍሳለን፤ ከዚያም በፊታችን ደመናና ጨለማ ያየን ይመስለናል። በመከራ ውስጥ ከሆንን እንዲህ እናያለን፦

«በየዕለቱ አዲስ ጭንቅ ይከተለናል፤ ትዕይንቱም የት እንደሚያበቃ እንገረማለን።»

እንዲያውም በጥፋታችን እንደሚያበቃ እንደመድማለን። «እግዚአብሔር ምሕረት ማድረግን ረሳ» ብለን እናስባለን። «በቍጣው ርኅራኄውን ዘጋ» ብለን እናስባለን። ወይ ይህ አርቆ አለማየት! አንተና እኔ በእግዚአብሔር ልናምን በሚገባን ጊዜ፤ የሚጠብቀንን መንግሥተ ሰማያትና ይህ ቀላል መከራ የሚያዘጋጀንን ክብር ልንመለከት በሚገባን ጊዜ፤ ግርዶሽ ፈጽሞ ወደማያውቀው ወደ ዘላለማዊው ፀሐይ በደመናው ውስጥ አሻግረን ልንመለከት በሚገባን ጊዜ፤ በማይሞተው አምላክ በማይታየው ክንድ ላይ ልናርፍና በፍቅሩ ድል ልንነሣ በሚገባን ጊዜ፣ እናዝናለን እንጠራጠራለንም። እግዚአብሔር ስለዚህ ይቅር ይበለን፤ ከእንግዲህም ወዲህ መከራችንን ከመመልከት ይልቅ ከመከራችን በላይ፣ ወሰን በሌለው ጥበብና ፍቅር ወደሚመራንና በሰላም እንደሚያሻግረን ቃል ወደ ገባው ወደ እርሱ እንድንመለከት እኛን ያስችለን።

ፍራ እንጂ የትዕቢትን ነገር አታስብ

የእምነትን ሙሉ መረዳት—ብርታታችንና ደስታችን መሆኑን አውቀን—አጥብቀን ስንፈልግ፣ በዚያው ጊዜ ከእርሱ ጋር የተያያዘ ፈተና መኖሩን እናስታውስ። አማኝ ሆይ፥ ይህን ሙሉ መረዳት ባገኘህ ጊዜ በመጠበቂያ ግንብህ ላይ ንቁ ሆነህ ቁም፤ የሚቀጥለው ፈተና እንዲህ የሚል ይሆናልና፦ «አንቺ ነፍሴ፥ ዕረፊ፤ ሥራው ተፈጽሟል፤ ደርሰሻል፤ አሁን እጆችሽን አጣጥፊ፤ ዝም ብለሽ ተቀመጪ፤ ሁሉ በመልካም ይፈጸማል፤ ራስሽን ከመጠን በላይ ማስጨነቅ ለምን ያስፈልግሻል?» ምንም ጥርጣሬ በሌለህ ወራት ተጠንቀቅ። «ወደ ፈተና እንዳትገቡ ትጉና ጸልዩ።» «እንደ ቆመ የሚመስለው እንዳይወድቅ ይጠንቀቅ።» «እኔም፦ ለዘላለም አልናወጥም አልሁ። አቤቱ፥ በፈቃድህ ለተራራዬ ኃይልን ሰጠኸው።» ቀጥሎስ ምን ሆነ? «ፊትህን ሰወርህ፥ እኔም ደነገጥሁ።» ስለ ሙሉ መረዳት እግዚአብሔርን ባርከው፤ ነገር ግን አስታውስ፤ ከጥንቃቄ ኑሮ በቀር ምንም ሊጠብቀው አይችልም። ሙሉ መረዳት ዋጋ የማይገመት ዕንቍ ነው፤ ነገር ግን አንድ ሰው የከበረ ዕንቍ ይዞ በመንገድ ሲሄድ ኪስ አውላቂዎችን እጅግ ሊፈራ ይገባዋል። እንዲሁም ክርስቲያን ሙሉ መረዳት ሲኖረው ሰይጣን ሊዘርፈው እንደሚሞክር እርግጠኛ ይሁን። ከቀድሞው ይልቅ በአካሄዱ ይበልጥ ይጠንቀቅ፤ በትጋቱም ይበልጥ ይንቃ።

የትሕትና ትምህርት

ኢየሱስ ሰባውን ደቀ መዛሙርቱን ተአምራዊ ኃይል ሰጥቶ በላካቸው ጊዜ ታላላቅ ድንቆችን አደረጉ፤ በዚህም በተፈጥሮ ትንሽ መኩራራታቸው አልቀረም። «ጌታ ሆይ፥ አጋንንት ስንኳ በስምህ ተገዝተውልናል» ባሉት ቃላቸው ውስጥ ኢየሱስ ወደ ትዕቢትና ራስን ወደ ማሞገስ ያላቸውን ዝንባሌ አስተዋለ። ከልክ በላይ እንዳይታበዩ ያስተማራቸው ቅዱስ ትምህርት ምን ነበር? «ነገር ግን» አለ፣ «መናፍስት ስለ ተገዙላችሁ በዚህ ደስ አይበላችሁ፥ ስማችሁ ግን በሰማያት ሰለ ተጻፈ ደስ ይበላችሁ።» በክርስቶስ ድርሻ እንዳለን መረዳታችን በብልጽግናችን ቀን ትሑታን አድርጎ ይጠብቀናል፤ ከእነዚህ ምድራዊ በረከቶች የሚሻል ነገር እንዳለን ማወቃችን እንደ ስውር የመርከብ ክብደት ያረጋጋናል፤ ስለዚህ ልባችንን በምድር ነገሮች ላይ ማድረግ የለብንም፤ ይልቁንም ልባችን ታላቁ መዝገባችን ባለበት ይሁን። የትምክህታችንን ትርፍ ደም ከሚያፈስስ ከማንኛውም ላንሴት የሚሻል—የትዕቢታችንን የሚያቃጥል ትኩሳት ከሚያስወግድ ከማንኛውም መራራ መድኃኒት የሚሻል—ይህ እጅግ የከበረና የተቀደሰ የቃል ኪዳን ወይን ነው፤ ይኸውም በክርስቶስ ደኅንነታችን የተጠበቀ መሆኑን ማስታወስ ነው። ይህ በመንፈስ ተከፍቶልን ሲገለጥ እውነተኛ ስፍራችን በሆነው በዚያ ደስ በሚያሰኝ ትሕትና ውስጥ ሊጠብቀን ይበቃል። ነገር ግን በማንኛውም ጊዜ በተደራረበ መከራ በተዋረድን ጊዜ፣ በብልጽግና ትሑታን አድርጎ የጠበቀን ያው እውነት በመከራ ከተስፋ መቍረጥ ይጠብቀናል። ሐዋርያው ጳውሎስ በታላቅ የመከራ ተጋድሎ ተከብቦ ነበርና፤ ሆኖም «ነገር ግን አላፍርበትም» ማለት ቻለ። ከመስመጥ የጠበቀው ግን ምንድን ነው? የጥንቶቹን ደቀ መዛሙርት ከልክ ካለፈ ትዕቢት የጠበቃቸው ያው እውነት ነው። በክርስቶስ ድርሻ እንዳለው የነበረው ጣፋጭ መረዳት ነው። «ያመንሁትን አውቃለሁና፥ የሰጠሁትንም አደራ እስከዚያ ቀን ድረስ ሊጠብቅ እንዲችል ተረድቼአለሁ።» እንግዲያስ ይህን የእምነት ሙሉ መረዳት ለማግኘት አጥብቀን እንፈልግ፤ በልምምድ ሁኔታዎች ሁሉ ይረዳናልና። ከጳውሎስ ጋር «ያመንሁትን አውቃለሁ» እስክንል ድረስ አንረካ።