የደብዳቤዎቹ ልብ

ሰባቱን ደብዳቤዎች ስታነብ ምን ማዳመጥ እንዳለብህ ማወቅ ይረዳሃል። አግናጥዮስ የጻፈው በችኮላ ነው፤ ሐሳቦቹም ይንከባለላሉ፣ ይደጋገማሉም። ከአጣዳፊነቱ በታች ግን ያው ጥቂት ጉዳዮች ደጋግመው ይመለሳሉ። ከሁሉ በላይ ሦስቱ በጻፈው ነገር ሁሉ ውስጥ ይዘልቃሉ፦ የቤተ ክርስቲያን አንድነት፣ የክርስቶስ እውነተኛነት፣ በሞት በኩል ወደ እግዚአብሔር ለመድረስ የነበረው የራሱ ናፍቆት። እነዚህን ብትሰማ አግናጥዮስን ትሰማለህ።

በኤጲስ ቆጶሱ ሥር ያለ አንድነት

ከሁሉ አጥብቆ የሚገፋው ጭብጥ አንድነት ነው። አግናጥዮስ የሚያጸኑት የሐዋርያት ድምፆች ካለፉ በኋላ አብያተ ክርስቲያናት እንዳይከፋፈሉ — ሐሰተኛ አስተማሪዎችና ተቀናቃኝ ስብሰባዎች መንጋውን እንዳይበታትኑት — እጅግ ይፈራ ነበር። ይህን አደጋ ለመቋቋም ክርስቲያኖች በኤጲስ ቆጶሳቸው፣ በቀሳውስታቸውና በዲያቆናታቸው ዙሪያ አንድ ሆነው እንዲሰበሰቡ ጠራቸው። አካሉን የሚከፋፍል አንዳች ነገር በራሳችሁ አታድርጉ፤ ለቤተ ክርስቲያን የሚገባውንም ማንኛውንም ነገር በላያችሁ ከተሾመው ውጭ አታድርጉ ብሎ አሳሰባቸው። ለሰምርኔስ ሰዎች እንደ ጻፈው፣ ከኤጲስ ቆጶሱ ውጭ ቤተ ክርስቲያንን ከሚመለከቱ ነገሮች አንዳችም ማድረግ አልተፈቀደም ነበር።

ለዚያችው ቤተ ክርስቲያን ለዘመናት ሲያስተጋባ የኖረ ቃል ሰጠ፦

ኤጲስ ቆጶሱ በሚገለጥበት ስፍራ ሁሉ ሕዝቡ በዚያ ይሁኑ፤ ኢየሱስ ባለበት ስፍራ ሁሉ ዓለም አቀፋዊቱ ቤተ ክርስቲያን እንዳለች።

ያ ሐረግ፣ ዓለም አቀፋዊቱ ቤተ ክርስቲያን፣ በክርስቲያን ጽሑፎች ታሪክ ውስጥ ትንሽ ምልክት ነው። አግናጥዮስ በእርግጥ የተጠቀመበት ቃል የግሪኩ ካቶሊኬ ነው — ትርጉሙም ሙሉ፣ ዓለም አቀፋዊ፣ የአንድ ጉባኤ ብቻ ሳትሆን በየስፍራው ያለችው ቤተ ክርስቲያን ማለት ነው። ይህ ቃል ለቤተ ክርስቲያን ሲነገር ተጠብቆ የደረሰን የመጀመሪያው አጠቃቀም ነው፤ ያው የግሪክ ቃል በኋላ ካቶሊክ ሆኖ ወደ ሌሎች ቋንቋዎች ገብቷል። እዚህ ግን የትኛውንም ወገን አያመለክትም፤ በየትም ቦታ የሚገኙትን የእግዚአብሔርን አንድና ሙሉ ሕዝብ በቀላሉ ይሰይማል።

የክርስቶስ እውነተኛነትና ያለመሞት መድኃኒት

አግናጥዮስ የጻፈው አንድን የተለየ ስሕተት በመቃወም ነው። በዘመኑ በኋላ ዶሴቲስቶች የተባሉ አንዳንድ አስተማሪዎች ክርስቶስ በእውነት ሥጋ ፈጽሞ አልነበረውም ይሉ ነበር — የተወለደ፣ የበላ፣ መከራ የተቀበለና የሞተ መስሎ ብቻ ታየ ይሉ ነበር። ለአግናጥዮስ ይህ ገዳይ ውሸት ነበር። የክርስቶስ ሥጋ እውነተኛ ካልሆነ ሞቱም እውነተኛ አይደለም፤ የወንጌል ተስፋ ሁሉ ወደ ተራ መምሰል ይቀልጣል።

ስለዚህ ኢየሱስ በእውነት እንደ ተወለደ፣ በእውነት እንደ ተሰቀለ፣ በእውነት እንደ ተነሣ ደጋግሞ አጥብቆ ተናገረ። ይህንንም ከቤተ ክርስቲያን የጋራ ማዕድ፣ ከእንጀራ መቍረስ ጋር አቈራኘው፤ ይህ ማዕድ ትርጉም የነበረው የክርስቶስ ሥጋ እውነተኛ በመሆኑ ነበርና። ለኤፌሶን ሰዎች ያንን እንጀራ በዝነኛ ሐረግ ገለጸው፦

አንድ እንጀራ እየቈረሳችሁ፣ እርሱም ያለመሞት መድኃኒት፣ እንዳንሞትም ነገር ግን በኢየሱስ ክርስቶስ ለዘላለም በሕይወት እንድንኖር የሚያደርግ የሞት መከላከያ ነው።

ያለመሞት መድኃኒት — አግናጥዮስ በእውነት ሥጋ በሆነውና በእውነት በተነሣው በክርስቶስ ዙሪያ በማዕዷ የተሰበሰበችውን ቤተ ክርስቲያን ያሰበው እንዲህ ነበር። የተማጸነለት አንድነት ተራ አደረጃጀት አልነበረም። የሕይወት ጉዳይ ነበር፤ ከሞት ባሻገር ሊያሻግራቸው ከሚችለው ብቻውን እውነተኛ ከሆነው ክርስቶስ ጋር በአንድነት አጥብቆ የመያዝ ጉዳይ።

ወደ እግዚአብሔር የመድረስ ናፍቆት

ሦስተኛው ጭብጥ ከሁሉ እንግዳና ከሁሉ የግል ነው። አግናጥዮስ የሚመጣበትን ሞት መቀበል ብቻ አልነበረም፤ ናፈቀውም። ሰማዕትነቱን በመጨረሻ ሙሉ በሙሉ የክርስቶስ የሚሆንበት መንገድ — በመጨረሻ ወደ እግዚአብሔር የሚደርስበት ጎዳና — አድርጎ ማየት ጀምሮ ነበር። እንደምናየው፣ የሮሜ ክርስቲያኖች እንዳያድኑት የለመናቸው ስለዚህ ነው። ከአውሬዎቹ ይልቅ ደግነታቸውን ፈራ።

ይህን በትክክል መስማት አስፈላጊ ነው። ይህ ሊሞት በመንገድ ላይ የነበረ የተፈረደበት ሰው፣ በገዛ የመጨረሻ ጭንቀቱ ውስጥ የተፈጠረ የአግናጥዮስ የራሱ እምነት ነበር። እያንዳንዱ ክርስቲያን ሞትን ሊፈልግ ይገባዋል የሚል ሕግ እያወጣ አይደለም፤ እርሱ በአንድ የተለየ ሰዓት ያለ አንድ የተለየ ሰው ነው፤ ከእንግዲህ ሊያመልጠው ያልቻለውን ፍጻሜ እየተረዳ፣ በውስጡም ሽብርን ሳይሆን ተስፋን እያገኘ ነው። እንደ ራሱ ቃል ሲነበብ ከጥንቲቱ ቤተ ክርስቲያን እጅግ ልብ ከሚነኩ ነገሮች አንዱ ነው፦ ወደ አውሬዎቹ እየተራመደ ይህን የሕይወት መጀመሪያ ብሎ የሚጠራ ሰው።

አንድነት፣ እውነተኛነት፣ የእግዚአብሔርም ናፍቆት — እነዚህን ሦስቱን ይዘህ ሂድ። አግናጥዮስ ስለ ኤጲስ ቆጶሳት፣ ስለ እንጀራና ስለ አውሬዎች ሲጽፍ፣ ሁልጊዜ ከበስተጀርባው የሚጽፈው ስለ አንዲቱ ሙሉ ቤተ ክርስቲያን፣ ስለ አንዱ እውነተኛ ክርስቶስና ሊገናኘው ስለሚቻኮልለት ስለ እግዚአብሔር ነው።